Brieven van mijn ziel

Chantal van den Brink

Brieven van mijn ziel

Over wakker worden en op reis gaan

in een wondere wereld,

die mijn leven op zijn kop zet

1993 - 1999

Uitgeverij Bierman van den Brink

Eerste druk september 2012

Tweede druk april 2017

Tekst: Chantal van den Brink

Omslagontwerp en opmaak: Hemels van der Hart b.v.

Omslagfoto: Archief van de auteur

Foto auteur: Charline van Ommen

Druk: Wilco b.v.

Verspreiding Nederland en België: Scriptum b.v.

ISBN fysieke boek 978-90-818172-0-2

ISBN e-book 978-90-818172-7-1

NUR 402

© Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar

gemaakt worden door middel van druk, fotokopie,

digitale reproductie of op welke wijze dan ook,

zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van:

Uitgeverij Bierman van den Brink b.v.,

Postbus 52, 3940 AB Doorn, 0343 - 444 629

www.chantalvandenbrink.nl

Het uiterlijke is slechts uitdrukking

van het beeld, dat innerlijk aanwezig is.

De Meesters van het Verre Oosten, Baird T. Spalding

De werkelijkheid staat niet los van ons.

We creëren onze werkelijkheid ieder moment van de dag.

Voor mij is die waarheid de ultieme vrijheid

en de ultieme verantwoordelijkheid.

Shirley McLaine, Dancing in the Light

Het vermogen van een mens om te helen

en een vervuld leven te leiden,

ligt in de verbinding met diens ziel.

Chantal van den Brink

Voor Wim,

mijn levenspartner en reisgezel.

1.
Klop op de deur

Wat doe ik hier in godsnaam? Vanachter mijn bureau in mijn Amerikaanse ‘cubicle’, een hok van twee bij drie met halfhoge wandjes, staar ik naar de zee van geparkeerde auto’s. Links op de achtergrond de gele neonletters van Ikea en McDonald’s; rechts de fantasieloze, glimmende kantoortorens van Amsterdam Zuidoost. Het leven moet toch meer te bieden hebben dan dit?

Ik werk hier alweer vijf jaar. Niemand had verwacht dat ik de informatie- en communicatietechnologie (ICT) in zou gaan, ikzelf al helemaal niet. Als kind droomde ik van tutu’s en spitzen, ik had niets met techniek. Na de middelbare school wilde ik naar de dansacademie, maar dat was thuis onbespreekbaar. Toen ging ik maar bedrijfskunde studeren, op Nyenrode. Daarna bood een oud-studiegenote die voor NCR op een banenmarkt de werving deed, me een traineeship aan. Ik had geen flauw idee wat ik wilde met mijn leven, dus ik nam het aanbod aan. Als ik toch moest gaan werken, waarom dan niet hier? Het leek een verstandige keuze: een degelijke functie in een dito bedrijf. Na diverse marketingfuncties ben ik overgestapt naar de verkoop. Sinds kort ben ik accountmanager binnen een team voor de financiële markt, een goedbetaalde baan met uitstekende vooruitzichten.

Zucht. Ik ben 29 en in managementtermen een ‘high potential’. Maar zo voel ik me niet. Ik ben al maanden rusteloos, mijn omgeving staat me tegen. Waarheen ik ook kijk, alles is grijs. Mijn bureau, het tapijt en de wanden van mijn hok. Zelfs de lucht buiten is grijs van de regen. Geeuwend kijk ik op mijn horloge. Bijna half twee, voor mij een gevaarlijk tijdstip op de dag. Zo kort na de lunch stort ik in. Het liefst zou ik even slapen, maar dat kan natuurlijk niet. Ik moet knokken tegen de vermoeidheid. Met een beetje geluk knap ik straks wel weer op, anders komt er de rest van de middag weinig uit mijn handen.

De telefoon onderbreekt mijn gedachten. Het is een relatie van een consultancybedrijf waarmee ik vorig jaar heb samengewerkt in een groot veranderingstraject. Na kort te hebben geïnformeerd naar elkaars welzijn, komt hij ter zake. ‘Er is een positie vrij in mijn managementteam, ik moest aan jou denken. Ik zoek iemand zoals jij: jong, dynamisch en ambitieus. Bovendien wil ik graag een vrouw op die positie. Ben je geïnteresseerd?’ Een telefoontje als dit is niet ongebruikelijk, ik krijg er gemiddeld drie per maand. Met mijn opleiding, leeftijd en functie zit ik in een gewilde doelgroep. Meestal ga ik er niet op in, het gaat bijna altijd om hetzelfde werk als ik nu doe. Maar dit keer stem ik wel in met een lunchafspraak, wie weet zal een verandering van werkomgeving me goed doen.

De rest van de middag zit ik in vergadering over de resultaten van het eerste kwartaal. Ik hoef me geen zorgen te maken, de cijfers zijn rooskleurig. Het leeuwendeel van onze omzet komt van de verkoop van geldautomaten, die gaan als warme broodjes over de toonbank. Onlangs hebben we met onze belangrijkste klant nog een raamcontract voor veertig miljoen gulden gesloten. Het staat nu al vast dat we aan het eind van het jaar een bonus krijgen, geen misselijke bedragen. Ook mogen we op reis. NCR organiseert ieder jaar een internationale bijeenkomst voor succesvolle verkopers op een exotische locatie. De verhalen binnen het bedrijf over deze trips zijn legendarisch en het idee om straks een week op de witte stranden van Cancun te liggen, geeft me iets om naar uit te kijken. Geduldig luister ik naar mijn baas, die de ene slide na de andere op de projector legt. Kwartaalcijfers zijn nou eenmaal van groot belang in dit Amerikaanse concern.

Aan het eind van de dag rij ik moe tot op het bot naar Bikbergen, een chique wijk in Huizen, waar ik met mijn man Stefan en onze hond Mora sinds twee jaar een rietgedekte twee-onder-een-kapvilla bewoon. Op zich heb ik niet zo veel met het Gooi, het heeft mij een iets te hoog ‘kijk-mij-nou-gehalte’. Maar toen we buiten de stad gingen zoeken, kwamen we als vanzelf hier terecht. Dichtbij Stefans ouders, op redelijke afstand van Amsterdam en midden in de natuur. Ik ben dol op ons huis. Het staat in zo’n pittoresk buurtje waar de geur van de bossen zich mengt met die van brandend haardhout en het gras langs de kant van de weg nog niet is vervangen door stoeptegels. Als ik een beetje rekening hou met de files, ben ik na mijn werk in drie kwartier thuis. Zo ook vandaag. Zodra ik er ben, hol ik naar boven, naar de slaapkamer, waar ik mijn Jill Sander-pak en pumps verwissel voor een spijkerbroek en sneakers. Daarna loop ik naar zolder en tref Stefan achter zijn pc.

‘Ha, ben je er al?’ Een afwezige kus landt op mijn wang.

‘Het is half zeven, hoor.’ Hij is duidelijk de tijd vergeten. ‘Wat doen we met eten?’ Ik barst van de honger, maar heb weinig puf om achter het fornuis te staan.

‘Ik heb er nog niet over nagedacht.’ Hij kijkt op van zijn computer en haalt zijn hand door zijn blonde haar. Zijn gezicht staat zorgelijk. ‘Zullen we iets halen? Ik wil dit nog even afmaken.’

Dat lijkt me prima, dan kan ik eerst een rondje lopen met Mora, onze jonge, zwarte bouvier. Ik kreeg haar afgelopen zomer van mijn moeder, die haar had gekocht als maatje voor Diva, ook een bouvier. Maar het jonge hondje bezorgde de normaal zo rustige, oudere hond een tweede jeugd, de drukte van twee spelende honden werd mijn moeder al snel te veel. Nu woont Mora bij ons. Weer beneden pak ik de riem. ‘Kom Moortje, we gaan uit.’ Dat hoef ik geen twee keer te zeggen, binnen een mum van tijd staat ze kwispelend naast me.

Met mijn kraag opgetrokken in mijn nek en mijn handen in mijn zakken wandel ik rustig over de weg naar de hei, pal om de hoek van ons huis. Mora draaft voor me uit. Wat hou ik toch van deze buurt, heerlijk om zo na mijn werk uit te kunnen waaien.

Ik heb Stefan ontmoet op Nyenrode. Hij was derdejaars, toen ik binnenkwam als nieuweling. Op het eerste feest viel ik voor zijn geweldige ‘jive’. Mijn vriendinnen waarschuwden me, ik kende de reputatie van de heren toch? Maar hij bleek gewoon een aardige, betrouwbare vent. We zijn nu tien jaar samen en vijf jaar getrouwd. Ons leven lijkt op dat van veel stellen in onze omgeving: carrières voorop en (nog) geen kinderen. De ultieme vrijheid zou je denken: skiën, reizen naar verre landen, lid van een golfclub, filmmarathons, champagnebrunches en dansfeesten. Maar de laatste tijd gaat het niet goed met Stefan. Samen met een partner heeft hij sinds een paar jaar een softwarebedrijf. Het leek indertijd een innovatief plan,maar nu dreigen ze te worden ingehaald door grote jongens als Microsoft. Er gaat meer geld uit dan erin komt. Gelukkig verdien ik goed, we kunnen van mijn inkomen rondkomen. Maar ik vind het niet prettig om kostwinner te zijn, het voelt toch kwetsbaar. Ik hoop van harte dat het tij snel keert.

Thuis bestel ik pasta bij de lokale Italiaan. Even eten, in bad en dan direct naar bed. Ik moet wel, wil ik morgen in staat zijn om te functioneren. Tien tot twaalf uur per nacht is voor mij meer regel dan uitzondering. In de weekenden slaap ik iedere middag zeker drie uur. Het is iets waar ik niet meer bij stil sta, ik ben al sinds mijn achttiende moe.

Onder het eten vertel ik Stefan van het telefoontje.

‘Wat is het voor baan?’ Zijn blauwe ogen nemen me geïnteresseerd op.

Ik slik mijn eten door en veeg mijn servet langs mijn mond. ‘Precies weet ik het niet, in ieder geval ligt het buiten de ICT. Ze specialiseren zich in consultancy bij veranderingstrajecten.’ Ik noem de namen van een aantal grote organisaties waarbinnen het bureau actief is.

‘Klinkt interessant, die ICT is toch niet jouw ding.’

Nee, dat weet ik ook wel. Maar wat ik dan wel wil, is me een raadsel. Iets anders, ja, maar of dit het dan is?

Binnen NCR ben ik altijd fluitend van de ene positie in de andere gerold en ik verwacht ook dit keer zonder te veel gedoe te worden aangenomen. Maar het gaat anders. Wanneer ik een paar dagen later met de betrokken relatie spreek, trekt deze tot mijn schrik de conclusie dat hij me toch te jong vindt. Ik? Te jong? Met alles wat ik tot nu toe heb gepresteerd? Had hij dat niet eerder kunnen bedenken, hij heeft mij toch benaderd? Gelukkig gooit hij de deur niet helemaal dicht: wil ik niet eens met Henry Koek praten? Ja, natuurlijk wil ik wel eens met Henry praten. Hij is in mijn wereld een bekend organisatieadviseur, ik ben nieuwsgierig naar de man achter de verhalen. Bovendien wil ik bewijzen dat ik wél geschikt ben voor de job.

De ochtend van het gesprek ga ik vroeg van huis. Het is begin april 1993. Het weer is stil en vochtig, er hangt een grijze lucht boven Nederland. Het laatste deel van de lange rit naar Schoorl gaat door dichte bossen. Op het opgegeven adres draai ik mijn BMW-stationwagon het grindpad van een vrijstaande villa op. Wat een charmante plek, ik heb een zwak voor oude huizen. Een weelderige klimplant siert de bakstenen gevel onder het rietgedekte dak, op de achtergrond klinkt het ruisen van de zee. Een vriendelijke, blonde vrouw doet open en brengt me naar een tot spreekkamer verbouwde garage.

‘Welkom, jij moet Chantal zijn.’ Een slanke man, in spijkerbroek en met een staartje in zijn nek, steekt zijn hand uit. ‘Ik ben Henry Koek. Kijk maar even rond, dan maak ik thee voor ons.’ Hij verdwijnt in de pantry. Zenuwachtig drentel ik heen en weer. Een immense wandkast vol boeken, cd’s en kunstobjecten domineert de ruimte. Voor twee openslaande tuindeuren staat een rondevergadertafel met een paar stoelen en een flip-over, op de achtergrond klinkt zachte jazzmuziek. Vreemd, het geheel komt op mij meer huiselijk dan zakelijk over. Om mezelf een houding te geven, doe ik alsof ik de titels van de boeken lees.

‘Heb je zin om een wandeling te maken?’ Hij zet een gevuld,houten dienblad op tafel.

Een wandeling? Ik kom toch voor een sollicitatiegesprek? Maar mijn gevoel voor fatsoen wint het van mijn twijfel. ‘Ja, waarom niet? Dat lijkt me heerlijk.’ Ik drink snel mijn thee en pak mijn omslagdoek weer van de kapstok.

Henry loopt soepel voor me, door het hek de achtertuin uit. Het zanderige pad loopt steil omhoog naar het bos op de duinrand. Al bij de eerste stappen heb ik spijt van mijn kledingkeuze. Zoals gewoonlijk zit ik strak in het pak; prima voor een sollicitatie in een kantooromgeving, maar hopeloos voor de situatie waar ik me nu in bevind. Als ik dit had geweten, had ik iets anders aangetrokken. Gelukkig heb ik platte schoenen aan. Met jaloezie kijk ik naar de man naast me in zijn lichte jack en bergschoenen.

‘Uit wat voor nest kom je?’

Deze insteek had ik niet had verwacht, maar ik geef bijna automatisch antwoord. ‘Mijn vader is verdronken toen ik zeven was.’ Het is het eerste wat me te binnen schiet. ‘Mijn broertje en ik zijn opgevoed door mijn moeder. Later kwam daar nog een pleegbroer bij. Voor mijn vader stierf, was mijn moeder huisvrouw. Na zijn dood moest ze gaan werken om voor ons te zorgen.’

In stilte lopen we door, boven ons zweven meeuwen in de grijze lucht. Ze roepen naar elkaar met een scherp, hakkelend geluid.

‘Hoe was dat voor jou?’

Ik haal mijn schouders op. ‘Ik weet het niet, ik wist denk ik niet beter. Mijn moeder deed haar best, ze zorgde goed voor ons. Maar ze was er nooit. Toen wij klein waren, werden we na schooltijd opgevangen door een oppas. Op de middelbare school kregen we een sleutel.’ Het donkere huis staat op mijn netvlies gebrand. Mijn moeder kwam iedere avond om zes uur thuis: dan maakte ze eten, dook in de studieboeken of deed de televisie aan. Meestal was ze te moe om ons nog aandacht te geven.

Aan het eind van de duinkam steken we over naar het totaal verlaten strand. Het mulle zand maakt het lopen zwaar. ‘Bij wie kon jij dan terecht als je ergens mee zat?’

Ondanks de koude lucht op mijn gezicht krijg ik het warm. Dit zijn wel heel intieme vragen, waarom wil hij dat weten? ‘Ik had een vriendje dat een paar jaar ouder was, na school was ik iedere middag bij hem of ik ging naar mijn vriendinnen. Mijn broertje ging naar zijn eigen vriendjes. We gingen pas naar huis als het echt moest.’ Ik trek mijn omslagdoek wat strakker om me heen.

Gelukkig gaat Henry over op een veiliger onderwerp. ‘Hoe ben je na de middelbare school dan op de keuze voor Nyenrode gekomen?’

Ik lach verontschuldigend. ‘Zelf wilde ik graag naar de dans-academie, maar dat mocht niet van mijn moeder. Op een dag zette ze me voor de spiegel: dacht ik nou echt dat ik met deze benen ooit succes zou hebben in dat vak? Dat was het einde van mijn droom.’

‘Dat lijkt me een beetje cru.’

‘Ja, zo is ze. Duidelijk. Ik denk dat ze me wilde behoeden voor een leven in armoede. Ze heeft er zelf hard voor moeten knokken om na de dood van mijn vader iets op te bouwen.’

‘En toen? Wat deed je toen je droom wegviel?’

In gedachten staar ik naar de donkere zee, voor een moment gevangen in flarden van herinneringen aan die verwarrende tijd. De grip van mijn moeders handen op mijn schouders, de aanblik van mijn blijkbaar te zware lijf in de antieke spiegel en de leegte waar ik mee achterbleef. Ik haal mijn schouders op. ‘Ik wist wel dat het verstandig was om te gaan studeren, ik had het gymnasium zonder al te veel inspanning afgerond. Maar wat? Ik had geen idee. Ik heb me georiënteerd op bestuurskunde, maar Twente was te grijs en te ver weg. Nederlands, rechten en economie, mijn moeders favorieten, leken me saai en te eenzijdig. Een klasgenoot kwam uiteindelijk met een brochure van Nyenrode: campus, internationaal, sport, talen, van alles wat. Daarna zou ik nog alle kanten op kunnen.’

Lichtelijk taxerend kijkt Henry me aan. ‘Was het wat je ervan verwachtte of had je geen verwachtingen?’

Nadenkend volg ik de beweging van het zand onder mijn schoenen. ‘Het was een complete shock. Ik begon vol enthousiasme, de uitnodiging voor de introductieweek zag er veelbelovend uit. Neem je gitaar mee, zeiden ze. Nou, dat deed ik, en ik had ook een koffer vol leuke kleren bij me. Wist ik veel. Ik heb geen oudere broers of zussen, van een ontgroening had ik nog nooit gehoord.’ Ik lach schamper, na al die jaren doet de herinnering nog steeds pijn. ‘Helemaal geen leuke kennismakingsweek met gitaar en cabaret, maar een survival die zogenaamd goed voor je was. Wij, nieuwelingen, waren de ‘nullen’. We moesten een joggingpak aan en werden rond gecommandeerd door ouderejaars in strakke pakken met zwarte zonnebrillen. Weinig slaap, weinig privacy en in het gareel. Wat een poppenkast.’

‘En de studie, hoe was die?’

‘Wat ik al zei, van alles wat: economie, wiskunde, statistiek, boekhouden, filosofie, sociologie, Engels, Spaans en iedere dag sport. Drie keer per dag eten in de mensa en tussendoor studeren: opdrachten maken, papers schrijven en tentamens voorbereiden. In de weekenden mocht je naar huis of je bleef op de campus. De bar was iedere avond open, de meeste kamers hadden wel een televisie, je haalde een krantje bij de conciërge of regelde een lift naar het dorp. Het leek me best leuk. Maar op de donderdag van de eerste week werd ik ziek. Dus ging ik naar huis, naar mijn moeder in Amsterdam. Die legde me in bed en voerde me verse sinaasappelsap, het was vast een griepje. Gewoon een paar dagen uitzieken. Maar het was geen griepje, ik knapte niet op. Na een week kwam onze huisarts. Die liet bloedonderzoek doen, waaruit bleek dat ik Pfeiffer had.’

Ik vertel hoe ik drie maanden in bed lag en het hele eerste trimester miste. De ouderejaars verzekerden me dat ik, met zo’n achterstand, zou blijven zitten. Dat was voor mij de reden om terug te gaan, hoewel ik niet helemaal was hersteld. Met hard blokken en een beetje mazzel lukte het toch om mijn jaar te halen.

Maar Henry neemt geen genoegen met de grote lijn en vraagt door. Hoe was het om thuis te zijn, terwijl de anderen aan een nieuw leven als student begonnen? Hoe was het om daarna terug te keren in de groep?

Help, deze man laat zich niet afschepen. Ik zuig de koude lucht in mijn longen en geef weer een stukje prijs over een onderwerp waar ik zelden over spreek. ‘In het begin kon het me niets schelen, ik had de energie niet om me er druk over te maken. Als een slappe vaatdoek lag ik in bed. Ik transpireerde zo erg, dat je het laken uit kon wringen. Ik kon helemaal niets. Tv-kijken, lezen, een spelletje doen, de geringste inspanning was me al te veel. Ik had zelfs niet de kracht om de hoorn van de telefoon vast te houden. Maar toen ik na drie maanden terugging naar de campus, werd het lastig. Niet iedereen geloofde dat ik ziek was, ik zag er goed uit. Maar ik ben nooit meer de oude geworden, ik ben nog steeds moe.’

We staan stil, dicht bij de branding. Kleine schuimkoppen op de golven rollen ritmisch voor mijn voeten uit. Mijn hart klopt als een stevig tikkende metronoom in mijn keel.

‘Dat moet moeilijk voor je zijn.’

Ik knik. ‘Het is niet leuk om van alles te moeten missen.’

Troostend legt Henry een hand op mijn arm, de aanraking is geruststellend en verontrustend tegelijkertijd. Onwillekeurig draai ik mijn hoofd af. Met zijn vragen is hij dichterbij gekomen dan me lief is, ik kan niet meer helder denken.

‘Hoe wist je wat je wilde worden?’ Hè, hè, eindelijk komt het gesprek op mijn loopbaan. Dankbaar voor deze wending vertel ik het verhaal van de banenmarkt, mijn werk voor NCR en mijn onrust. Over de aanleiding van onze ontmoeting zegt Henry: ‘om te bepalen of die consultancyclub een geschikte plek voor je is, zul je toch moeten weten wat je wilt met je carrière. Kun je me vertellen waar je naar verlangt?’ Een ogenblik kijk ik hem verwonderd aan. Die vraag is me nog nooit gesteld, ik heb werkelijk geen idee wat ik moet antwoorden. ‘Dat is toch een simpele vraag?’ Henry herhaalt het nog eens. ‘Wat wil je voor jezelf in dit leven creëren?’

Ik haal mijn schouders op. ‘Ik weet het niet, ik ben gewoon op zoek naar een leuke baan.’

Even later zijn we terug in het kantoor in de garage. Henry heeft verse thee ingeschonken en zit ontspannen achterover in zijn stoel, het ene been nonchalant over het andere geslagen. De zon, die eindelijk door de wolken is gebroken, straalt door de tuindeuren op de tafel. Minuscule stofjes dansen in de baan van het witte licht.

‘Jij weet niet wie je bent, hè?’ De woorden klinken meer als een vaststelling dan als een vraag; twee heldere, blauwe ogen kijken me onderzoekend aan.

Even denk ik dat ik hem niet goed versta, wat zegt hij nou? Sprakeloos staar ik hem aan.

‘Je bent net een kameleon, je neemt de kleur aan van je omgeving. Ik was er overigens bijna ingetrapt, je bent er heel goed in.’

Het bloed schiet naar mijn wangen. In mijn hoofd zoek ik naar woorden om mezelf mee te verdedigen, maar er komt niets. Ik heb geen tekst. De boodschap staat zo ver af van mijn zelfbeeld, dat het even duurt voor de betekenis helemaal tot me doordringt. Als dat gebeurt, wordt het een moment zwart voor mijn ogen, ik verdwijn in het niets. In de stilte die volgt, klinkt het gezang van een vogel.

‘Ik zie een verpakking, een presentatie. Maar de vorm die je aanneemt, klopt niet. Wie ben jij? Waar is je authenticiteit?’ Henry spreekt zacht, maar indringend; ik krimp ineen bij ieder woord. Hoe ik ook vecht tegen mijn tranen, ik kan niet voorkomen dat ze over mijn wangen rollen. Ik hoef niets te zeggen. We weten allebei dat hij de spijker op zijn kop heeft geslagen.

Het liefst was ik nu naar huis gereden, maar mijn agenda dicteert iets anders. Plichtsgetrouw rij ik naar kantoor en sla mezelf door twee vergaderingen, terwijl mijn lichaam schreeuwt dat het niet meer gaat. Zodra het kan, pak ik aan het eind van de middag mijn spullen bij elkaar, ik moet slapen.

Thuis vraagt Stefan: ‘En, hoe was het gesprek?’

Ik ga naast hem op de bank zitten en leg mijn hoofd tegen zijn schouder. ‘Ik denk niet dat ik de baan krijg. Maar het heeft niks met mijn competenties te maken, daar heeft hij amper naargevraagd. Zo’n vreemd sollicitatiegesprek heb ik nog nooit gehad.’

‘Wat vroeg hij dan wel?’ Stefan schenkt een glas wijn voor me in.

‘Hij vroeg naar mijn jeugd, naar hoe het thuis was enzovoort. Ook vroeg hij naar mijn verlangen, naar wat ik wil in dit leven. Ik had er geen antwoord op. Hij trok de conclusie dat ik niet weet wie ik ben.’ Na wat kleine slokjes voel ik de wijn mijn lichaam verwarmen.

‘Klinkt vaag. Trek het je niet aan, je bent een kanjer.’ Hij kust me op mijn haar en verdwijnt naar zolder. ‘Ik heb nog een hoop te doen, zie je later.’

Ik loop achter hem aan naar boven en verdwijn in bed. God, wat ben ik moe. Eerst slapen, dan bedenk ik wel wat we gaan eten. Maar het eten haal ik niet, pas tegen een uur of elf ’s avonds word ik wakker van de douche. Wanneer Stefan naast me in bed kruipt en zachtjes een hand op mijn arm legt, doe ik alsof ik slaap. Seks is niet mijn favoriete hobby en vanavond ben ik zeker niet in de stemming.

Pas jaren later zal ik ontdekken dat het gesprek met Henry mijn ‘klop op de deur’ was. Waarschijnlijk niet de eerste, maar wel de eerste die ik kon horen. Ieder mens ontvangt op verschillende momenten in zijn leven een oproep om het pad waarop hij zich bevindt te verlaten. Het is de roep van de ziel om vervulling en de impuls van de psyche tot de volgende fase in haar ontwikkeling. Geeft de persoon in kwestie gehoor aan de oproep, dan begint hij aan de reis van ‘de held’: de universele monomythe of de rode draad in het leven van alle mensen, die Joseph Campbell prachtig beschreef in zijn boek De held met de duizend gezichten¹:

‘Of hij nu onbeduidend of verheven is en in welke fase dan ook, de oproep is altijd het teken om het doek op te halen voor een transfiguratiemysterie: een ritueel of geestelijke over-gang die, als deze voltooid is, neerkomt op een sterven en een geboorte. Men is de vertrouwde levenshorizon ontgroeid; de oude begrippen, idealen en emotionele patronen passen niet meer, het ogenblik voor het overschrijden van een drempel is aangebroken… Dat wat getrotseerd moet worden en op de een of andere manier het onbewuste zeer vertrouwd is (hoewel het onbekend, verrassend en zelfs beangstigend is voorde bewuste persoonlijkheid), maakt zich bekend. En de dingen die vol betekenis waren, boeten op een vreemde manier ineens aan waarde in. Hoewel de held zich daarna nog enige tijd wijdt aan zijn dagelijkse bezigheden, merkt hij dat die zinloos zijn.’

Maar dat verhaal heeft mij nog niet bereikt.

Ik kan wel door de grond zakken. Het gevoel van schaamte is zo groot, dat ik in bed onder de dekens wil kruipen om er nooit meer onder vandaan te komen. Mijn zelfbeeld is in één klap aan diggelen. De innerlijke onrust die ik al tijden voel, is alleen maar groter geworden. De avond na het gesprek zit ik op de rand van mijn bed en staar naar de huid van mijn armen. Als ik Henry goed heb begrepen, moet er onder dat vel van alles in mij zijn opgeslagen. Maar ik heb werkelijk geen idee waar het over gaat en weet al helemaal niet hoe ik daar bij kan komen. Tijdens het afscheid drukte hij me op het hart dat ik moet leren om naar binnen te gaan, om te ontdekken wie ik nu eigenlijk ben. Gelukkig gaf hij me ook de naam en het telefoonnummer van iemand die me daarin kan begeleiden.

2.
De eerste stappen op het pad

Een week later zit ik op een vrijdagmiddag in een klein huisje in Hilversum bij Karo van de Burgt. Alles wat Henry over haar heeft gezegd, is dat ze zal begrijpen wat me bezighoudt. Ik heb geen idee waar ik aan begin, maar mijn gevoel zegt me dat ik zijn advies moet volgen.

Het contrast tussen Karo en mijzelf had niet groter kunnen zijn. Ik heb mijn strakke zakenpak aan, zij draagt een zelfgebreide slobbertrui en spijkerbroek. Het huisje, dat wordt verwarmd door een enkele gaskachel, is ingericht met een collectie wonderlijke meubels. In de hoek van de kamer ligt een klein, bruin hondje met zijn kop tussen zijn poten op een groot, bontgekleurd kussen te slapen.

‘Heb je wel eens eerder een aurareading¹ (zie verklarende woordenlijst) gehad? Weet je wat het is?’ Karo buigt zich voorover om kruidenthee in te schenken, haar lichtblonde haar valt langs haar gezicht.

Ik schud mijn hoofd. ‘Nee, ik weet het niet.’

‘We hebben allemaal een onzichtbaar energieveld om ons heen, dat noemen we een aura². Het lijkt een beetje op het schijnsel van een vlam rond een kaars. Je aura bevat informatie over je huidige leven en je vorige levens. Ik stem me hierop af en vertel je wat ik zie. Op die manier krijg je dus inzicht in jezelf.’ Ze neemt plaats in een stoel recht tegenover mij.

Mijn hersens kraken, Karo beschrijft een fenomeen dat mij geheel vreemd is. Ondertussen zet zij haar bril af en doet haar ogen dicht. Verbaasd kijk ik toe. Hoe kun je nou iemand analyserenmet je ogen dicht? Maar ze klinkt heel zeker van zichzelf, en de aanbeveling van Henry geeft me voldoende vertrouwen om te blijven zitten en te luisteren.

‘Zeg je naam eens?’

‘Chantal van den Brink.’

‘Nog maar eens.’

‘Chantal van den Brink.’

‘Hallo, hallo… nog maar eens.’

‘Chantal van den Brink.’

Dan begint ze, nog steeds met haar ogen dicht, te praten. ‘De bovenkant van je aura is scherp, als de boeg van een schip.’ Ze maakt een gebaar met haar handen. ‘Je hebt je mentale vermogen goed ontwikkeld. Het vertelt me dat je de wereld met een duidelijk doel benadert. Je hebt een gezonde ambitie, maar het beperkt ook je zicht.’ Even pauzeert ze. ‘Klopt het dat je vader niet meer leeft?’

‘Hij is verdronken toen ik zeven was.’ Ik vertel haar kort wat er in 1972 is gebeurd.

‘Je moeder heeft het zwaar gehad toen hij wegviel. Ik zie dat ze erg heeft moeten knokken voor haar bestaan, steeds weer was er de vraag of ze het wel zou redden. Jij hebt haar gesteund, maar zelf ben je emotioneel tekortgekomen; ze heeft je vooral aangesproken op je rationele vermogen.’

Hoe weet Karo dit allemaal? Pikt ze dit op uit mijn aura? Maar hoe dan? Ik herken wel dat ik mentaal goed ben ontwikkeld, mijn hele leven heb ik geleerd om mijn hersens te gebruiken. Doelgerichtheid is vanzelfsprekend. Zeker nu ik bij een Amerikaans bedrijf werk is het behalen van targets de norm, dus dat klopt. Maar is mijn moeder daar de oorzaak van? Het is zeker waar dat zij zich vooral richtte op het dagelijks functioneren, mijn jeugd was niet warm of gezellig. Blijkbaar ziet Karo daar een verband.

‘Door die scherpe bovenkant in je aura kom jij op anderen stevig en zelfverzekerd over. Dat is een presentatie waar de meeste mensen niet gemakkelijk doorheen zullen kijken, maar daarachter zit een ander verhaal.’

Dat klinkt bekend. ‘Ja, Henry heeft iets vergelijkbaars gezegd. Zelf heb ik geen idee, daarom ben ik hier. Ik hoop dat jij me kunt helpen om dieper in mezelf te kijken.’

Karo draait haar hoofd een tikje schuin, haar ogen nog steeds gesloten. ‘De energie op je rug is dun, daar zie ik verdriet en eenzaamheid. Je wilt getroost worden om het gemis van je vader en om de kou van je moeder, maar dat heeft niemand je kunnen geven.’ Even pauzeert ze om een slok thee te nemen. Ik strijk gespannen met mijn handen over mijn benen, de stof van mijn broek prikt tegen mijn huid. Wil ik dit eigenlijk wel horen?

‘Ik zie dat je over een enorme rijkdom aan emotionele intelli-gentie beschikt, niet uit dit leven, maar uit vorige levens. Het is zaak dat je die kennis in je lichaam gaat brengen. In dit leven heb je de vrouwelijke energie buiten je geplaatst, zodat je je niet kwetsbaar hoeft te voelen. Eigenlijk zie je jezelf als mens, neutraal, zoals een kind dat doet.’

Ik laat haar woorden tot me doordringen. Het onderscheid tussen man of vrouw is niet iets waar ik vaak bij stil sta. Karo noemt me neutraal, maar ik vind mezelf eerder te vrouwelijk; in de ICT-wereld is het niet altijd prettig om lang, blond haar en blauwe ogen te hebben. Ik schuifel op mijn stoel en zoek naar een gemakkelijke houding.

‘De sleutel tot je ontwikkeling zit in het kind in jou, dat is niet op haar gemak. Als je dat kind wilt vinden, moet je door een donker gat. Zoek je eigen veiligheid. Die zit bij een mens vooral in het bekken, maar de onderste helft van jouw aura is een dikke mist. Je bent niet gegrond, omdat je bang bent voor de fysieke wereld. In vorige levens heb je veel geleden. De herinnering aan die ervaring en het bewustzijn van die pijn zitten nog in je systeem.’

Jaren later, tijdens het schrijven van dit boek, zal ik me realiseren hoezeer Karo het hier bij het juiste eind had. Diep in mijn psyche ligt de angst begraven die de oorsprong is van alles wat me in mijn leven parten speelt: de chronische vermoeidheid, mijn masker, mijn niet-weten wie ik ben. Maar op dit moment heb ik daar geen benul van, haar woorden lijken over een vreemde te gaan. Angst, meent ze dat nou? Ik zie mezelf niet als een angstig mens, integendeel, eerder als moedig en volhardend. Waar ben ik dan bang voor? In mijn jeugd heb ik, voor zover ik kan nagaan, niet veel meegemaakt om bang van te zijn. Dat een mens vorige levens heeft, hoorde ik toen ik klein was al van mijn tantes, maar dat heb ik nooit op mezelf betrokken. Op mijn netvlies verschijnt even het beeld van een naakt mens op de pijnbank, zoals je wel ziet in die films over de Spaanse Inquisitie; onwillekeurig krimp ik ineen. En wat betekent een gebrek aan gronding³? Ik vraag Karo of ze het me wil uitleggen.

‘Gronding staat voor contact met de aarde. Niet letterlijk, natuurlijk sta je fysiek met je voeten op de grond. Maar energetisch ben je nauwelijks in je lichaam, je hangt erboven. Hierdoor kan de aarde jou niet voeden, waarschijnlijk heb je weinig fysieke energie.’

Verbluft staar ik haar aan. Een gebrek aan energie is het verhaal van mijn volwassen leven. Zou dat van die angst dan waar zijn? Nog steeds met haar ogen dicht legt Karo me uit dat ik me veilig voel in mijn mentale vermogen, maar dat ik mijn gevoel en seksualiteit op slot heb gedaan. In mijn lijf bewoon ik wel mijn hoofd, maar niet mijn hart of mijn buik. Ik kan daarom goed uit de voeten met mijn mannelijke kant, maar heb me afgesneden van mijn vrouwelijkheid.

Mijn toch al niet ontspannen lichaam verstijft acuut, ze benoemt een gebied waar ik amper kom. Seksualiteit, vrouwelijkheid. Door mijn ongemak besef ik dat ze iets essentieels aanraakt, maar echt begrijpen doe ik het niet. Hoe mijn hersens ook hun best doen, ze krijgen de stukjes van de puzzel niet bij elkaar. Met een zucht schuif ik mijn te warme shawl van mijn schouders, had ik maar iets gemakkelijks aangetrokken.

‘Is het goed als ik een oefening met je doe? Dan help ik je om dieper in je lijf te komen.’

‘Ja, prima.’ Ik heb geen idee waar ik ja tegen zeg, maar het zal wel goed zijn.

Karo staat op van haar stoel en komt dicht achter me staan. Onwillekeurig deins ik even terug. ‘Doe je ogen maar dicht.’ Voorzichtig legt ze haar handen op mijn schouders. ‘Concentreer je op je ademhaling. Adem rustig en stel je voor dat je een lijntje trekt vanuit je buik naar de aarde.’ Zo goed en kwaad als het gaat, probeer ik te doen wat ze zegt. De zachte druk van haar handen is warm op mijn schouders. Dat ontspannen is niet eenvoudig, ik ben niet gewend dat iemand zo dicht bij me komt. Een tijd lang werkt ze in stilte. Langzaam verspreidt zich een warmte door mijn bovenlijf, mijn lichaam zakt dieper op de zitting van mijn stoel. Zonder dat ik er iets aan kan doen, begin ik te huilen. Ik voel me kwetsbaar.

Aan het eind van de middag duik ik thuis direct in bed. Ik kan niet meer, ik ben helemaal op. Pak uit, gordijnen dicht. Zodra mijn hoofd het kussen raakt, slaap ik.

Wanneer ik wakker word, is het donker. Verward kijk ik om me heen, hoe laat zou het zijn? Ik schat een uur of acht, mijn maag rommelt. Op mijn sloffen loop ik naar beneden, waar Stefan met een bord op schoot voor de tv zit. Mora ligt aan zijn voeten.

‘Ha, ben je weer bij de mensen? Ik heb je maar laten slapen. Wil je ook iets?’

‘Blijf maar zitten, ik pak het zelf wel.’ In de keuken schep ik mijn bord vol hutspot met spek en worst. Heerlijk, ik ben dol op Hollandse kost. Even later zit ik naast mijn man op de bank en kijk naar het journaal.

‘Hoe was het vandaag bij die mevrouw waar je naar toe ging?’

‘Bijzonder. Eigenlijk was ik nogal verbaasd, ze wist veel over me te vertellen.’ Ik loop naar mijn tas. ‘Hier, ze heeft de sessie opgenomen, misschien vind je het leuk om naar te luisteren.’

‘Ja, goed, ik ben wel benieuwd naar zo’n aurareading.’ Hij pakt de cassette van me aan en legt die op de schouw. ‘Wat zijn jouw plannen dit weekend?’

Ik zucht. ‘Ik wil alleen maar slapen, ik ben zo moe.’ Verontschuldigend kijk ik hem aan. ‘Dat is niet leuk voor jou, hè?’

‘Ach schat, ik ken je niet anders dan moe. Ga maar slapen als je dat nodig hebt, ik amuseer me wel. Ik wil zondagochtend 18 holes lopen. Morgenavond is dat diner, waarschijnlijk gaan we daarna nog de stad in om te swingen.’

‘Dat diner trek ik wel, als ik ’s middags een paar uur slaap. Maar ik ga niet mee de stad in, ik wil zondag nog even naar mijn oma.’

Zo gaat het ieder weekend, ik woeker met de tijd. Ik heb slechts energie voor een dagdeel, daarna komt de man met de hamer. Dan lijkt mijn hoofd zich te vullen met natte watten en worden mijn oogleden zwaar, alsof er loodjes aan hangen. Na een paar uur slaap gaat het meestal wel weer, maar door de week kan dat natuurlijk niet. Vaak sleep ik me dan voort op wilskracht. Die schade moet ik in het weekend inhalen, anders kom ik de volgende week niet door.

‘Ik ga weer slapen, die sessie heeft erin gehakt. Sorry schat, ik ben niet gezellig.’ Ik geef hem een kus, zet mijn bord in de gootsteen en verdwijn weer naar boven.

Mijn oma, een krasse dame van 81, woont sinds een paar jaar in een keurig bejaardentehuis in Amsterdam-Zuid. Zolang als ik me kan herinneren, ga ik eens in de maand naar haar toe. Dan vertel ik haar over mijn leven en dan moppert zij over alles wat er, volgens haar, niet deugt in de wereld. Soms luister ik zonder al te veel terug te zeggen, anders gooi ik alleen maar olie op het vuur. Andere keren heb ik het geduld niet. Dan zet ik haar in haar rolstoel en neem haar mee uit voor een wandeling of om een ijsje te eten. Maar vandaag is het een gure voorjaarsdag en dat betekent binnen blijven.

‘Zo, ben je er weer.’ Haar norse toon is voor tweeërlei uitleg vatbaar. Ik hoor de warmte, ze is duidelijk blij om me te zien. Maar daar doorheen klinkt het onuitgesproken verwijt, dat ik toch best wat vaker zou kunnen komen.

‘Dag Popoe.’ Ik buig me voorover en kus haar glimmende wangen; ze heeft zich zoals altijd stevig ingesmeerd met Nivea.

In het kleine keukentje maak ik iets te drinken en plof vervolgens in de pluche stoel naast de hare. De kamer is, net zoals oma zelf, tot in de puntjes verzorgd. Olieverfschilderijen aan de muur, tinnen borden tegen de achtergrond van een oude worteldoek, van boenwas glimmende antieke kastjes en overal waar je kijkt opgepoetste koperen kandelaars en zo. Mijn oma zelf ziet eruit alsof ze tot de Engelse landadel behoort. Haar lange, grijze haar zit in een klassieke wrong in haar nek; haar met bloeduitstortingen bezaaide benen zijn verstopt onder een van haar lange rokken, gemaakt door haar vaste naaister. Daarop een keurige zijden blouse, een klassiek wollen vest en zeker vijf lange gouden kettingen die, met een grote variëteit aan hangers, over haar boezem zijn gedrapeerd. Als klein meisje vond ik het heerlijk als ze met die hangers over mijn gezicht streek wanneer ze me in bed stopte.

‘Die moeder van jou geeft ook niks om me.’ Oh help, daar gaan we weer. Geen aardige inleiding van: hoe is het met je kind, wat leuk dat het goed gaat op je werk en hoe is het met je man? Nee, we gaan gelijk in de aanval.

‘Mmmm.’ Een neutrale reactie is het beste, dan is er een kans dat de bui overwaait. Maar helaas, vandaag werkt mijn tactiek niet. De oude dame is er duidelijk op uit om haar gram te halen.

‘Ik heb haar al weken niet gezien. Ze belt me niet, ze vraagt niet of ik iets nodig heb. Ze weet toch dat ik zelf niet meer naar buiten kan. Dan kan ze me toch af en toe helpen?’ Haar priemende, blauwe ogen eisen mijn instemming, maar die wil ik niet geven. Ik zit al zo lang tussen twee vuren. Toch hou ik van mijn oma, ondanks haar gemopper.

‘Wat heb je nodig dan, Popoe, kan ik wat voor je doen?’

Even later loop ik op het plein om bij de bakker gebakjes te halen voor het bezoek dat ze morgen verwacht. Een omahand is gauw gevuld. Ik doe er iets bij voor ons samen, dan is ze even zoet met kauwen.

Voor ik naar huis ga, waai ik ook nog even aan bij mijn moeder, die op tien minuten afstand in een dubbel benedenhuis woont. Ze heeft haar kantoor op de begane grond en daarboven haar appartement. Als puber vond ik de combinatie afgrijselijk, klanten wisten haar altijd te vinden. Zelfs op zondagochtend ging de telefoon. Maar als alleenstaande moeder was het natuurlijk een ideale oplossing. Ook nu mijn broer, pleegbroer en ik al lang uit huis zijn, woont en werkt ze daar nog. Eerlijk gezegd is mijn bezoek een verplicht nummer, ik vind dat ik even mijn neus moet laten zien; ze is tenslotte mijn moeder. Maar het is niet gezellig om bij haar te zijn, ik moet altijd zoeken naar woorden. Alleen als we over zaken praten, loopt het gesprek soepel.

‘Ik ben net bij oma geweest.’ Ik loop de woonkamer in, waar mijn moeder in haar roze kamerjas zit te lezen, en gooi mijn tas op de bank.

Ze legt de krant in haar schoot en kijkt me over de rand van haar hoornen leesbril vorsend aan. ‘Ze zat zeker weer op me te vitten.’

‘Ja.’ Ik loop naar de keuken en pak een mok, op het tafeltje naast mijn moeder staat een pot thee. ‘Ze zegt dat ze al weken niets van je heeft gehoord.’ Ik schenk mezelf in en ga op de andere bank zitten.

Mijn moeder slaakt een zucht. ‘Ik heb er geen zin in, Chantal, ze is zo onaardig. Wat ik ook doe, ik doe het toch nooit goed.’

‘Maar mam, ze is je moeder en ze zit daar helemaal alleen.’

‘Ja, dat weet ik wel, maar ik hoef me toch niet af te laten maken?’ Daarmee is wat haar betreft de kous af. Onderwerp gesloten. ‘Hoe is het op je werk?’

Ik geef me gewonnen. Nadat ik verslag heb uitgebracht over de op handen zijnde reorganisatie en het mogelijke vooruitzicht van een promotie, stap ik weer op. Ik kus haar op haar wang. ‘Ik moet naar huis, we gaan bij Stefans ouders eten. Ik bel je, mam, tot gauw.’

‘Dag kind, rij voorzichtig.’ Ze duikt weer in haar krant. Op de drempel kijk ik nog even naar haar, daar in het hoekje van de bank. Met haar imposante gestalte, haar halflange zwarte haar en haar groene ogen lijkt ze in niets op oma. Ze heeft de bouw van mijn grootvader, die ik nooit heb gekend. Maar qua karakter lijkt ze wel op haar moeder, al mag ik dat niet zeggen. Ze deelt ook oma’s gevoel voor esthetiek, al is de smaak van mijn moeder eigentijdser. In dit huis staan antiek en moderne kunst probleemloos naast elkaar. Ze is al meer dan twintig jaar alleen, mijn mooie, trotse moeder; volgens mij is dat voor niemand goed. Natuurlijk, ze heeft een druk sociaal leven. Ze gaat met vriendinnen naar de opera en is een graag geziene gast op societyfeesten. Maar ik realiseer me altijd weer hoe eenzaam ze is. Je zou zeggen dat je dan juist een warme band met je kinderen zoekt, maar mijn moeder niet. Tenminste, niet met mij. De band met mijn broers is, geloof ik, wel beter. Met hen kan ze eindeloos over zaken praten. Toch blijf ik, tegen beter weten in, steeds weer proberen om haar te bereiken.

Thuis ligt het bandje van de reading onaangeroerd op de schouw. Blijkbaar heeft Stefan geen tijd gehad om ernaar te luisteren. Jammer. ’s Avonds, aan tafel bij mijn schoonouders, hoef ik met het verhaal niet aan te komen. Ze zijn actief lid van de gereformeerde kerk, van dat vage gedoe moeten ze niets hebben. Maar dat neem ik voor lief. Deze hartverwarmende mensen hebben mij vanaf het eerste ogenblik met open armen ontvangen en me een thuis geboden. Stefan is gezegend met zulke geïnteresseerde ouders, die klaar staan voor hun kinderen en ze steunen in het leven. Ze hebben een luisterend oor, wijze adviezen en als het nodig is, komen ze behangen of helpen verhuizen. Ik kom er nu sinds mijn achttiende, al ruim tien jaar, en ik zal altijd van ze houden. Ze hebben me geleerd wat liefde is.

Het voorjaar lijkt zo over te gaan in het najaar en al die tijd ga ik iedere drie weken naar het kleine huisje in Hilversum voor een reading. Karo pakt me voorzichtig aan. Vaak draaien we aan het begin van een sessie twee of drie rondjes aan de oppervlakte voor ik in staat ben om dieper te gaan. Dan wordt mijn lichaam warm en bouwt zich innerlijk een spanning op. Wanneer Karo vervolgens met haar handen over mijn rug strijkt en een goedgekozen vraag stelt, dan, floep, komen er emoties naar boven waarvan ik niet wist dat ik ze had: verdriet, boosheid, vertwijfeling. Ik blijk last te hebben van een overmatig verantwoordelijkheidsgevoel, presteren is mijn legitimatie om te mogen bestaan. Bovendien heb ik alle jeu uit mijn leven gesneden, omdat ik altijd moe ben. Mijn huisarts heeft nog een keer laboratoriumonderzoek laten doen, maar het Pfeiffervirus was niet meer in mijn bloed te vinden. Dat dit virus kan overgaan in het Chronisch Vermoeidheids Syndroom (CVS⁴ ), krijgt pas later algemene bekendheid. Ik kreeg te horen dat ik niet ziek was: als ik goed at, veel sliep en regelmatig sportte, zou ik vanzelf sterker worden. Niet dus, mijn energie wordt steeds minder. Mijn omgeving is eraan gewend. Chantal? Nee, die gaat niet mee, die is moe. Zelf weet ik na tien jaar ook niet beter.

Ogenschijnlijk gaat ons leven zijn normale gangetje. Stefan is druk met zijn bedrijf en bemoeit zich niet met mijn proces. Ik heb wel geprobeerd hem te interesseren voor mijn ontdekkingen, maar hij heeft duidelijk andere dingen aan zijn hoofd. Op de schouw ligt intussen een grote stapel cassettebandjes, maar hij heeft er nog niet één beluisterd. ‘Lieverd, dat is leuk voor jou, maar dat heeft toch niets met ons te maken?’ En dat is dan dat. Ik laat het maar zo, misschien draait hij later wel bij.

Bij NCR gaat het me voor de wind. Die reorganisatie is inderdaad doorgegaan en ik heb, zoals ik al hoopte, die promotie gekregen. Overigens wel pas na een pittig assessment. Ik moest de hele dag van die geënsceneerde opdrachten doen: een denkbeeldige postbak doorwerken, een vergadering bijwonen en een gesprek voeren met een zogenaamd moeilijke medewerker. Ha, met die laatste opdracht had ik ze mooi tuk. Ik kreeg de man zonder al te veel moeite om. Gewoon een kwestie van doorvragen en iets over mijn eigen zoektocht vertellen. Een natuurlijke aanleg voor coachend leidinggeven kwam eruit. Enfin, ik stuur nu een deel van de bankendivisie aan. Costumer Focus Team Leader is de interne titel en op mijn kaartje staat Commercieel Directeur. Klinkt wel. Het salaris is vorstelijk, maar het betekent ook meer verantwoordelijkheden en langere dagen. Ik hoop dat ik het aan kan.

Door de sessies met Karo begin ik wel te beseffen dat het niet normaal is om altijd zo moe te zijn of om alles opzij te zetten voor je werk. Ik begin te dromen van een ander, rijker leven, met ruimte voor leuke dingen. Ook al weet ik niet wat ik precies moet doen om van die moeheid te herstellen, het besef groeit dat de sleutel in mezelf ligt. Mijn definitie van wie ik ben, is te smal. Dan attendeert mijn moeder me op een avondopleiding Jungiaanse psychologie waar ze zelf in het najaar mee begint. ‘Ga met me mee,’ zegt ze spontaan. ‘Jung was een verlicht mens en deze docent is heel bekwaam, het zal je beslist interesseren.’ Ik besluit me in te schrijven. Ik vertrouw mijn moeders oordeel, ze is literair beter onderlegd dan ik. Bovendien is het een kans om iets samen te doen. Eigenlijk kan het niet, ik zit vaak te knikkebollen in de les. Maar ik zet door, het is een begin van verbreding. Verder laat ik de televisie vaker uit en begin ik af en toe te schilderen of te boetseren. Niet lang, daar heb ik de energie niet voor, maar dat kleine uurtje met mijn handen werken geeft me veel voldoening. Mijn nieuwe interesses leiden thuis helaas tot spanningen. Stefan staat het liefst iedere zondag op de golfbaan. Maar ik wil dat niet meer, het is zo leeg. Dus gaat hij met anderen. Niet gezellig, maar het moet maar.

Soms heb ik het gevoel dat ik op twee ski’s sta die ieder een andere kant op glijden: de ene (nog) richting werk en carrière en de andere honderdtachtig graden de andere kant op. En dat is weinig comfortabel.

3.
Op zoek naar mijn verlangen