1

Dit zou nog eens een goed verhaal zijn voor feesten en partijen! Nu maakte ik tenminste ook eens wat mee. Hoe vaak stond ik niet verveeld om mij heen te kijken als anderen zich stonden op te blazen met sterke verhalen? Ik had nu echt iets te vertellen ... Wat was er boeiender dan dit verhaal, hoe ik ternauwernood aan de dood ontsnapt was? Iets anders kon ik er niet van maken, van wat mij zojuist was overkomen.

Ik nam een paar tellen voor ik in beweging kwam. Geen moment twijfelde ik er aan, dat mij lichamelijk niets was overkomen, dat ik geen verwondingen had opgelopen. Zodra mijn auto tot stilstand was gekomen, had ik weer de helderheid van geest die mij even daarvoor was ontsnapt. Ik kon gewoon weer door ...

Pas veel later realiseerde ik mij, dat het ook heel anders had kunnen aflopen. Dat het helemaal niet zo vanzelfsprekend was dat ik dit nog kon navertellen.

... van gewoon doorgaan kon geen sprake zijn. Niet meer. Om mij heen was het donker. Ik zat in mijn auto, die zojuist met grote vaart over een sloot was gevlogen en in het weiland was neergekomen.

Dit was een boodschap; ik had iets waardevols aangereikt gekregen. Dit is niet zomaar gebeurd. Ik moet kiezen. Een laatste waarschuwing. Duidelijker dan dit wordt het niet meer. Nu ben ik aan zet. Er moet iets gebeuren. En ik moest het zelf doen. Helpers weg!

Hoe lang stond ik hier al? Een paar seconden? Een minuut? Ik nam de sleutel uit het contact, net als altijd voor het uitstappen. Zonder nadenken, als vanzelf. Alsof er niets bijzonders aan de hand was. Ik opende het portier en zag de drassige grond naast me. Kon ik mijn schoenen wel droog houden? Dat heb ik weer. Had ik vandaag net mijn nieuwe suède brogues aan.

Ik draaide mijn lichaam en zette mijn linkervoet voorzichtig in het gras. Mijn schoen zakte nog dieper weg dan ik gevreesd had. Modder. Zonde.

Van achter mij hoorde ik geruis. Ik keek over mijn schouder. De snelweg. Het monotone geluid van het verkeer begon nu tot mij door te dringen.

Verder was het stil; hier in mijn auto, maar ook daarbuiten, in de weidse donkere ruimte boven het weiland. Ik keek, nu met beide schoenen diep in de drassige aarde, recht voor me uit en probeerde iets van de omgeving te ontwaren. Mijn ogen hadden even nodig om zich aan te passen aan het tekort aan licht.

Het eerste dat ik voor me zag waren de kunstmatig verlichte kassen, ver van mij vandaan. Dichterbij niets dan duisternis.

Ik was het slachtoffer van een ongeval. En veroorzaker tegelijk. Veel leek ik er niet aan te hebben overgehouden; geen letsel, geen pijn. Beetje bij beetje kwam het besef, hoe het gegaan moest zijn. Ik was ingedommeld. Hoe? Dat kon ik me niet voor de geest halen. Wel had ik het gerommel onder me waargenomen, dat ik, zodra ik wakker schrok, herkende als de banden die met grote snelheid over de hobbelige middenberm bewogen. Ik was van de weg geraakt ...

Het was me wel eerder overkomen, dat ik bijna in slaap was gevallen. Maar iedere keer had ik nog net op tijd kunnen voorkomen dat mijn oogleden dichtvielen, vlak voor ik van de weg af dreigde te raken.

Deze keer was het daarvoor te laat geweest.

Zonder nadenken moet ik het stuur een ruk naar rechts hebben gegeven om op het stevige asfalt terug te keren. Daardoor was ik weer op de rijbaan terecht gekomen en wel zo, dat mijn auto haaks de vierbaansweg was overgestoken. Zonder te letten op ander verkeer. Midden in de spits. Dat dit goed afgelopen was! Beeld voor beeld kwam het boven. Als in een reflex had ik het gaspedaal tot op de bodem ingetrapt om zo snel mogelijk de overkant te bereiken en de snelweg weer te kunnen verlaten.

Mijn auto was over de sloot langs de snelweg geschoten en in het gras beland.

Nu voelde ik de kou van het drassige weiland door de gaatjes van mijn schoenen. Langs mijn benen kroop deze omhoog. Mijn lichaam trilde. Ik leefde nog! Ik richtte me op door me met kracht tegen de deurstijl af te zetten. Met mijn rechterhand streek ik nog het flapje over de zak van mijn jasje glad.

Voorzichtig, om de schade aan mijn schoenen zoveel mogelijk te beperken, deed ik een paar stappen langs de zijkant van mijn auto. De sloot scheidde mij van de vluchtstrook en rijbaan, van een wereld waarvan ik zojuist nog deel uitmaakte. Zonder hulp kon ik niet terug.

Twee auto’s stonden inmiddels aan de kant van de rijbaan geparkeerd, beide met knipperende lichten. Ik zag twee mannen mijn kant op komen.

Met een hand in de lucht probeerde ik hun aandacht te trekken. Zij zagen mij niet. Ook hun ogen moesten wennen aan de duisternis. Ik riep, maar mijn stemvolume moest het afleggen tegen dat van het verkeer.

Toen ik aan de rand van de sloot kwam en een hand op de motorkap legde, zag ik dat de mannen aan de overkant mij moesten hebben gezien. Ze zwaaiden beide druk met de armen. Eén van hen riep: ‘Gaat het?’ Hij leek nog meer opgelucht dan ik zelf. Blij dat het slachtoffer ongedeerd gebleven was. Hij riep nog iets. Ik kon het niet verstaan. Vrijwel meteen keerde de ander zich om en liep weg. Ik begreep dat hem gevraagd was hulp te halen. De achterblijvende hulpverlener bevestigde dit door een duim en pink langs zijn wang te houden.

Het moet minstens tien minuten geduurd hebben voor ik een blauw zwaailicht uit de verte naderbij zag komen. Een politieauto reed over de vluchtstrook langs de file mijn kant op.

Ik schrok. Misschien moest ik wel blazen. Die middag had ik sinds lange tijd weer eens geborreld met collega’s. Drie biertjes, flesjes nog wel.

Lang had ik het kunnen ontlopen. Zonde van mijn tijd, dat borrelen. Ik was al nooit een kroegtijger en voor de vrijdagmiddagborrels kon ik al helemaal niet warmlopen. Maar Frank, een collega die weinig meer om handen leek te hebben dan iedere week fraai gephotoshopte uitnodigingen rondsturen, bleef ze maar organiseren. Meestal kwam alleen het vaste clubje, vooral vrijgezellen natuurlijk.

Vanmiddag waren enkelen van hen in een jolige bui mijn kamer binnengelopen. Hun weekend was mentaal al begonnen, zo aan de stemming te zien. Ongetwijfeld lagen hun bureaus nog vol met dossiers en nota’s, om het er maar druk uit te laten zien, om de schijn op te houden voor de vennoten.

Ik moest mijn neus weer eens laten zien. Al was het maar om er voor maanden van af te zijn.

Nu had ik spijt van die drie flesjes. Zie je nou wel, dat het niets voor mij is, dat borrelen! Niet dat het iets hielp. De opluchting over de goede afloop van het ongeval maakte van het ene op andere moment plaats voor jeuk op mijn rug en armen.

De politieauto stopte achter de twee andere auto’s. De blauwe zwaailichten bleven branden om duidelijk te maken dat hier iets aan de hand was. Alsof dat niet allang duidelijk was voor de kijkers, die nu stapvoets de plek van het onheil naderden, even inhielden en vervolgens weer vaart maakten. Twee agenten stapten uit en liepen mijn kant op. Veel haast hadden ze niet.

‘Gaat het?’ vroeg één van hen. Zonder het antwoord af te wachten vervolgde hij: ‘We moeten even wachten op de komst van de bergingswagen.’ Zelf hadden ze niet het materieel bij de hand om mij over het water te helpen. Het was ook wel een bijzondere manoeuvre, die ik gemaakt had. Mooi, dan hebben de biertjes nog even de tijd om af te breken.

Ik haalde diep adem, tot in de onderbuik, zoals ik van Annemieke geleerd had. Had zij weer van yoga. Alsof dat het afbraakproces zou versnellen ...

De bergers kwamen toch nog eerder dan gehoopt. De mannen voerden kort overleg met de agenten, waarna ze met een ladder naar mij toe kwamen. Eén van de agenten liep met hen mee, de ander liep naar de rijbaan, waar hij met zwaaiende armen probeerde het verkeer tot het maken van tempo te manen. Een lichtgevende banaan in zijn handen moest hem opvallender maken voor nieuwsgierige automobilisten.

Een berger riep me toe dat ik over de ladder, die ze inmiddels over de sloot gelegd hadden, naar hen toe kon komen, op handen en knieën.

Even tevoren had ik nog de tegenwoordigheid van geest gehad mijn koffer uit de auto te halen. Deze legde ik voor me op de ladder, waarna ik de overtocht begon. Ik rilde van de kou. Of kwam het door het wankelen van de ladder? Mijn knieën op het metaal van de traptreden deden pijn. Ik bleef me concentreren om mijzelf en mijn koffer droog aan de overkant te krijgen. Zodra ik het gehaald had, reikte de agent mij de hand en trok me overeind. Hij gebaarde richting de politieauto, waar we samen naartoe liepen.

Ik kreeg niet meer de kans mijn hulpverleners te bedanken. Als een verdachte mocht ik op de achterbank van de politieauto plaatsnemen. De agent deed het portier achter me dicht en liep naar zijn collega.

In de beslotenheid van de politieauto werd het lawaai van het verkeer gedempt tot een acceptabel niveau. Voor het eerst was het weer stil. Ik legde mijn hoofd achterover tegen de steun en sloot de ogen. Wat een rust. Zo bleef ik een tijdje zitten, een paar minuten. Ik kwam weer bij mijn positieven, toen de agenten de voorportieren openden en ook instapten.

‘We nemen u mee naar het bureau, hier even verderop. Dan kunnen we proces verbaal opmaken.’ Het klonk niet eens onvriendelijk.

Zullen ze door hebben dat ik een biertje teveel op heb? Moest ik me zorgen maken? Mijn auto konden ze in ieder geval niet meer in beslag nemen.

Hoe moest ik eigenlijk thuis komen, vanavond? En Annemieke ... Zou zij zich al zorgen maken? Het was voor het eerst die avond dat ik aan haar dacht. Ik moest haar natuurlijk snel op de hoogte brengen en gerust stellen.

Ik liet mijn lichaam wat naar voren komen, zodat ik achter mij kon kijken. Door de achterruit zag ik alleen de bergingswagen nog staan, langs de kant van de weg. Mijn twee helpers waren inmiddels vertrokken.

Het bureau was inderdaad niet ver. Binnen een paar minuten reden wij een binnenplaatsje op. Nog voor de auto stopte, vroegen ze mij of ik al naar huis gebeld had. Mijn mobiel! Die moest nog in de auto moeten liggen, in de carkit. Vergeten. Ja, Annemieke bellen, dat moest ik maar gauw doen. Hoe zou ze reageren? Ik moest het nieuws voorzichtig brengen om haar niet aan het schrikken te brengen. Dat was nergens voor nodig.

Binnen kreeg ik eerst een bekertje koffie. Ik durfde niet om suiker te vragen en zette het meteen aan mijn lippen. Meteen proefde ik waarom ik de laatste jaren alleen nog espresso dronk. Wat een bocht! En gloeiend heet. Ik verbrandde mijn tong. Ook dat nog!

Ik nam de hoorn van het toestel dat ze mij aanwezen en toetste mijn eigen nummer in. Voorzichtig legde ik Annemieke uit wat er voorgevallen was en hoe het me nu verging. Zo druk als ik me had gemaakt over hoe ik het bericht moest brengen, zo laconiek reageerde zij.

‘Hoe laat denk je thuis te zijn, dan?’ Ja, weet ik veel. Ik had geen idee wat me te wachten stond. Zo vaak kwam ik niet op politiebureaus. Gelukkig niet. Echt wat voor haar, om zo te reageren. Geen paniek. Nee, koel en feitelijk. Het was niet de eerste keer, dat ze juist mij daarmee had weten gerust te stellen.

Toen ik de hoorn weer had neergelegd, keek ik om me heen. Op een raam naast de receptie hing een paar gestencilde A4’jes met onduidelijke foto’s van gezochte criminelen. Die hebben echt wat gedaan. Gek eigenlijk, dat de politie nog steeds dit soort vodjes gebruikte.

De agenten hadden geen haast met mij. Het was inmiddels acht uur geweest. Journaal gemist. Op het bureau was het stil. Een troosteloze omgeving. Oud meubilair. Weinig gezelligheid. Ik hoorde zacht een radio spelen. Gesproken woord. Heel zacht. Dat moest van een paar kamers verderop komen.

Ik vroeg me af, waarom er zoveel licht moest branden in dit gebouw, met die paar man bezetting in de avonddienst.

Nu pas zag ik de gezichten van de twee agenten goed. De oudste van de twee, met een onvervalste seventies snor, gedroeg zich duidelijk als de senior. Zijn collega bewoog zich minder trefzeker door de gangen van het politiebureau. Ook mijn geval was voor hem waarschijnlijk iets nieuws, dacht ik. Ik schatte hem op niet ouder dan een jaar of vijfentwintig. Een groentje.

Zouden ze mij de vernedering van een verkeerd uitvallende dranktest willen besparen? Waar zou ik dat aan verdiend hebben? Natuurlijk, in de auto had ik eerlijk verteld een paar biertjes, niet precies hoeveel, te hebben gedronken voor ik de weg op gegaan was. Zou de toon die ik aangeslagen had goed gevallen zijn? Dat ik met wat ik in de afgelopen twee uur had meegemaakt al genoeg gestraft was? Dit uitstel hielp mij alleen maar.

De snor was inmiddels achter een donkergrijze schrijfmachine gekropen. Gebruiken ze die nog? Het werd tijd om eens iets op papier te zetten.

‘Wat is uw volledige naam?’ begon hij de ondervraging.

‘Mark Speelman.’

‘Spilman, zegt u? Met een “i”?’ wilde hij weten.

Ik corrigeerde hem kortaf. Dit had ik nooit een leuk misverstand gevonden en nu al helemaal niet, gespannen als ik was. Ik ben niet de spil, waarom het leven draait. Anderen, misschien de meesten wel, zijn daar veel beter in.

De man begon in langzaam tempo met twee vingers de oude Remington te bespelen. Om de paar aanslagen bleef een hamertje steken, dat hij met een vinger moest terughalen om verder te kunnen. Ik moest denken aan mijn eigen eerste typemachientje, een oud beestje dat mijn vader geregeld had van kantoor. Heerlijk was dat, schrijven met een typemachine.

‘Ons systeem ligt weer eens plat ...,’ mompelde hij. Aha, vandaar.

Het extra geld dat de laatste jaren was gestoken in rechtshandhaving was kennelijk in ‘meer blauw op straat’ gaan zitten. De aanschaf van fatsoenlijke administratieve hulpmiddelen had geen prioriteit gekregen. Of zouden ze daardoor per saldo juist meer tijd achter de schrijftafel doorbrengen?

De agenten hielden het gesprek kort. Het feitelijke relaas dat ik bij mijn eerste bekertje koffie had verteld, was voor de snor voldoende geweest om het rapport te kunnen maken. Ik hoefde alleen nog maar mijn handtekening te plaatsen, na de blaastest.

Nu kon ik er niet langer omheen. Het apparaat lag al een tijd voor me op tafel. Voor zover ik mij kon herinneren had ik één keer eerder zo’n blaastest moeten doen. Ik hoefde me geen rood hoofd te blazen, want ik was nog maar net begonnen of ik kreeg al een teken dat het voldoende was.

Voor de zekerheid bekeken ze samen het resultaat, babyface met een ernstig gezicht. Senior mompelde iets over ‘paars’. Geen idee of dat goed nieuws was of niet.

‘Het is oké zo,’ hoorde ik. Het zat erop, er hoefde niets aan het proces verbaal te worden toegevoegd.

Ik tekende snel, voor ze zich zouden bedenken.

Niet lang daarna stelde senior voor mij mee te nemen. De ander had de kamer inmiddels verlaten, met het document dat zojuist was opgesteld. Ik kreeg een zetje tegen mijn schouder richting de uitgang en naast de snor liep ik naar de dienstauto. Nu mocht ik voorin plaatsnemen.

We verlieten de binnenplaats van het politiebureau en reden richting de snelweg.

‘Breng u mij nu helemaal terug naar huis?’ wilde ik weten. Het zou ons zeker een uur kosten om thuis te komen. Nee, dat had ik verkeerd begrepen. Hij zou me afzetten bij het bergingsbedrijf; daar kon ik nog wat spullen uit mijn auto halen en stond een huurauto klaar.

‘U kunt toch wel rijden?’ vroeg hij voor de zekerheid. Hij keek mij aan met een zachte blik in de ogen. Ik beeldde mij in, dat hij mij toch de hand boven het hoofd had gehouden door tijd te winnen, door zo lang te wachten met de test.

Nadat ik de sleutels van de huurauto had gekregen, gaf hij mij een hand en keek mij weer strak aan; strak, bijna dwingend deze keer. ‘Pas goed op uzelf. We waken over u.’

De huurauto had gelukkig radio. Lekker, muziek, al was ik nu afhankelijk van wat de radio te bieden had. Na een kwartier klikte ik het apparaat weer uit. Dit was niet mijn ding, de muziekkeuze van anderen.

Eindelijk was ik echt alleen en kon ik de gebeurtenissen van de avond op me laten inwerken. Hoe had dit kunnen gebeuren? Was het vermoeidheid of was er meer aan de hand? Waaraan had ik dit verdiend? Ik had net zo goed dood kunnen zijn. Einde oefening.

Het was goed afgelopen. Hier moest wel iets achter zitten. Annemieke zei dat ook wel eens en steeds vaker kwam ik dit soort verhalen in de krant tegen. Dat alles wat zich voordoet, een betekenis heeft. Maar ik kon mijn vinger er nog niet op leggen. Het was allemaal nog te vers. Hier moest ik eerst maar eens goed over nadenken. En misschien kon ik het met Annemieke bespreken. Eens horen hoe zij er tegenaan keek. Zij zou mijn verhaal graag aanhoren.

Was dit een laatste waarschuwing om mijn leven anders in te richten? Het was serieus genoeg wat ik vanavond voor mijn kiezen had gekregen.

Ik was blij de auto mijn eigen straat in te sturen. Toen ik naar de voordeur van mijn huis liep, voelde ik pas goed de vermoeidheid in mijn benen. En mijn schoenen zagen er ook al niet uit.

Te lang was ik doorgegaan. Ik had mijzelf voor de gek gehouden. Had ik nu al eens goed voor mijzelf bepaald wat ik echt wilde met mijn leven, in mijn werk? Nee toch? Ik had nog nooit echt keuzes gemaakt, keuzes voor mijzelf. Zolang ik maar deed wat van mij gevraagd werd, hield ik mij voor, had ik reden genoeg om keuzes voor mij uit te schuiven. Ik was toch goed bezig? Maar voor wie? En hoe lang nog? Misschien moest het maar eens afgelopen zijn ... Misschien moest ik eindelijk maar eens bepalen wat ik zelf echt wilde.

Ik opende de deur en ging naar binnen. Annemieke had me nog niet opgemerkt. Het motorgeluid van een vreemde auto had haar deze keer niet gewaarschuwd voor mijn komst.