Een stem kleppert, waait ons beurs: ‘Op 28 november 2011 spreekt Slavoj Žižek in Bozar een opgewonden menigte toe. Een Nederlandse vriendin vertelt me die avond een week eerder in Brussel een hele middag op zoek te zijn geweest naar de Occupiers: ze heeft ze niet kunnen vinden. In Amsterdam, meldt Facebook me, wordt diezelfde Occupiers vriendelijk gevraagd het kamperen stop te zetten. Dat zet kwaad bloed: als ze het kamperen noemen, hoe zouden ze dan begrijpen waar het hun om te doen is? Ondertussen klinkt indignado als het knallen van een Spaanse zweep. Žižek, zo meent de VRT ’s anderendaags aan de bevolking te moeten meedelen, staat toch vooral bekend als charlatan en clown. / In Berlijn tracht een Iranese taxichauffeur me ervan te overtuigen dat het communisme een kans verdient, omdat het die kans nooit werkelijk heeft gekregen. Om zijn woorden kracht bij te zetten, zet hij de meter af, en hij belooft me in plaats van naar het station onmiddellijk naar de luchthaven te brengen. De gedachte hem nu een halfuur lang mijn dankbaarheid te moeten betuigen, benauwt me. Ik heb er mijn mobieltje laten liggen, stelt hij me gerust, als hij mijn getroebleerde blik ziet. Hij loodst me meer dan goedgemutst door Berlijn. Als al het geld is uitgeteld, zijn er sterkere en ook economisch gezien misschien wel doeltreffender waarheden aan het werk. / Het enige wat klopt aan een krant, zei iemand onlangs, is de datum.’

Voor het geval ook uw geloof in Woord en $taat$be$tel wankelt, biedt nY tussen de knallende bedrijven door houvast in dit onzeker tijdsgewricht. Beeldend kunstenaars Simona Denicolai&Ivo Provoost ontwierpen voor de gelegenheid een almanak met boorgat, dus spijker deze editie met onbezwaard gemoed aan de muur. (Achtung! Met de digitale editie wil dit wel eens fout lopen...) Deze crisiskalender wil een strijd-, maar vooral een tijdschrift zijn: ontlijf, ontman, ontwijf, ontvel ons, maak ons nYw!

De tijd verglijdt, en doet dat zelden op mensenmaat. ‘Net zoals het krediet lopen we / op onszelf vooruit’, schrijft Joshua Clover in zijn ‘Lentegeorgica’, hier vertaald door Els Moors en Piet Joostens, waarin beursbengels wel de klok, maar niet de klepel weten hangen. In tijden van crisis lijkt de wereld iets wat we in zijn geheel te lijf moeten gaan (dat blijkt ook uit het interview dat Sarah Posman met de dichter had in Californië), en toch benoemen we volgens Clover altijd slechts ‘de wispelturige beweging van de dingen / die onderweg zijn zichzelf / te verwezenlijken’. Dat kan alleen maar tot een impasse leiden. Pol Hoste eindigt zijn ‘Kwadratuur e.a.’ dan ook met een ratelend staccato: ‘Sociale programma’s? Niets mee te maken. Instroom, vluchtelingen, verwaarloosde kinderen? Niets mee te maken. En deze meute zelf? Dansend aan de loketten, alcohol, terug naar de negentiende eeuw. Kan best zijn. Niets mee te maken.’ En poëtisch debutant Frank Keizer vergast ons in zijn programmatisch getitelde reeks ‘Dear world, fuck off, ik ga golfen’ op een ‘zelfverbranding in Echt / te midden van allesverzengende koudvuur’ (is het een braambos? is het een druivelaar? nee dat is het niet!), en eindigt donker: ‘Paranoia en dan de vraag: wie of wat / is van ons?’

Zien onze gasten zich genoodzaakt de totale immobiliteit van de wereld aan gruzielementen te schieten, net zozeer weten zij zich bezet gebied. Het lichaam is een onguur tikkende tijdbom die elk moment van binnenuit tot ontploffing kan worden gebracht. Arnoud Rigter, onze derde almanakdichter, adviseert wat te doen als het Beest eenmaal geruisloos bij u naar binnen is gegleden – ‘beantwoord duizeligheid niet / met corrigerende bewegingen’. En ook in ‘Kust van de binnenzee’, de laatste bijdrage van onze Gast [Peter saluut!], borrelt het tijdens een existentiële zoektocht in Oran uit diepe putten. ‘Afgaan, hoe letterlijk.’

Het slijm der aarde bedruipt tevens een prominente plaats in Hervé Guiberts De honden, hier vertaald door Vincent W.J. van Gerven Oei. Een whiplash van een verhaal is het, waarin de afwisseling van de macht tussen menshond en hondmens een spectaculair groteske oefening wordt, zwalpend tussen een perfect georganiseerd geperverteerd genot en een op voorhand gesmoord verlangen, die onverwachts pijnlijk poëtische helderheid brengen: ‘en op het enigszins moeizame moment van het klaarkomen was deze fijne en muskusachtige miezer als de verstuiving van een liefdevol woord’.

Meer woordgeweld vinden we ten slotte bij Nick J. Swarth, die als derde op rij (Fjodors Bessie even buiten beschouwing gelaten) in de hond alle slechte eigenschappen van een passief gemaakte mens ziet: ‘Trap bij de haard die hond eens weg’. Helaas ook hier lijkt het Beest al min of meer te zijn doorgeslikt: ‘Dit zijn beelden bij een crisis.We doen wat boodschappen, maar kunnen ons niet zetten tot ruigere activiteiten.’

Een beetje ruig slechts, maar wel scherp, zijn de analyses door Nico Carpentier en Leen De Bolle van twee filosofenfilms, over respectievelijk Edward Said en Gilles Deleuze. Zij sluiten daarmee de reeks af die in nY #9 opende. Maar eigenlijk was het ons daar dit keer in wezen niet om te doen. Het is immers crisis, weet u nog wel?

Dat geldt onverminderd voor ny-web.[*] Daar stellen dichter Jan Baeke en beeldend kunstenaar en webontwerper Alfred Marseille ‘De anderen hebben het gedaan’ voor, een serie gedichten waarvan inhoud en presentatie veranderen onder invloed van online beschikbare dynamische gegevens. ‘Stemmingswisselkoers’ bijvoorbeeld is gekoppeld aan de virtuele realiteit van de financiële markt: het gedicht leeft in realtime mee met het percentage waarmee de AEX stijgt of daalt ten opzichte van de openingskoers – de schommelingen op de markt sturen varianten in de tekst aan. Wanneer de beurs gesloten is, komt ook het gedicht voor even tot rust.

Openingstijden: 9.00 – 17.30. Gesloten in het weekend.

[*] … en voor onze financiën. Ondersteunt u ons project graag met méér dan een abonnement, dan krijgt u vanaf heden in België voor giften vanaf €40 een fiscaal attest. Meer info daarover op onze website.

(lees verder in het volledige nummer)

(lees verder in het volledige nummer)

voor Jonas Staal

Kroniek

Je zou kunnen zeggen dat de tijd verschoof. Of dat hij meetbaar was. Je zou kunnen zeggen dat je de tijd kon aflezen aan jezelf, aan anderen, aan muren en raamkozijnen. Je zweeg. Je had kunnen zeggen dat de tijd opgeschreven (scherf) stond of dat je de tijd schreef (schuin op de aardas), dat je hem alleen maar hoefde op te tekenen, het verloop, een curve, berekeningen, iets wat iemand op zee gebruikt tussen de lucht, de nacht, de maan en de golven.

Zelf hield je het bij de tuin en de aarde en bij de mezen die om je hoofd in de lucht kwamen wonen. In je hersenspinsels, bijvoorbeeld, daar hielden (uil) ze wel van. Zo dun klonk hun gekriep als je woorden. Voor diegenen uit je omgeving (gave) minder eenvoudig, ze lieten zich verkiezen, schoven gedrukte slogans onder (golven) je deur, vonden (zochten) overal wel een kier om met hun teksten binnen te dringen, te spreken door een spouw. Je moest zijn zoals zij waren en men ging na of je dat wel kon. Je haastte je al naar een bak oude poppenkleren, je schoof de uitdrukkingen over je hoofd, sprong weg, schaterlachte, speelde maar weer eens voor nar.

Dat een koffiebar mij zou bevallen, denk ik wel, gebrande bonen die gemalen worden en gedronken, een gierige kwast die de krant meeneemt, een gesprek waarvan de argumenten in de as worden gelegd, de overwegingen verstrooid, nieuwe ideeën opgaan in rook. Dag in dag uit nam je alles met een glas water in, je woorden, het schaarse zonlicht dat iemand van buiten meebracht, liefde en haat en wat je met je eigen ogen had gezien.

Ik denk dat ik altijd geschoren en ongeschoren grijs zou blijven, ver van waar ik woon, ergens aan de rand van een schaduwrijke boulevard, een uitvalsweg, een invalsweg waar de tijd anders verloopt – de Linus was die dag gesloten – je zou kunnen zeggen verstrijkt, verandert. Men liet er ijs en vruchtvlees tenminste niet bevriezen. Ik keek in het donkere glas naar binnen in wat ik niet kende en iemand die zich overeind hield aan wat hij las zei: ‘Nu is de natuur prachtig.’ Het kon dat hij dronken was.

‘Nu is de natuur prachtig’, zei ik. ‘In die tijd van het jaar is de natuur prachtig.’

‘Is het lente?’ vroeg hij. Het zou hebben gekund. In de koffiebar kon het ook herfst en winter zijn. Het was zomer. De overvloeiende lucht werd door de airco naar buiten gedreven. Wat ik wilde uitspreken, sprak ik twee uur later uit.

Lang kon de man van de krant en de onderduimse alcohol niet blijven kijken naar de gouden randen om de lucht. Geen boom viel om, er werd heen en weer gepraat, de hond die de man vergezelde verveelde zich, hij leek wel blind of zoiets als melk of vlees. Zijn vacht zat vol boeken en schoenen.

Het tuinpad (pas) liep in de richting van een school, een kerk, een residentiële wijk, de regen had opgehouden, het melkglas van een luchter schoof dicht. De tijd bewoog in lagen bovengronds, ondergronds, en de stem (het stamelen) van de man die las verdween in de aarde. Hij had het niet zo voor labo’s, zei hij, voelde niets voor uitstapjes met studenten, onderzoek van schelpen of de diepte die vulkanen beweegt. We lachten om wat de namen op de verkiezingslijsten verbeeldden: het sociale, de hebbelijkheden, het waardevolle, het (slijpen) bijvijlen van de tijd. Hun dochters poseerden in shirts en ondergoed van betere modezaken, in merkkledij waarvan alles aan de andere kant van de wereld voor nauwelijks meer dan een hongerloon werd vervaardigd. De kolonisatie was afgeschaft, ze werd gevierd. De koning vertrok zonder soldaten. Een beetje vreemd.

‘Het is de tijd’, zei een vrouw. Ze toonde foto’s van zwarte meisjes in blanke kleren die met hun ogen knipperden, bracht wie het wilde naar de wit gekalkte muren van een niet te identificeren gebouw. Mannen deden het bij voorkeur met zeer jonge meisjes, vertelde een antropologe die daarvoor had gestudeerd. Men stak geld in de jukebox en zong de Internationale of danste op rock around the clock, one, two, three o’clock rock, iets met een accent en hetzelfde woord voor rots, een conglomeraat van kristalstructuren, zoals wijzelf, zoals een penis, zoals de jonge meisjes en de oudere mannen en de antropologe die maar glimlachte en glimlachte. Je had je kunnen indenken dat men de tijd had overgeslagen maar zo was het niet.

(lees verder in het volledige nummer)

1

Beginnen bij het onbegonnen werk
dat de wereld is.
We vinden alles al hier. Daarom zijn we
fortuinlijk. Iemand consumeert
ruimte, draait een kleine ritselende
contrarevolutie af
op het ritme
van Trigion, beveiligingsexperts
te Heerenveen.

2

Heropleving van een doodgewaand affect: ik
schreeuw.
Alsof privatisering alleen de uitverkoop van overheidsdiensten betreft,
en niet de subsumptie van alles onder diezelfde noemer.
Het vege lijf een werkloos ding, afgewaardeerd.

3

Want we willen de wereld
vrij van vervorming.
een daar, een waar
wij behoren.

4

De resolute autonomie van het gedicht
als machtsuitoefening
gerealiseerd in een exclusieve woonomgeving
in Dronten.
Poëzie is frictie,
geloof ik, en zoekt momenten van teerheid op,
anti-ontologie
in brede straten.
Geluk dat op gazons is neergestort.
In licht ondulerend terrein
worden loopgraven gehakt
met welke arbeid
we onszelf
opnieuw componeren.

(lees verder in het volledige nummer)

lichaam roerloos

een slanke zwarte hond met spitse snuit
kruipt uit slootwater en wordt ingeslikt met uw
opengesperde slangenstrot. het gehele beest
glijdt geruisloos bij u binnen. adviezen:
houd zijn kop in uw hals en
de staart in uw bekken.
mergel de hond uit.
neem met het ademen
zijn sappen op in uw romp.
beantwoord duizeligheid niet
met corrigerende bewegingen.
alleen met uw lichaam roerloos
blijven jullie in evenwicht.
val niet in slaap

(lees verder in het volledige nummer)

Vrijdag 27 januari 1984.

‘Pour être à l’aise chez nous’, zei Surya bij het instappen in Algiers. Het aangereikte pakje bleek de door mij zo fel begeerde knalgele babouches te bevatten! Hoe kon ze weten dat ik deze sloffen begeer? Van Abdou zeker. Hij gaf me op zijn beurt een brief. Bewijs van goed gedrag; in Oran af te geven aan de oudste broer. Het zijn schatten, alle twee. El-Asnam heet het hier. De locomotief legt een stoomgordijn. De abri waarin ik dit schrijf barst van de kogelgaten (en de muggen!). Gefluit; iedereen staat recht; spoedt zich naar de trein. Dringen maar. Gaat nog wel een kwartiertje duren. Wellicht lang genoeg voor het vinden van een vrijplaats voor het lozen van de achterlast die me kwelt!

=============

Koningin Soraya

=============

Die avond zijn we voor het laatst bijeen in het kleine kamertje van Abdou en spelen domino. Morgen vertrek ik naar Oran. We hebben boodschappen gedaan die ik na lang aandringen mocht betalen: brood, kaas, wijn en dadels. Soraya en Abdou laten zich meeslepen door het spel, vergeten soms Frans te praten. Met Engels hebben ze moeite, vooral Soraya. Ik vertaal voor haar zo veel als ik kan. Ze betracht afstand en eet loom een gesuikerde dadel met geitenkaas. In tegenstelling tot Abdou rookt en drinkt ze niet. Bij het lopen plaatst ze haar voeten naar buiten, zoals danseressen doen.

Tegen elven is de fles leeg. Ik ga met Abdou naar buiten om te pissen. Was ik alleen, dan zocht ik een stil plekje voor de grote boodschap. Vorige week voor het laatst vond ik op de boot van Marseille naar Algiers een normaal functionerend toilet.

‘Weet je zeker dat je gaat? Wat jij toch in de woestijn wilt.’

‘Alles vergeten! De zon brandt je hersenen schoon. Waarom ga je niet mee?’

‘Als ik wegga, dan naar Parijs.’

De straat is uitgestorven. De rolluiken van de winkels zijn neergelaten. Toen ik in Algiers aankwam was ik een passagierende analfabeet. Uren op zoek naar een hotelkamer. Het reisgidsje waardeloos, omdat op de borden al het Frans was doorgehaald en vervangen door Arabisch. Ten slotte de tas op mijn rug gehesen en mijn heil in de kasba gezocht. Geslapen in een ganghok zonder ramen, voorportaal van het metafysische schijthuis.

‘In de woestijn boren ze naar olie. Daar werken, betekent deportatie. Die mensen komen als beesten terug.’

Op onze tenen lopen we terug naar boven. Soraya wurmt zich juist in een slaaphemd en schrikt hevig van onze plotselinge binnenkomst. Als een haas verdwijnt ze in bed. Zonder het te willen zie ik haar pronte bovenbenen. Abdou staat er onhandig bij; hij wordt weer eens boven op het spek gebonden vannacht. Lang fluisteren ze nog, allengs harder. Soraya is van Oran en Abdou praat op haar in. Dan sputtert ze niet meer tegen en valt niet lang daarna snikkend in slaap.

Vrijdag. Oran (tegen middernacht).

Enfin Oran dus. De familie van Surya (naar ik aanneem). In haar ouderlijk huis (idem). Van de statie opgepikt door een ronduit ongunstige figuur. Type maaglijder. Stelde zich niet voor, niks. Gebaar zo van: jij daar, komen. Als een slachtschaap mee de doolhof in. De stad: spaarzaam verlicht, bestraat en bewegwijzerd. Eerst afwisselend stijgen, dalen, wenden, keren; dan halt voor een deur. Gerinkel van sleutels. Binnen meer van hetzelfde; trappen, bochten, engten, slingerende matten. Moest mijn tas soms met geweld voorbij obstakels wurmen. Tijdschakelaars voor het licht. Net twee stappen gedaan, pats: geen hand voor ogen. Vond me uiteindelijk terug in een huiskamer bomvol kitsch. Mijn gebieder gebaarde ‘plaatsnemen’ en pleegde overleg op de gang. Herstel: blafte bevelen. Heerser over zijn hoogsteigen eenrichtingsstraat, dit baasje. Ging tegenover me zitten broeden. Om het ijs te breken overreikte ik Abdous brief. Hij las de afzender en stak het schrijven minachtend snuivend weg. Of ik roken wilde (excusez m’sjeu, ik u vraag pardon, neen, werkelijk niet) wat zijn argwaan alleen maar verdubbelde. En maar loeren. Pafte het vertrek schaamteloos blauw. Voor het overige zwegen wij. Net toen het echt pijnlijk dreigde te worden: invasie van vrouwen; plempten de tafel vol schalen, kommen en pannen. Eten geblazen – ik ja. Ze weken pas nadat bord drie, middels antiperistaltiek, de borden één en twee retour zond. Iets milder gestemd transformeerden zij midden in de huiskamer een bank tot bed, waarop ik nu in een Algerijns nachtgewaad tot op mijn knalgele babouches als bezeten dagboekblaadjes bekras.

Op de ochtend van mijn vertrek verlaat ik het pand in vliegende draf. Ik zet koers naar een ander koffiehuis dan normaal en neem er voor de vorm wat brood, wit vloerbrood. In de kelder vind ik een bouwval. Helemaal achter in een open hok met een stinkend gootje. Ik pers mijn billen tegen elkaar en laat mijn water lopen.

Terug tref ik Abdou lezend aan. In het kantoortje aan het eind van de gang zit Soraya hardop te studeren. Ik sla mijn journaal open. ‘Hier zijn wolken, maar het regent nooit.’ Een krachteloze typering. Wennen aan de stank moest ik. Het stadsriool loost onbekommerd op open zee. Tijdens mijn eerste nacht in het kleine hotel vond ik onder in mijn bagage tot mijn geluk en verbazing van het thuisfront twee pakjes voor momenten van zwakte. Het kruikje jenever bracht iets vertrouwds terug, maar de pionnen van het spel Solitaire verdwenen één voor één in de kieren tussen de vloerplanken. De volgende dag ontmoette ik Abdou. We raakten op een terras aan de praat over het boek dat hij las: ‘Le guépard’. Daags voor mijn vertrek had ik in Amsterdam de verfilming ervan gezien, ‘Il gattopardo’. Bij Visconti begint de lyriek. Camus en de Franse literatuur volgden. We dronken cola van het merk Zam Zam en schakelden over op meer aardse zaken. De volgende ochtend versleepte ik mijn tas − meer boeken en notitieblokken dan kleren − van het hotelletje in de kasba naar de kamer van Abdou, een bescheiden optrekje zonder sanitair.

Daar zit ik nu op de koele tegelvloer met mijn journaal op schoot. Achter de blinden gloeit de zon. Nog steeds verlang ik naar de woestijn, maar ik begin te twijfelen aan de haalbaarheid van mijn visioen, waarin geelrode zandvlaktes en bedoeïenen een hoofdrol spelen; mijn zorg betreft momenteel vooral de vraag waar men in deze stad in vredesnaam naar de plee gaat.

(lees verder in het volledige nummer)

(lees verder in het volledige nummer)

Voor T. en C.

Daar, achter de scheidingswand, onder het parket, net achter me, beneden me, hun twee lichamen, ik verplaats me alsof ik ze volg, ze maken geen enkel geluid, ze raken elkaar aan, ik hoef me ze zelfs niet in te beelden, ze kleven aan elkaar vast, hun gezichten naar elkaar toe gekeerd, ze kussen elkaar, hun buiken plakken tegen elkaar aan, zijn geslacht klopt tegen het hare, dat vochtig wordt, hij knielt, hij likt haar, ze laten zich met een dof, nauwelijks waarneembaar geluid op de grond vallen, ze stoeien in stilte, ze weten dat ik naast ze, boven ze, rechtop en onbeweeglijk, naar ze sta te loeren, de slaap kan ik niet eens willen vatten, ik kan me onmogelijk uitstrekken, ik tart ze, het lukt ze niet me te vergeten, mijn loerende aanwezigheid windt ze op, hij dekt haar en zijn geslacht gaat bij het hare naar binnen, naar binnen en naar buiten, zijn billen knijpen zich samen, mijn geslacht richt zich zinloos op bij de gedachte aan deze billen, hij komt uit haar en zij draait zich om, hij neemt haar van achteren.

Over de grond heb ik een laken uitgespreid, en op het witte oppervlak heb ik met een viltstift een soort cartografie getekend, ik heb het in stroken verdeeld, in knevels, in verschillende soorten boeien. Ik had uitgerekend dat ik vier repen nodig had, een voor de voeten, een voor de handen, en een voor het geslacht, een keelband en een bit voor de tanden. De schaar is de stippellijnen gevolgd als een model, een patroon voor mijn toekomstige plezier. Deze bezigheid alleen volstond om mijn geslacht op te laten zwellen en er een dunne, glinsterende draad uit te laten vloeien.

Daar, achter de scheidingswand, achter de hangende spiegel waarvan het verfoeliesel mijn blik vangt, onder de gevlochten matten op het parket, parallel aan mij in de ruimte want ik lijk ze te volgen, me tegelijk met ze te verplaatsen, precies onder me, hun twee lichamen, ze zijn naar elkaar toe gekeerd, ze zijn al ontbloot, hun buiken kleven aan elkaar van het zweet, hij trekt haar nog dichter tegen zich aan, hij pakt haar bij haar nek, een paar van haar haren blijven bij het omdraaien in zijn hand achter, hij steekt bruusk zijn tong in haar mond, helemaal in haar begint hij te kwijlen, zijn geslacht klopt tegen haar buik, door de hitte zijn hun vachten al vochtig, hij bijt haar terwijl hij haar penetreert, hij bijt in haar lippen, hij bijt in haar hals, zijn billen trekken zich krampachtig samen, zijn lendenen klappen tegen haar aan, zij zakt in stilte in, hij laat zich op haar vallen met een dof, nauwelijks waarneembaar geluid, hij bedekt haar, hij verplettert haar, zij stikt bijna, dan snuift hij en trekt zich uit haar terug, zij draait zich om, hij neemt haar van achteren, bij iedere stoot kamt hij met zijn vingertoppen door haar haar, zij valt in slaap en vergeet haar genot, ze slapen maar in mijn hoofd houdt hun verkeer niet op, wat mijn lichaam afmat, ik blijf rechtop, onbeweeglijk, elk van hun posities staan volgen, alle spierbundels in mijn hals zijn naar ze toe gespannen, ik hurk neer om nog dichter bij ze te zijn, de slaap op te willen zoeken, me ook maar in dezelfde horizontale positie te leggen zou al aanmatigend zijn, mijn aanwezigheid als loerder windt ze al lang niet meer op, ze beelden zich mij niet in, integendeel, ze willen me vergeten, mijn ingehouden adem bereikt ze niet langer.

(lees verder in het volledige nummer)

Hervé Guibert (1955-1991) schreef De honden (Les chiens, Parijs: Minuit, 1982) in een poging zijn vriend Michel Foucault te plezieren, overigens zonder succes, zoals uit diens reactie bleek. Guibert zei zelf dat Foucault ‘a trouvé ce livre en deça de sa propre force masochiste’ – voorbij zijn eigen masochistische kracht …

De honden is geschreven met het doel te verleiden. De tekst is, zo schrijft Guibert in zijn roman Fou de Vincent (1989), een ‘plaquette pornographique’. De inleiding van deze plaquette (boekje, brochure, een wervende, wervelende tekst) begint echter met een ruimtelijke beschrijving die slechts uit een paar simpele lijnen en vlakken bestaat, niet meer dan enkele voorzetsels en het woord ‘scheidingswand’. Aan het slot wordt deze ruimte weer opgeheven, en krijgt een ik-figuur toegang tot twee neukendehonden: ‘Plotseling zakt de muur in elkaar, de scheidingswand verdwijnt, het plafond stijgt op, de vloer opent zich, het verfoeliesel van de spiegel vervluchtigt en ik krijg toegang tot hun lichamen, ik voeg me bij ze.’

Deze arena isoleert de honden dus letterlijk. Ze bevinden zich daar ter observatie, onderworpen aan inspectie, opgedeeld in buiken, billen, geslachten, tongen, lendenen. De isolerende manier waarop ze daarin worden gepositioneerd werd al eerder door Gilles Deleuze beschreven in zijn monografie over Francis Bacon. Bacon geldt dan ook als grote invloed op Guibert. Zijn schilderij Two Studies of George Dyer with Dog (1968), waarin de hond letterlijk als schaduw aan de voeten van zijn naakte baasje ligt, uitgewreven op de grond en met tong uit de bek, kan worden gelezen als matrix voor het hele verhaal.

De inleiding en het slot, die plaatsvinden in deze minimaal geschetste ruimte, zijn ook de enige twee min of meer ‘heteroseksuele’ delen van De honden. Dit betekent echter niet dat hiermee een soort norm wordt gesteld die vervolgens wordt overtreden door een homoseksueel, sadomasochistisch narratief. We dienen veeleer te denken aan een contrast tussen dehonden enerzijds, en anderzijds de meester en de slaaf die meester en slaaf spelen: ‘Ik zei hem: wil je mijn slachtoffer zijn of mijn beul?’

Vestigt Deleuze in zijn lezing van Bacons figuren de aandacht op het ‘dier worden’ van de mens, de kop achter het gezicht, bij Guibert hebben we juist te maken met het ‘mens worden’ van dehonden. De mens als ‘politiek dier’, als dier dat zich opdeelt in meesters en slaven, en dat alles wat daartussen stroomt macht noemt.

(lees verder in het volledige nummer)

Twee mannen staan op een dakterras, de zon valt recht in de cameralens. Het huis in Dhour el Shweir, nabij Beiroet, is verlaten – delen ervan zijn bouwvallig. Een van de twee Syriërs onderdrukt met moeite een glimlach. Even daarvoor heeft de interviewer, de assistent-regisseur Najib El-Kash, hun foto’s van Edward Said laten zien, en hun uitgelegd wie de man op de foto is. ’s Zomers verbleef Edward Saids familie tussen 1946 en 1969 in dit huis, hebben ze te horen gekregen. Najib vraagt hen: ‘Ooit woonde hier en belangrijke Palestijnse denker. Wat zijn jullie gedachten daarover?’Niet onmiddellijk in een staat van verlichting besluit een van hen te improviseren: ‘Ik ben zo ontroerd dat woorden niet volstaan. Een Palestijnse jihadi, in Palestina een martelaar geworden.’ De andere man bijt op zijn tanden en kijkt vooral niet in de lens. De interviewer zegt wat droogjes: ‘Eigenlijk stierf hij aan een ziekte in de Verenigde Staten. Hij was een intellectueel, hij vocht met zijn pen.’ Voor de geïnterviewde is er geen weg terug: ‘Dat is hetzelfde als vechten voor de jihad.’ Najib ruikt zijn kans, en stelt de volgende vraag: ‘Schrijven is hetzelfde als je leven geven?’ Een brug te ver. Het voorzichtige antwoord is: ‘Het is niet hetzelfde, maar het is een andere vorm van jihad.’ Hij gaat verder: ‘En Edward …’, maar stopt dan, zoekend naar Saids achternaam. Zijn geheugen laat hem in de steek, dus vraagt hij aan Najib: ‘Wat was zijn naam?’ De andere twee mannen mompelen tegelijk ‘Edward Said’, en hij gaat verder, met een glimlach en het gelukzalige, maar naïeve geloof dat hij zich uit de situatie gered heeft: ‘Hij vocht met zijn pen.’ Dan volgt de verlossing van de montage, en krijgen we een beeldvullende opname van het huis te zien.

De scene op het dakterras is het eenzame hoogtepunt in de documentaire film over Edward Said, Out of Place. Memories of Edward Said, door Sato Makoto (2006), die docent was op de filmschool van Tokio en professor theaterwetenschappen aan de Kyoto Universiteit van Kunst en Design. Net als Said is Makoto ondertussen overleden. Makoto stierf in 2007 op 49-jarige leeftijd. Hij overleefde Said, die in 2003 stierf, maar met enkele jaren. In 2007 kreeg Out of Place de prijs voor beste documentaire op de Mainichi Film Awards. Ook op de website van de verdeler van de film, Icarus Films, wordt de film geprezen. Vooral de vlijende woorden van een Nobelprijswinnaar, Oë Kenzaburo, geciteerd op de website, vallen op: ‘The serene, beautiful camera presses ever on through the landscape of Edward Said’s absence. The many folds of the pain of Palestine and Israel are illumined. Said cuts across people’s vibrant memories. And Said’s hopes appear above us.’

(lees verder in het volledige nummer)

De filosofie van Gilles Deleuze staat in het teken van een grondige kritiek op het representatiedenken. Deleuze beklemtoont voortdurend dat we voorbij de beschrijving, evaluaties of interpretaties moeten durven gaan. Het komt eropaan te creëren, te produceren en te scheppen. Een ‘representatie’ van de filosoof in de documentaire film lijkt dan ook niet van toepassing op Deleuze. Toch onderneemt IJsbrand van Veelen met zijn Mille Gilles (2002) een niet onverdienstelijke poging. Mille Gilles is een hybride stijloefening die het midden houdt tussen een filosofisch exposé en een persoonlijke expressie van het medium, tussen een documentaire en een essay. Net zoals een essay geen wetenschappelijk vertoog is, noch een fictief verhaal, maar iets ertussenin, is Mille Gilles iets tussen film en videoclip. De film is geen portret van Deleuze. Deleuze zelf verschijnt heel even in beeld, maar blijft voor het overige erg afwezig. Zijn filosofie wordt zijdelings benaderd via personages die uitleg geven bij hun interpretatie van Deleuze. Aan het woord komen de architecten Greg Lynn en Lars Spuybroek, DJ Spooky and David Shea, kunstenares Lydia Dona, designer en software ontwikkelaar Bernard Cache, managementconsultant en organisatie-expert Jules Koster en ten slotte filosofe en mediaspecialiste Patricia Pisters. Wat ze gemeen hebben is een daadkrachtige aanwending van het Deleuziaanse gedachtegoed in hun respectieve praktijken.

Zoals de titel aangeeft, vormt Mille Gilles een serie of een aaneenschakeling van duizend ‘Deleuzes’. De personages schetsen elk hun relatie tot de filosoof. Terwijl de DJ bijvoorbeeld de klemtoon legt op de vloeibaarheid van klanken, heeft de managementadviseur het voortdurend over niet-hiërarchische vormen van organisatie. Ieder van hen verbindt zijn of haar project met de filosofie van Deleuze. Dat roept de vraag op naar de filosofische relevantie van al deze verhalen. Kan eender wat gekwalificeerd worden als Deleuziaans?

Pick-up

Deleuze reikt in zijn werk zelf de hand aan uiteenlopende disciplines. Onophoudelijk beklemtoont hij het belang van de creatieve productiviteit die bestaat in het leggen van verbanden met andere disciplines en perspectieven. Filosoferen is een activiteit die zich ontwikkelt vanuit het niet-filosofische, vanuit datgene wat de filosofie zelf te buiten gaat, haar uitdaagt en in vraag stelt. Alle creatieve disciplines, artistiek, architecturaal, of organisatorisch, vormen die niet-filosofische voedingsbron van waaruit de filosofie ontspringt en zichzelf telkens opnieuw uitvindt. De personages van Mille Gilles vertolken een belangrijke gedachte van Deleuze, namelijk dat de filosofie een creatieve praktijk is die verloopt volgens een zogenaamde pick-upmethode.

(lees verder in het volledige nummer)

Joshua Clover wil in zijn poëzie niets minder dan de hele wereld veranderen. Hij doet dat echter niet door ons prentjes van een nieuwe orde voor te schotelen. Zijn poëzie toont ons de verschillende voorstellingen die we van onze wereld maken – in de populaire cultuur, in de theorie, in gesprekken op een stadsterras – en wil er ons door haar formeel experiment de kracht of de absurde schoonheid van laten ervaren. Bij Clover gaat het nooit om vorm per se. Zijn poëzie is er in haar even slimme als lyrische abstractie op uit ons te laten denken buiten een dominant consumptiediscours. Hij schrijft als een flaneur met een dwingende politieke agenda: dichterlijke vervreemding is de voorwaarde om de relatie tussen individu en polis tegen het licht te houden. Clover wandelt het liefst in Parijs, maar woont en werkt, als professor Engelse literatuur, aan de Amerikaanse westkust. Eind november had ik daar met hem een gesprek.

Laten we beginnen met waar we ons bevinden: Berkeley, Californië. Je staat bekend als een ‘Bay Area dichter’. Dana Gioia neemt je op in zijn bloemlezing Californian Poetry. From the Goldrush to the Present (2004), je werk werd opgenomen in Stephanie Young’s bloemlezing Bay Poetics (2006), en je geeft ook zelf werk van Californische dichters uit. Hoe belangrijk is de Bay Area en haar literaire traditie, van de Beats tot de Language poets, voor jou?

In girum imus nocte et consumimur igni, de uitgeverij die ik samen met een vriend heb opgericht, heeft zich tot nu toe op de Bay Area gericht, maar het is niet officieel ons programma om enkel met dichters uit de streek te werken. We geven het werk uit van de mensen die we kennen en in wie we geloven. Tot nu toe waren dat Jasper Bernes, die in Berkeley woont, Kevin Killian, uit San Francisco, Stephanie Young, uit Oakland, Uyen Hua, die tegen San José woont, maar ook de Indische dichter Vivek Narayanan.

De literaire tradities van de Bay Area zijn belangrijk voor me, maar met de Beats heb ik nooit veel gehad. Toen ik jong was betekende Michael Palmer ontzettend veel voor me, en ik houd nog steeds erg van zijn werk. Palmers poëzie is een plaats waar verschillende tradities die me inspireren samenkomen: Language poetry, Robert Duncan, en de San Francisco Renaissance. En toch voelt het werk van Palmer niet hybride aan. Integendeel, vooral zijn werk uit de jaren 1980 geeft de indruk erg – en ik gebruik dit adjectief bedachtzaam – puur te zijn. Om verschillende redenen is hij voor mij misschien wel de belangrijkste Bay Area dichter. Dat geldt zowel op esthetisch als op persoonlijk vlak. Vroeger was ik erg verlegen en kende ik weinig dichters. Vlak voor mijn eerste reis naar Frankrijk heb ik aan Michael Palmer gevraagd of we een keer konden lunchen. We hadden elkaar nog nooit ontmoet, maar ik had zijn werk gelezen en het leek me duidelijk dat hij een echte Frankrijkkenner was. Ik zocht hem thuis op en vroeg ‘wat moet ik doen in Frankrijk?’ Hij heeft me toen een buitengewoon lijstje meegegeven. Hij zei: ‘Je moet uiteraard langsgaan bij Steve Evans en Jennifer Moxley.’ Dat heb ik gedaan en zij zijn erg goeie vrienden van me geworden. Veel dichters die ik nu goed ken heb ik leren kennen door Michaels lijstje van interessante mensen. Op die manier ben ik deel beginnen uit te maken van de Bay Area traditie. Stephanie Young is eigenlijk degene die de Bay Area dichters steeds probeert samen te brengen. Ik ben meer het type dat thuisblijft. Al heb ik het ook vaak erg druk met zaken die weinig met poëzie te maken hebben. Mijn politiek engagement vergt veel van mijn tijd.

(lees verder in het volledige nummer)

Leen De Bolle is doctor in de wijsbegeerte, master in de kunstwetenschappen en archeologie en bachelor in de toegepaste taalkunde. Ze behaalde haar doctoraat aan de Katholieke Universiteit Leuven met een proefschrift over Gilles Deleuze. Momenteel is ze wetenschappelijk medewerker en docent aan de Vrije Universiteit Brussel en docent aan de Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen.

Nico Carpentier (1969) is als hoofddocent verbonden aan het Departement Communicatiewetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel, als senior lecturer aan Loughborough University (UK) en als docent aan de Univerzita Karlova in Praag. Hij is auteur en samensteller van Understanding Alternative Media (2007, samen met Olga Bailey en Bart Cammaerts), Trans-Reality Television. The Transgression of Reality, Genre, Politics and Audience (2010), Media and Participation. A Site of Ideological-Democratic Struggle (2011) en vele andere boeken.

Joshua Clover (1962) kreeg voor zijn debuut, Madonna anno domini (1997), de begeerde Walt Whitman Award. In zijn tweede bundel, The Totality for Kids (2006), staat een pracht van een gedicht over Antwerpen.

Simona Denicolai (1972)& Ivo Provoost (1974) werken samen sinds 1997. Binnen de esthetische en politieke intimiteit van hun artistiek verteringsproces wordt de artistieke vrijheid die getolereerd wordt telkens opnieuw getest. Het bestaansrecht van de aangeboden plaatsen voor de kunstenaar in onze zogenaamde westerse democratieën wordt in hun weerbarstig werk via verscheidene media en verschijningsvormen en op verschillende terreinen in vraag gesteld. Hun werk wordt gedocumenteerd op denicolai-provoost.com

Vincent W.J. van Gerven Oei (1983) is filosoof. Eerder vertaalde hij werk van Alessandro De Francesco, A. Staley Groves, Nikos Karouzos, Dick Raaijmakers, Avital Ronell en Nachoem Wijnberg. Met kunstenaar Jonas Staal publiceerde hij in 2009 Follow Us or Die. Van Gerven Oei doceert aan de University of New York in Tirana en de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Online: vangervenoei.com

Hervé Guibert (1955–1991) was schrijver, fotograaf en filmmaker. Zijn werk is beïnvloed door Marquis De Sade en Jean Genet en werd gevormd door vriendschappen met o.a. Roland Barthes en Michel Foucault. In 1977 debuteerde hij met La mort propagande. Nadat in 1988 bleek dat hij aan aids leed, schreef hij een drietal boeken over de voortgang van de ziekte: À l’ami qui ne m’a pas sauvé la vie (1990), Le protocole compassionel (1991) en L’homme au chaupeau rouge (1992). In het jaar voor zijn dood produceerde hij de film La pudeur ou l’impudeur.

Pol Hoste (1947) publiceerde romans en toneelstukken. Najaar 2012 verschijnt bij uitgeverij het balanseer een reeks korte teksten over de wereld onder de titel 99.

Piet Joostens (1972) schrijft, vertaalt en is deeltijds programmeur in het Brusselse literatuurhuis Passa Porta. In februari 2012 verschijnt zijn essay Over de vriend bij De Bezige Bij Antwerpen.

Frank Keizer (1987) studeerde Nederlandse taal en cultuur en literatuurwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij nu de onderzoeksmaster Nederlandse letterkunde volgt. Hij werkt als programmeur bij Stichting Perdu en publiceerde eerder vertalingen en kritieken in Parmentier, De Reactor, Ons Erfdeel en Vooys.

Els Moors (1976) studeerde Germaanse Talen aan de Rijksuniversiteit Gent en Tekst en Beeld aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Ze woont en werkt in Brussel als dichter en prozaïst en is lid van het CC van nY.

Sarah Posman (1982) schreef een proefschrift over Gertrude Stein en werkt als postdoctoraal onderzoekster van het FWO aan de Universiteit Gent. Ze is lid van het CC van nY.

Arnoud Rigter (1978) publiceerde o.a. in Hollands Maandblad, De Gids en Deus ex Machina. Begin 2011 verscheen HET DUIMZUIGEND FOSSIEL: een 'handgeschreven, -getekende, pre-debutale buitenissigheid’. Online: rigtergedichten.nl

Peter Smink (1954) – Ook de laatste van zijn drie gastbijdragen aan nY betreft een ‘Verhaling’: het genre dat ontstaat wanneer bestaand eigen werk na een Oulipo-waardige ingreep tot de slotsom 1+1=3 komt.

Nick J. Swarth (1959) is dichter en performer. Hij werkt noest aan een nieuwe bundel die medio mei 2012 verschijnt bij Uitgeverij IJzer. De in dit nummer gepubliceerde teksten maken er deel van uit. Ander werk in druk: ¡Mondo Manga! (gedichten), Horror Vacui | een docudrama in 14 staties (registratie van een schandaalverwekkend kunstproject), Naked City Poems (stadsgedichten), Vier zure zultsculpturen (grafiekmap), De napalmsessies (bundel-dvd). Voorganger van het guerrillarocktrio Betonfraktion. Voorts actief in Zwarte Vleugels, dat voorstellingen maakt op basis van een rock ‘n’ roll-dramaturgie. Online: swarth.nl

Colofon

CC

Michaël Boyden, Els Moors, Sarah Posman, Matthijs de Ridder, Johan Sonnenschein, Samuel Vriezen

BCC

Sascha Bru, Joris Janssens, Maarten De Pourcq, Erik Spinoy, Johan de Witte

WWW

Piet Joostens, Patrick Peeters, Erik Spinoy

Beeld

Robin Vanbesien

Letters

(papier) Stéphane de Schrevel – www.functionmatters.com
(e-boek) Iannis Goerlandt – www.donderkast.be

Advies

Inge Arteel, Dirk van Bastelaere, Joost Beerten, Geert Buelens, Bert Bultinck, Pieter De Buysser, Nico Carpentier, Iannis Goerlandt, Rokus Hofstede, Pol Hoste, Dirk Van Hulle, Lucas Hüsgen, Erwin Jans, Bart Meuleman, Jan H. Mysjkin, Harold Polis, Marc Reugebrink, Daniël Rovers, Bruno De Wachter

Secretariaat

Postbus 245, 9000 Gent, België, info@ny-web.be

Website

www.ny-web.be

Bijdragen en
spontane inzendingen

Bij voorkeur per e-mail aan info@ny-web.be.
Per post: in zesvoud sturen naar het secretariaat van nY, Postbus 245, 9000 Gent (per post gestuurde inzendingen worden niet geretourneerd).

nY is een uitgave van vzw Yang en komt tot stand met steun van het Vlaams Fonds voor de Letteren – www.vfl.be – en de Provincie Oost-Vlaanderen. nY is lid van CeLT – www.detijdschriften.be

Los nummer

€ 5 (digitaal)

€ 7 (papier)

Abonnementen

(papier) België: particulieren € 20; instellingen € 36. Andere landen: particulieren € 25; instellingen € 41. / Bedrag te storten op IBAN BE58 0001 7021 3879, BIC BPOTBEB1 (Bank van de Post), onder vermelding van ‘abo nY + postadres’. Voor een vlotte verwerking graag ook een seintje op info@ny-web.be. / Een abonnement kan vanaf elk nummer ingaan. Opzegging van het abonnement dient 3 maanden voor het einde van de jaargang te gebeuren.

V.u.

Sarah Posman, Spellewerkstraat 6, 9030 Mariakerke

Personen die niet of niet tijdig konden worden bereikt in verband met het copyright wordt verzocht contact op te nemen met het secretariaat.

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door printouts, kopieën, of op welke andere manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. © vzw Yang

Verkooppunten papieren versie

Vlaanderen

Antwerpen: Dierckxsens-Avermaete (IMS), De Groene Waterman, IMS, Standaard Boekhandel | Brugge: De Brugse Boekhandel, De Reyghere | Brussel: BozarShop, Passa Porta, De Slegte, Wiels | Gent: International Press Store, Limerick, Lotte’s Leescafé, Marnix, Poëziecentrum, Visueel Media, Walry Nieuwscentrum | Harelbeke: d’onderkast | Hasselt: IMS | Leuven: Plato, IMS Fungy | Lier: Liber Mundi | Mechelen: Forum, Salvator, De Zondvloed | Oostende: New Corman | Overijse: Standaard Boekhandel | Roeselare: De Zondvloed | Schilde: ’t KLAverVIER | Sint-Niklaas: ’t Oneindig Verhaal | Tienen: Plato | Vilvoorde: Standaard Boekhandel

Nederland

Amsterdam Athenaeum Nieuwscentrum, De Brakke Grond, Perdu | Middelburg Boekhandel De Drukkerij – Van Schaik | Den Bosch Adriaan Heinen | Rijswijk (Den Haag) Houtschild