In het uitgaande decennium van de vorige eeuw zag Nieuwzuid het levenslicht. Twee lustra later verenigde deze ‘discursieve machine’ zich met yang (toen een kittige fortysomething) om samen nY te vormen. Daar zijn we nu. Ouder zeker, wijzer misschien, maar ook ver genoeg van de jaren 90 verwijderd om er in De kwestie voor één keer op terug te blikken. We doen dat met een keur aan schrijvers die die daverende decade min of meer ongeschonden zijn doorgekomen. Hun 90 uitdagende lemma’s, een wijdvertakt handlexicon sterk, doorprikken het tijdvakdenken en gooien ook ankers naar onze tijd.

Gemakkelijk laten de jaren 90 zich echter niet wegzetten, ook niet in een lijvig eigentijds ‘abc van de cultuur’. [1] Dus doen we een Titanicske en laten we de schotten tussen de rubrieken vrolijk barsten. Zo plaatsen we een toepasselijke ingezonden mededeling van Bebbi Wijnberg, met een verfrissende, enthousiaste blik op de definitieve doorbraak van het managementdenken. De Beelden in dit nummer dragen eveneens de stempel van de nineties: Yoann Van Parys dook in zijn vroegste portfolio en biedt ons een onverhulde inkijk in zijn zoektocht naar een eigen stijl.

Een echo uit het jongste fin de siècle is ook hoorbaar in de eerste van drie bijdragen van De gast van deze jaargang. In ‘In den beginne’ keert Peter Smink terug naar zijn geboorte als schrijver en treedt hij in discussie met het openingsverhaal uit zijn debuutbundel Het slinkende papier (’95). Daarmee voegt hij een nieuwe laag toe aan zijn bijzondere oeuvre, dat niet alleen telkens naar de diepte van dezelfde mysterieuze gebeurtenis peilt, maar ook het daaruit voortgekomen schrijverschap onderzoekt. In Het slinkende papier, Passage (’00), De cultus van het lijden (’06) en Grand mal (’10) danste Smink als een draaiende derwisj in steeds grotere cirkels om dat ene allesomvattende maar ultiem onbevattelijke verhaal. Allengs werd de zoektocht naar de literaire essentie van die gebeurtenis ook een introspectieve zoektocht, waarin zijn eigen oeuvre een steeds grotere rol opeiste; als complicerende factor weliswaar, maar ook als generator van onvermoede werelden. In deze nieuwe verhalen – en in zijn bijdrage aan het ‘Lexicon 90’ – wentelt het oeuvre van Smink zich nogmaals om zijn as. Niet louter om nog eens op een andere manier naar zichzelf te kunnen kijken, maar om het uit te dagen, erop te parasiteren zelfs.

Naast De gast verwelkomen we in dit nummer ook ons nieuwe redactielid, Els Moors, die met de cyclus ‘so böse wie noch nie’ meteen een stormachtige entree maakt. Voorts is er poëzie van Marwin Vos, die ons de ethische vraag stelt naar onze ‘methode’ te midden van de ‘vrije hang / naar verlichte ritmes’ van de wereld, in verzen die het politieke, het persoonlijke en het natuurwetenschappelijke elkaar laten ontmoeten.

Hun gedichten krijgen in De omzet gezelschap van proza uit het Vergulde Tijdperk. Met Arno Schmidts ‘Tamboer bij de tsaar’ voltooit vertaler John Fenoghen een project dat Jan H. Mysjkin in de mid-nineties in de steigers zette.

In De Zift zetten we de in #9 aangekondigde reeks in over de representatie van vooraanstaande filosofen in het genre van de documentaire film. Jo Bogaerts en Leen Van Brussel wijzen ons op de manier waarop Slavoj Žižek en Jacques Derrida poseren en in scène zijn gezet.

In Untagged ten slotte brengt Matthijs de Ridder de ontknoping van het onwaarschijnlijke verhaal van jazzcomponist en frontsoldaat James Reese Europe. Aan het eind van het eerste deel in #9 had Europe schoorvoetend de baan van muzikaal leider van de regimentsband aanvaard. In het tweede deel vernemen we hoe hij eerst hemel en aarde moet bewegen om de loopgraven te mogen betreden, vervolgens het niemandsland voor zich opeist en uiteindelijk door een complicatie in zijn kleine geschiedenis de afspraak met de grote geschiedenis toch nog mist.

[1] Men consultere www.arts.kuleuven.be/nieuwzuid/ABC.html voor meer Denkanstöße.

Is er ooit een decennium met meer gemak weggezet dan de jaren 90? Alles was neoliberaal, paars, hedonistisch, virtueel en dance. Met de aanval in 2001 op twee torens in het westen sloot een periode die begon met de val van een muur in het oosten, volmaakt symmetrisch op 9/11. De duiding van de tussenliggende jaren werd een invuloefening: een tijd zonder plafonds, zonder politiek, zonder experiment en zonder geschiedenis. Aan het begin van het nieuwe millennium kon weer helemaal opnieuw worden begonnen – zo gaat de mythe.

Deze Kwestie bestrijdt het gemak waarmee de jaren 90 zijn kaltgestellt door het tijdvakcliché in Mythos 90 uit te vergroten en tegen te spreken. Als vorm is gekozen voor Lexicon 90: negentig lemma’s die het eervorige decennium met puntige essayistiek van 1 tot 1001 woorden uit het koelvak halen. Soms vormen steekwoorden de aanleiding voor een kort essay over een jaren 90-fenomeen; er zijn de grotesken die het tijdvakdenken en het journalistieke cliché ridiculiseren door eigen begin- en eindpunten te kiezen van een coherente, al te coherente blik op het decennium; er is het tegenwicht: momenten, ervaringen, evenementen die zich verzetten tegen mythevorming omdat ze wrongen met de tijd – of in retrospectief zijn blijven wringen.

From neunten/elften bis zu nine/eleven; van de aanslag op de Muurtot de val van de Tweeling. Het lexicon begint met de A van amusement en eindigt met de Z van zonsverduistering. Aftiteling en dan rustig naar bed … ? Wel, voor amusement – de derde kleur in ons tricot – wordt goed gezorgd door de vele sport-, muziek- en filmfragmenten die het lexicon afdraait. Maar de eclips blijft uit: de lemma’s draaien op cultuurkritiek en literatuur, niet op nostalgie. Mythos 90 beoogt een boos en vrolijk ding te zijn.

Amusement – ‘Ontwapenen, die bende, voor zij het doen!’ [jzh]

Ander, De – Alain Badiou schreef in ’91 een opmerkelijk klein boekje getiteld D’un désastre obscur. Vier jaar later liet hij het naar het Servo-Kroatisch vertalen, direct gericht aan lezers áchter de brokstukken van de zojuist geslechte Muur ». Zijn boodschap: Let op, juist nu gaat het erom het woord ‘communisme’ te bewaren en uit te dragen. Badiou zou met zijn radicale gelijkheidsdenken nog een kleine twintig jaar moeten wachten voordat de boodschap internationale waardering kreeg. Pas in 2009 verscheen er een Engelse vertaling bij de Jan van Eyck Academie, hetzelfde jaar waarin er in London een grote conferentie werd georganiseerd rond de ‘communistische hypothese’ van Badiou, waar de crème de la crème van de hippe theory vocht om aan te treden. Het communisme is hot in de eerste twee decennia van de eenentwintigste eeuw.

Maar toen Badiou zijn boekje schreef zaten we nog midden in de democratische anti-essentialistische ‘revolutie’ van het vrije marktdenken, ronkend aangekondigd door Francis Fukuyama ». De reacties op Fukuyama werden in de theory van de jaren 90 volledig gedomineerd door het deconstructiedenken van Jacques Derrida. Zijn adagium ‘Il n’y a pas de hors-texte’ kreeg een brede weerklank en zijn antwoord op de val van de Muur, dat in ’93 verscheen onder de titel Spectres de Marx, hoefde slechts een jaar te wachten op een Engelse vertaling. Ziedaar de verhoudingen.

Aan de geesteswetenschappelijke faculteiten vormde het denken van Derrida een enorme impuls voor zowel de postkoloniale studies als de feministische theorievorming en genderstudies. Het Westen leek er eindelijk aan toe om een voorzichtig begin te maken met de verwerking van zijn koloniale verleden, de halfslachtig doorgevoerde emancipatiepolitiek en vooral: van de Holocaust. Derrida leverde het perfecte gereedschap. In eindeloos intelligente en erudiete close readings van kernteksten uit de westerse literatuur wist hij steeds feilloos de inconsistenties en essentialistische subtekst aan te wijzen. Altijd is er sprake van interne fricties en conflicterende aannames. Altijd is er sprake van uitsluiting en intolerantie. Altijd is er een intolerantie jegens ‘de Ander’ aan te wijzen. De discoursanalyse was geboren.

In het werk van Derrida en dat van zijn navolgers krijgt de politiek-sociale categorie van de ‘Ander’ een haast mystieke status toegewezen, wat later zou leiden tot gemakzuchtige verwerpingen door neoconservatieve hardliners. Maar aan de academie van de jaren 90 sloeg die Ander nog de klok. Het Kantiaanse ‘subject’ was, eerst met Marx, Nietzsche en Freud, en later met Derrida, in een totale crisis terechtgekomen. De ambivalente notie ‘identiteit’ kwam in het denken centraal te staan en werd structureel gecompliceerd. Waarheid was een illusie. Homi K. Bhabha vertaalde die kant van het deconstructivisme naar de situatie van de voormalige koloniën, in even populaire als raadselachtige bewoordingen. In ’90 schreef Derek Walcott zijn Caraïbische versie van de Odyssee (getiteld Omeros) en ontving twee jaar later de Nobelprijs.

Zo snel als Derrida’s faam was gegroeid, zo snel verdampte die ook weer. Na precies een decennium bleek de houdbaarheid van zijn deconstructiedenken verstreken. Het einde van het tijdperk Derrida lijkt te zijn ingeluid met het boek dat hij samen met Jürgen Habermas maakte naar aanleiding van 9/11. De deconstructie en noties van ‘gastvrijheid’ en ‘vriendschap’ van Derrida waren niet opgewassen tegen de vernietigende kracht van de zelfmoordterrorist. De publieke opinie accepteerde het simpelweg niet meer. Te soft; te weinig concreet en slagvaardig.

De vroegtijdige dood van het deconstructivisme, dat al gauw van doorgeslagen relativisme werd beschuldigd, betekende de opkomst van twee bewegingen: het neoconservatisme en het hernieuwde begrip van het communisme. Beide werpen Derrida’s structurele ontmanteling van identiteit en essentialisme verre van zich. Beide beroepen zich op een hervonden ‘waarheid’. Beide, ook, beroepen zich op noties van emancipatie. De vraag die centraal is komen te staan is er één die toevertrouwd is aan Badiou, maar waar ook Derrida nog wel eens goed over had mogen uitweiden: ‘Wie mag er anno 2011 mee emanciperen en wie niet?’ [mp]

Applaus – Blijk van grote waardering, ook voor doden. (Di, Lady ») [jzh]

Apple – Is hip geworden. Nu, als je zit te werken in de koffietent om de hoek, zie je overal om je heen mensen achter MacBooks of MacAirs, luisterend naar iPods, pratend tegen iPhones, starend naar iPads. Maar in de jaren 90 had de Apple Macintosh een heel ander aura. Iets avontuurlijks, iets bijna avant-gardistisch. Wie een Macintosh had, had een speciale computer, deed niet mee aan de grootkapitale bedrijfscomputers op Microsoftbasis – een mythe die minstens teruggaat op Ridley Scotts beroemde reclamefilmpje getiteld 1984 uit ’83 voor de eerste Macintosh, waarin de pc-wereld als een totalitaire nachtmerrie werd voorgesteld en de Macintosh het scherm van de mogelijkheden doorbreekt.

Iedereen wist dat de Macintosh geen serieuze zakelijke concurrent kon worden voor de Microsoftcomputers. Midden jaren 90 ging het zelfs uitgesproken slecht met Apple Computer. Het was algemeen bekend dat de Mac slechts in twee segmenten dominant was: voor grafische en voor muzikale toepassingen. Centrale takken van wat we inmiddels de ‘creatieve industrie’ zijn gaan noemen.

Werd zo in de jaren 90 de basis gelegd voor de hipheid van de Macintoshes nu? Geïncasseerd vanaf eind jaren 90, de tijd van de comeback van Steve Jobs, met de introductie van de iMac? Een succes mede mogelijk dankzij het verbond van de creatieve uitstraling van het merk zelf met de cultuurindustrie, via de consumententoepassingen die Apple vanaf de iPod, rond de eeuwwisseling, is gaan produceren? Gesteund door het sexy ontwerp van de hardware? Juist in een tijdperk dat economische ontwikkeling en de ontwikkeling van stedelijke cultuur steeds meer in de ‘creatieve industrie’ word gezocht? En steeds meer kunstenaars van weleer dus cultureel ondernemer zijn geworden?

Rijen creatievelingen naast elkaar, allemaal achter een Macintoshcomputer. Vaak zie je ze zitten, al die zelfstandige ondernemers, in designkantoren of in hippe koffietentjes: high-tech sweatshops. En ook dit is geschreven op een iMac (met 2.8 GHz Intel Core i5 quadcore processor en 27 inch beeldscherm. Een prachtig apparaat, wat dacht u.) [sv]

Balkan (= oorlog) [1] – Begrip dat als een zwarte piet wordt doorgegeven van land tot land, beginnend bij het oosten van Oostenrijk, waar verloederde gebouwen en naar verluidt losse zeden voor ons al ‘Balkanachtig’ aandoen, naar Slovenië, waar de Slovenen zelf vinden dat zij meer bij Midden-Europa horen dan bij de Balkan, om te eindigen bij de Roma (die overal kunnen zijn) en de grens met Turkije (die de overgang inluidt naar een volgend stereotype).

[1] ‘Every state needs its own Balkans’ – Slavoj Žižek 

‘Balkan’ is dus geografisch moeilijk te duiden en betekent vooral: het chaotische, gevaarlijke, ongeordende, ongeremde. Dit stereotype leidt tot gebrek aan communicatie en inlevingsvermogen. De receptie van de oorlog op de Balkan is hiervan het ultieme bewijs. Zo wordt deze oorlog vaak in nogal westerse termen beschreven: op nog geen dag rijden van Wenen veranderde het ‘nooit-meer-Auschwitz’-Europa dankzij de duistere Balkan in het ‘pianospelende’ Europa van overste Karremans. In diens toast met Ratko Mladic bij Srebrenica, voor iedereen zichtbaar op de televisie, voltrok zich publiekelijk datgene waarvan heel de Europese cultuur gezworen had dat het nooit meer mocht gebeuren. De Balkan als opvoering van een Auschwitzcomplex: de confrontatie van Karremans met de typische Balkanman (brede nek, onbehouwen, rakia) is de archetypische confrontatie van een krachteloze maar goedbedoelende internationale gemeenschap met een ongebreideld gewelddadige cultuur die ook nu nog geduid wordt als duistere, liever niet in de EU op te nemen tegenpool. Dit Balkan van de Ander » bestaat middels een aantal beelden, die nood hebben aan tegenbeelden.

Beeld 1: In ’93 voerde Susan Sontag Waiting for Godot op in Sarajevo. Het was een mediagenieke metafoor van de situatie van de belegerde stad. Sontag: ‘The cast and I tried to avoid jokes about waiting for Clinton but that was very much what we were doing.’ Godot slaat op de NAVO en de wachtende Vladimir en Estragon op de bevolking van Sarajevo. Een een-op-een-uitdrukking van leed, zonder de minste zweem humor. Opvallend aan Sontags beschrijving van de opvoering is hoe de bevolking van Sarajevo wordt neergezet als tot trieste woestelingen vervallen slachtoffers », in de steek gelaten door Clinton. Terwijl Beckett humor inzet om in het falen een menselijke ontlading voelbaar te maken, ontbreekt deze dimensie in Sontags versie totaal. De monddode passieve Balkaninwoner wacht op de ordebrengende Clinton, wiens afwezigheid geconstateerd moet worden door de speciaal daartoe afgereisde Sontag. Als Clinton niet komt, noemt men dat postmodernisme.

Beeld 2: Of de Balkan is juist wel humoristisch, zoals in de films van Kusturica. Wild, seksueel, irrationeel gewelddadig, en dus, indien niet goed bewaakt, gevaarlijk, maar vooral burlesk. ‘Here, hold my gun while I fuck your wife’ (uit te spreken met zwaar accent, op de achtergrond accordeon en omvallende drinkebroers). De films van Kusturica – een goed voorbeeld is Underground uit ’95 – lijken een ongebreideld Balkanvitalisme te vieren. Het vieren van deze wildheid heeft dan als doel het bleke geordende westen te wijzen op wat het niet bezit. Ook al is Kusturica zelf afkomstig van de Balkan, zijn films zijn onderdeel van een oriëntalisme dat vooral een westerse oppositie tussen orde en wanorde, ratio en irrationaliteit in stand houdt. Het gevolg van dit beeld is een aanhoudende hipheid van Balkanfeestjes met rakia en ‘zigeunermuziek’.

Tegenbeeld 1: Op een plein in Sarajevo staat een gigantische reproductie van een conservenblik, zoals er talloze Sarajevo ingevlogen werden door de internationale gemeenschap (tot de NAVO in ’95 besloot dat het belegeren en uitmoorden van de bevolking van Sarajevo toch niet helemaal in orde was). Deze hulp was broodnodig, maar bestond soms uit rot voer, overgebleven uit de tijd van de oorlog in Vietnam, soms uit ‘icar beef’ (een oneetbaar soort cornedbeef) of zelfs uit varkensvlees. [2] Het conservenblik staat zowel voor de voedselhulp die het de bevolking van Sarajevo mogelijk maakte te overleven, als voor de schoffering die deze voedselhulp betekende voor de bevolking, voor een groot gedeelte moslims. Maar het kunstwerk weigert eenduidig te verheerlijken of te dramatiseren. Onderschrift van de replica van het conservenblik luidt: ‘Monument voor de internationale gemeenschap, van de dankbare burgers van Sarajevo’.

[2] In The New York Times van 28 juli ’92 komen de piloten aan het woord die voedselpakketten Sarajevo invlogen: ‘a second crew member advised his mates that if there was any gunfire, they should hide behind the cargo of prepared meals: “Any bullet that hits one of those processed pork patties will stop dead,” he said.’

Tegenbeeld 2: Gedurende de oorlog schreef Nenad Velickovic romans (Lodgers uit ’95; Death in Sarajevo werd officieel gepubliceerd in ’96) waarin juist humor voor steun in de loopgraven zorgde. In Sahib (2002) gaat Velickovic ook na de oorlog de strijd aan met eenduidigheid. Zo vinden we in deze roman de volgende passage: een medewerker van de internationale gemeenschap, in Bosnië gestationeerd om westerse economische maatregelen te implementeren (want Clinton is ondertussen gekomen), denkt na over de toekomst van Bosnië en suggereert om ‘landmijntoerisme’ te ontwikkelen: ‘Aan de ene kant is het een land waarvoor toerisme de enige toekomst is. Aan de andere kant liggen er miljoenen landmijnen, wat ervoor zorgt dat geen enkele toerist het ooit in zijn hoofd zal halen hier naartoe te komen. Maar wat als we nu eens geen wintersport proberen te verkopen, maar mijnen! Klinkt best goed, vind je niet? Landmijntoerisme. Stel je voor dat we ze een landmijnsafari aanbieden. In plaats van te jagen (dat is namelijk erg politiek incorrect), laten we ze mijnen opruimen. Eerst een week cursus en dan tien dagen op pad: adrenaline, gevaar, frisse lucht, mijnen, wilde aardbeien, mijnen, bronwater, mijnen, forel vers uit de rivier, mijnen, lokale zuivelproducten, mijnen, rakia, mijnen, oosterse lekkernijen, mijnen, bospaddenstoelen, mijnen […]. En elke toerist heeft het driewerf naar zijn zin: hij geniet van al het moois dat Bosnië-Herzegovina te bieden heeft, hij zet elke dag zijn leven op het spel, en dat alles ook nog eens in het kader van een nobele, humanitaire missie.’ [3]

[3] Sahib verschijnt binnenkort in Engelse vertaling, deze Nederlandse vertaling is gemaakt op basis van door de auteur ter beschikking gestelde Engelse en Bosnische versies.

Clinton kwam, met rot vlees, wapens en daarna economisch kolonialisme. Maar tegenover de zwijgende slachtoffers van Sontag en de dionysische anti-Europeanen van Kusturica staan tegenbeelden, als een verbluffend heldere ondermijning van en inzicht in de westerse beelden. Laat die tegenbeelden voor ons de Balkan zijn. [eh]

Bergkamp, Dennis Nicolaas Maria – Uitvinder van manoeuvres. Juichte zelden uitbundig (een van zijn bijnamen: The Iceman). Creëerde nieuwe parameters, bewoog zich buiten de statistieken. Op wat hij deed bereidde de empirie je niet voor. Zijn goal tegen Argentinië in de kwartfinale van het WK in ’98 laat dat zien, het schitterendste wonder dat hij heeft mogelijk gemaakt, de uitvoering van een welhaast goddelijk draaiboek. Het moment draagt bij: een minuut voor tijd, 1–1, een kleine Argentijnse spits had zojuist rood gekregen voor een kopstoot tegen een boomlange doelman die zich theatraal liet vallen. Het was weer tien tegen tien.

Toen je de goal zag ontstaan, in de korte tijd dat de bal na de trap van een verdediger door de lucht (hemel?) zeilde, keek je heel even om je heen in de kroeg. Je voelde dat iedereen begreep wat de sprintende Bergkamp moest doen om bij die bal te komen. Je wist het al, je zag het voor je, als een visioen, en de andere cafébezoekers deelden in dat visioen, daarvan was je overtuigd. Je nam alle hoofden waar die lichtjes naar een aan het plafond bevestigde televisie neigden, de handen begonnen aarzelend te bewegen, iemand schreeuwde een smekend ‘jaaaaah’. Bergkamp deed wat gebeuren moest. Zijn aanname was de vonk van het doelpunt. Dit was geen magie, maar een ingreep. ‘Feilloos’ noemde de commentator die aanname, en terecht: Bergkamp bevond zich in een positie waarin hij alleen maar fouten kon maken. Dat hij dat niet deed was het wonder.

Hoewel iedereen wist dat Bergkamp de bal moest aannemen, kon niemand bevroeden hoe hij dat zou doen. Terwijl hij met een verdediger aan zijn zijde op volle snelheid aan het rennen was om de bal te halen, sprong hij om hem aan te nemen. Een sprong! Bergkamp kwam los van de grond, hij zweefde, als met gevleugelde voet. Hij legde de bal niet ‘dood’ maar liet hem van zijn schoen af tikken zodat hij dichtbij op zou stuiten op het droge gras. Met die subtiele toets onderbrak hij de vaart van de bal, stuurde hij bij. Een tweede tikje naar links om de verdediger te foppen (een ‘poort’) diende ook als voorbereiding op de slotactie. De bal stuitte nog twee keer. Tijdens de daling na de tweede stuit schoot hij met zijn rechterwreef binnen in de linkerbovenhoek. Met deze afronding voerde hij een script uit dat hij samen met zijn in vervoering gebrachte publiek geschreven had.

Zelf verklaarde Bergkamp de aanname cruciaal voor het verloop van de actie: ‘The first touch [has] got to be perfect to make a second touch.’ Het doelpunt als nevenverschijnsel van het eerste moment dat de bal door Bergkamp werd aangeraakt – daarin school het geheim van zijn spel.

Volgens Alessandro Baricco is hij het soort genie dat in het huidige voetbal geen plaats meer heeft, denk aan de manier waarop Messi onschadelijk werd gemaakt op het WK van 2010. Heen en weer tikken en kaatsen, de tegenstander afmatten, het team openscheuren – zo wordt er nu gespeeld. Bergkamp was een overgangsfiguur, zijn samenspel en inzicht zorgden ervoor dat hij tot 2006 kon blijven voetballen, maar zijn manoeuvres behoorden toe aan een ander tijdperk. Hij maakte zelfs zijn VWO af! Welke profvoetballer gaat hem dat ooit nog nadoen? [jwa]

(lees verder in het volledige nummer)

Ik ben in de kwaliteitskantoren van de grootste corporate executive officers en politici geweest, tot ver buiten Nederland. Trof postmo derne forten, dan weer hartverwarmende eenvoud, met knuffels en pantoffels. Maar zelden werd ik zo tot in mijn ziel geraakt als in Residence ‘Ex Oriente Lux’. Het hoofdkwartier van Dirk Ooster baan Universal. Waar zelfs de muren succes ademen. En haast griezelig tastbaar wordt wat werken vanuit de totale harmonie betekent …

Dirk Oosterbaan III is selfmade. Opererend aan de P. G. Keizerdreef in het Hoefbeekse Bisschopsgaarde, groeide hij in ver-bluf-fend korte tijd uit tot de top-bedrijfstrainer van onze Hoflandse regio. In krachtige praatsessies leert hij dynamisch ondernemerschap, sales, communicatie, radicale motivatie, leiderschap, ondersteund door een uitgelezen team van medewerkers. Inmiddels hebben alle bedrijfstakken in Nederland kennis gemaakt met de training, coaching en advisering van Dirk Oosterbaan III. En zelfs de politiek begint nu te luisteren. Over ambtelijke molens gesproken …

‘Mensen veranderen? Wil ik niet. Doe je zelf. Ieder mens is zijn eigen goeroe. Ik lever zelfinzicht, waarmee je aan de slag kunt. Ik ben een blikopener’, zegt de geslaagde dertiger bescheiden, zittend in een van de comfortabele banken in zijn kantoor, terwijl de fax almaar zoemt op de achtergrond … ‘Mensen weten wat goed voor ze is’, vervolgt hij. ‘Pakken kwaliteit op. Sinds een jaar of twee is het dus echt hectisch geworden. De tijd is gewoon niet aan te slepen. We zitten hier op een continubedrijf. Stevig aanpoten. Maar mij hoor je niet klagen. Dit is nog maar het begin. Morgen de hele wereld.’

‘Even checken.’ Dirk Oosterbaan III zet een draadloze koptelefoon op. Controleert, kritisch bekkentrekkend, de bezigheden in de verschillende work-outruimtes. Zijn assistenten inspireren vandaag nieuwe rekruten, vertelt hij. Gewone, gezonde mensen als u en ik. Uit Zwolle, Leerdam, Geleen. De banksector, de horeca, de voedselindustrie. Toch weer die lelijke spanning in dat nog ontroerend jonge gezicht … Dan glimlacht de topper tevreden. Ja, het gaat opnieuw voorspoedig. De vereiste hoogwaardigheid wordt feilloos gehaald. De klanten worden tot op het bot gestimuleerd. Een nauw luisterend proces. ‘Soms, heel soms heb je dwarsliggers’, zegt Dirk Oosterbaan III ernstig. ‘Ontkom je niet aan. Maar de mensen zijn over het algemeen niet gek.’ En hij hangt de koptelefoon weer opgelucht weg. Aan een stijlvolle zwarte standaard. Want aan alles is hier gedacht, in Residence ‘Ex Oriente Lux’ …

‘Wat al dit succes voor mij is? Een lekker gevoel. Vrijheid. De totale harmonie van privé en zakelijk. Ontspannen spelen met medemens, tijd en klant. Kijk, de problemen nemen gigantisch toe, maar de mogelijkheden dus ook. Paul Getty – een van de rijkste miljardairs ter wereld, die overleed in 1976 – vertelde: je hebt de verbeteraars, mensen die ervoor gaan, die positief zijn, met een goed verhaal. En je hebt de losers, die alles afbreken, die altijd over anderen oordelen, mensen die altijd excuses zoeken. En die je voor je succes zouden willen kruisigen.

Ik zeg: Steek zoveel mogelijk tijd in de ontwikkeling van jezelf, zodat je zo min mogelijk tijd overhoudt om anderen te bekritiseren. Wees de Führer van je eigen leven. Zeg nee tegen negativiteit. Dat betekent concreet: nooit in het gezelschap verkeren van negatieve mensen. Omring jezelf met onuitroeibare optimisten, koester goed gezelschap. Geen vreugdeloze zeurpieten en neezeggers. De mensen waarmee je je omgeeft, dat zijn je grootste bespelers.’

(lees verder in het volledige nummer)

Zelf heb ik eigenlijk niets meegemaakt – wat me overigens geen moer kan schelen; ik ben niet zo dwaas dat ik jaloers ga zijn op een wereldreiziger, ik heb mijn portie wel bij elkaar gelezen in de Seydlitz of de Grote Brehm. Wat is er nou voor bijzonders aan New York ? Grootstad is grootstad; ik was vaak genoeg in Hannover; ik weet wat het is wanneer ’s morgens zo’n duizend broodtrommels met bijbehorende thermos gezwind het centraal station uitwaaieren, het Vergulde Tijdperk in. D’r liep er één zo snel als had ie een teckel achter zich aan. Baksteenkleurige figuren mengen zich dooreen, met paraplupijlen in hun bloedrode handen (soms ook lijkzwarte; zo meteen gaan hun schrijfmachines kwikken als een volière kwartels. Door één wekker gewekt. En daar begint de auto naast mij afkeurend te kuchen; terwijl ik er toch echt niet meer zo jong uitziedat men mij ervan kan verdenken dat ik mijn hoofd verlies bij de aanblik van een koppel melkklieren !).

Daarover gaat het dus niet. Maar ’s avonds en ’s nachts trek ik er graag op uit – let es op al die velaren, het komt me evenmin erg geslaagd voor, (het ‘waarom’ laat me koud; ‘psychologische bevindingen’ kunnen me gestolen worden sinds ik ooit en passant naar de betekenis van zulke=mijn nachtelijke tochtjes heb geïnformeerd. Het ene rapport stelde klaar & duidelijk dat ik hyena=schijterig zou zijn en een potentieel crimineel; wat voor de meesten van ons opgaat, natuurlijk. Het andere beweerde dat ik een waar fenomeen van moed zou zijn – ach, lieve deugd ! In elk geval werd het me al snel te veel en te duur. Ik heb er dan zelf een tijdje over nagedacht; de feitelijke reden zouden wel es mijn slechte ogen kunnen zijn, waardoor het voor mij overdag te hel en te heet is.)

Ik loop hoe dan ook altijd eerst een hele stond rond – ai, in plaats van ‘stond’ had ik toch beter het informele ‘uurtje’ geschreven; nu zit ik met dat rijm, en ik houd niet van gedichten – wat je dan allemaal tegenkomt, zonder dat je je een ‘voyeur’ moet voelen, dus ‘schuldig’, of zelfs ‘zondig’: de meesten=onder=ons zijn een leven lang bezig met de verkeerd ingestelde normen uit hun jeugd moeizaam opnieuw te adjusteren.

(lees verder in het volledige nummer)

De Frans-Algerijnse filosoof Jacques Derrida (El-Biar, Algerije 15 juli 1930 – Parijs, 8 oktober 2004) wordt, samen met auteurs zoals Gilles Deleuze en Michel Foucault, vaak genoemd als een van de founding fathers van het poststructuralisme, een stroming die het fragmentarische, heterogene en pluralistische karakter van sociale ‘realiteiten’ beklemtoont. Het is met de lezing ‘Structure, Sign and Play in the Discourse of the Human Sciences’ aan de John Hopkins University in Baltimore dat Derrida in 1966 wordt ontdekt. In die tekst laat de filosoof zich kritisch uit tegenover de interne contradicties en limieten van het structuralisme, dat in die periode – vooral in Frankrijk, maar voorzichtig ook steeds meer in de VS – hoogtij viert. In 1967 publiceert Derrida zijn eerste drie baanbrekende werken: L’éciture et la difference, La voix et le phénomène en De la grammatologie. Tot het eind van zijn leven blijft Derrida schrijven en publiceren. Over taal, discours en het teken. Maar ook over thema’s die niet zo snel met Derrida geassocieerd worden: over wet en recht, over vriendschap en verantwoordelijkheid, over de dood, over het dier en het dierlijke, over culturele, nationale en Europese identiteit, over racisme, xenofobie en antisemitisme, over 9/11.

Over het werk en de opvattingen van Jacques Derrida is al op heel veel verschillende manieren geschreven. Tweemaal was deze denker ook het onderwerp van een documentaire film: in Derrida’s Elsewhere (1999) van Safaa Fathy en in Derrida (2002) van Kirby Dick en Amy Ziering. Deze documentaires behandelen niet enkel de ideeën van de filosoof over onze cultuur, maar produceren én reproduceren eveneens ideeën die in onze cultuur heersen over de filosoof. Ideeën die door de filmische keuzes van Fathy, Dick en Ziering op een bepaalde manier worden gerepresenteerd. Film valt dan ook, conform het denken van Jacques Derrida, te bekijken als een vorm van ‘schrift’. Met de bekende woorden ‘Il n’y a pas de hors-texte’ maakte Derrida duidelijk dat de wereld één semiotisch geheel is. Het schrijven van een tekst, het maken van een film, houdt in dat er keuzes gemaakt moeten worden met betrekking tot wat wel, maar vooral wat níét getoond of geschreven wordt. Dat geldt dus ook voor de documentaire films van Fathy en Dick/Ziering, beide ‘geschriften’ met Derrida in de hoofdrol. Ondanks hun expliciete aandacht voor Derrida’s denken over representatie, zo zal blijken, is ook het beeld van Derrida onderhevig aan veelvoorkomende clichés, zoals die van de uitzonderlijke en verheven denker, van de eenzaat wiens denken zich in alle teruggetrokkenheid ontwikkelt, van de ‘armchair philosopher’ – de onwereldse denker met een ivoren torenmentaliteit –, en tot slot van de geëngageerde en wereldse denker.

(lees verder in het volledige nummer)

My relationship towards tulips is inherently Lynchian. I think they are disgusting. Just imagine. Aren’t these some kind of, how do you call it, vagina dentata, dental vaginas threatening to swallow you? I think that flowers are something inherently disgusting. I mean, are people aware what a horrible thing these flowers are? I mean, basically it’s an open invitation to all insects and bees, ‘Come and screw me,’ you know? I think that flowers should be forbidden to children. (Žižek, The Pervert’s Guide to Cinema, 2006)

Deze al te krasse uitspraak tegen de vanzelfsprekende schoonheid van bloemen zet de toon: Slavoj Žižek neemt geen genoegen met ‘overgeleverde wijsheden’ – hoe banaal die ook mogen zijn – en er is geen enkel onderwerp dat de kritische theorie moet schuwen. Al mogen we bovenstaande uitspraak wellicht eerder zien als een kwinkslag van de praatgrage filosoof dan als een serieus wijsgerig standpunt. Of niet soms? Want wat is dat eigenlijk, serieuze filosofie?

Inleiding

Slavoj Žižek werd geboren op 21 maart 1949 in Ljubljana, sinds 1991 de hoofdstad van Slovenië, maar bij Žižeks geboorte deel van het toenmalige Joegoslavië. Hij was het enige kind uit een middenklassegezin; zijn ouders verrichtten kantoorwerk en wensten hun zoon een loopbaan als econoom toe. Slavoj wijdde zijn studies echter aan de filosofie en ging nadien naar Parijs om er aan de Université de Paris VIII psychoanalyse te studeren. Daar promoveerde hij een tweede keer (na in zijn thuisstad een doctoraat in de filosofie te hebben behaald ) onder leiding van François Regnault en Jacques-Alain Miller, de schoonzoon van de befaamde psychoanalyticus Jacques Lacan, wiens werk een blijvende inspiratiebron is in Žižeks werk. Hoewel er reeds verschillende publicaties in het Sloveens verschenen waren, werd hij pas echt bekend na het verschijnen van The Sublime Object of Ideology (1989). Sindsdien stegen Žižeks bekendheid en populariteit evenredig aan zijn enorme academische productie. Niet alleen publiceerde hij in de afgelopen twee decennia meer dan veertig boeken, maar hij schreef ook ontelbare artikelen en opiniestukken. Met The International Journal of Žižek Studies is hij bovendien een van de weinige denkers aan wie een volledig tijdschrift gewijd is. Omdat zijn werk in grote mate een diagnose van de (laat)kapitalistische samenleving beoogt, is hij een geliefd spreker op campussen over de hele wereld, maar ook op televisie en radio.

Steevast stelt Žižeks werk de mystificaties van het liberale democratische politieke systeem en de laatkapitalistische samenleving aan de kaak. In de lijn van Karl Marx, Max Weber en Antonio Gramsci behoort Žižek tot de aloude traditie van de ideologiekritiek, maar hij geeft daar wel een geheel eigentijdse invulling aan. Voor Žižek kenmerkt de kapitalistische ideologie zich niet langer door een ‘imaginary relationship of individuals to their real conditions of existence’, [1] zoals Althusser het befaamd verwoordde, maar zijn we ons integendeel zeer bewust van de gecommodificeerde aard van relaties met anderen onder het kapitalistische systeem. Echter, onze houding tegenover ideologie is fundamenteel cynisch: we negeren de nare consequenties ook al erkennen we het bestaan ervan.

The cynical subject is quite aware of the distance between the ideological mask and the social reality, but he none the less still insists upon the mask. The formula, as proposed by Sloterdijk, would then be: ‘they know very well what they are doing, but still, they are doing it.’ Cynical reason is no longer naïve, but is a paradox of an enlightened false consciousness: one knows the falsehood very well, one is well aware of a particular interest hidden behind an ideological universality, but still one does not renounce it. [2]

De opdracht die Žižek zich stelt is niet het loutere ontmaskeren van de ‘eigenlijk’ situatie waarin we ons bevinden, maar veeleer ons voortdurend te confronteren met de breuken en gaten in onze constructie van de realiteit om zo de cynische houding te doorprikken:

the duty of the critical intellectual […] is precisely to occupy all the time, even when the new order (the ‘new’ harmony) stabilizes itself and again renders invisible the hole as such, the place of this hole. [3]

Vanuit die overweging hoeft het dan ook niet te verbazen dat Žižek een notoir provocateur is die niet verlegen zit om een schampere uitspraak, vulgaire grap of politiek incorrect standpunt. Žižeks uitspraken over een terugkeer naar het leninisme, de onzin van humanitaire hulp en de laakbare drijfveer achter onze toenemende bekommernissen over seksuele intimidatie en gezondheid zijn een teken aan de wand. In ‘Pseud’s corner’ – een van de meest sprekende stukken gericht tegen Žižek – levert Johann Hari bijtende kritiek op dergelijke stellingnames. De kern van Žižeks werk vat hij samen als ‘contempt for liberal democracy and [a] preference for dictatorship […]. When you peel back the patina of postmodernism, there is old-fashioned philotyrannical nonsense here.’ [4]

(lees verder in het volledige nummer)

Recruiting in the Colonies

James Reese Europe had zo hoog ingezet bij kolonel Hayward dat hij nu een opdracht te vervullen had die vele malen ingewikkelder was dan deze waarvoor hij had bedankt. Waar haalde hij bijvoorbeeld de rietblazers vandaan die hij van zijn overste had geëist? In Harlem waren de mensen die kundig met een saxofoon of een klarinet overweg konden op dat moment dun gezaaid. Een oplossing voor dit probleem was er, maar viel die ook te rijmen met de ideologische bezwaren waarmee hij zelf had geworsteld? Kon hij het als burgerrechtenactivist eigenlijk wel maken om de benodigde rietblazers te gaan rekruteren in Puerto Rico?

Puerto Rico was sinds 1898 een kolonie van de Verenigde Staten, maar haar inwoners werden pas in 1917 Amerikaanse staatsburgers. Die eer viel de Puerto Ricanen te beurt met het oog op het aanslepende conflict in Europa en de groeiende waarschijnlijkheid dat ook de Verenigde Staten betrokken zouden raken in de Eerste Wereldoorlog. Door het staatsburgerschap te verlenen aan de inwoners van het Caribische eiland konden ook zij opgeroepen worden voor het Amerikaanse leger. Met heel wat minder omhaal dan in New York werden er twee regimenten gecreëerd, die voornamelijk werden ingezet bij de bewaking van de Panamakanaalzone. De inwoners van de kolonie werden er dus op uitgestuurd om de economische belangen van hun overheerser te gaan verdedigen in een Amerikaanse zone binnen een vazalstaat.

Het kon natuurlijk altijd nog gekker. In zijn zoektocht naar een stevige Afro-Amerikaanse identiteit selecteerde James Reese Europe achttien virtuoze muzikanten van Afrikaanse afkomst die allemaal aan het westelijk front zouden dienen. Zouden deze soldaten hebben beseft dat ze het risico liepen om in de loopgraven van Noord-Frankrijk terecht te komen? En als ze dat al beseften, zouden ze zich dan de vraag hebben gesteld of ze daar om welke reden dan ook wel iets te zoeken hadden? Anders dan bij Europe ontbrak bij deze Spaanstalige eilandbewoners immers de historische noodzaak om via de legerdienst een plek te veroveren in de Amerikaanse samenleving. Zij deelden hun afkomst met de ijverige dirigent, maar hun relatie tot de Amerikaanse natie was een heel andere. Hun strijd voor een Latijnse variant van de Afro-Amerikaanse identiteit moest nog beginnen. Bovendien lag het niet erg voor de hand dat de Puerto Ricanen in het niet alleen gesegregeerde, maar ook gefederaliseerde leger in een New Yorks regiment zouden dienen.

Europe heeft er nooit enige blijk van gegeven dat hij zich realiseerde hoe vreemd het was om als politiek bewuste zwarte muzikant zelf de benodigde ‘grondstoffen’ te gaan halen in gekoloniseerd gebied. Hij kon niet anders, dacht hij. Voor zijn jazzband had hij de Puerto Ricanen nodig, en puur muzikaal gezien was daar niets tegenin te brengen. Zijn band kon de kwaliteiten van de Latino’s goed gebruiken en omgekeerd leerden de Puerto Ricanen ook heel wat van Jim Europe. Rafael Hernández, een van Europes rekruten, zou later zelfs uitgroeien tot de belangrijkste twintigste-eeuwse componist van Puerto Rico. Maar hoewel zijn muzikale instinct hem dus naar de juiste plek had gestuurd, raakte Europe zo verblind door zijn artistieke visie dat hij de ironie van zijn strooptocht niet meer inzag. Plots telde alleen de Afrikaanse origine van zijn muziek en verloor hij de recente sociale en culturele ontwikkeling van zijn muzikanten uit het oog. In zijn queeste naar een gelijkwaardige behandeling van zwart en blank hanteerde hij onnadenkend dezelfde koloniale logica die hij anders zo fel bestreed.

(lees verder in het volledige nummer)

knippen nu
dat glanzende ongeluk van inkt op papier
vertrokken in de winter ziek van de roest op de muren in Luik
ik kon mijn hand om je penis heen leggen
langzaam hand
de dageraad is een zalmroze knoop uit een tube
de wolken de ene kant op het water de andere
de klok in de buik van de onderzeeër wordt op meer dan een plaats
aan de muur bevestigd
ik zag een meisje dat in elkaar wilde klappen onder een veel te zware jas
ze schikte zich aan het voeteneinde van het bed
ze ging in de mij mij mei-maand
stilte is populieren zijn vlaggen zijn zilveren sticks
welke zebrastrepen liggen wonen
verwelken
zeep-resten

(lees verder in het volledige nummer)

I

de methode kennen we nog uit het boek van het gele hof
roet, fijne stof en sulfaten
bereikt het zonlicht de aarde?
reserves die de munt harder maken
worden ziekte genoemd
een rivier voor tankschepen ontbreekt
en de oprit naar de snelweg ligt zesendertig kilometer verder
sommige artsen zijn er voor de ogen, andere voor ’t hoofd,
andere voor de buik
beiden zullen de actualiteit van de scène versterken
ze kan ook niet-actualiteit worden
gooit ’t weer neer
de aanleiding was de aanval op twee migranten
duizenden kilometers verder
wat veraf is sijpelt dat nog door?
je zit er middenin & alles beweegt
wat is je methode dan?
je adem is van het grootste belang
duikt steeds weer de vraag op, nee, een verbod
een rijkdom aan dode zones
liften mee op een bewegend medium
en kijken naar elkaar
onbesuisd ontmoeten zij elkaar
kun je dat horen?
niet star, onverbeterlijke woordenkramer
uiterst kleine concentraties welbepaalde moleculen
gevoelig als ze zijn of gelovig
dringen het ver weg of leggen er een of ander
afweer over
wat tot nu toe verboden was
geen geluid. geen licht. geen afbeelding. geen klank.

(lees verder in het volledige nummer)

Ik ben af.

Nu wel ja.

Hoezo?

In den beginne was je niet.

Kan een verhaal er ooit niet geweest zijn?!

Natuurlijk.

Helemaal niets van mij?

Iets is er altijd wel. Jij was niet, snap je. Amorf, misvormd, gedaanteloos, niet uitgekristalliseerd, onaangestipt.

Huh????

Je had geen inhoud, geen gestalte, geen naam. Wat er van je was, stond in de wacht. En toen opeens werd pats-boem je nummertje afgeroepen, zo beter?

Sorry, nee. Wat was het dan precies; dat niet waar ik uit voortkom?

Je neemt het nog steeds te letterlijk. Laat ik het zo zeggen: op z’n best was je iets in potentie. Land zonder boer, zoiets. Je lag braak, dat komt het dichtst in de buurt. Een strook verdroogde klei. Of nee, geen klei. Eerder zand, maar dan dat rosse spul. Je weet wel: van dat baksteenrode woestijnzand, vruchtbaar als de pest mits met enige regelmaat met water besproeid want dan ontstaat spontaan een oase. Enfin, mits zei ik al. Zonder water geen groei. Hoog tijd dat in jouw nabijheid een bron werd aangeboord. Nogal een probleem want van je omgeving viel niet bijster veel te verwachten. In den beginne was het jouw lot levenslang overgeleverd te zijn aan de elementen. Gedoemd te wachten op het uur U. Geduld is een schone zaak zegt men, maar houd het maar eens vol: tegen de tijd opboksen! En dat terwijl maar dát beetje genoeg zou zijn. Hoe weinig had je nou helemaal nodig om te ontbolsteren? Een flinter toewijding, een sprankje hoop, een zorgzame hand. Eigenlijk niet veel meer dan een dagelijks scheutje water. Er moest nodig in jou worden geïnvesteerd. Wie zaait die oogst, nietwaar?!

Hoe heb ik daar dan ooit aan kunnen ontsnappen?

Het momentum.

Pardon?

Natuurkundige term. Heeft te maken met massa en snelheid. Momentum: het kritieke ogenblik waarop in een dalend vliegtuig luchtledigheid intreedt bijvoorbeeld. Bij jou draaiden de kansen op dinsdag eenentwintig februari negentienhonderdvierentachtig, vroeg in de middag: een zachte bromtoon verbreekt de stilte en zwelt langzaam maar zeker aan tot geronk. Een metershoge stofwolk steekt op en vervolgens verschijnt dat stipje.

Een voertuig, zo op het eerste gezicht.

Ja, er nadert een auto …

Of nee, een bus.

Nou, groter kan de overgang van niet-zijn naar wel-zijn niet wezen, zeg! Het tekort aan snelheid, gecompenseerd door veel massa. Een machtig werkpaard, dat daar aan komt zetten! Spatborden, wigvormige motorkap, joekels van koplampen en van die hoge onverzettelijke bumpers. Een misbaar ook: kreunen, steunen, janken, piepen, zuchten, gieren, ratelen en sissen. Jammer genoeg is er, om de ommekeer compleet te maken, niet ook ineens een halte want als een razende stof opwerpend, dendert het kolossale geval jou als stukje woestijn straal voorbij.

Hoe kan dat nou! Dat helpt de boel toch niet verder?

Juist wel. We hebben een beginpunt. Een land. Er is maar één plek op aarde waar dit soort bussen rijdt. Je raadt nooit waar we ons precies bevinden. Dit is ‘Le Car’ die pendelt tussen Ksar-es-Sour en Quarzazate. De meest zuidelijke regio van het koninkrijk Marokko. Dit is jouw bakermat. Een slordige tweehonderd kilometer ten westen van het toeristische Agadir aan de Atlantische kust. Dichtstbijzijnde metropool: Marrakech, driehonderd kilometer noordelijker.

Was ik nou niet of was ik een lap grond in Zuid-Marokko?

(lees verder in het volledige nummer)

Jo Bogaerts (1983) studeerde Germaanse filologie aan de Universiteit Gent en volgde daarna de master-na-master opleiding Literatuurwetenschappen. Op dit moment is hij verbonden aan de Universiteit Antwerpen, waar hij een proefschrift voorbereidt over de receptie van het werk van Franz Kafka in het Franse existentialisme. Zijn onderzoeksinteresses zijn onder meer discourstheorie, ruimte in de roman en de interactie tussen literatuur en filosofie.

Leen Van Brussel (1987) is als vorser voor het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek – Vlaanderen (FWO) verbonden aan het Centrum voor Media- en Cultuurstudies van de Vrije Universiteit Brussel. Daar voert ze momenteel een doctoraatsonderzoek uit naar de representaties van medische levenseindebeslissingen in de Vlaamse geschreven media.

John Fenoghen (1955) studeerde filmrealisatie aan het RITCS te Brussel en nadien Wijsbegeerte en Algemene Literatuurwetenschap aan de Rijksuniversiteit Gent. Onder de ruilnaam Jan H. Mysjkin publiceerde hij onlangs de dichtbundel Rekenkunde van de tastzin evenals vertalingen van Doina Ioanid (Het juffertje van marsepein) en Max Blecher (Avonturen in de alledaagse onwerkelijkheid). Sinds 2003 leidt hij een seminomadisch bestaan tussen Amsterdam, Boekarest en Parijs.

Iannis Goerlandt (1980) is als deeltijds doctor-assistent verbonden aan de K.U.Leuven, werkt daarnaast als vertaler en is redactiesecretaris van nY. Hij vertaalde eerder proza van onder anderen Arno Schmidt, Reinhard Jirgl en David Foster Wallace. Samen met Daniël Rovers werkt hij momenteel aan een vertaling van Wallace’ The Pale King.

Els Moors (1976) studeerde Germaanse Talen aan de Rijksuniversiteit Gent en Tekst en Beeld aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Ze is dichter en prozaïst en woont en werkt in Brussel.

Yoann Van Parys (1981) is kunstenaar en kunstcriticus. Hij is medeoprichter van het Belgische kunsttijdschrift (SIC). Zijn werk omvat tekeningen, fotografie en prints, en hij stelde recentelijk tentoon in Lokaal 01 (Antwerpen), Netwerk (Aalst) en BPS22 (Charleroi). Teksten van zijn hand verschenen in Flux News, Camera Austria en Artforum. Van Parys woont en werkt in Brussel.

Matthijs de Ridder (1979) is schrijver en werkt aan een boek over jazz en Europese literatuur. Hij is lid van het CC van nY. Online: www.matthijsderidder.be

Peter Smink (1954) Als auteur een stereotiepe witte raaf. Horizonstaarder. Specialist in het missen van de laatste boot. Ook zijn meest recente, in 2010 gepubliceerde boek Grand mal, verdween glorieus tussen wal en schip. Houdt dapper stand aan de vloedlijn, hangend in de wind.

Johan Sonnenschein (1980) bereidt een neerlandistiek proefschrift voor en is lid van het CC van nY.

Marwin Vos (1962) woont en werkt in Amsterdam. Gedichten verschenen eerder in Yang, De Gids, Poëziekrant en Deus ex Machina. In 2006 verscheen haar debuut Zij is niet vast, zij is veranderbaar. Tekst en beeld zijn te bekijken op www.marwinvos.nl

Samuel Vriezen (1973) is componist en dichter en woont in Amsterdam. Hij is lid van het CC van nY.

Bebbi Wijnberg (1955) kwam eigenlijk in Amsterdam ter wereld als een Cornelia Antoinette. Bibeb in Vrij Nederland was echter haar grote voorbeeld … In de roaring jaren 90 en het begin van de jaren 2000 deed zij niets anders dan interviewen interviewen interviewen. De grote helden van de businesswereld, maar ook het aanstormende talent. Twee selecties waren daarvan de kindjes: Zaken zijn ook mensen (1999) en Zaken zijn ook mensen 2 – Na de zeepbel (2002), beide bij Textor in Meppel. Uit de eerste komt ‘Het topprestatieplan’. Ze portretteren een tijdperk. De weerklank bij meerdere lezers en lezeressen overtrof dan ook haar stoutste verwachtingen. De laatste jaren geeft zij samen met medium Yokindy Gudde cursussen Taal en Spiritualiteit. [Mevr. Van Nus-Wijnberg overleed vlak voor het ter perse gaan van dit nummer in haar woonplaats Hoefbeek.]

Colofon

CC

Els Moors, Sarah Posman, Matthijs de Ridder, Johan Sonnenschein, Samuel Vriezen

BCC

Sascha Bru, Joris Janssens, Maarten De Pourcq, Erik Spinoy, Johan de Witte

WWW

Joris Janssens, Piet Joostens, Patrick Peeters, Erik Spinoy

Beeld

Robin Vanbesien

Letters

(papier) Stéphane de Schrevel – www.functionmatters.com
(e-boek) Iannis Goerlandt – www.donderkast.be

Advies

Inge Arteel, Dirk van Bastelaere, Joost Beerten, Geert Buelens, Bert Bultinck, Pieter De Buysser, Nico Carpentier, Iannis Goerlandt, Rokus Hofstede, Pol Hoste, Dirk Van Hulle, Lucas Hüsgen, Erwin Jans, Bart Meuleman, Jan H. Mysjkin, Harold Polis, Marc Reugebrink, Daniël Rovers, Bruno De Wachter

Secretariaat

Postbus 245, 9000 Gent, België, info@ny-web.be

Website

www.ny-web.be

Bijdragen en
spontane inzendingen

Bij voorkeur per e-mail aan info@ny-web.be.
Per post: in zesvoud sturen naar het secretariaat van nY, Postbus 245, 9000 Gent (per post gestuurde inzendingen worden niet geretourneerd).

nY is een uitgave van vzw Yang en komt tot stand met steun van het Vlaams Fonds voor de Letteren – www.vfl.be – en de Provincie Oost-Vlaanderen. nY is lid van CeLT – www.detijdschriften.be

Los nummer

€ 5 (digitaal)

€ 7 (papier)

Abonnementen

(papier) België: particulieren € 20; instellingen € 36. Andere landen: particulieren € 25; instellingen € 41. / Bedrag te storten op IBAN BE58 0001 7021 3879, BIC BPOTBEB1 (Bank van de Post), onder vermelding van ‘abo nY + postadres’. Voor een vlotte verwerking graag ook een seintje op info@ny-web.be. / Een abonnement kan vanaf elk nummer ingaan. Opzegging van het abonnement dient 3 maanden voor het einde van de jaargang te gebeuren.

V.u.

Sarah Posman, Spellewerkstraat 6, 9030 Mariakerke

Personen die niet of niet tijdig konden worden bereikt in verband met het copyright wordt verzocht contact op te nemen met het secretariaat.

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door printouts, kopieën, of op welke andere manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. © vzw Yang

Verkooppunten papieren versie

Vlaanderen

Antwerpen: Dierckxsens-Avermaete (IMS), De Groene Waterman, IMS, Standaard Boekhandel ▪ Brugge: De Brugse Boekhandel, De Reyghere ▪ Brussel: BozarShop, Passa Porta, De Slegte, Wiels ▪ Gent: International Press Store, Limerick, Lotte’s Leescafé, Marnix, Poëziecentrum, Visueel Media, Walry Nieuwscentrum ▪ Harelbeke: d’onderkast ▪ Hasselt: IMS ▪ Leuven: Plato, IMS Fungy ▪ Mechelen: Forum, Salvator, De Zondvloed ▪ Oostende: New Corman ▪ Overijse: Standaard Boekhandel ▪ Roeselare: De Zondvloed ▪ Schilde: ’t KLAverVIER ▪ Sint-Niklaas: ’t Oneindig Verhaal ▪ Tienen: Plato ▪ Vilvoorde: Standaard Boekhandel

Nederland

Amsterdam Athenaeum Nieuwscentrum, De Brakke Grond, Perdu ▪ Middelburg Boekhandel De Drukkerij – Van Schaik ▪ Den Bosch Adriaan Heinen ▪ Rijswijk (Den Haag) Houtschild