Brieven van mijn ziel | 2

Chantal van den Brink

Brieven van mijn ziel | 2

Over vastzitten in een oude vorm

en zoeken, maar niet vinden,

tot de dam breekt

1999 - 2005

Uitgeverij Bierman van den Brink

Eerste druk september 2013

Tekst: Chantal van den Brink

Omslagontwerp en opmaak: Hemels van der Hart b.v.

Omslagfoto: Archief van de auteur

Foto auteur: Wilco van Dijen

Druk: Wilco b.v.

Verspreiding Nederland en België: Scriptum b.v.

ISBN fysieke boek 978-90-818172-1-9

ISBN e-book 978-90-818172-8-8

NUR 402

© Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar

gemaakt worden door middel van druk, fotokopie,

digitale reproductie of op welke wijze dan ook,

zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van:

Uitgeverij Bierman van den Brink b.v.,

Postbus 52, 3940 AB Doorn, 0343 - 444 629

www.chantalvandenbrink.nl

Het misbruikte kind is niet in staat

een innerlijk gevoel van veiligheid te ontwikkelen.

Judith Lewis Herman, Trauma en Herstel

Voor onze dochters,

het patroon is doorbroken.

1.
Verliefd

Eind juli 1999: de regen komt met bakken uit de egaal grijze hemel die doet verlangen naar zon en verre stranden. Het opgeschoten groen buigt het hoofd onder de zware druppels. Water dat uit een gammele pijp gutst, stroomt in een beekje voor mijn voeten over de betonnen oprit en verdwijnt even verderop in een hevig borrelende put. Een moment huiver ik; mijn stevige regenjack en dikke fleecetrui kunnen niet verhinderen dat de kou in mijn botten trekt. Deze lelijke bakstenen garage, die ongetwijfeld zonder goedkeuring van de welstandscommissie tegen het landhuis is gemetseld, heeft de vochtigheidsgraad van een champignonkwekerij. Op twee plastic klapstoelen tussen de groen gebeitste deuren aanschouwen wij, kersverse landgoedeigenaren, mismoedig ons zojuist verworven bezit.

Buitenplaats De Viersprong in Woudenberg bestaat uit een in eclectische stijl opgetrokken hoofdhuis, een bijbehorend koetshuis en een Zwitsers chalet op 5 hectare grond. Toen het in de tweede helft van de achttiende eeuw werd gesticht als buitenverblijf voor een rijke Utrechtse familie, grensde het aan zandpaden. Maar nu staan de drie gebouwen, ingehaald door de moderne tijd, in een halve cirkel in een oksel van de kruising van twee provinciale wegen. Het rumoer van de passerende auto’s vormt een schril contrast met de rust van het park achter de gebouwen, waar grasvelden, rododendrons en beukenlanen overgaan in de uitgestrekte loof- en naaldbossen van de Utrechtse Heuvelrug. Kortom, een ideale plek om te wonen en ons bureau te vestigen. Maar dan moeten we wel vijftig jaar achterstallig onderhoud wegwerken.

‘Waar moeten we in hemelsnaam beginnen?’ De blocnote waarin ik een overzicht van de renovatie wil opstellen, ligt nog ongebruikt op mijn schoot. Natuurlijk wisten we dat het landgoed in deplorabele staat was. Maar nu de meubels van de vorige eigenaar verhuisd zijn met achterlating van vale plekken, spinnenwebben en restanten overbodige huisraad, zien we pas goed hoe belabberd het geheel eraan toe is. Bovendien laat al die nattigheid het verval nog sterker uitkomen, zoals zout in een open wonde de pijn dieper doet voelen.

‘Tja, het is niet best, hè?’ Wim trekt een scheve grijns, zijn zwarte haar plakt tegen zijn voorhoofd. ‘We zijn eigenaar van een object met potentie, schat. Typisch iets voor ons.’ Gedecideerd staat hij op en steekt met een vastberaden glans in zijn ogen zijn hand naar me uit. ‘Kom, we gaan een rondje maken.’

Ik laat me overeind hijsen, gesterkt door zijn energieke houding. Hij heeft gelijk, het heeft geen zin om hier te gaan zitten kniezen.

Via de donkere opslagruimte recht onder de woonkamer van het landhuis bereiken we de lange houten wenteltrap en klimmen de drie verdiepingen naar boven. Even later staan we in een smal gangetje op de kapverdieping. In de grote vierkante kamer aan mijn rechterhand biedt een plastic kozijn dat met een ontsierende laag purschuim achteloos in de gevel lijkt gezet, een spectaculair uitzicht op het park. Dat is ook gelijk het enige mooie dat ik hier kan ontdekken. ‘Het is erger dan ik me herinner, alles is even vies. En het stinkt.’ Met een vinger trek ik voorzichtig een kastdeur open. Een zwart beschimmeld douchegordijn bungelt met slechts drie ringen aan een krakkemikkige rail boven een even beschimmelde, geel uitgeslagen douchebak. Jakkes! ‘Kun jij je voorstellen dat iemand zich hier heeft gewassen?’

Wim steekt zijn hoofd over mijn schouder. ‘Tja, dat krijg je als je zo’n ruimte niet ventileert. Kun je maar één ding mee doen: slopen. Dat geldt trouwens voor alles op deze verdieping.’ Wijds gebarend beent hij door de wirwar van uit kraaldelen opgetrokken hokjes. ‘We halen alles eruit, daarna beginnen we opnieuw.’ Zijn vader werkte in de bouw, evenals zijn oudere broer. Ook al is mijn man niet in hun voetsporen getreden, hij heeft wel behoorlijk wat kennis van hen meegekregen.

Ik sla mijn blocnote open en begin een lijstje van de items die Wim in hoog tempo opsomt. Dan wijst hij op de dakkapel in de gang. ‘Die heeft ook zijn beste tijd gehad, het dak moet worden nagekeken.’ Hij attendeert me op een bruine plek in de rand van het plafond.

Wanneer ik twee pagina’s vol aantekeningen heb, zakken we af naar de eerste verdieping. Wim gaat weer voorop. ‘Shit!’ Ik hoor zijn uitroep, gevolgd door een hartgrondige vloek, wanneer ik zelf nog halverwege de wenteltrap ben.

Ik sprint over de laatste treden naar hem toe. ‘Wat?’ Dan zie ik het: in de lange gang stroomt het regenwater langs de muren, het vale tapijt is doorweekt. Verschrikt sla ik een hand voor mijn mond. ‘Hoe kan dit?’

Hij trekt een raam open en tuurt omhoog. ‘Die goot loopt over.’ Ik open de deur van de aangrenzende slaapkamer. De lange muur waartegen voorheen een bed stond, ziet tot mijn afgrijzen ook al zwart van de schimmel, maar het is er wel droog. Wim checkt snel de andere kamers op deze verdieping, gelukkig zijn die ook droog. Maar in de grote woonkamer beneden sijpelt wel water langs de muren. Niet zo erg als op de eerste verdieping, maar genoeg om schade aan te richten: de tengel op de wanden is doorweekt en op de oude parketvloer staan plassen. Verslagen sta ik erbij en kijk ernaar. ‘Moeten we geen emmers neerzetten?’

Mijn man lacht om zo veel naïviteit. ‘Dat heeft geen zin. Hier kunnen we nu niets aan doen, ik bel vanmiddag gelijk een loodgieter. Hopelijk stopt het snel met regenen.’

Gewapend met een grote paraplu steken we even later de parkeerplaats over. Nou ja, parkeerplaats. Het aarden plateau, met vakken tussen de bomen waar precies een auto past, heeft meer weg van een grote modderpoel. Wim zegt wat ik denk. ‘Dit kan natuurlijk niet. Zie je onze klanten hier bij slecht weer al uit hun auto stappen, dan zijn hun nette schoenen gelijk geruïneerd.’ Ik schrijf: stratenmaker. ‘Die bomen moeten we ook aanpakken, ze zijn topzwaar met vergroeide uitlopers.’ Hij pakt een tak in zijn hand. ‘Hieronder kan ik het zelf wel, maar voor de kruinen hebben we een hoogwerker nodig. Nu loop je het risico dat iemand een keer zo’n tak op zijn auto krijgt.’

Ik knik, ‘of op zijn hoofd’, en schrijf: boomchirurg. En zo gaat het door. Het onkruid reikt waar je ook kijkt tot heuphoogte; terrassen en bestrating zijn er niet, verlichting evenmin.

Het koetshuis, aan de overzijde van de parkeerplaats, is weliswaar opgelapt met voor een historisch pand de meest foute bouwmaterialen, maar wel bruikbaar. We besluiten daar voorlopig te gaan wonen, dan kunnen we in ieder geval douchen en koken.

Het chalet blijkt er net zo erg aan toe als het landhuis. De elektrische installatie is vooroorlogs, het sanitair verkalkt en er wordt gestookt met ondergrondse olietanks. Er zit niets, maar dan ook werkelijk niets bruikbaars meer in.

Het vierde pand op het terrein, het boswachtershuis, een immense schuur met een piepkleine woning, bekijken we niet eens. Dat komt later wel, we hebben onze handen al meer dan vol.

‘Snap jij dat ze het zover hebben laten komen?’ Ik gooi mijn blocnote op de achterbank van de auto. ‘Onbegrijpelijk dat hier mensen hebben gewoond!’

’s Avonds na het eten werk ik mijn aantekeningen uit: hoofd-klussen, deelklussen, een voorlopige tijdsplanning en een eerste inschatting van het benodigde budget. Het overzicht doet me wel even slikken, de lijst beslaat zo’n vijf A4’tjes. ‘Wat hebben we ons op de hals gehaald?’ Ik leg de velletjes voor Wim op de keukentafel. ‘Het is veel meer werk dan we dachten, dat redden we nooit voor de kerst.’ Het kantoor in Laren is per 1 januari opgezegd. Ik tel de tussenliggende periode op mijn vingers. ‘We hebben maar vijf maanden.’

Hij bestudeert de lijst aandachtig. ‘Ja, het is krap. Maar met kleine aannemers verloopt zo’n proces sneller. Eerst moet er worden gesloopt, ik weet wel wie ik daarvoor moet vragen. Als die troep eruit is, kunnen we het geheel beter overzien. In de tussentijd gaan we op zoek naar de juiste partijen.’

De rest van de avond nemen we de verbouwing tot in detail door. We besluiten ons te richten op het meest noodzakelijke onderhoud, een totale renovatie kunnen we sowieso niet betalen. Het landgoed zal over enkele jaren worden aangemerkt als Rijksmonument, wat allerlei subsidies en aftrekregelingen binnen bereik brengt. Daar hebben we nu niks aan, maar later wellicht wel.

‘Schat, even iets heel anders, heb jij Ilse recentelijk nog gesproken?’

Ik leg de papieren in mijn schoot en schud mijn hoofd. ‘Niet sinds ze is verhuisd. Ik weet niet goed hoe ik ermee om moet gaan, ze is zo veranderd.’ In gedachten zie ik het gezicht van mijn liefste vriendin, die ik in 1994 tegelijk met Wim ontmoette bij de jaartraining ‘empowerment’ van Visions. Een paar maanden terug is ze bij haar vriend in Duitsland gaan wonen. Ik zou blij voor haar moeten zijn. Ik zou haar haar geluk moeten gunnen. Ik zou haar op moeten zoeken en onze vriendschap moeten onderhouden. Maar ik ben bevroren. Sinds ze deze relatie heeft, herken ik haar niet meer. De verandering gaat verder dan haar uiterlijk: ze praat anders en gedraagt zich anders. Maar als ik erover begin, wordt ze boos. Terwijl we altijd alles konden bespreken. Zucht. ‘Haar vertrek voelt als een amputatie.’

Wim pakt mijn hand. ‘Ik weet dat je het moeilijk vindt, maar je moet haar wel laten weten hoe belangrijk ze voor je is.’

Ik kus zijn wang. ‘Ik zal haar bellen,’ beloof ik halfslachtig. Maar vanbinnen weet ik dat ik dat niet ga doen. Ik ben soms net een schildpad: als ik me om welke reden dan ook ongemakkelijk voel, kruip ik diep in mijn schulp.

Een paar dagen later begint de zoon van een goede vriend met enkele maten aan het sloopwerk. Alleen al het landhuis levert twaalf 10-kuubcontainers afval op. Plafonds, muren, vloeren, wanden: met uitzondering van de historische elementen maken we alles kaal. De trucks rijden af en aan. Onder de schrootjes vinden we oude kranten uit de vorige eeuw met aantekeningen van de toenmalige timmerlui, achter de hardboardplaten ontdekken we de oude deuren en onder een spuuglelijke laag egaline de oorspronkelijke tegelvoer, allemaal aangename verrassingen. Alleen de vondst van een bijenkolonie achter het dakbeschot is minder bruikbaar, de plaatselijke imker moet eraan te pas komen om het volkje te verhuizen.

Wim en ik halen ons huis in Huizen leeg en trekken in het koetshuis. Op de bovenverdieping belanden ons bed, kleding en andere noodzakelijke spullen; de overige verhuisdozen stapelen we beneden naast de bank tegen de muur. Onze tijdelijke behuizing houdt daarmee het midden tussen een vakantiewoning en een opslagloods. In de tussentijd valt de ene na de andere offerte op de mat, dikke pakken papier met specificaties van voorwaarden en prijzen. Iedere avond bestuderen we de kleine lettertjes en zetten de alternatieven op een rij.

‘We moeten bijlenen.’ Met de laatste uitdraai van mijn spread-sheet in mijn hand leun ik naast Wim tegen de keukentafel.

Hij kijkt op van een offerte die morgen de deur uit moet. ‘Is het zo erg?’

Ik bijt op mijn lip. ‘Erger, we komen een paar ton tekort.’

Hij schuift de offerte opzij. ‘Dan moeten we kijken wat we kunnen schrappen.’

Samen analyseren we welke onderdelen van de verbouwing strikt noodzakelijk zijn. Maar na twee uur soebatten en strepen gaapt er nog steeds een groot gat. ‘Wat we doen, moeten we in ieder geval goed doen.’ Ik schenk onze mokken vol. ‘Een historisch pand als dit verdient het om in ere te worden hersteld.’

‘Dan gaan onze vaste lasten wel omhoog.’ Als bijdrage aan de hypotheek gaat Soulstation maandelijks een pittige huur betalen.

Ik raap de papieren bij elkaar en stop ze in mijn werktas. ‘Ja, dat is waar, maar we kunnen niet meer terug. We hebben A gezegd, nu moeten we ook B zeggen. Stel je eens voor hoe mooi het wordt. Zie je ons straks al zitten bij de grote open haard in de herenkamer, met cliënten of collega’s? De schoonheid, de rust en de ruimte, die investering betaalt zich dubbel en dwars terug.’

Dat de aanschaf van De Viersprong een grote gok is, beseffen we drommels goed. Dat ons jonge bedrijf haar jaaromzet nagenoeg moet verdubbelen om de huur te dragen, ook. Maar hoezeer we onszelf daarmee onder druk zetten, dat onderschatten we. Liefde maakt blind.

Gelukkig ziet onze accountmanager bij de bank geen proble-men en binnen een paar weken is de aanvullende financiering geregeld. Het is de tijd dat de bomen tot in de hemel lijken te groeien. Zodra het groene licht er is, gaan installateurs, metselaars, stukadoors en schilders achter elkaar aan de gang; op hoogtijdagen lopen er wel zestien man tegelijk rond. Buiten is het een slagveld, de panden zijn waar je ook kijkt omgeven door hopen zand en aarde. Een aannemer graaft de gevels twee meter uit om die van buitenaf waterdicht te maken, een verwijderde olietank laat een manshoog gat met een lengte van een gemiddelde zeilboot achter en grote machines bikken oude aardlagen af voor nieuwe paden en een parkeerplaats.

Als een soort mobiele eenheid slaan we ons door deze periode heen, de telefoon staat roodgloeiend met allerlei problemen die tegelijkertijd om aandacht vragen. We plannen, pleiten en soebatten met de werklui, maken overuren, en racen heen en weer tussen Woudenberg en Laren waar Soulstation gewoon doordraait. Krankzinnig, eigenlijk kan het niet. Maar we zijn vastbesloten om te slagen en zetten alles op alles om dat te bereiken. Niemand die ons vraagt of we wel goed bezig zijn. Familie, collega’s en vrienden spreken hun bewondering uit voor ons lef om deze droom na te jagen; als ze al hun bedenkingen hebben, dan houden ze die voor zichzelf. Alleen mijn moeder, die midden in de ergste puinhoop een kijkje komt nemen, maakt bezwaar. ‘Jullie hebben je wel heel veel op de hals gehaald, Chantal.’ Met opgetrokken wenkbrauwen stapt ze over een vers gegraven geul op de parkeerplaats. ‘Ik hoop dat je weet wat je doet.’

‘We hebben het goed doorgerekend, mam. Ja, je hebt gelijk, het is een enorme stap. Maar als het misgaat, kunnen we het landgoed toch weer verkopen?’ Ik praat vanuit mijn ervaring met een alsmaar aantrekkende vastgoedmarkt. Mijn huis in Bikbergen en Wims flat in Amsterdam zijn indertijd snel en met winst weer verkocht.

‘Je denkt er te gemakkelijk over, echt. Als de markt een keer instort, zit je met de gebakken peren.’ Mijn moeder begon haar onderneming destijds in een economische recessie, ze spreekt uit ervaring.

Maar ik wil het niet horen.

Gelukkig is er ook afleiding. In het vroege najaar krijg ik het bijna tweejarig zoontje van een vriendin te logeren; zijn net gescheiden moeder gaat een weekendje weg. Ik maak er een heel programma van: op vrijdag ga ik met het jongetje aapjes kijken in Artis, op zaterdag doe ik in het dorp de boodschappen met hem in de buggy en op zondag gaat hij mee naar de sauna. Op Wims rug glijdt hij kraaiend door het zwembad. Maar van de hete cabines moet die kleine natuurlijk niks hebben. Dus zet ik hem in de rustruimte in zijn stoere badjasje op een kleed op de grond en strijk zelf op een ligstoel neer.

Vertederd kijk ik naar dat kleine mensje, dat vol aandacht met zijn speelgoeddieren speelt. ‘Kijk, mooi!’ roept hij af en toe, trots. Afgewisseld met kreten als: ‘jaaah, oooh, boeeh…’

Ik zou nu zeven maanden zwanger zijn geweest. Even leg ik mijn hand op mijn platte buik, een pijnscheut trekt door mijn hart. Als alles goed was gegaan, was onze baby in november geboren. Zou de ziel van het kind hebben geweten dat ons zo’n zware verbouwing te wachten stond? Zou dat de reden zijn dat ik een miskraam kreeg? Giswerk, natuurlijk. Wie het weet, mag het zeggen. Ik pak een flesje appelsap uit mijn tas en geef dat aan het mannetje naast me. Hij pakt hem met twee handjes tegelijk aan en begint met gulzige teugen te drinken.

Zal ik ooit moeder worden? Volgens mijn gidsen is het volgend jaar zover. Wat moet er dan een hoop veranderen in mijn leven. Nu kan ik mijn eigen schema volgen, behalve mijn werk is er niets dat iets van me vraagt. Als ik bedenk hoeveel uren ik nu maak… Maar goed, dat is een fase. Als de verbouwing voorbij is, zal het wel rustiger worden. Als die verbouwing een keer voorbij is. Er zijn momenten dat ik me afvraag of het ooit goed komt.

Maar natuurlijk komt het goed. Wanneer mijn kind-voor-een-weekend allang weer terug is naar zijn eigen moeder en de bomen hun blad beginnen te verliezen, zijn de eerste resultaten daar. De belangrijkste verbeteringen zijn voor het oog niet eens zichtbaar. Een volledig nieuwe elektrische installatie, geïsoleerde wanden, dito vloeren, nieuwe kozijnen waar nodig, een (deels) nieuw dak met nieuwe goten, je loopt er zo aan voorbij. Maar het geheel voldoet weer enigszins aan de normen van deze tijd: een mix van modern comfort met historische elegantie.

Eind november, op het moment dat ik in de laatste fase van de verbouwing ergens halverwege een werkdag het koetshuis binnenloop en mijn tas op het aanrecht zet, gaat mijn telefoon. Gedachteloos neem ik op, in de verwachting dat Wim iets met me wil afstemmen. Maar het is mijn oma, een intens verdrietige oma. ‘Chantal,’ huilt ze, haar stem zo hees dat ik haar nauwelijks versta. ‘Chantal, wil je me alsjeblieft komen helpen? Ze hebben me zo achtergelaten, hoe moet dit nou?’

Met de telefoon tegen mijn schouder geklemd, zet ik een ketel water op. Mijn keel voelt zo droog als perkament. Achtergelaten? Wie? Waar? Dan daagt het me. Ze zou deze week verhuizen naar een andere flat. ‘Popoe, rustig maar. Vertel me wat er is.’

Snikkend doet ze haar verhaal. De verhuizers hebben zoals afgesproken haar spulletjes keurig ingepakt en overgebracht. Maar uitpakken doen ze niet en haar kamer inrichten evenmin.

‘Maar helpen de mensen van het huis je dan niet?’

‘Nee, dit vinden ze een zaak voor de familie. Maar je moeder weigert om te komen.’

Mijn bloed kookt, hoe kan mijn moeder zo hard zijn? Hoe kan ze haar moeder, haar blinde, oude moeder die alleen nog kan lopen met hulp van een stok, zo laten zitten? Ja, ze kan zeuren tot je er gek van wordt. Maar wat dan nog? Ondertussen scan ik in gedachten mijn programma. Eigenlijk kan ik niet weg. Ik moet nog iets voorbereiden en mijn lijf schreeuwt om rust. Maar wat moet, moet. ‘Ik ben over een uur bij je.’

Ik bel Wim, die in Laren op kantoor zit, en leg de situatie uit. ‘Kun je mee?’

‘Eigenlijk niet, maar we kunnen haar niet laten zitten. Ik zie je daar.’ De schat!

We treffen mijn oma met verwarde haren ontredderd in haar stoel in een hoek van de kamer, omgeven door opgestapelde ver-huisdozen en willekeurig neergezet meubilair. Het kamertje is zo vol, dat je je kont amper kunt keren. Ik zak op mijn knieën en sla mijn armen om haar frêle lijf. ‘Het komt goed, lieverd.’ Ze lacht dapper door haar tranen heen. ‘Zeg maar hoe je het hebben wilt.’

‘Nou, ik dacht mijn bed in die hoek,’ begint mijn oma. Ze mag dan wel blind zijn, maar ze is beslist niet gek. Alleen is deze kamer de helft kleiner dan de vorige, ze kan nooit alles kwijt. Behoedzaam beginnen Wim en ik te schuiven tot we de mooiste stukken een plek hebben gegeven. Naast haar stoel aan de rechterkant komt een tweede fluwelen fauteuil; ertussenin het kleine eikenhouten tafeltje dat getuige is geweest van zo veel lange gesprekken onder het genot van talloze glazen sherry. Tegen de lange muur de zware dekenkist die vroeger vol beddengoed zat en waar ik als kind zo graag mijn handen doorheen liet gaan. Erboven zal de timmerman een dezer dagen een worteldoek met haar collectie tinnen borden ophangen, evenals haar olieverfschilderijen. Boven het bed komt mijn favoriet: een zachtgroen geschilderd paneel met witte rozen. Ten slotte wringen we links naast haar stoel een tafeltje met haar telefoon, voorzien van extra grote knoppen die ze op de tast weet te vinden. En natuurlijk haar stereo. Nu mijn oma geen televisie meer kan kijken, luistert ze graag naar de uitzendingen op de radio, bij voorkeur op het gebied van wereldpolitiek. Ze heeft me vaak tuk met haar kennis, wanneer ze me in een beschouwing over de laatste beslissingen van vaderlands kabinet probeert te betrekken. Tevergeefs, zij weet er veel meer van dan ik. De andere meubels zetten we voorlopig in de berging.

Daarna pakken we dozen uit. Serviesgoed, linnengoed, kleding, alles krijgt zo goed en kwaad als het kan een plekje. We werken tot diep in de avond en halen tussendoor een snelle hap bij de snackbar. Mijn oma kletst tegen ons aan. ‘Weten jullie dat mijn zus net is geopereerd?’ Ik hoef de vraag niet te beantwoorden, ze begint het verhaal automatisch in geuren en kleuren te vertellen. Mijn oma komt uit een gezin met vijf dochters, waarvan er nog twee in leven zijn. Verschrikkelijk vindt ze het, om haar dierbaren te verliezen. Zelf zweefde ze ook al een aantal malen op het randje van de dood. De laatste keer was een paar maanden terug, toen ze na een zware longontsteking met spoed werd opgenomen in het ziekenhuis. Maar krakende wagens rijden het langst en ze verbaasde iedereen door na een week volledig te herstellen. Dan verandert ze van onderwerp. ‘Begin niet aan kinderen, hoor, Chantal. Je hebt er niets aan, kijk naar mij. Je oom zit altijd in het buitenland, die belt gelukkig wel, maar zien doe ik hem niet. En van je moeder hoor of zie ik nooit wat.’ Het is ieder bezoek hetzelfde liedje. Maar hoezeer ik ook met haar te doen heb, ik heb weinig invloed op de situatie. Dus laten we haar praten. Wij luisteren, knikken en werken ondertussen zo hard mogelijk door.

Voor we de deur uitgaan, begeleiden we haar naar het zojuist opgemaakte bed. Voorzichtig laat ze zich op de rand zakken, een hand stevig om haar stok geklemd. Haar gerimpelde gezicht ziet bleek, ze moet doodmoe zijn. ‘Gaan jullie maar,’ zegt ze zacht. ‘Ik red het nu wel.’

‘Het weekend komen we terug,’ beloof ik. We geven haar nog een dikke kus.

In de auto terug naar Woudenberg laat het beeld van mijn oma op de rand van haar bed me niet los. Wat moet dat zwaar zijn, om niet te kunnen zien waar je bent, om je te moeten oriënteren op de tast en afhankelijk te zijn van de hulp van anderen, terwijl je kinderen niet naar je omkijken. Hoe heeft het toch zover kunnen komen? Maar ik weet dat ik er met mijn moeder niet over hoef te beginnen.

Toch kan ik het een paar dagen later aan de telefoon niet laten. ‘De verhuizers hadden haar zo laten zitten, mam.’

Mijn moeder reageert koeltjes. ‘Tja, die mensen pakken nou eenmaal niet uit. Hielp het huis haar niet?’

‘Nee. Maar jij had toch iets kunnen doen?’

‘Ik pieker er niet over, Chantal. Ze zit altijd op me te vitten, ik doe het toch nooit goed.’

‘Maar mam,’ begin ik mijn protest.

Ze geeft me niet de kans om mijn zin af te maken. ‘Bemoei je er niet mee! Dit is tussen haar en mij.’ Waarna ze het gesprek snel op een ander onderwerp brengt. ‘Komen jullie binnenkort nog deze kant op? Ik wil dat grote schilderij verhangen en hoopte dat Wim dat voor me wilde doen.’

Ik slaak een diepe zucht, het laatste waar ik nu zin in heb is zo’n verplicht familieweekend. ‘Voorlopig niet mam, we hebben hier onze handen vol.’

Maar dat wil ze natuurlijk niet horen. ‘Je weet niet hoe het is, Chantal, om alles altijd alleen te moeten doen. Ik heb geen man naast me. Jij hebt makkelijk praten.’

Typisch mijn moeder, ze meet met twee maten. Zij heeft ons nog nooit geholpen, nooit. Wims familie staat altijd voor ons klaar, maar die van mij laat het consequent afweten. Helpen uitpakken? Opruimen? Witten of behangen? Je huurt maar iemand in. God, wat heb ik af en toe een hekel aan haar. Maar ik onderdruk mijn irritatie, als ik in deze tirade meega, gaat het van kwaad tot erger. Dus blijf ik beleefd en begin over de verbouwing. ‘Het schiet nu aardig op, mam. Met een beetje geluk kunnen we binnenkort verhuizen. Kom je met de kerst bij ons eten? Dan kun je zien hoe het is geworden.’

Maar mijn moeder houdt de boot af. ‘Ik weet het nog niet, ik wil eerst horen wat je broers plannen zijn. Ik bel je nog wel.’ En ze hangt op.

Met de hoorn tegen mijn borst staar ik uit het raam. Voor het koetshuis pakt Wim met een groep vrienden de wildgroei van het park aan. Manshoge braamstruiken, allerhande opschot en talloze kerstbomen gaan tegen de vlakte. De gehuurde versnipperaar verorbert de stammen alsof het lucifers zijn. De mannen lachen uitbundig, af en toe warmen ze hun handen bij het vuur. Wat zou ik graag zo ongeremd willen lachen. Maar ik heb het nooit gekund: lachen, gek doen, me vrij bewegen in een groep. Laat ik maar thee zetten, dan doe ik tenminste iets nuttigs.

Terwijl ik opsta en naar de keuken loop, ben ik me bewust van de doffe pijn in mijn hart. Ik had gehoopt dat mijn moeder door haar deelname aan de healingopleiding bij Snowlion zou verzachten. Mijn vriendin Ilse, die nu bij haar vriend Franz in Duitsland woont, en mijn healer Meta vertellen dat dat ook wel is gebeurd. Zij studeren beiden aan dezelfde opleiding en slapen zelfs met mijn moeder op dezelfde kamer. Volgens hen laat mama tijdens de oefeningen op school een andere, kwetsbare kant van zichzelf zien. Maar ik merk er niets van.

‘Het is tijd om dit te helen,’ zeggen mijn gidsen, wanneer ik die avond nog even in mijn dagboek schrijf. ‘Komend voorjaar zal je weer zwanger zijn. Als je deze pijn nu heelt, geef je hem niet door aan je kind.’

Ai. Ja, dat is ook zo. Wat ouders in hun leven niet verwerkt hebben, geven ze door aan hun kinderen. Natuurlijk weet ik dat. Maar ik wil mijn kind geen pijn doen. Hopelijk is mijn oudste een jongetje, dan hoef ik het patroon niet te herhalen. ‘Ik ben al zo lang boos op haar,’ antwoord ik in gedachten. ‘Ik zou niet weten hoe ik dat moet veranderen.’

‘Verwelkom de boosheid, het is waarachtig. Druk het niet weg, dat heb je al te vaak gedaan. Dat houdt je weg bij je kracht.’

Kracht, ik laat het woord door me heen gaan. Sinds de miskraam heb ik me redelijk goed gevoeld, volgens mijn natuurgenezer kwam dat door de hormonen. Maar in deze verbouwing heb ik te veel van mezelf gevraagd. Mijn oude symptomen zijn terug, ik ben weer moe. Zou het antwoord echt in de onderdrukte woede naar mijn moeder zitten? Ergens kan ik het niet rijmen. Ja, we hebben een moeizame relatie. Ja, ze is koud en afstandelijk. Maar dat legitimeert toch deze woede niet? Ergens snap ik er niks van, maar zo is het al mijn hele leven. Het is me een raadsel waarom we niet nader tot elkaar komen.

Ik schrijf nog even door en ontvang tips over voeding, meditatie en loslaten. Ergens moet ik grijnzen. De spirituele wereld kent geen tijd, mijn gidsen blijven hun adviezen net zolang herhalen tot ik ze een keer toepas. Eerst verhuizen en dan, zo neem ik me voor, ga ik mijn leven echt beteren.

Half december 1999 is het zover. Vlak voor de kerst trekt ons kantoor in het drie verdiepingen tellende landhuis. Naast de entree op de begane grond komt het mooiste secretariaat van Nederland (welke officemanager heeft er nou zo’n uitzicht!), de grote herenkamer ernaast gaat dienst doen als ontvangst- en vergaderruimte, op de eerste verdieping is plek voor vier coachings-kamers en op de kapverdieping komt een grote trainingsruimte met een eigen keuken. Uiteraard hebben we niet de meubels om een kantoor van deze omvang in te richten, maar met een nieuwe lening van de bank (de oude lening is netjes afbetaald) kunnen we gaan winkelen.

Privé betrekken we een week later het charmante chalet, een houten huisje met bonte luiken pal naast het landhuis. Met een grote woonkamer, een keuken, twee slaapkamers en een badkamer is het voor ons tweeën precies groot genoeg. Het koetshuis zal na een fikse opknapbeurt worden verhuurd. Die extra ruimte hebben we niet nodig en van de inkomsten kunnen we de erfpacht betalen.

De herinnering aan die eerste tijd op het landgoed zal ik altijd bij me dragen. De geur van de brandende houtkachel, terwijl wij uitpakken. Het geluid van de zware luiken, als we ze dicht trekken omdat de kou na het ondergaan van de zon door het enkele glas naar binnen komt. De stilte van het park, als de drukte van het verkeer ’s nachts voor een paar uur tot rust komt. Eindeloos sta ik op mijn sloffen achter het raam en staar verliefd naar buiten. Die bewondering zie ik ook in de ogen van vrienden en familie. Met kerst leiden we hen geeuwend van vermoeidheid, maar zo trots als een pauw rond. Eerst door alle panden, daarna door het park. We kokkerellen in de nieuwe keuken en eten aan mijn feestelijk gedekte Franse eettafel. De kaarsen branden, de muziek speelt.

Ergens voelt het onwerkelijk, ik kan nog niet helemaal bevatten dat we hier nu echt wonen.

2.
De roep om naar binnen te gaan

De eerste zondagmiddag na de jaarwisseling, in het nieuwe millennium. Uitgeslapen en gedoucht zit ik op de eerste verdieping van het chalet achter mijn Franse grenen bureautje, mijn dagboek opengeslagen voor me, mijn handen roerloos in mijn schoot. Als betoverd staar ik door het sierlijke, kamerbrede raam naar buiten. In de verte, waar eens de oude moestuin was, staan twee reeën tussen de rododendrons te grazen. Vlak onder het raam huppelen drie konijntjes over het gras. De wind ruist zachtjes door de majestueuze bomen en ergens klinkt de roep van een uil. De schoonheid van de plek raakt me in mijn ziel. Voor het eerst sinds ik mijn huis in Bikbergen verkocht om healing te kunnen studeren, voel ik me weer thuis.

Wat een krankzinnige tijd hebben wij achter de rug. Eerst die drie depressieve maanden van de zwangerschap, toen de miskraam, tussendoor nog even afgestudeerd, de aankoop van het landgoed en vervolgens die enorme verbouwing. Al die mensen, al die details, al die honderden beslissingen. Ik ben moe. Ik ben zo moe van alles wat het leven vraagt. Ik wil niet meer moeten, ik hunker naar rust. Ik dacht dat de verhuizing naar het landgoed zou helpen, maar de lijst van taken op mijn bord blijkt alleen maar langer geworden. Ik slaak een diepe zucht en richt me in gedachten tot mijn gidsen. ‘En nu? Hoe moet ik nu verder?’

Een liefdevolle stem formuleert het antwoord in mijn hoofd, mijn pen schrijft als vanzelf mee. ‘We hebben je al meerdere malen verteld wat je te doen hebt, maar tot nu toe ben je ervoor weggelopen. Het is tijd om naar binnen te gaan en je ervaringen op te schrijven. Je denkt dat je geen toegevoegde waarde hebt, dat alles al is geschreven. Maar je hebt het mis, er is een plek op deze wereld voor jouw boeken.’

‘Maar ik kan mijn werk nu toch niet loslaten om te gaan schrijven!’ Het idee is absurd. ‘We hebben net een landgoed gekocht, we zullen nog heel hard moeten werken om de komende jaren alle kosten te dekken.’

‘Kun je in je hart een plek van vertrouwen vinden? Soulstation is niet meer van jou afhankelijk, er zijn prachtige mensen aan verbonden. Stuur je bedrijf liefde in plaats van angst. Het frustreert je dat je niet kunt helpen, maar jouw plek is nu binnen. Bereid je voor op de komst van je baby. Rust, geef je over aan de behoefte van je lichaam! Mediteer, schrijf, wandel, zorg voor voldoende beweging en eet gezond. Dit is een gelukkige tijd van groei en vervulling.’

De komst van de baby… Het vooruitzicht vervult me met een warm gevoel; telkens als ik een kinderwagen zie, smelt ik. Ik zou dolgraag moeder worden. Maar de rest van de boodschap gaat er niet in. Onrustig schuif ik op mijn stoel. ‘We hebben extra werk nodig! Ik moet Wim en de anderen helpen om nieuwe opdrachten aan te trekken.’

‘Blijf in het hier en nu en kijk naar je bankrekening. Er is genoeg, toch? Je kunt zowel zakelijk als privé je rekeningen voldoen. Je maakt je zorgen over een beeld van de toekomst dat je zelf oproept. Je moet leren vertrouwen.’

Later, bij het schrijven van dit boek, zal ik beseffen hoe waar dit is. Al het uiterlijke is een manifestatie van een innerlijk beeld en de daarbij behorende gedachten en emoties. Als ik er nu op zou vertrouwen dat ik mag loslaten en als ik die werkelijkheid voor me zou kunnen zien, dan zou zich dat manifesteren. Maar ik kamp, ondanks al mijn opleiding en therapie, met een diepe angst. Ik hoor dit al jaren: ga naar binnen, trek je terug van de wereld, ga schrijven. Ik verlang ernaar, maar ik kan het niet. Nog steeds niet. Sinds de regressie over die jonge slavin waarin ik de angel achter mijn patroon om te overwerken kon helen (boek 1), heb ik wel meer balans, maar ik durf niet te stoppen met werken. Als kind van een werkende moeder ben ik ervan overtuigd dat de boel in duigen valt als ik loslaat. De paniek slaat me om het hart, wat hebben we in godsnaam gedaan? Hoe kan ik me ooit overgeven aan mijn verlangen om te schrijven, terwijl we dit allemaal op onze nek hebben? We moeten hier zo snel mogelijk weg! We moeten de boel zo snel mogelijk verkopen! De gedachte dreunt in mijn hoofd. Chantal, hou op! Je bent hier net! Maar hoe ik ook soebat met mezelf, het helpt niets. Als een dier dat bevriest in het verblindende licht van een naderende auto, zit ik bewegingsloos op mijn stoel. Een onzichtbare hand klemt mijn keel dicht.

Bij BBSH, de healingschool van Barbara Brennan, heb ik geleerd om op dit soort momenten te bidden. Als je vastzit in je emoties en niet meer weet wat je moet doen, vraag dan om hulp.

Lieve God,

Leer me te vertrouwen.

Leer me te geloven in mezelf.

Leer me om het leven lief te hebben.

Leer me om mezelf tot uitdrukking te brengen,

met mijn handen, mijn lijf, mijn stem, mijn woorden.

Ik verlang naar verbinding, maar ik ben bang, zo ontzettend bang!

Mijn gebed gaat over in de woorden van een bekend Nederlands popnummer. De melodie en de diepe stem van de zanger klinken in mijn hoofd. ‘Heb me lief, heb me lief, heb dit lichaam lief. Bemin me, bevrijd me…’ Verwonderd staar ik naar de tekst, waar komt mijn wanhoop toch vandaan?

‘Waarom ben je zo bang om te vertrouwen?’ klinkt de liefdevolle stem.

‘Ik weet het niet.’ Ik veeg met de rug van mijn hand over mijn natte wangen.

‘Je bent bang voor de duisternis van deze planeet. Je bent bang voor wat mensen elkaar aandoen, voor wat jou kan worden aangedaan. Je verblijf op dit landgoed raakt aan ervaringen uit vorige levens.’

‘Maar de emoties zijn heftig,’ werp ik tegen.

‘Ja, die komen mee met het bewustzijn uit die levens. Maar jij bent groter dan de angst. Hou die oude herinneringen in het licht van je kern, ze hoeven je niet te beheersen. Dat vraagt concentratie en focus, maar je kunt het wel. Je bent niet hulpeloos.’

‘Het is zwaar,’ merk ik enigszins beledigd op. Ze hebben lekker kletsen daarboven, deze angst is geen pretje.

‘Dat is maar een label. Het is. Het is een staat van zijn. Laat het door je heen gaan, het wordt zwaar als je ertegen vecht. Het hoort bij je reis om deze angsten onder ogen te zien, los te laten en je te vullen met de hogere frequenties van het allesomvattende licht. Doe een regressie.’

Ik leg mijn pen neer en loop de trap af naar de keuken, waar Wim staat te koken. Hij is dol op gevulde soepen en duikt vaak op zondagmiddag achter het fornuis, met zijn favoriete ‘unplugged’ muziek op de achtergrond. ‘Hé, gaat het een beetje?’ Hij legt de pollepel neer en slaat zijn lange armen om me heen, zijn kin rust op mijn hoofd.

‘Het is bezopen,’ murmel ik met mijn neus in zijn hals, ‘ik zou blij moeten zijn, we hebben hier zo hard voor gewerkt. Maar ik kan alleen maar huilen.’ Weer beginnen de tranen te stromen. Even blijven we zo staan.

‘Kom, pak je jas, we gaan lekker naar buiten.’ Hij draait het vuur onder de soep uit. ‘Moortje, ga je mee?’ Kwispelend springt Mora, onze zwarte bouvier, uit haar mand. Even later lopen we stevig gearmd met haar aan de riem over het landgoed. De grond is zompig onder onze voeten, de druppels aan de kale takken glanzen in het licht. Wat een prachtige natuur! We steken de rondweg over en maken een lange wandeling in de bossen. Mijn angst is voor de rest van de middag vergeten.

Maar de dagen erna blijf ik wiebelig. Ik kan amper lachen en snauw om niets tegen collega’s. Misschien moet ik er inderdaad maar een regressie aan wijden, dit is geen doen. Ik bel mijn regressietherapeute Tineke Noordegraaf voor een afspraak.

‘Chantal, kom eens kijken? Heb je dit gezien?’ Op een doordeweekse ochtend roept Wim me vanuit het souterrain. Ik werk in de grote herenkamer aan de nieuwsbrief. Normaal zou ik liever afmaken waar ik mee bezig ben, maar hij klinkt bezorgd.

Ik sjees de houten wenteltrap af. ‘Heb ik wat gezien?’

Hij wijst naar een bruin-witte vlek op de vers gestuukte muur. ‘Dit.’

Ik strijk over de plek, de kalk brokkelt onder mijn vingers. ‘Shit.’

‘Daar zit het ook. En daar. Het vocht slaat naar binnen.’ Snel verkennen we samen de aangrenzende ruimtes en ontdekken dat het hele souterrain kampt met dit probleem. Hier moeten we iets mee.

Ik bel direct mijn moeder. Hoe moeizaam onze relatie emotioneel ook is, ik vertrouw haar kennis van wereldse zaken. Bovendien heeft ze zelf meerdere huizen verbouwd. Ze geeft me het nummer van een aannemer. ‘Deze mensen doen al die kelders in Amsterdam-Zuid, zij weten wel hoe ze dit aan moeten pakken.’ Gevolgd door een bitse opmerking, die ze natuurlijk niet kan laten. ‘Ik heb je gewaarschuwd, Chantal. Het bezit van de zaak is het eind van het vermaak.’

Ik negeer de opmerking en bedank haar voor het nummer.

De aannemer komt een paar dagen later. Eén blik op de aange-taste muren is genoeg. ‘Afbikken tot op de rode steen, impregneren en injecteren. Daarna opnieuw opbouwen.’ Hij noemt een gepeperd bedrag en kan over een paar weken beginnen. Wat een tegenvaller! De consequenties racen door mijn hoofd. Ontruimen, meubels opslaan, overal stof, herrie. Halen we dat nog voor de opening? En dan die kosten! Het vooruitzicht van een groot gat in onze reserves trekt mijn toch al gespannen zenuwen nog strakker aan.

Wanneer de man de deur uit is, ga ik terug naar het chalet. Even een broodje eten en een uurtje slapen. En plassen. Dan kan ik gelijk die zwangerschapstest doen, ik ben al een paar dagen over tijd.

Met gloeiende wangen staar ik even later naar het zachtroze puntje. Is het waar? Ik durf het nauwelijks te geloven, maar dat stipje staat er echt. Wat jammer dat Wim er niet is. Voorzichtig leg ik het buisje op zijn kussen en kruip zelf met kleren en al in bed. Blijdschap en angst strijden om voorrang. Ik wil graag kinderen met Wim, maar ik ben ook bang voor een miskraam. Dat verdriet wil ik niet nog een keer meemaken. Kan mijn lichaam een zwangerschap aan? Ik herinner me hoe moe ik de vorige keer was. Zo hondsmoe, ik kon alleen maar slapen. Laat dat alsjeblieft niet weer gebeuren. Er ligt zo veel werk op me te wachten, bij Soulstation en in de zorg voor het landgoed. Met die gedachte val ik in slaap.

Pas wanneer de voordeur beneden in het slot valt, schrik ik wakker.

‘Hé, ben je hier? Ik kon je nergens vinden.’ Wim komt de slaapkamer binnen.

Verkreukeld kruip ik overeind. ‘Hoe laat is het?’

‘Halfvijf.’

‘Hemel, dan heb ik bijna drie uur geslapen.’

‘Slaapdoos. Ik heb de hele middag met die groep gewerkt. Maar nu ga ik naar buiten, ik moet even uitwaaien.’ Hij trekt de deur van zijn kledingkast open.

‘Wacht even, ik moet je iets laten zien.’ Ik pak het witte buisje van zijn kussen.

Verbaasd neemt hij het aan. ‘Wat? Echt? Vandaar dat je weer zo moe bent.’

Ik glimlach. ‘Ja, blijkbaar. Mijn gidsen hebben het bij het rechte eind gehad.’

Hij komt op de rand van het bed zitten en trekt me naar zich toe. Zacht kust hij mijn gezicht. ‘Wat geweldig.’

Stil zitten we een tijdje tegen elkaar aan, ieder met onze eigen dromen van de toekomst.

In februari, wanneer de koffers al half gepakt zijn om een week te gaan skiën, reis ik af naar Hoeven waar regressietherapeute Tineke Noordegraaf woont en werkt. Om files te vermijden, heb ik midden op de dag afgesproken. Gelukkig is de vannacht gevallen sneeuw in de berm geschoven, de weg is droog. Precies op tijd parkeer ik mijn auto voor de praktijk.

Op het binnenplaatsje zie ik dat de deur ondanks de kou uitnodigend openstaat. Snel trek ik mijn laarzen uit, hang mijn jas op en doe nog even een plas voor ik de met brandende kaarsen versierde kamer binnenloop. ‘Mens, wat ben ik blij dat je tijd voor me hebt.’

Ze kust me hartelijk. ‘Ha, dat klinkt alsof je eraan toe bent, kom erin.’

In de zwartleren fauteuil naast het glazen bureau warm ik mijn handen aan het glas thee dat ze me geeft en trek mijn benen onder me. Dan begin ik over het afgelopen jaar: over de aankoop van De Viersprong, de verbouwing en de verhuizing.

Tineke luistert aandachtig. ‘Ja, dat is wel veel in een jaar. En wat is de reden voor deze sessie?’

Ik zet mijn kopje op het tafeltje naast me en hef mijn handen vertwijfeld in de lucht. ‘Angst. Sinds we op het landgoed wonen, ben ik bijna verlamd van angst. Ik sta ermee op en ga ermee naar bed. Soulstation draait volgens plan: iedereen is aan het werk en de omzet groeit. Toch ben ik als de dood dat we de hypotheek en de erfpacht niet kunnen voldoen.’

Ze bestudeert haar aantekeningen, haar huid oogt licht tegen de omlijsting van haar grillige, donkerrode krullen. ‘Welke bood-schappen heb je van je moeder meegekregen als het om geld gaat, Chantal?’

In mijn hoofd ga ik terug naar mijn jeugd. ‘Soms was er geld, soms niet. Mijn moeder verdiende haar inkomen met haar eigen bedrijf. Gelukkig had ze vermogende vrienden die bijsprongen in moeilijke tijden. Ze riep altijd: wacht maar tot je zelf je rekeningen moet betalen, dan zul je ontdekken dat het niet zo makkelijk is. Later ging het haar voor de wind, maar toen was ik al het huis uit.’

‘Dus geld was een beladen onderwerp, het kwam omringd met waarschuwingen?’ Ja, dat klopt wel. ‘En, kreeg je moeder gelijk, was geld in je volwassen leven zo beladen?’

Daar moet ik even over nadenken. ‘Ja en nee. Toen ik in de ICT werkte heb ik goed verdiend, maar de zaak van Stefan (mijn ex) liep niet. We zaten toch regelmatig krap. Als zelfstandige verdien ik een stuk minder, maar ik sta er nu niet alleen voor. In onze begintijd hebben Wim en ik een tijd op zwart zaad gezeten, maar nu is ons inkomen al een paar jaar stabiel.’

‘Nou,’ zegt ze dan stellig, ‘dat is wel duidelijk, laten we aan het werk gaan.’

Het is mij helemaal niet duidelijk, maar dat maakt niet uit. Tineke snapt blijkbaar wat we te doen hebben. Verwachtingsvol ga ik op het matras op de grond liggen met de deken behaaglijk om me heen. Net als de vorige keer zet ze een microfoon naast me, ook deze sessie wordt opgenomen.

‘Probeer eens zodanig contact te maken met je angst, Chantal, dat er woorden opkomen die daarmee verbonden zijn.’

Ik richt mijn aandacht naar binnen en concentreer me op mijn lichaam. Eerst is het stil, daarna komen de woorden vanzelf. ‘Ik voel me zo alleen.’

Ze laat het me een paar keer herhalen. ‘Zo alleen, omdat?’

‘Er is niemand,’ klaag ik met een kinderlijke stem.

‘Concentreer je maar op het verdriet en laat dat je naar de oorzaak brengen.’

De buitenwereld vervaagt en op mijn innerlijke scherm ont-vouwt zich een verhaal dat zich lijkt af te spelen in de Riddertijd in Groot-Brittannië.

Ik lig op mijn zij, opgerold als een balletje, in het gras. Ik ben een meisje van een jaar of drie. Ik draag een simpel jurkje van ruwe bruine stof, mijn voeten zijn bloot. Iedereen is weg. Mama, papa, mijn broertjes, ik snap niet waar ze zijn. Het laatste wat ik van hen zag, was veel drukte. Er kwamen mensen naar ons huisje toe, ze riepen dat we moesten vluchten. Papa en mama waren bang voor wie er zouden komen. Het waren mannen op paarden, die kwamen namens een belangrijke meneer. Die meneer was eigenaar van het huis. Papa en mama moesten belasting betalen, maar ze waren arm en hadden het geld niet. ’s Nachts kwamen de soldaten, ze brandden alle huizen plat. Ze zetten een grote stem op en maakten veel kabaal. Ik had me in bed verstopt onder de dekens, ik deed net of ik er niet was, dan zouden ze me niet vinden. Ik hoorde tafels schuiven. Gekletter, borden vielen op de grond. Mama schreeuwde. Daarna viel ik in slaap.

En nu ben ik alleen. Waar is iedereen? Het hele dorp is afgebrand, ons huis is er ook niet meer. Ik weet niet eens wat geld is, ik ben maar klein. Maar als je het niet hebt, verlies je de mensen van wie je houdt.

Het meisje-dat ik-ooit-was, beseft niet dat ze dood is. Ze is in haar slaap verbrand en daardoor onbewust gestorven. Sindsdien vertoeft haar bewustzijn in een ‘tussensfeer’, zonder te begrijpen waar ze is, wachtend tot iemand haar komt halen.

‘Maak eens zodanig contact met je lichaam dat je je herinnert hoe je sterft?’ Even wil ik niet. Afgrijselijk! Om zo te worden verteerd door de vlammen! Maar dan laat ik rillend de herinnering toe en voel hoe eerst ‘mijn’ benen, daarna ‘mijn’ armen, ‘mijn’ hoofd en uiteindelijk ‘mijn’ hart sterven. ‘Wat is de laatste gedachte die je meeneemt als je lichaam het opgeeft?’

‘DE WERELD IS NIET VEILIG! De wereld van mannen aan wie je geld moet betalen voor je huis is niet veilig. Je verstoppen heeft geen zin, je gaat gewoon dood.’

We brengen het meisje in contact met haar ouders, die haar dolgelukkig in hun armen sluiten. Op mijn netvlies zie ik ze gedrieën weglopen. Dan schakelt mijn bewustzijn automatisch over naar een hogere frequentie. Mijn lichaam zakt diep in het matras, omhuld door een serene vrede. Onze verhuizing naar De Viersprong, op andermans terrein in ruil voor een jaarlijkse pacht, had de herinneringen aan dit leven geactiveerd. Maar nu het meisje in het licht is, ben ik daarvan verlost. De rest van de sessie laat Tineke me mijn lichaam vullen met liefde en vertrouwen.

Murw van alle emoties, maar opgelucht, sta ik zo’n twee uur later weer buiten. Nu terug naar huis en hopen dat de angst zal verdwijnen.

Een paar weken later gaat de aannemer aan het werk. Potige kerels met immense boormachines leggen in mum van tijd de muren van het souterrain bloot. Alles in het landhuis trilt en een enorme herrie vult het pand. Noodgedwongen schorten we een week lang alle coachingsessies, vergaderingen en workshops op. Na het lawaai volgt de stank van de coating die het vocht voorgoed moet buitenhouden. Een vier man sterke schoonmaakploeg heeft vervolgens dagen werk om het gebouw nog net op tijd te ontdoen van een dikke laag rood stof. Alsof er niets is gebeurd, vieren we de opening op de geplande datum met een lezing en een borrel voor zo’n 150 relaties. De oh’s en ah’s zijn niet van de lucht, al gaan sommige gasten wel met hoofdpijn naar huis. De stank uit de kelder was toch iets te indringend.

Daarna gaat het leven over tot de orde van de dag. Ik coach, geef lezingen over persoonlijke ontwikkeling, faciliteer samen met collega’s enkele workshops (een mix van fysieke, emotionele, mentale en spirituele werkvormen), ga op acquisitie en doe de kleine regeldingen die nu eenmaal bij het ondernemerschap horen. Maar ik neem mezelf wel in acht: ik rust iedere middag en eet bewust. Door de miskraam van vorig jaar besef ik dat een gezond kind geen automatisme is. Niemand weet dat ik zwanger ben, we willen eerst afwachten of het vruchtje zich wel goed nestelt. Gelukkig is mijn paniek na de regressie inderdaad verdwenen, ik blijf het wonderlijk vinden hoe dat proces werkt.

In deze periode vraagt de redacteur van het blad voor oud-Nyenrodianen of ik een column wil schrijven over persoonlijke ontwikkeling. Zo gaaf en zo eng. Alsof het Universum dat nog niet genoeg vindt, mag ik voor een internationaal blad ook een artikel schrijven. Een enorme kans, maar niet één die ik gemakkelijk aangrijp. Wat zullen ze wel niet denken? Kan ik het wel goed formuleren? Zullen ze het begrijpen? Lieve help, als het schrijven van een simpel artikel al zo veel oproept, kom ik nooit tot een boek. Ik besluit ook dit aan te pakken met een regressie en zit ongeveer zes weken na de vorige afspraak weer bij Tineke op de stoel.

‘Dus als je een artikel over dahlia’s moet schrijven, is het geen probleem?’ vraagt zij, geamuseerd over mijn haast om interne schoonmaak te houden. Het is een miezerige winterdag, de sneeuw van een paar weken terug heeft plaatsgemaakt voor regen die met een rustige regelmaat tegen het schuine dak tikt.

Ik schiet in de lach. ‘Nee, geen enkel probleem. Het gaat om het schrijven over mijn vak.’

‘En als je erover moet spreken, kun je het dan wel?’

Ik denk aan de lezingen die ik de laatste jaren geef. ‘Ja, daar geniet ik van. Ik kan best gegrond voor een zaal staan om een verhaal te houden.’

‘En als ze het dan opnemen?’

Aarzelend staar ik haar aan. Mijn lijf bevriest licht, wat ik inmiddels herken als een teken van weerstand. ‘Nou, liever niet. Ik laat me er niet door weerhouden, maar ik sterf wel duizend doden.’

Ze tikt met haar pen op het papier en bestudeert haar aan-tekeningen. ‘Heeft het te maken met belachelijk maken?’

‘Ja, daar ben ik gevoelig voor.’ Even val ik stil, een herinnering uit mijn studententijd komt in mijn gedachten. Is het relevant?

Tineke, die blijkbaar ziet dat ik ergens over nadenk, wacht rustig waar ik mee kom.

Moeilijk vind ik dat, om die ruimte te krijgen. Het voelt on-gemakkelijk, angstig bijna, om zelf mijn woorden te mogen for-muleren en alles te mogen inbrengen, wat dat ook is. Uiteindelijk begin ik hakkelend te vertellen. ‘Ik heb in mijn tweede jaar op Nyenrode een keer een lintje gekregen.’ Zelfs nu, na al die jaren, kruipt het schaamrood op mijn kaken. ‘Dat lintje ging vergezeld van een tekst waar de honden geen brood van lusten. Daar ben ik jaren kapot van geweest.’

Ze schrijft mee. ‘Vertel eens, hoe ging dat dan?’

In gedachten ga ik terug naar dat nare moment. Met zo’n honderdvijftig tweedejaars drommen we samen in de bar. De sfeer is wat giechelig, iedereen is gespannen. Deze lintjesregen is berucht op de campus, de teksten zijn altijd negatief. Maar wegblijven is geen optie. Bij verstek krijg je dat lintje alsnog uitgereikt in de mensa, ten overstaan van zeshonderd man. Dat wil niemand, dus we zijn er allemaal. Ik sta wat ineengedoken achter de brede schouders van een klasgenoot. De voorzitter van de lintjescommissie heet iedereen welkom, het eerste exemplaar van het jaarboek in zijn hand. Hij houdt een praatje over de voorbereidingen en dan begint de ‘ceremonie’. Er wordt een naam genoemd van iemand die ik slecht ken. De dame in kwestie klimt gelaten op het houten kratje in het midden van het gezelschap en krijgt een nepmedaille aan een lang lint om haar nek gehangen. Bij het horen van de tekst hou ik mijn adem in. Wat is dit vernederend. Maar het gezicht van het meisje is onbewogen. En zo gaat het door. In totaal worden er tien lintjes uitgereikt. Vlak voor het einde, net als ik begin te geloven dat ik deze dans misschien wel ontspring, hoor ik mijn naam. Even sta ik als aan de grond genageld, het bloed trekt uit mijn gezicht. Met lood in mijn schoenen loop ik door de rij naar de voorzitter, een blonde jongen. Ik ken hem goed, hij woont bij mijn vriendje Stefan op de unit. We hebben samen gelachen en gefeest. Mijn hersenen malen. Waarom doet hij dit? Wat heb ik hem misdaan?

‘Wat is er Chantal, vind je het niet leuk?’ Hij grijnst van oor tot oor.

Ik zeg niks. Vechtend tegen de tranen klim ik op het houten krat en laat me zo’n medaille omhangen. Als in een waas hoor ik de tekst aan: ‘Bigamieplegende, zichzelf retegaaf vindende, altijd gemaakt doende, al spetterende, vozende en fleppende, Tina Turner-act mislukkende, altijd zeikende huilebalk.’ Als een robot loop ik daarna weer terug naar mijn vrienden en krijg wat troostende handen op mijn schouders.

Zodra de situatie het toelaat, verdwijn ik uit de bar en hol over het middenpad terug naar mijn kamer, waar mijn maag zich omkeert boven de wc. In de maanden hierop kom ik meer dan 10 kilo aan. Ik stop met zingen (ik was zangeres in een studentenband) en laat me zo min mogelijk zien.

Tineke reikt me een tissue aan. ‘Dat is een nare ervaring.’

Ik lach schamper. ‘Dit is de eerste keer dat ik er met iemand over praat. Waarom zou je jezelf nog laten zien als mensen zo met je omgaan? Ik kan ook hels worden van die films over de middeleeuwen. Als ik eraan denk dat ik zou moeten schrijven, zie ik vaak het beeld van zo’n jouwende menigte.’

‘En waar ben jij ten opzichte van die menigte? Ben jij ook in dat beeld aanwezig?’

‘Ik sta ervoor. En er is maar één ding dat ik wil: heel hard weglopen.’

We beseffen allebei dat de sessie is begonnen. Tineke trekt het matras van de muur en ik kruip weer onder de deken.

‘Vraag de ziel van je baby maar om te rusten op een steen hier in de kamer, zodat hij of zij geen deel hoeft te zijn van de ervaring die je nu ingaat.’ In gedachten doe ik wat ze me vraagt. Ik heb geen idee of het verschil maakt, maar het is de moeite van het proberen waard. Direct daarna komt het beeld dat ik al zo vaak heb gezien, tot leven:

Ik sta op een podium tegenover een jouwende menigte op een groot plein. Ik ben een man. Ik ben daar niet vrijwillig, ik heb ook niet mijn gewone kleren aan. Ik ben er naartoe gebracht om geëxecuteerd te worden. Het is de tijd van de Franse revolutie.

Met een ganzenveer en inktpot schreef ik op dik, geel papier een pamflet. Sinds het begin van de revolutie deed ik dit. Onrecht, er was zo veel onrecht. De mensen hadden honger, ze hadden zo weinig te eten dat ze er ziek van werden. Ik was het niet eens met het politieke systeem dat ervoor zorgde dat de rijkdom slechts toekwam aan een elite en dat schreef ik op. Vroeger had ik als staljongen bij rijke mensen gewerkt. Van de overdaad was ik misselijk geworden: gevulde tafels, grote pruiken en gepoederde gezichten. Deze wereld was zo onecht, maar de mensen die erin leefden, hadden zo veel. De mensen buiten deze hoeve waren echt, vond ik, maar die hadden niets. Ik werd des duivels van het egoïsme. Mijn vader had me leren schrijven, wat uitzonderlijk was voor iemand van mijn komaf. Toen de revolutie begon, sloot ik me aan bij het verzet. Het was tijd dat het volk de macht kreeg. Toen de mensen van het verzet ontdekten dat ik kon schrijven, vroegen ze me om pamfletten op te stellen. Dat heb ik met volle overgave gedaan. ’s Avonds hingen we ze op in de stad en we lazen ze voor, want veel mensen konden niet lezen. Het gaf me een goed gevoel, een gevoel van vrijheid en mijn lot in eigen handen nemen. De gevestigde orde reageerde furieus, hoogverraad en heiligschennis waren veelgehoorde woorden. Ze zetten een prijs op mijn hoofd. Maar we waren behoedzaam, gingen van plek naar plek in de stad, bleven nooit ergens langer dan een paar dagen. Uiteindelijk zijn we verraden. Een halfjaar nadat ik mijn eerste pamflet schreef, werd ik opgepakt. Toen ik de voetstappen op de gang hoorde, wist ik dat het voorbij was. Met twaalf man stormden ze de kleine ruimte binnen. Het pamflet verscheurden ze, ze lachten me honend uit. Onder het toeroepen van allerlei verwensingen brachten ze me in een houten kooi op wielen naar de kerker. Tot mijn ontzetting hoonde het publiek mee. ‘Addergebroed, ongedierte, verrader! Naar de guillotine met jou!’

En daar sta ik nu, zonder enige vorm van proces. Ik verzet me niet, laat me gewoon meevoeren, murw van verbijstering dat de mensen voor wie ik schreef me hebben verraden. Ze doen een zak over mijn hoofd. Het laatste dat ik zie, is de zwarte kap van de beul tegen de achtergrond van een jouwende menigte. Daarna dwingt iemand me op mijn knieën en drukt mijn hoofd op het harde houten blok. Teleurstelling, verdriet, boosheid, spijt, vernedering, machteloosheid, ik voel het niet meer, mijn lichaam is in shock. Vervolgens sterf ik, het mes scheidt mijn hoofd van mijn romp en ik bloed langzaam leeg. SCHRIJVEN BETEKENT DE DOOD!

‘Voel eens wat ze je niet hebben kunnen afnemen?’ vraagt Tineke, als ik door mijn dood in dat leven ben heengegaan.

‘Mijn passie, mijn mening.’

‘Ja. Voel maar dat je die nog vrijelijk tot je beschikking hebt, ook al hebben ze je lichaam doodgemaakt. Ze hebben je passie wel stil kunnen zetten, maar ze hebben het niet kunnen beëindigen.’

‘Ze hebben het gewoon niet begrepen,’ snuf ik. ‘Mensen zijn soms zo dom, zo hersenloos.’

‘Wat wenste je de mensen toe, waar schreef je voor?’

‘Liefde, een menswaardig leven, vrijheid. Een intuïtief weten dat elk mens daar recht op heeft.’

‘En op die wijsheid is doodsangst gekomen.’

‘Ja.’

Tineke laat me met mijn bewustzijn naar een plek in de sferen gaan waar ik tot rust kan komen. Daarna laat ze me naar mijn huidige leven kijken. ‘Als je je vrijheid in dit leven wilt delen met anderen, wat kun je dan het beste doen?’

‘Toch weer verkondigen wat ik weet. Toch weer schrijven.’

‘Waarover zou je willen schrijven?’

Ik haal mijn schouders op. ‘Het heeft iets te maken met wijsheid. Ik zie een bron van weten over het licht, over de liefde. Die bron is niet van mij alleen, ze voedt ons allemaal. Daar wil ik over schrijven.’

Dan plant ze een nieuwe gedachte in mijn bewustzijn. ‘Realiseer je dat je het kunt schrijven en dat je het er dit keer levend vanaf brengt.’

Weer buiten blijkt het te zijn gestopt met regenen. Door een kier in de grijze wolken zetten de stralen van een mager zonnetje de wereld in een nieuw licht. Even sta ik stil op de stoep naast mijn auto, hef met gesloten ogen mijn gezicht en snuif de frisse lucht op. Dat doet me goed. Nog licht trillend stap ik even later in en rijd langzaam terug naar huis.

’s Avonds laat ik Wim het bandje van de sessie horen. Samen ver-bazen we ons over de mate van detail waarin alle gebeurtenissen zijn bovengekomen.

‘Weet je wat ik hiervan leer?’ Ik haal de tape uit de recorder. ‘Wij beseffen als mensen niet waar we door worden aangestuurd. Dan denk je dat ík niet wil schrijven, maar eigenlijk heeft het weinig met mij te maken. Dat ‘nee’ was van een ander, uit een vorig leven.’

Mijn man staat op van de bank en knipt de lampen uit. ‘Nu snap ik dat je nooit aan dat boek bent begonnen. Je hebt het er vaak genoeg over, maar volgens mij heb je nog geen letter op papier.’

‘Dat is ook zo, ik verzin steeds weer een smoes. Maar misschien wordt het nu beter. Laat ik beginnen met die artikelen, misschien kan ik tijdens mijn zwangerschapsverlof aan dat boek beginnen.’ Hand in hand lopen we naar boven.

In bed legt Wim zijn oor op mijn nog platte buik. ‘Hoe is het daarbinnen?’

Zachtjes streel ik zijn haar. ‘Goed, hoop ik. Ik probeer er niet te veel bij stil te staan, ik moet er niet aan denken dat het weer misgaat.’

Maar gelukkig gaat deze zwangerschap wel goed. In de loop van april laat de verloskundige uit voorzorg een echo maken. Op het zwart-witte scherm zien we het kleine lijfje van de baby: armpjes, beentjes, alles zit erop en eraan. Uit de speaker klinkt een snelle, constante hartslag. We zijn op slag verliefd, nu mag de wereld het weten. We hangen de korrelige foto’s van ons kindje op het prikbord in de keuken en bellen vrienden en familie. De reacties zijn hartverwarmend, iedereen herinnert zich hoe groot ons verdriet na de miskraam was. Alleen mijn moeder komt weer lekker bot uit de hoek. ‘Als je maar niet denkt dat ik ga oppassen, Chantal, daar heb ik geen zin in. Ik heb mijn hele leven hard gewerkt om jullie groot te brengen, nu wil ik rust. Je huurt maar iemand in als dat nodig is.’ Ik probeer me er niet te veel van aan te trekken, hopelijk verandert ze van gedachten als de baby er is.