1

Vanaf de grenzen van het heelal de Melkweg onzichtbaar.

Maar daar ergens moet onze planeet zich bevinden, als een zandkorrel op het strand deel uitmakend van het grote geheel.

Na duizenden lichtjaren ons zonnestelsel eindelijk in zicht.

De planeten die één voor één voorbij schieten: Pluto, Neptunus, Uranus.

De ringen van Saturnus boeien maar kort.

De enorme omvang van Jupiter doet je een omtrekkende beweging maken.

Over het okerkleurig oppervlak van Mars laat je je oog wat langer gaan, want hier lijkt leven in de brouwerij. Diepe voren in het geaccidenteerde landschap lijken rivierbeddingen en de zuidpool is bedekt door een omvangrijke ijskorst. Maar er brandt geen licht, intelligent leven valt niet te bespeuren.

Op naar de blauwe planeet die nu als een saffier ligt te stralen.

Door de dampkring heen, een dik wolkendek boven Noordwest-Europa.

Dan een drassig grondgebied, gecultiveerd land doorsneden door sloten en kanalen.

Je focust op een middelgrote stad met een kerktoren in het centrum aan de rand van een plein.

Gele klinkers, nat van de motregen die als een fijn waas over de stad ligt.

Mensen die zich loom doch vastberaden voortbewegen, ieder zijn eigen kant op.

Een drukke winkelstraat komt uit op de zuidkant van het plein, op de hoek een juwelierszaak. Een grote etalage vol horloges en sieraden, een glazen toegangsdeur.

Adèle stond al enige tijd besluiteloos met een stofdoek in de hand midden in de zaak. Ze ergerde zich aan haar man die zich weer eens teruggetrokken had in zijn kantoor. Zijn naam: Tadema. Zijn voornaam was Dagobert, maar dat vond iedereen maar een naam van niks. Hij had nog een tijdje Bert geheten, maar op den duur was het gewoon Tadema geworden. Zelfs Adèle noemde hem bij zijn achternaam, of als ze in een bijzonder goede bui was, ook wel eens Taad, maar dat kwam maar heel zelden voor, want het huwelijk van die twee was bepaald niet kakelvers meer.

Adèle stond uit verveling stof af te nemen, hoewel ze eigenlijk vond dat ze het aan haar stand verplicht was dit aan het winkelmeisje over te laten. Maar dat had op zaterdag altijd vrij. Ze trok de stofdoek over de glazen vitrine waarin een groot zilveren vliegtuigmodel prijkte, een staaltje van de edelsmeedkunst van haar man. Even kwam de gedachte in haar op het glas aan diggelen te slaan en het model op de grond te vertrappen, maar omdat ze zich een beetje schaamde voor dat rare idee, wreef ze de glazen kast maar gauw op tot deze helder was als kristal, waardoor het model nog mooier uitkwam. Door al dat gepoets voelde ze trillingen door haar lichaam gaan alsof de moleculen in haar bloed sneller waren gaan bewegen. Alles is energie, dacht ze, en alles hangt met alles samen. Waarom ze op die gedachte kwam, wist ze niet, maar ze stond daarmee minder ver van haar man af dan ze wellicht vermoedde.

Tadema zat namelijk op datzelfde moment door een loep in het inwendige van een horloge te turen en dacht ongeveer hetzelfde. Alles hing met alles samen, als alle onderdeeltjes van het horloge perfect in elkaar grepen, liep het klokje probleemloos. Maar o wee als er ook maar iets aan mankeerde. Tadema zuchtte, hij kon zo niet ontdekken waarom het horloge niet meer wilde lopen. Hij had wel een vermoeden, maar om het euvel op te lossen zou hij het toch helemaal uit elkaar moeten halen. Vermoeid legde hij het uurwerk aan de kant. Hij zou er later wel naar kijken. Er speelden nu twee gedachten door elkaar in zijn hoofd. Om te beginnen vergeleek hij de wereld, of de natuur, of hoe je het maar noemen wilde, met een gecompliceerd uurwerk met al zijn radertjes, dat niet vanzelf ontstaan was, maar uiteraard een maker had. Daaruit voortvloeiend kwam hij op het idee zichzelf als horlogemaker een beetje met God te vergelijken, hoewel hij heel goed besefte dat de vergelijking mank ging. Tadema had als een ware filosoof over heel veel dingen nagedacht en was wat de godsbeschouwing betreft tot de conclusie gekomen, dat er grofweg drie visies op het probleem waren. Ten eerste had je mensen die in een bestaande religie met alle regels en dogma’s van dien geloven zoals christenen, moslims of joden, dan had je atheïsten (er was niks, je leeft, en daarna is er weer niks) en tenslotte had je mensen die geloven dat er toch wel iets of iemand moet zijn die de wereld geschapen heeft (noem het de maker of God), maar die geen moeite doen om uit te vinden wie of wat die God dan wel mag zijn, om de eenvoudige reden dat je daar toch nooit achter kunt komen. Tadema rekende zichzelf tot die laatste categorie. Die bestond uit realisten. De eersten, de zware gelovigen, leefden volgens hem in een fantasiewereld en de atheïsten beschouwde hij als nihilisten.

De horlogemaker streek vermoeid door zijn piekerige blonde haar en draaide zich op zijn kantoorstoel om naar de computer op de rand van zijn bureau. Op het beeldscherm stond een pagina van eBay met daarop een prent van Hiroshige, van wie hij werk verzamelde. Het bleek echter om een herdruk uit de jaren dertig te gaan, en Tadema ging voor het echte werk. Zijn opvallend slanke vingers tikten snel het woord God in in Google. Met als gevolg binnen twee seconden meer dan vijfhonderd miljoen resultaten, die stuk voor stuk het raadsel alleen maar groter maakten in plaats van het op te lossen. Ik zoek God, las hij, het ware leven in God, de onbekende God, het woord van God en sporen van God. Het had geen zin om op ook maar één van de items te klikken. Hij speelde even droog piano door met de vingers van beide handen op het bureaublad te roffelen en duwde zich vervolgens van de rand van de tafel af naar achteren. Daarbij maakten de wieltjes van zijn stoel een aangenaam rollend geluid op de houten vloer. Meteen daarop trok hij zichzelf aan het tafelblad weer naar voren en juist op het moment dat hij zijn lippen tuitte om eens goed na te gaan denken, waarbij hij zijn hoofd iets naar links draaide, verscheen er in het raam naast hem de motorkap van een auto. De wagen stopte op de taxi-parkeerplaats naast de zaak en Tadema hoorden hoe een portier met het doffe geluid van een kluisdeur werd dichtgeslagen. Hij boog naar voren om te zien wie er uitstapte. Hij kon het gezicht niet zien, maar het was een slanke man, die goed in het pak zat. Die komt vast bij mij, dacht hij. Het soort mensen dat bij hem klant was ging er automatisch van uit dat (al dan niet voor taxi’s) gereserveerde parkeerplaatsen voor hen bestemd waren.

In plaats van meteen de bezoeker te gaan verwelkomen, leunde Tadema behaaglijk achterover in zijn stoel om vervolgens een boekje ter hand te nemen van het rekje dat voor hem op het bureau stond. Het was een opvouwbaar reisboekenplankje dat hij ooit als relatiegeschenk van een horlogemerk cadeau had gekregen. Er hoorde ook een digitaal reisklokje bij, maar dat had hij ergens onderin een la verstopt, want als rechtgeaarde horloger hield hij niet van digitale uurwerken. Tadema hield van lezen en als hij een boek erg goed vond, zette hij het op zijn bureau om het te zijner tijd nog eens weer te lezen. Hij hoorde het zacht zoemende geluid van de deurbel en gaapte, terwijl hij het boek opensloeg. Met zijn mond wagenwijd open kon hij niet lezen, maar wel kwam de fantasie bij hem op, dat hij een beroemd kunstenaar was. In plaats van horlogemaker had hij eigenlijk beeldhouwer willen worden, maar zijn vader had hem dat ten zeerste afgeraden, omdat er geen droog brood mee te verdienen zou vallen. Het was beter een vak te leren, en dat had hij dus gedaan. Om echt kunst te maken was hij waarschijnlijk ook te gemakzuchtig. Hoe vaak was hij niet aan een kunstwerk begonnen (zijn vrouw lachte hem al vanaf poging nummer drie uit) om het vervolgens na een paar dagen onafgemaakt in een hoek te zetten waar de klei uitdroogde, terwijl zijn inspiratie als ether vervluchtigde? Het enige wat van zijn kunstzinnige aspiraties was overgebleven, was interesse in literatuur. Daar kreeg je geen vieze handen van. Tadema was een lezer. Van het ene boek kwam steeds weer het andere.

Hij klapte het boek weer dicht zonder een letter gelezen te hebben. Wat stijfjes kwam hij overeind om zijn vrouw te gaan helpen in de winkel. Hij moest aan business denken. Samen met Adèle had hij twintig jaar geleden de juwelierszaak overgenomen van de vorige eigenaar. Deze meneer Riemer Riemersma, nummer zoveel in de reeks van vader op zoon met dezelfde voor- en achternaam, had geen opvolger gehad. Goedkoper kon je een zaak niet overnemen, want ook erfgenamen bleken er niet te zijn. De enige twee voorwaarden die de oude heer had gesteld waren, dat het geld van de overname aan de dierenbescherming werd overgemaakt en dat de naam Riemersma tot in de eeuwigheid aan de zaak verbonden zou blijven. Met die eerste eis had Tadema grote moeite (zonde van het geld, maar godzijdank vielen de kosten mee), de tweede voorwaarde onderging hij helemaal niet als een eis, maar beviel hem eigenlijk wel. Riemersma Juweliers Horlogers had namelijk een vaste klantenkring, die uit welgestelde burgers en rijke boeren bestond. Zulke mensen hechtten aan traditie, die waren gewend bij Riemersma te kopen en niet bij Tadema, of wie dan ook die ze niet kenden.

Zijn grijze pak was gekreukeld, de broek hing onder aan zijn beginnende buik. Terwijl hij met zijn schouder de deur naar de winkel openduwde, trok hij hem gauw op. In de heer die zojuist de zaak was binnengekomen, herkende hij onmiddellijk baron van Echten. Onwillekeurig ging zijn hand naar zijn stropdas, die hij wat steviger aantrok. Hij had er nu spijt van vanochtend dat verfomfaaide ding omgedaan te hebben in plaats van zijn Napolitaanse das. Tegenover de baron voelde hij zich altijd enigszins een sukkel. Hij schraapte zijn keel en kuchte alvorens zich te vermannen.

‘Theo!’ riep hij uit, terwijl hij de bezoeker een hand toestak. ‘Man, wat hebben we je lang niet gezien, nietwaar Adèle?’

Zijn vrouw knikte en verdween achter de toonbank, waar ze de stofdoek in een la liet verdwijnen. Daarna schikte ze haar haar, met beide handen, alsof ze een bos bloemen losschudde.

‘Ik ben naar mijn kasteel geweest,’ zei de man die Theo heette, waarbij zijn oog op een groot formaat boek viel dat op de hoek van de toonbank lag. Met een verstrooide blik in de bruine ogen ging hij aan de tafel zitten en sloeg het boek open. ‘Hm, hm, ja, ja,’ mompelde hij, ‘je moet goed begrijpen, beste mensen, ik ben een wees, en dat is een raar gevoel ook al ben je dan al over de veertig. Tjonge, wat een prachtig horloge!’ ging hij in één adem door. ‘Zo één moet ik hebben, Tadema.’

Tadema, die schuin achter hem was gaan staan, boog wat naar voren om in het boek te kunnen kijken.

‘Nou,’ zei hij met een blik door het raam naar buiten, ‘ik zou bijna zeggen, je kunt je sportwagen er wel op inruilen.’

‘Dat meen je niet! Wat kost zo’n ding dan?’ vroeg de baron met een stalen gezicht.

Tadema trok het boek een beetje naar zich toe alsof de prijs van het horloge daar ergens op een pagina vermeld stond.

‘De Grande Complication kost meer dan twee ton, hangt een beetje van de uitvoering af,’ antwoordde hij op vragende toon.

De baron wierp nu ook een blik door het raam. Zijn mondhoeken gingen naar beneden.

‘Maar inruilen doen we maar niet, Tadema,’ zei hij hoofdschuddend. Hij bladerde nog even, alleen maar plaatjes kijkend, door het boek om zich vervolgens om te draaien naar de juwelier. Met een brede grijns op zijn gezicht zei hij: ‘Weet je wat, Tadema, ik wil wel zo’n horloge hebben.’

Tadema zag niet dat de baron Adèle een knipoogje gaf. Eentje zonder bijbedoelingen. Maar Adèle voelde dat anders. Ze was toch al opgewonden geraakt, eerst door dat gepoets en toen door het gebabbel met de baron. Waarom ze zo nerveus was geworden, kon ze niet verklaren. Ze had met Theo alleen maar wat over koetjes en kalfjes staan praten, totdat haar man er bij was gekomen. Ze leunde met beide handen op de toonbank en boog zich nog wat verder voorover dan ze al deed. En ze beet erbij op haar lip. Ergens in zijn onderbewustzijn merkte de baron Adèle’s onzekerheid op en raakte erdoor vertederd, maar dacht daar verder niet over na.

Theo had een lange adellijke naam, maar hij noemde zichzelf gewoon Van Echten. Dat zei toch wel iets over zijn karakter. Theo baron van Echten was geen opschepper en een man van zijn woord, vond Tadema. Niet dat hij de baron nu zo heel goed kende, maar deze had wel vaker iets bij hem gekocht. Geen extravagante zaken, want hij was niet getrouwd en hij was er de man niet naar om dure cadeaus aan vriendinnen te geven. Dit in tegenstelling tot bankier Hartman met zijn Russische vriendin.

Op zich schatte Tadema het karakter van de baron wel goed in. Theo was niet iemand die waarde hechtte aan uiterlijk vertoon. Hij was nu eenmaal geen nouveau riche, die zich door middel van Rolexen en Breitlings moest bewijzen. Aan de andere kant vielen er ook wel eigenschappen op te noemen die minder fraai waren. Eigenlijk zou je best mogen zeggen, dat achter zijn gesoigneerde uiterlijk de nodige valsheid schuil ging, die echter alleen maar in bepaalde situaties aan het licht kwam, waardoor het er op neerkwam, dat de baron gewoon een goede naam had en over het algemeen bijzonder aardig werd gevonden.

Theo bestudeerde enige tijd de paginagrote kleurenplaat van het uurwerk van de Grande Complication met de eeuwigdurende kalender en allerlei andere functies die je niet nodig had om te kunnen zien hoe laat het was.

‘’t Is een bijzonder mooi horloge,’ merkte hij tenslotte op, terwijl hij de juwelier in de ogen keek. Deze hield zijn adem in. Zou hij dit wel doorzetten, zoveel geld voor een horloge? De baron kreeg het er toch even warm van in zijn lichtgewicht pak. Het diffuse licht, dat door het raam achter de juwelier naar binnen viel, deed hem knipperen met zijn ogen. Toch aardig om te merken dat niets menselijks hem vreemd was. Gelukkig beschikte hij over de nodige zelfspot. ‘Goed,’ besloot hij, ‘bestel er maar één voor me, maar laat me nog wel even weten wat die klok precies moet kosten.’

Tadema kneep zich van opwinding in zijn handen. Het ging hier wel om de Grande Complication, een horloge als het leven zelf, gecompliceerd als het heelal. Het lag hem op de lippen om over de uitvoering te beginnen. Wilde de baron een stalen, een gouden of een platina kast? Maar hij hield zich in. Dat soort kleinigheden kwam later wel. Vooraleerst volstond dat hij, juweliertje uit de provincie, een horloge verkocht had, dat zelfs in een wereldstad niet elke dag over de toonbank ging. En hij dacht aan die prachtige prent van Hiroshige, Sudden shower at Atake, die hij te koop had gezien bij een handelaar in Londen. Een echte natuurlijk, uit 1857, en niet eens zo duur, schatte hij in.

Adèle had belangstellend toegehoord. Zij sloot van schrik haar ogen toen ze besefte wat daar gebeurde. Toen ze ze weer opende, ontmoette haar blik die van haar man, maar er sprak geen liefde uit, geen verstandhouding. Toch verscheen er een vage glimlach rond haar lippen. Zeker blij met de centen, dacht Tadema, maar toen zag hij dat zijn vrouw naar de schoenen van de baron keek, die blonken als spiegels onder zijn onberispelijke maatpak. Hij wierp een snelle blik op die van hemzelf, dof onder zijn kreukelige broek. If your shoes look like shit, you look like shit. Wie zei dat ook al weer? Al Bundy in Married with children. Maar het was wel waar. Als hij zo doorging met zijn egocentrische gedrag, had hij van zijn vrouw waarschijnlijk niet veel meer te verwachten. Maar wat kon hij er aan doen? De dingen gingen zoals ze gingen. Hij vond het nu eenmaal heerlijk om in zijn hok te zitten, met zijn computer en zijn boeken, horloges reparerend natuurlijk. Hij rechtte zijn rug en deed ongemerkt zijn schouders wat naar achteren. Zo stond er toch nog wel een hele kerel.

Theo had wel gemerkt dat de vrouw van de juwelier naar hem keek. Toen hij breeduit tegen haar glimlachte, sloeg ze haar ogen neer als een schoolmeisje, dat tegen al haar verwachtingen in opgemerkt wordt door de populairste jongen van de klas. Een kort moment van kwetsbaarheid, maar de baron vielen de schellen van de ogen. Hoe was het mogelijk dat hij nu pas zag, dat deze Adèle eigenlijk een heel lekker wijf was? Een beetje mager misschien en met een totaal verkeerd kapsel, maar daar viel wel wat aan te doen.

Bij het verlaten van de zaak vond Theo, dat hij beslist een goede aankoop had gedaan. Zelfbewust wierp hij een laatste blik op de vrouw van de juwelier, waarna haar man de deur voorzichtig achter hem sloot.