Stap 1

ervaar dat
levenslessen
in de buik
beginnen

Het lichaam van een vrouw die gaat bevallen is uitverkoren als instrument om goddelijkheid uit te drukken in de vorm. Ovulatie is een natuurwet, bevruchting is de wet van God.

Edgar Cayce

✽ Het begint nu!

Nieuwe tijden vragen nieuwe denkwijzen

Albert Einstein

De dag begint als een ogenschijnlijk gewone donderdagochtend. De zon schijnt naar binnen door het matte badkamerraam. Terwijl ik halfnaakt in een kast aan het rommelen ben, voel ik twee ogen in mijn rug prikken. Geert. Zijn blik is onderzoekend. ‘Je ziet er anders uit,’ zegt hij. Hij vindt het dus ook, gaat er door me heen. Maar ik weet dat het niet kan. Ik slik immers trouw de pil. Gisteravond nog voordat ik tussen de lakens gleed. We gaan toch pas over een jaar aan kinderen denken?

Dus negeer ik de onmiskenbare signalen. Hoe lang geleden ben ik eigenlijk…? Waren mijn borsten kortgeleden niet minstens een cupmaat kleiner? Maar het kan niet. Het kan echt niet.

Hoewel het dus niet kan, besluit ik ’s middags op het laatste moment naar de apotheek te gaan voor een zwangerschapstest. Het staat er tjokvol. Maar ik wil een antwoord. En wel nu. Na tien minuten wachten vraagt een oud-klasgenoot: ‘Kan ik je helpen?’ ‘Een Predictor graag.’ ‘Het huismerk is even goed, hoor.’

En zo ga ik, toch niet helemaal gerustgesteld door de term ‘huismerk’, naar huis. Voordat de voordeur achter me dichtslaat, heb ik de verpakking al opengescheurd. Alles wordt duidelijk na een plasje over een staafje. Niet bepaald romantisch, maar in elk geval niet moeilijk. Eén streepje levert het bewijs dat je voor deze test alvast bent geslaagd. Maar als het er twee zijn, dan…

Ik ben klaar voor het antwoord dat mijn leven voorgoed kan veranderen. Dus besluit ik de weg direct vrij te maken. Eerder dan is toegestaan trek ik het witte kapje van de test weg dat de toekomst nog verborgen houdt. Het is onmiskenbaar: twee streepjes laten mij kennismaken met de waarheid.

Als een volbloedmerrie die na een lange winter in de stal weer wordt losgelaten in het land, hol ik door het huis. Ik lach stralender dan ooit naar mijn spiegelbeeld. Praat tegen mijn buik. Roep: ‘ik krijg een kindje’ naar mijn overleden vader. En hou gelijk van dit eigenwijze minimensje dat zich door niets of niemand heeft laten tegenhouden. ‘Ik wil bij jou zijn,’ lijkt het mij te zeggen. ‘En ik bij jou,’ denk ik dolgelukkig. Ik krijg de lach niet meer van mijn gezicht. Het is het mooiste moment van mijn leven. Ik ben in verwachting!

‘Het belangrijkste tijdens een zwangerschap is hoe een vrouw over haar eigen kind denkt. Haar gevoelens over het kind zijn de basis van zijn zelfbeeld. Kinderen die gewild zijn, komen gezonder, zowel emotioneel als lichamelijk, ter wereld dan kinderen die niet gewenst zijn.’

Dr. Thomas Verney in The Secret Life of the Unborn Child – Het geheime leven van het ongeboren kind

De gelukkige moeder

’s Nachts denken Geert en ik terug aan een moment een paar weken geleden. Om ons zesjarig samenzijn te vieren hadden we een meditatiedagje geboekt. Tijdens een van de oefeningen moesten we in onze handen visualiseren waar we naar verlangden. Bij Geert klopte er een helrood, Walt Disneyachtig hart. Daarna moesten we de handen naar elkaar brengen en een nieuw symbool geboren laten worden. Tot zijn verrassing verscheen er een piepklein, knalroze baby’tje. Zijn onthutste verklaring was: ‘Misschien zijn we de laatste tijd iets te veel op kraamvisite geweest.’ Op dat moment voltrok zich namelijk een ware geboortegolf in onze vriendenkring. En elke geboorte riep weer de existentiële vraag op: wanneer zijn wij er klaar voor om ons leven te delen en verantwoordelijkheid te dragen voor een nieuwe aardbewoner? In de nacht die op deze dag volgde, werd ons knalroze baby’tje in mij geboren. Het moest zich alleen nog negen maanden lang in het diepste geheim voorbereiden.

Als iemand over vijftig jaar aan ons kind vraagt: ‘Vertel eens over je leven,’ is de kans klein dat ze zal beginnen over de tijd in mijn buik. En toch voel ik dat het essentieel is hoe we deze tijd met elkaar gaan doorbrengen. Dat de conceptie het begin is, en niet zozeer de geboorte. En ik sta niet alleen. In Vietnam bijvoorbeeld is de geboortedag niet belangrijk; het gaat om de bevruchting en het geboortejaar. Dat bepaalt ook onder welk astrologisch teken je geboren bent. Als je op de wereld komt, ben je dus negen maanden oud, wat voor het gemak wordt afgerond naar een jaar.

Zwanger geworden op de dag dat we ons zesjarig samenzijn vieren. Het lijkt wel een sprookje. En toch, Geert en ik hadden er andere fantasieën over. We zouden in Rome na een liefdespelgrimage ons kind verwekken. Op een wit laken met rode rozenblaadjes. Over een jaar zo ongeveer. Maar ik weet nu: het had nooit mooier kunnen zijn. Het is precies het juiste moment. Therapeute en schrijfster van Zwanger met hart en ziel Riet van Rooy heeft zich verdiept in het bewust beleven van je zwangerschap. Zij zegt geruststellend tegen vrouwen die bij haar komen: ‘Hoe bewust, banaal, vrolijk of verbeten de desbetreffende ontmoeting met je partner ook was, ik raad je aan om ervan uit te gaan dat het de ideale conceptie was. Dat ze precies past bij de reis waaraan jullie met het ontvangen van dit kind zijn begonnen.’

Misschien was ons kind al lang aan het seinen dat ze bij ons wilde zijn. De bekende handlijnkundige met de toepasselijke naam Ellen Duim zei toen ik bij haar op consult was voor een verhaal in de Margriet: ‘Ik voel dat er een zieltje op zoek is naar jou.’ Had dit wondertje zich aangekondigd in de rode harten die samensmolten in een roze baby?

In de joodse mystieke leer van de kabbala wordt onderwezen dat een ziel weet wat zij nodig heeft en welke lessen zij moet leren. Ze is hier om diverse levenservaringen op te doen en dat begint al bij de conceptie. Freud zei dat het leven in de baarmoeder en de eerste levensjaren een geheel vormen. Er is zelfs een legende over hem waarin een moeder hem vraagt wanneer ze moet beginnen om haar kind te onderwijzen. Als ze hem vertelt dat haar zoon vijf maanden is, is zijn antwoord: ‘Dan bent u al veertien maanden te laat.’

De ontaarde moeder

De volgende ochtend ben ik zo gelukkig dat ik me moet inhouden om niet door de winkelstraten te huppelen (en waarom deed ik dat eigenlijk niet?). Het geheimhouden voor mijn moeder, al is het maar drie dagen, vind ik een opgave. Hoe krijgen vrouwen het voor elkaar om drie maanden lang niets te zeggen? Als ik er ’s middags koffiedrink, zit er een Franse vriendin van mijn moeder in huis. ‘Wat zie jij er stralend uit,’ zegt ze. Ik mompel dat de eerste voorjaarszon me altijd zo gelukkig maakt en maak dat ik wegkom. We willen mijn moeder het grote nieuws pas zondag vertellen bij het graf van mijn vader. En ik ben bang dat ik me ga verspreken. Als ik naar huis wandel, zwaait de vrolijke medewerkster van het cultureel centrum naar me. Ze stapt van haar fiets en geeft me een chocolaatje. ‘Je ziet er zo gelukkig uit, ik moest je even iets geven,’ zegt ze lachend. Thuisgekomen heb ik vooral honger naar informatie. Ik surf over internet. Ineens lijkt zwangerschap wel een verzamelnaam voor ziekten en nare bijverschijnselen. Alles komt voorbij: van simpele aambeien tot de dodelijke zwangerschapsvergiftiging. Het lijkt me niet verstandig om stil te staan bij alle mogelijke ziekten. Maar toch maak ik me wat zorgen. Het blijkt dat ik de afgelopen vijf weken iets heb gedaan wat écht niet kan! Ik heb, ontwetend dat ik toen al zwanger was, een Aspro Bruis genomen. En ineens zie ik allemaal teksten over hoe medicijnen tot gehandicapte kindjes kunnen leiden. Voordat ik mezelf gek maak, besluit ik de dokter te bellen. Zijn assistente kan me niet echt geruststellen maar belooft dat de dokter me die middag zeker gaat terugbellen. ‘Hartelijk bedankt,’ zeg ik terwijl er door mijn hoofd flitst: zie je wel, het is vreselijk, anders zou zijn assistente dat nooit toezeggen!

Ik kijk in mijn agenda om te zien wat ik de afgelopen vijf weken nog meer heb gedaan. En ik zie dat ik in die periode voor het blad Miljonair te gast was in het familiehuis van Louis Patrick Vuitton ‘de achterkleinzoon van’. Ik was ontvangen met champagne, daarna had zijn personeel een lunch bereid met bij elk van de vijf gangen een andere wijn. Toen ik een paar uur later opstond, ontdekte ik dat ik wat minder vast op mijn hakken stond dan me lief was. Om dit te verhullen heupwiegde ik zijn huis uit. Toen zijn chauffeur de deur van de auto had dichtgeslagen, voelde ik pas hoe licht ik was in mijn hoofd. Nu drukt het loodzwaar op mijn schouders. Ik ben net zwanger en wil de meest geweldige moeder ter wereld zijn, maar ik voel me ineens heel ontaard.

De telefoon haalt me terug naar de vrijdagmiddag. Het is mijn huisarts. Hij feliciteert me uitgebreid, vertelt me dat ik binnenkort contact kan opnemen met de verloskundigenpraktijk en klinkt vooral erg blij. ‘Die Aspro,’ probeer ik. ‘Maak je maar geen zorgen,’ zegt hij. ‘Maar de verpakking…,’ piep ik. ‘Dat staat er vrijwel altijd op. Je kunt namelijk niet gaan testen of iets schadelijk is voor een zwangere vrouw. Daarom gaat men er standaard van uit dat je als zwangere vrouw beter helemaal geen medicijnen kunt nemen. Mijn advies: neem nu geen medicijnen meer. Maar ga zeker niet maandenlang tobben over die ene pijnstiller helemaal aan het begin van je zwangerschap. Je constant zorgen maken is veel schadelijker dan dat ene pilletje.’

Ervaar je innerlijke apotheek

Tijdens je zwangerschap zul je de kracht en intelligentie voelen van je eigen lichaam. In de periode dat je medicijnen laat staan, zul je ervaren dat je lichaam je eigen apotheek in zich draagt. Voel je je blij, dan produceert je lichaam natuurlijke genotboodschappers. Voel je je ontspannen, dan worden stoffen afgegeven die ook in kalmerende middelen zitten. Heb je een buiklach, dan is je immuunsysteem een dag lang sterker. Zwangerschapsmisselijkheid is eigenlijk ook een slim hulpmiddel. Veel vrouwen worden in de eerste maanden misselijk als ze spruitjes ruiken, of rood vlees in de pan zien liggen. En dat zijn precies de voedingsmiddelen die giftige stoffen of ziektekiemen kunnen bevatten. Dat ontdekte de Amerikaanse evolutionair bioloog Margie Profet. Vrouwen die misselijk zijn hebben overigens een kleinere kans op een miskraam en vrouwen die braken zijn daar zelfs van gevrijwaard. Is er toch nog een reden om je stemming op te krikken als je met een grijs gezicht op de badkamervloer ligt.

✽ Jouw gedachten vandaag vormen je kind van morgen

Een blijere, kalmere, sterkere moeder krijgt een blijere, kalmere, sterkere baby.

Jyothi Larson

Je niet druk maken als je zwanger bent, valt niet mee. Als ik in ‘mijn zesde week’ een nieuwe spijkerbroek wil passen bij Lasage op de hoek, merk ik dat mijn lichaam al helemaal gewend is aan de nieuwe fase in ons leven. Het heeft zich ‘als vanzelf ’ aangepast aan de taak moederlijk te zijn. Mijn hoofd moet echter wel wennen aan de constatering dat de broek in maat 38 me niet past, maat 40 ook niet en maat 42 verdacht strak rond mijn heupen zit. Waar moet dat heen? ‘Ik ben pas anderhalve maand zwanger en heb nu al megaheupen,’ klaag ik. ‘Dat is heel normaal,’ zegt collega Roos, gekleed in nauwsluitende catsuit – alsof ze het erom doet! Ze vertelt precies wat ik wilde horen: ‘Had ik ook en binnen een maand na de bevalling was ik weer zoals voor mijn zwangerschap.’ Mijn moeder heeft me bovendien keer op keer verteld dat ze ‘in een rood mantelpakje maatje 38’ weer het ziekenhuis uit trippelde nadat ze van mij was bevallen. Dus besluit ik me voorlopig ook maar niet meer druk te maken over deze nieuwe visie op ideale maten.

Collega Roos speelt met haar uitbundige bos rode krullen terwijl ze me vertelt wat ik als zwangere moet doen, en vooral laten. Wat wel en wat niet eten, wat slikken en wat zeker niet. Als ik de voordeur thuis enige uren later achter me dichtgooi, heb ik een raar gevoel. Er komt een lawine aan informatie over me heen, maar er moet toch meer te melden zijn dan varianten op ‘geen brie, wel foliumzuur’?

De meeste westerse psychologen menen dat een kind psychisch wordt gevormd in de eerste drie levensjaren. Maar waarom hoor ik vrijwel niets over de periode in de buik? Ik heb lang geleden gelezen dat Aristoteles zwangere vrouwen al aanraadde om goed te zorgen voor hun lichaam en hun geest vrij te houden van zorgen. ‘Want het kind in wording neemt veel over van de dragende moeder, net zoals de planten van het aardrijk.’

✽ Eeuwenoude wijsheden in het zand

Mijn gedachten gaan terug naar onze huwelijksreis in Maleisië. Na een dag rijden kwamen we aan in een sprookjesstad, Kuala Terengganu. Het leek alsof men hier het dagelijkse leven tot sprookje wilde omtoveren: overal brandden lichtjes en aan zee liepen prachtige vrouwen met ranke lichamen, gekleed in kleurrijke sarongs. De lichte stoffen dansten in de wind. Even verderop stonden mannen met rijkversierde eeuwenoude sabels aan hun heup, heftig in gesprek. ‘De sultan is jarig,’ legde een jonge vrouw in een smaragden gewaad uit. Ze had een glimlach die rechtstreeks uit haar hart leek te komen. Ik moest naar haar blijven kijken, of ik wilde of niet. Geert werd er wat ongeduldig van. Haar opmerking over de sultan had bij hem grootse plannen losgemaakt.

Omdat zijn kordaatheid het won van mijn dromerige gevoel, schreven we tien minuten later al een brief aan de sultan met de mededeling dat we ook graag op zijn feest wilden komen (‘om er een mooi verhaal over te schrijven voor Nederlandse en Belgische kranten, wat toch ook goed zou zijn voor de handelsbetrekkingen’) en met de hartelijke felicitaties. Het zou een week lang feest blijven in de stad, we hoorden een week lang niets van de sultan. De rest van de reis hebben we vaak gelachen om onze actie. Alsof een Maleisische journalist even aan Máxima vraagt of hij op haar feest kan komen. ‘Goed voor de handelsbetrekkingen!’

En toch zal ik de plek altijd koesteren. Want toen ik een dag later met mijn tenen door het heldere zeewater wiebelde, hoorde ik achter me ineens een zachte stem. ‘Zijn jullie op huwelijksreis?’ Toen ik achterom keek, zag ik een serene, oudere dame. We begonnen te praten en zakten neer in het parelwitte zand. Ze liet me delen in eeuwenoude wijsheden die in het Westen verloren zijn gegaan. Na een tijdje zei ze: ‘Als je op een moment in je leven in verwachting bent, vergeet dan nooit dat jij en je kindje hetzelfde bewustzijn hebben. Dat is iets wat jullie in het Westen zijn vergeten, maar waar wij van zijn doordrongen. Denk dan alleen aan mooie dingen. Dat heb ik zelf ook gedaan.’

Even later kwam haar dochter naar buiten. Het was de smaragden jonge vrouw met de glimlach uit haar hart. Ze bevestigde de woorden van haar moeder. ‘Mijn moeder heeft alleen witte stoffen gedragen, aan mooie dingen gedacht en was altijd opgewekt. Als er iets ergs gebeurde, draaide ze haar hoofd weg. Want lelijke dingen komen rechtstreeks bij de baby. Bovendien klonk er altijd zachte muziek in haar omgeving. Ze masseerde zichzelf dagelijks.’ Na het gesprek verdwenen ze, als in een fata morgana. Op huwelijksreis, omgeven door heldere kleuren, geurende specerijen, parelwitte stranden en een diepblauwe zee, leek het me de eenvoudigste opdracht aller tijden. Natuurlijk zou ik ook alleen wit dragen, mooie gedachten hebben en zuiver eten.

In Bodegraven is het opeens niet meer zo evident. Ik herinner me de woorden van de vrouwen, ik koester de ontmoeting en ik zie hen als het grote voorbeeld van het ideaal. De gedachte dat de vroegste levensjaren invloed hebben op de geestelijke vermogens van een kind is al eeuwenoud. Duizend jaar geleden werden er in China klinieken opgericht om toekomstige moeders rust te gunnen. Men vond die noodzakelijk voor de psychische gezondheid van de foetus.

Maar je kunt in deze tijd alleen maar doen wat haalbaar is. Ik draag af en toe wapperende witte jurken die me een speels gevoel geven, maar wissel ze af met mijn zwarte Marlene Dietrichkostuums. Ik sla bloederige berichten in kranten en tijdschriften over. En ik ben zo positief als maar mogelijk is als vrouw ‘in blijde verwachting’. Maar het lukt niet erg om mijn hoofd af te wenden. Gelukkig maar.

Zo wordt er op een dag langdurig op de bel gedrukt, net op het moment dat ik in bad wil glijden. Even denk ik dat het de Amerikaanse acteur Matt Damon is, maar de man op de stoep blijkt gewoon Nederlands te spreken. Tijd voor verdere bespiegelingen is er niet, want de man op de stoep denkt dat hij aan het doodbloeden is. En te zien aan de hoeveelheid bloed die tijdens die ene opmerking uit zijn wond gutst, zou hij wel eens gelijk kunnen hebben. Ik pak handdoeken om het bloeden te stelpen en Geert sleurt hem in de auto. Als ze met gierende banden wegrijden, bedenk ik dat het niet altijd goed is om je hoofd af te wenden. Als Geert thuiskomt, vertelt hij dat het Peter is, onze nieuwe overbuurman die daar met zijn blonde echtgenote Leontien is komen wonen. Als typische zakenman die even snel iets aan de verbouwing wilde doen, had hij met een elektrische slijptol in zijn bovenarm gezaagd. Die middag besluit ik bezorgd te informeren of het ooit nog goed zal komen. Peter doet zelf open. Met slechts een pleister op zijn bovenarm! ‘Het viel wel mee,’ zegt hij vrolijk. ‘Kom verder.’

Oosterse gezondheidstip

Laat je regelmatig masseren. Onderzoek toont aan dat zwangere vrouwen na een massage beter slapen en minder last hebben van ongerustheid, angst en depressiviteit. Ook hebben moeders die zich regelmatig lieten masseren minder last van complicaties tijdens de bevalling. Ze bevallen minder vaak vroegtijdig. Er zijn zelfs aanwijzingen dat hun kinderen in de eerste weken na de geboorte minder problemen ondervinden.

Nieuwe inzichten met Chopra aan zee

Tijdens mijn zwangerschap denk ik vaak aan mijn vader. Ik denk dat hij me te druk zou vinden en dat hij me liever zou zien met een breiwerkje op schoot, dromend van mijn ‘gezegende omstandigheden’. Hij kon nogal doorschieten, soms. Maar toch ben ik ook verbaasd als een collega trots vertelt dat ze met een laptop in het bevallingsbed zat. Ze was al aangesloten aan een machine om weeën op te wekken, maar had het eerst nog druk met het schrijven van een artikel. ‘Ik had gewoon geen tijd om een kind te krijgen,’ vertelde ze. ‘Echt wat voor mij hè, altijd stressen!’

Terwijl stress nu net een emotie is die je als zwangere maar beter kunt mijden. Pascale Robles de Medina is een van de artsen die dit beweert. Uit haar onderzoek kwam naar voren dat stress kan zorgen voor een kortere zwangerschapsduur en een lager geboortegewicht van de baby. Bovendien heeft het een licht effect op de hersenontwikkeling, wat weer invloed heeft op het latere gedrag. Er is gebleken dat de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van kinderen met moeders met veel stress in het eerste jaar achterloopt ten opzichte van kinderen van moeders met weinig stress.

Als ik in Los Angeles ben, volg ik een seminar in het Kabbalacentrum. Het is gevestigd in een wit klooster, nabij Hollywood, dat een grote boekwinkel en een lichte seminarruimte huisvest en ook een intieme binnenplaats heeft. Hier wandelen Madonna, Britney Spears en Demi Moore regelmatig binnen voor een spirituele boost. Karen Berg is een van de oprichters en ze is de auteur van God wears Lipstick (God draagt lipstick). Ze laat vrouwen weten dat je taak tijdens de zwangerschap zeker meer inhoudt dan het mijden van een stukje brie of gerookte zalm. ‘Er kwam een vrouw in ons centrum die deed alsof haar zwangerschap een ziekte was. Ze was continu chagrijnig, huilde de hele tijd en wilde alleen maar slapen. Ik was zo kwaad op haar. Ik zei: “Zie je niet dat het een zegen is? Behandel het dan ook als een zegen. Sta op en ga iets doen. Want de energie die je hebt tijdens je zwangerschap, is de energie die je meegeeft aan je ongeborene.” Het kind dat ze heeft gekregen is inderdaad niet vooruit te branden en is altijd moe en boos. Want dat is de energie die erin is gebracht.’

Ik denk even aan de ongelooflijke werklust van mijn schoonmoeder tijdens haar zwangerschap, ze stond tot de laatste dag in haar boekwinkel in de artistieke Antwerpse wijk Zurenborg. Ze heeft kinderen op de wereld gezet die ook geen seconde kunnen stilzitten. Er moeten immers dromen gerealiseerd worden!

Karen Berg wordt nijdig als er alleen wordt gesproken over de invloed van pillen, drugs en alcohol op de geestelijke vermogens van kinderen. ‘De invloed van je eigen houding is net zo sterk. Als je tijdens je zwangerschap een hekel hebt aan je echtgenoot, wordt een kind al geboren met afkeer van de vader. Waarom huilen sommige baby’s continu, los van lichamelijke klachten? Omdat ze de humeurigheid en de uitputting van de moeder voelen. Andere kinderen huilen nauwelijks, zij voelen de kalmte en warmte van de moeder die het kind ziet als een geschenk.’

Tip: houd een zwangerschapsdagboek bij zodat je je bewust wordt van je eigen gedachten tijdens je zwangerschap. Ook kun je hierin je dromen opschrijven. Als je je bewust bent van je gevoelens ten opzichte van jezelf, je partner en je kind is het eenvoudiger om veranderingen aan te brengen.

Dat is nogal wat, denk ik als ik in mijn toch al chaotische hotelkamer alle aantekeningen van gesprekken, seminars en tapes uitwerk. Dat weekend heb ik ook een afspraak met arts en bestsellerauteur Deepak Chopra. Hij werd wereldberoemd doordat hij wetenschap en spiritualiteit feilloos in elkaar liet overvloeien. Hopelijk kan hij me uitleggen hoe je als zwangere je kind beïnvloedt. We zien elkaar bij Venice Beach, waar links en rechts het gezonde leven voorbijflitst. De trend dit jaar is blijkbaar: zo bloot en gebruind mogelijk op de skeelers. Hoewel ik smacht naar iets wat ijskoud en tintelend op de tong is, laat ik me overhalen om warme gemberthee te drinken. ‘Het is de makkelijkste manier om iets voor de gezondheid van jou en je kind te doen. Het helpt de spijsvertering en bloedsomloop. En ben je soms misselijk?’ Voordat hij het antwoord afwacht: ‘Dan is het ook een ideaal en veilig middel.’

Terwijl ik braaf mijn thee drink, wil ik van hem weten waarom stress zo slecht voor je is. Deepak kijkt me ernstig aan: ‘Spanningen maken dat je overschakelt op een verdedigingsmechanisme. Dat zorgt er bijvoorbeeld voor dat je hart heftiger gaat kloppen, je ademhaling sneller wordt en je bloedsuikerspiegel stijgt. Dat is in het dagelijkse leven al niet goed voor je. Maar als je zwanger bent, is het helemaal slecht. Ongeboren baby’s zijn namelijk heel gevoelig.’ Hoe we dat weten? ‘Er is bijvoorbeeld onderzocht hoe baby’s reageren als een moeder rookt. De ongeboren kinderen werden al na een paar seconden onrustig. Maar wat nog opvallender was: ze reageerden ook zo als een moeder zelfs maar dácht aan een sigaret!’

Chopra praat langzaam. Zijn woorden komen weloverwogen over zijn lippen. Soms kijkt hij somber, daarna volgt er altijd weer een voorzichtige lach. Hij vertelt me dat levenslessen al beginnen voor de geboorte. Hij heeft er een wetenschappelijke verklaring voor. ‘Een baby in de moederbuik neemt prikkels waar in haar lichaam en daar reageert hij op. Hij maakt gebruik van haar gevoelens over de wereld.’ Hoe dat werkt? Elke gedachte, elke emotie en elk gevoel wordt gevolgd door een molecuul. Die komen overal in je lichaam terecht. En tijdens de zwangerschap dus ook in het lichaam van de foetus. ‘Dat betekent dus dat ervaringen voor de geboorte al de persoonlijkheid beïnvloeden en vormen. Een baby kan voordat hij op de wereld komt al stress hebben. Een overdosis van die schadelijke ervaringen zorgt ervoor dat je uit balans raakt: je krijgt een ongezond lichaam en een ongezonde geest.’

Als Deepak even wordt weggeroepen, probeer ik het tot me door te laten dringen: elke ervaring laat dus blijkbaar een biologische afdruk achter. Alles wat ik heb meegemaakt, is geregistreerd door mijn lichaam. En al die ervaringen zorgen voor veranderingen. Zowel positief als negatief. Om dat laatste zo veel mogelijk te vermijden, kan ik proberen anders naar de wereld te kijken. Want ik kan dan geen invloed uitoefenen op alles wat er om me heen gebeurt, ik kan wel proberen heftige ervaringen anders te beoordelen. Door misschien niet letterlijk, maar wel geestelijk tijdelijk mijn hoofd af te keren.

Toch vraag ik hem voor ons afscheid nog wel of een leven zonder stress niet te veel gevraagd is voor een zwangere vrouw in deze tijd. Deepak lacht mijn zorgen weg: ‘Je hoeft je niet ongerust te maken over het feit dat je ongerust bent. Dat maakt nu eenmaal deel uit van een zwangerschap. Niemand vraagt van je dat je negen maanden lang alleen maar zingt en blij bent.’ Net als ik opgelucht wil ademhalen, klinkt hij toch nog even streng: ‘Maar ik wil moeders wel bewuster maken. In je lichaam leeft een wezentje dat ervaart wat jij ervaart. Al jouw ervaringen hebben invloed op je ongeboren kind. Jij bent alles voor dit kindje. Dat is iets waar je je wel van bewust moet zijn.’ Dan lachend: ‘Als je dit weet, kun je het ook omdraaien. Je kunt er ook voor kiezen een harmonisch begin aan je kind te geven. Als je bijvoorbeeld naar mooie muziek luistert, worden er door de hersenen stoffen afgescheiden die dat prettige gevoel weerspiegelen. Als je goed voor jezelf zorgt, krijg je een gezondere moeder, een gezonder kind en uiteindelijk een gezondere samenleving. Je kunt depressiviteit al tegengaan voor de geboorte. Door tijdens je zwangerschap te zorgen voor balans tussen lichaam, geest en ziel. In negen maanden leg jij de basis.’

Als ik weer in Nederland ben, besluit ik mezelf extra te verwennen. Want Chopra heeft me handvatten gegeven om mijn zwangerschap positief te beïnvloeden. Door rust te nemen, me te laten masseren, gezond te eten, te mediteren, op mijn ademhaling te letten, te luisteren naar helende muziek en aan yoga te doen. Kortom, door voor mezelf te zorgen. Diezelfde avond boek ik voor Geert en mezelf een lang weekend weg, inclusief een dagje kuuroord met pakkingen en massages. Ik vertel het hem terwijl ik onderuitgezakt in bad lig met een paar druppeltjes essentiële vanilleolie. Met links een kop zuiverende brandnetelthee en rechts een schaaltje wortels. Nog een handige tip van Chopra: ‘Zorg dat je letterlijk kleur brengt in je eten. Dan eet je vanzelf gezonder.’ Dus eet ik volop rode paprika, tomaten, bieten en radijsjes. Voeg er oranje aan toe met wortels, abrikozen, mango en sinaasappelen. Een beetje violet met druiven en rodekool. En veel groen met broccoli, spinazie, bonen en courgette.

Een wereld zonder geweld begint in jouw buik

Volgens arts Deepak Chopra is zwangerschap het moment om gezondheid te herdefiniëren. ‘Werkelijk gezond zijn betekent dat we niet in staat zijn anderen of onszelf pijn te doen. Willen we deze toestand bereiken, dan is het cruciaal dat we ons gekoesterd, gevoed, veilig, tevreden en gelukkig voelen, meteen vanaf het begin. De liefde en zorg die we ons kind geven, is een uitbreiding van de voeding die we onszelf geven. Als we een wereld zonder geweld willen creëren, dan zullen we om te beginnen de moederschoot met liefde en zorg moeten voeden.’ Je kunt dit op de volgende manieren doen. Leg elke dag een paar keer je handen op je buik en stuur liefdevolle gedachten naar je kind. Plant in het begin van je zwangerschap een boompje; als je kind er straks is, kunnen jullie er samen voor zorgen. Lees mooie verhalen en poëzie voor aan je baby en luister elke dag zelf naar rustgevende en ontspannende muziek. Laat wat etherische olie verdampen als je naar muziek luistert, in bad ligt of aan het mediteren bent, om het verband te leggen tussen de geur en een ontspannen bewustzijnstoestand.

Harmonie in drukke tijden

Ik leer tijdens mijn zwangerschap meer dan ooit naar mezelf en mijn lichaam te luisteren. Telkens als ik me wil overgeven aan getob, probeer ik een nieuwe mantra: ‘Wat voor ons ligt en wat achter ons ligt, valt in het niet vergeleken bij wat in ons ligt.’ Het lukt niet altijd. Zo zijn we flink aan het verbouwen en sta ik op een bepaald moment huilend tussen alle dozen. Ook schrijf ik het ene stuk na het andere. Vlieg voor Miljonair naar Dubai en Mauritius, tussendoor naar Parijs, Wenen en Zürich, schrijf specials voor Villa d’Arte, Elle en Nautique, vergader over de kick-off voor de krant voor jongeren, Kidsweek, en vraag me in bed af wat er nog meer moet gebeuren.

Hoewel ik mijn drukke leven geweldig vind, heb ik ook behoefte aan harmonie. Daarom klinkt er continu klassieke muziek in ons huis. Vanaf de dag dat Geert een voorstelling maakte over het leven van Bach voor het Noord-Hollands Philharmonisch Orkest is het niet meer weg te denken uit ons huis. Toen we hier net woonden, waren mannen als Stef Bos en Bram Vermeulen onze favoriete begeleiders tijdens het eten, nu komt Mozart als huiscomponist over de vloer. Ik voel me er goed bij en verwacht dat het daarom ook goed is voor mijn kind. Opvallend is dat wat vrouwen intuïtief aanvoelen, vaak ook wetenschappelijk is onderbouwd. Zo is er een onderzoek uit 1941 van Konrad Lorenz met wilde ganzen. Hij had tegen kuikentjes gesproken toen ze nog in het ei zaten. Nadat ze eruit waren gekomen, waggelden ze op een dag braaf achter hun moeder aan. Maar toen Konrad sprak, was hij ineens hun held. Konrad bewees hiermee dat een stem in het geheugen staat gegrift. Hij legde daarmee de basis voor het bewijs dat ook ongeboren kinderen in de moederbuik stemmen kunnen horen. Na 24 weken, als de oren hun definitieve vorm krijgen, lijken kinderen zelfs de hele dag te luisteren. Dat staat ook in de Bijbel, herinner ik me terwijl ik de sonates van Domenico Scarlatti aanzet. De moeder van Johannes zegt tegen Maria: ‘Het kind in mijn schoot maakte een sprong van vreugde toen ik de stem van jouw begroeting hoorde.’ Ondanks alle andere geluiden van de moeder zoals stromend bloed en een kloppend hart kan haar stem overigens oplopen tot wel 80 decibel. Alsof er een stofzuiger in de buik klinkt. Ik hoop daarom dat mijn kind mijn zelfverzonnen wiegenliedje prettig vindt. Want waar las ik toch: ‘Wat je moeder zingt als je in de wieg ligt, draag je mee tot in je graf.’

In sommige Afrikaanse stammen geloven mensen dat een vrouw die zwanger wil worden naar een stille plek moet gaan. Daar blijft ze zitten tot ze een lied hoort. Een lied dat speciaal voor dit kind is. Als ze dit heeft meegemaakt, gaat ze naar huis. Daar zingt ze het voor haar geliefde. Als ze vrijen, zingen ze het samen. Een muzikale uitnodiging aan een ziel die zich erin herkent om aan hun leven deel te nemen. Als de moeder daadwerkelijk zwanger is, blijft ze het lied zingen voor haar ongeboren kind. Ze zingt het ook voor de vroedvrouwen als ze zich voorbereidt op de bevalling. Gezamenlijk zingen ze het als de aanstaande moeder bezig is te bevallen, zodat het kind direct bij de geboorte het lied hoort. En wat het helemaal mooi maakt: in alle fasen van zijn leven blijft dit het kind ondersteunen – bij verdriet en vreugde, euforie en wanhoop.

Ik wissel mijn eigen gezang wel af met de vioolconcerten van Paganini. Ook speel ik Vivaldi, want deze componist is volgens onderzoek favoriet bij bewoners van de moederbuik. Ik zal het mijn kind in elk geval niet aandoen om Beethoven te spelen. Baby’s in de buik schijnen er heftig van te trappelen ten teken dat ze een dergelijke actie niet kunnen waarderen. Pas in de laatste maand van mijn zwangerschap durf ik helemaal toe te geven aan mijn verlangen naar serene rust. Geert koopt de hele Sissicollectie. Denkend dat hij me geen groter plezier kan doen dan met deze superromantische films en niet wetend dat de baby van keizerin Sissi bruusk wordt afgepakt. En zo treft hij ondanks alle goede bedoelingen alsnog een huilende vrouw aan bij thuiskomst.

Tijd voor muziek

De klassieke top 3 tijdens je zwangerschap:

1. Mozart: Pianoconcert nr. 21;

2. Händel: Harpconcert in Bes;

3. Schubert: het Forellenkwintet.

Favoriet in de buik:

Vivaldi: Fluitconcert in D.

Niet in de wieg gelegd voor klassiek:

1. Waterworks van Enya voor een moment van rust;

2. The Rising van Bruce Springsteen als pitpil;

3. of begin voorzichtig met Raimond Lap: Baby Classics.

✽ Je blik op de toekomst.

Eerst was het ik, ik, ik, ik. Nu is het ik, ik, ik en zij.

Madonna

Je hebt er nooit zo bij stilgestaan, maar tijdens je zwangerschap dringt het tot je door: de wereld bestaat uit gezellige gezinnen en mensen zonder kinderen. Ik was eraan gewend geraakt tot die tweede groep te behoren. De mensen met het vrije leven, verre reizen en vele etentjes. Dat beviel me altijd uitstekend. Maar ineens zie ik overal vrouwen met dikke buiken achter buggy’s wandelen, met in het vizier een hollende peuter. En zij zien mij al helemaal als ‘een van hen’. Als ik even niet op een naam kan komen, wordt er gezegd: ‘Maak je geen zorgen, dat komt omdat je hersenen worden opgegeten door je kind.’ Geen zorgen? En: ‘Ach, het heeft zelfs een naam: placentabrein.’ Dat hadden we niet afgesproken, spreek ik vermanend naar het kind in mijn buik. Wat gebeurt er allemaal in mijn hoofd terwijl mijn ongeborene intussen honderd miljard zenuwcellen in zijn babybrein ontwikkelt?

Gelukkig ontmoet ik tijdens een verblijf in Amerika onderzoeksjournaliste Katherine Ellison. Ze is een vrouw die het krijgen van kinderen voor zich uit heeft geschoven uit angst dat het dan gedaan zou zijn met haar carrière, vrijheid en intellectuele capaciteiten. Zij ontdekte echter in nieuw wetenschappelijk onderzoek dat het moederschap inderdaad een verandering in de hersenen tot stand brengt. Maar in tegenstelling tot alle vooroordelen: ze worden juist slimmer dan ooit. Als ik deze krachtige vrouw spreek bij een Starbuckskoffiehuis, is ze vol van haar ontdekkingen. Ze vertelt, terwijl ze door een stapeltje papieren rommelt en bijna haar beker koffie omvergooit: ‘Het geheugen van vrouwen is tijdens de zwangerschap niet slechter, maar ze is gewoon bezig met belangrijker zaken dan alledaags geneuzel. Je kunt ze vergelijken met Einstein. Van hem is bekend dat hij nooit wist waar hij geld of cheques met grote bedragen had gelaten. Niet omdat hij dom was, hij concentreerde zich gewoon op zaken die voor hem belangrijker waren.’ De tijdelijke verwarring tijdens de zwangerschap is hetzelfde: wat kan jou een vergeten pak yoghurt schelen, je hebt wel wat beters te doen. Overigens is die toestand maar tijdelijk. ‘Je krijgt er beter functionerende en scherper werkende hersenen voor terug.’

Ze heeft haar opzienbare ontdekkingen verzameld in haar boek Moederbrein. Ze schrijft daarin dat mensen zwangere vrouwen als minder bekwaam kwalificeren. En dat ligt ook aan vrouwen zelf. Ze rommelt even in haar papieren: ‘Ah, dit zocht ik.’ Ze laat een stuk zien van Anna Quindlen. Deze columniste van Newsweek had geschreven: ‘Het leek wel alsof mijn eierstokken zich meester hadden gemaakt van mijn hersenen. En binnen een jaar had een zuigeling bezit genomen van de rest. Mijn hersenen werkten niet al te best meer, vooral niet toen ik twee jaar later weer een kind kreeg en niet veel later nog een.’ Katherine lacht: ‘Maar deze Quindlen kreeg in die jaren wel de Pulitzer Prize en schreef daarbij ook nog romans en zelfhulpboeken. Toch voelde Anna zich kennelijk geroepen om te doen of ze dommer was geworden.’ Met enige trots: ‘Vrijwel elk wetenschappelijk onderzoek met ratten laat zien dat moeders het veel beter doen dan maagden. Zet een krekel bij een rattenmaagd in een kooi en deze is zich er nauwelijks van bewust. Doe hetzelfde bij een moederrat en het beest is al verorberd voordat het er erg in heeft. Want naast beter functionerende hersenen zijn je zintuigen ook veel beter. Een moeder kan beter horen, voelen en ruiken.’ Schrijfster Isabelle Allende zei mij al toen ik haar interviewde voor De Standaard: ‘Het is vreemd dat vrouwen de wereldmacht nog niet hebben overgenomen. Want we bevallen, werken, voeden kinderen op en proberen daarbij ook nog de wereld te verbeteren.’

Tips voor drukke moeders: combineer!

Als je een kind hebt, word je geacht dit als vanzelf te doen: zaken combineren. Ideaal voor ‘drukke vrouwen vol verwachting’ om dat nu al te doen. Leer je tijd optimaal te gebruiken:

Geen tijd om naar klassieke muziek te luisteren? Zet de muziek standaard op zodra je wakker wordt, in de auto stapt, tijdens het eten, in een warm bad zakt en naar bed gaat.

Geen tijd om je zwangerschapsdagboek bij te houden? Ideaal om te schrijven is een mooie, rustige torenkamer met kaarsjes. Maar de praktijk leert: neem je dagboek altijd mee en schrijf erin terwijl je in de file staat, in de wachtkamer van de verloskundige zit en elke andere keer dat je moet wachten. En dat is vaak. Het is aangetoond dat je aan het eind van je leven langer voor een rood stoplicht hebt gestaan dan hartstochtelijk hebt gezoend.

Geen tijd voor lichaamsbeweging? Zie overal mogelijkheden: zet je auto zo ver mogelijk weg op de parkeerplaats, neem altijd de trap, doe boodschappen lopend of op de fiets en ga elke avond na het eten tien minuten wandelen.

Gewoon echt geen tijd? Maak ruimte in je huis en leven: gooi onnodige ballast de deur uit. Je leven van nu is het resultaat van je overtuigingen uit het verleden. Bewaar wat je helpt, geef de rest aan de wereld.

De nieuwe man

Bij ons thuis zijn vreemde dingen gaande: sinds mijn zwangerschap voelt Geert zich namelijk verantwoordelijk voor het gezinsinkomen. Hij wil voor zijn vrouw en kind zorgen, zoals het een ware man betaamt. Het lijkt alsof we in een paar maanden een paar eeuwen zijn teruggegaan in de tijd. Hij is bezig met allerlei grote en minder grote projecten. Omdat hij weigert een mobiele telefoon te kopen, heb ik vijftien telefoonnummers van mensen die wel altijd bereikbaar willen zijn. Elke dag krijg ik een lijstje met tijden: ’s morgens is hij aan het repeteren met cabaretière Mylene d’Anjou, ’s middags werkt hij met acteur Porgy Franssen en dirigent Micha Hamel, ’s avonds regisseert hij Voorjaarsontwaken en coacht hij Marc-Marie bij zijn nieuwe programma. Ook volgt hij kabbalalessen in Amsterdam. Ondanks de drukte krijgt hij daarbij een aanbieding om een jeugdtelevisieserie te schrijven en te regisseren. Hij moet dan wel in de eerste weken na de bevalling continu weg, maar het betaalt erg goed. Hij neemt het aan. Geert is bovendien al druk in de weer met de school voor ons kind. Een jezuïetenklooster lijkt hem zeer geschikt. Het creatieve krijgt ons kind wel van ons mee, hij moet ook kennis bezitten. Ik vraag me af of hij gek geworden is: ons kind gaat echt niet op een of ander internaat. Wat is kennis zonder huiselijke warmte? Als hij meent dat we zo snel mogelijk naar België moeten verhuizen omdat het onderwijs in zijn vaderland veel beter is, vraag ik of we wellicht niet beter eerst nog wat aandacht kunnen besteden aan de zwangerschap. Om dit moment te waarderen en gefascineerd te zijn door wat er nu gebeurt. Natuurlijk is het prachtig om plannen te maken, maar het leven van nu is er toch ook om er alles uit te halen? Dus leest Geert voor aan mijn buik, maar spreekt hij natuurlijk ook beloftes voor de toekomst uit. Ons kind blijkt het contact bijzonder te waarderen. Dat merken we als we zwangerschapshaptonomie volgen. Als Geert zijn hand over mijn buik beweegt, volgt ons kind hem als vanzelf. Gaat hij naar rechts, dan voel ik daar licht schoppen. Gaat hij naar links, dan verplaatst de activiteit zich mee.

Veel aanstaande vaders ergeren zich aan de zogenoemde praktische vaderboeken die voor hen op de markt zijn. Geert vindt ze vaak ook van een bedenkelijk niveau. Op een avond leest hij ter illustratie voor uit een van die boeken: ‘Waarover je vrouw voortdurend zal klagen: uitputting, jou, buitensporige salivatie (in medische kringen bekend als pryalisme, maar laat haar dit niet proberen te zeggen) en afstotelijke onderhuidse blauwe lijnen over haar hele lichaam.’ ‘Jij wilt wel dat ik lees over zwangerschap, maar dit is toch walgelijk beschreven,’ meent Geert. Het blijkt dat de taak van de vader vooral praktisch wordt gezien: hoe maak je een kijkdoos en hoe bevestig je traphekjes? Het zijn zaken die Geert nooit zullen boeien, al komen er nog tien kinderen. Als hij met mijn broer John de box in elkaar gaat zetten, zie ik hen binnen een kwartier een glas wijn drinken. De kersenhouten planken zijn wel uit de doos gehaald, maar daar is het bij gebleven. ‘De klusjesman is gebeld,’ stellen ze me gerust. Ik heb altijd gezegd dat ik geen handige man wilde uit vrees anders altijd in een verbouwing te zitten, maar er zijn grenzen!

In de jaren zeventig werd duidelijk dat de rol van de vader inderdaad belangrijker is dan die traphekjes. ‘Hoe een man tijdens de zwangerschap over zijn vrouw en ongeboren kind denkt, is een van de belangrijkste factoren in het succes van een zwangerschap,’ ontdekte psycholoog Thomas Verny. Hij zei: ‘Tijdens de zwangerschap is de moeder de boodschapper van de buitenwereld naar haar kind toe. Niets heeft méér effect op een vrouw dan haar gevoelens over haar echtgenoot of partner. De man moet een goede relatie met zijn vrouw onderhouden, want dat zorgt voor de positieve energie die nodig is om het ongeboren kind een goede start te geven.’ Ook vandaag de dag laat ongeveer elke studie over de vaderrol zien dat zijn support essentieel is voor zijn vrouw en het welzijn van hun kind. Als een vader tegen zijn kind praat, zal het zijn vader na de geboorte direct herkennen. Als het kind huilt, kan het zelfs stoppen als het de stem van zijn vader hoort. ‘Want die vertelt hem dat hij veilig is.’

Zorgen is zwaar voor vaders

Sommige diersoorten zorgen samen volledig voor hun kinderen. De mannetjes van twee kleine apensoorten worden zelfs dikker als hun vrouwtje zwanger is, waarschijnlijk als voorbereiding op de zware taak van het vaderschap. Witoorpenseelaapjes en pinchéaapjes zijn strikt monogaam en papa steekt minstens zoveel tijd in de verzorging van de jongen als mama. Daar bereiden de heren zich dan ook goed op voor. Het was al bekend dat de hormoonhuishouding van mannen verandert in de laatste fase van de zwangerschap, maar nu blijkt uit een onderzoek in het Amerikaanse nationale primatencentrum in Madison dat deze aapjes zelfs dikker worden. Witoorpenseelaapjes zelfs zo’n acht procent!

‘Toen ik vader werd, confronteerde mij dat heel erg met mijn eigen verleden,’ vertelt de wat sombere vriend van mijn extraverte collega Roos. Ze draait met een vinger in haar bos krullen als hij zijn verhalen vertelt: ‘Ik weet nog dat ik tien jaar was en zei dat ik kunstschilder wilde worden…’ Geert haakt na het vijfde verhaal over kleine incidenten in de jeugd zichtbaar af. ‘Kom op, dat is dertig jaar geleden! Je kunt toch niet in het verleden blijven leven? Je vader zal je best pijn hebben gedaan. En nu sta je toe dat hij dat nog altijd doet door het je continu te herinneren. Of je confronteert je vader ermee of je vergeet het en gaat zelf leven.’ Op een dag heeft Geert besloten om mensen op wie hij ooit kwaad was, te vergeven. ‘Ik deed het om vrij te zijn. Vergeven doe je voor jezelf. Als je altijd maar vasthoudt aan kwaadheid, bouw je een muur om je heen. En daardoor tel je ook je zegeningen niet meer. Je duwt mensen uit je leven en wordt alleen maar geïsoleerd.’ Terwijl de mannen verder praten, neem ik me stilletjes voor om nooit te vergeten dat ik vandaag leef. Natuurlijk ben je tijdens je zwangerschap bezig aan de periode die voor je ligt. Maar ik realiseer me ook dat ik op de beste momenten van mijn leven helemaal opging in het moment. En als ik aan de toekomst denk, lijkt ‘leven in het nu’ me alvast een mooie belofte aan ons kind.

Tip: tob niet over wat achter je ligt, pieker niet over de toekomst, maar leef nu. Nu is wat je krijgt. Jij kunt alleen dit moment gebruiken om het maximale uit je leven te halen. Als je gedeprimeerd bent, sta je jezelf toe om je ellendig te voelen over iets wat in het verleden heeft plaatsgevonden of over wat in de toekomst zou kunnen gebeuren. Herinner je het moment dat je het te druk had om ziek te zijn of om je moe te voelen. Probeer een uur lang op te gaan in het moment en voel hoeveel energie je dat geeft.

✽ De laatste stap naar een nieuw leven

Ieder kind dat wordt geboren bewijst dat God de mensheid nog niet heeft opgegeven.

Rabindranath Tagore

Geert heeft een heilig ontzag voor de nakende bevalling. Hij voelt zich als een getuige van het grootste ritueel des levens. De geboorte vindt hij een overgangsrite, iets wat mannen alleen maar naspelen, maar wat bij vrouwen echt is. De pijn, het gevaar voor het leven, de transformatie – alles komt erin samen. Hij gruwelt van woorden als slijmprop en baarkruk. Hij kwam zelfs ooit wat onthutst thuis met het nieuws dat een actrice die hij kende was bevallen op een barkruk. Hoewel hij beseft dat alles goed en noodzakelijk zal zijn, vindt hij dat het tegenwoordig te plat en expliciet wordt gebracht. Voor hem zijn zwangere vrouwen de belichaming van het mysterie.

‘Hoe ga je bevallen?’ vraagt Roos terwijl ze een rode haar uit haar rode wijn vist. Zelf heeft ze wat trauma’s overgehouden aan haar eigen ervaringen. Ze had zich de eerste keer een thuisbevalling ‘laten aanpraten’. Toen het mis dreigde te gaan, moest ze letterlijk door het raam naar buiten getakeld worden. Ik probeer niet te luisteren als ze de details op tafel gooit over de vacuümpomp. Ik vertel dat ik het zelf zo klein mogelijk wil houden: samen met Geert en een verloskundige. Ik moet er niet aan denken dat onze moeders of mijn schoonvader aanwezig zouden zijn. Ik zie hen in gedachten al regelmatig op hun horloges kijken, daar geduld niet tot hun meest aanwezige karaktereigenschappen behoort. Absoluut niet!

Ik wil ook niemand op de hoogte brengen als ‘het’ is begonnen. Het idee dat iedereen op het verlossende bericht van een geboorte wacht, lijkt me vreselijk. Heel verstandig, vindt ze. Want als je wordt afgeleid, kan er adrenaline in je bloed komen en dan worden je weeën minder sterk. ‘Dat is handig voor wilde dieren als er gevaar dreigt, die stellen hun bevalling dan gewoon uit totdat ze weer veilig zijn. Maar als je hoopt op een vlotte bevalling, is het niet echt prettig.’ Ze weet me ook nog te vertellen dat in het oude Griekenland vrouwen tot Artemis baden. ‘Voor een soepele bevalling of een snelle dood.’ Ik doe maar alsof ik het niet heb gehoord. En repeteer: ‘Onze diepste angst is niet dat we onmachtig zijn. Onze diepste angst is dat we onvoorstelbaar krachtig zijn. Niet de duisternis, maar het licht boezemt ons angst in.’

Joodse mystici zeggen dat een engel van boven naar de moederbuik wordt gestuurd. Daar krijgt de ongeborene les, zodat hij is voorbereid op het leven. Als de geboorte nadert, legt de engel zijn vinger op de lippen van het kind, dat vervolgens alle wijsheid vergeet. De kennis blijft nog wel bestaan op een onbewust niveau. Het is de taak van ieder mens om alle wijsheid die in ons zit naar het bewuste niveau te tillen.

Het is eerste kerstdag. Ik heb een wat vreemd gevoel in mijn buik, maar het voelt meer grappig dan wat anders. ‘Als dit het is, valt het mee, joh. Het is best een lekkere tinteling,’ vertel ik Geert. Ik vraag me af of het wellicht komt door het warme voetenbad de avond ervoor. Pedicure Anky had deze tip uit grootmoeders tijd gegeven. ‘Ik was mijn zwangerschap zo zat. Dus ging ik met mijn voeten in een warm bad en de weeën begonnen.’ En nu lijkt het er toch ook een beetje op dat bij mij hetzelfde gebeurt. Geert besluit de verloskundige te bellen. Want zonder tegenbericht staan om vier uur mijn moeder en de voltallige Belgische schoonfamilie voor de deur. Geert en ik organiseren namelijk het kerstdiner dit jaar, voor elf mensen. De jonge verloskundige Else-Marie constateert na wat voelen (au!) dat er nog niets aan de hand is. ‘Je kunt gewoon kerst vieren hoor.’ Ik antwoord ‘fijn’, maar ben toch wat teleurgesteld dat ik vandaag weer geen moeder zal worden.

Om halfvier gaat de bel: mijn moeder arriveert in Chanelpakje en een wolk van parfum. Een kwartier eerder zijn de milde krampjes voelbare samentrekkingen geworden. Ik fluister haar toe: ‘Ik denk dat het is begonnen.’ Ze reageert direct als door een zwerm bijen gestoken: ‘Denk, denk! Natuurlijk is het begonnen! Bel iedereen af!’ Maar een kwartier later gaat de bel alweer, ditmaal stapt de Belgische schoonfamilie uitbundig binnen. Ik serveer sushihapjes, maar sla zelf over. Ik luister naar de nieuwjaarsbrief van mijn elfjarige blonde neefje Arne en doe mijn best om te lachen. Even later zeg ik zo normaal mogelijk dat ik even naar boven ga en laat iedereen achter aan tafel. ‘Wat heeft Christine toch?’ vraagt mijn schoonvader als de gastvrouw is verdwenen. ‘Maar papa toch, dat zijn weeën,’ antwoordt schoonzus Sonja. Een moment later is ze boven, met de veertienjarige Niels. Ik probeer zo ontspannen mogelijk te kijken, maar het valt niet echt mee. ‘Voelt het ongeveer als een gescheurde meniscus?’ wil Niels, de voetballer van de familie, weten. Sonja laat hem weten dat het toch wel wat erger is. Niels gaat er somber van kijken. Maar als hij ziet dat ik hem observeer, lacht hij met een blik van: dan zal het best meevallen.

Terwijl ik boven wat verschillende posities probeer om de golven van pijn op te vangen, lijkt zich beneden een Italiaanse kerst te voltrekken. Met flessen Fleurie, wilde havanna’s, luide gesprekken (wie zegt dat Nederlanders luidruchtig zijn en Belgen zacht converseren, heeft mijn gepassioneerde schoonfamilie nooit ontmoet) en veel gelach. Boven probeer ik in mijn zwarte avondjurk te denken aan het heilige aspect van bevallen. Het is niet zo dat ik persoonlijk de menselijke soort in stand houd, maar ik ben straks wel een van hen die nieuw leven in deze wereld brengt. Het geeft me een bijzonder gevoel: ik sta voor een grootse taak. Maar als de volgende wee zich aandient, denk ik vooral: dat ellendige warme voetenbadje ook!

Thuis ontsluit het beter, werd me geleerd tijdens de zwangerschapsgym. Omdat je daar het minst wordt gestoord en je zo weinig mogelijk hoeft te communiceren. Maar als ik even later met mijn enorme buik in de dampende badkuip wil stappen, wordt er zachtjes op de deur geklopt. Het is neefje Arne, die zich achter de deur afvraagt waar het dambord ligt. ‘Achter de kast, rechts,’ puf ik omdat een nieuwe golf zich aandient. Het volgende moment gaat de deur open en staat de verloskundige naast het bad. ‘Ik had de bel helemaal niet gehoord,’ zeg ik verbaasd. ‘Ach, de deur stond open, ben dus ik maar gewoon naar boven gelopen,’ zegt ze. De voordeur open? Wat is er beneden toch allemaal aan de hand? ‘Is het dit ongeveer?’ wil ik weten als er weer een wee komt. Maar Else-Marie vertelt laconiek dat dit pas de voorbereidende fase is: ‘Het zal straks nog wel wat heftiger worden.’

Als ze weg is, probeer ik me weer op mijn ademhaling te richten. Als je geest stil wordt, neemt je lichaam het over, las ik. Maar ik hoor alweer stemmen aan de deur. Het is onze blonde overbuurvrouw Leontien, die stralend vraagt of er al een kerstkindje in de straat is geboren. ‘Ach nee,’ antwoordt mijn schoonvader terwijl hij aan zijn sigaar trekt. ‘Christine ligt boven en heeft wel wat pijn. Maar beneden genieten we gezellig van een kerstdiner.’ Achteraf vertelt ze dat dit nieuws aan haar diner met grote ontsteltenis is ontvangen. ‘Er is een vrouw in barensnood en de rest van de familie snijdt rustig de zalm aan!’

Geert jongleert tussen de benedenverdieping en boven. ‘De-ze-weegaat-nooit-meer-weg,’ puf ik. Geert probeert: ‘Schat, in het boekje stond: “Deze wee komt nooit meer terug.”’ Dat klinkt toch logischer. Ik wil ademen: ‘Ik ben in perfecte harmonie met de natuur,’ maar ik voel me onrustig. ‘We weten waarvoor je het doet,’ probeert mijn liefste me aan te moedigen. Ik voel dat hij straks zal beginnen over ‘de reis ernaartoe is vaak net zo mooi als de bestemming zelf ’. En in een flits gaat onze nachtelijke voettocht in Sri Lanka door mijn hoofd. Een paar maanden per jaar beklimmen honderden pelgrims de 5000 treden naar Adams Peak, de heiligste plek van het eiland. En terwijl Geert me een vakantie met cocktails op het strand had beloofd, moesten we zodra hij dit wist natuurlijk midden in de nacht die berg op. Met als beloning aan de top een adembenemende zonsopgang. We gingen vol enthousiasme op pad en liepen in een lekker tempo. Waar maakt iedereen zich toch druk om, vroegen we ons luchtig af. Even later kwamen we een Amerikaans koppel tegen. Ze vertelden: ‘Het is loodzwaar. Vooral het laatste stuk. Dat gaat loodrecht omhoog. Je hebt relingen nodig om niet naar beneden te storten.’ Het bleek dat we nog niet eens bij de berg waren aangekomen! Na onze ontspannen wandeling van een uur, wachtten ons nog altijd die 5000 treden! Even later begon het inderdaad: de in rots gehouwen treden naar boven. We liepen voor mijn gevoel al uren en uren over het pad, dat hier en daar slechts verlicht werd door kaarsen, toen ik zei: ‘Ik stop ermee. Bekijk het maar, jij ook altijd met je plannen!’ Demonstratief ging ik zitten. Een Srilankaanse jongen keek me verbaasd aan. Toen hij vertelde dat het nog maar vier uur trappenlopen was, wist ik het zeker: ik bleef zitten. Tot Geert zei: ‘Christine, je moet deze berg zien als het leven. In het begin gaat het makkelijk en heb je moed. Daarna komen de eerste kuilen en hindernissen. Maar je weet waar je voor gaat: de top. Daarom doen we dit. Wij zullen nooit opgeven. Wat er ook gebeurt. Hoe zwaar het ook wordt in ons leven. Wij gaan altijd door. Hoe kun je anders weten hoe de victorie voelt?’

Met ‘Christine, het toilet beneden is verstopt geraakt’ haalt Geert me terug naar het hier en nu. Komt de invasie van beneden straks naar boven? Beneden klinkt gegil. Het blijkt dat mijn moeder per ongeluk hete koffie door de keuken spuit omdat ze geen idee heeft hoe mijn koffiezetapparaat werkt. Ik zie het als een teken. We gaan ‘lekker rustig’ naar het ziekenhuis.

Om klokslag twaalf uur komen we de trap af. Ik voel me even net zo bijzonder als Maria, moeder der moeders. Iedereen kust, sust en wuift. Mijn schoonvader schrijft even later in ons gastenboek: ‘Een kerstfeest om nooit te vergeten. Een echte Bijbelse toestand. Ik zag jullie vertrekken, het leven tegemoet. Morgen zijn jullie met z’n drietjes.’

Hoewel het chaotisch was, voel ik me rijk dat mijn kind in deze familie geboren mag worden, waar zoveel liefde, warmte en steun is. En waar iedereen, zo bleek de dag erna, het huis tot in het kleinste hoekje had opgeruimd.

Pas in de auto constateer ik dat ik mijn zwarte avondjurk weer aan heb omdat die als enige in de badkamer lag, maar ik kan me er niet druk om maken. Ik probeer me te ontspannen in de hoop dat ik het hormoon oxytocine ga aanmaken, wat ‘snelle geboorte’ betekent. Zal dit me gegeven worden op deze tweede kerstdag? Of zal het nog dagen duren voordat ik werkelijk een kindje in mijn armen heb? Hoe vaak heb ik niet naar dat lege bedje gekeken en me verwonderd over het feit dat daar een kindje zou liggen? Onder die schone lakentjes. Ons zoontje? Of ons dochtertje? Zal het er nu echt van komen?

Een zachte entree

Vroeger ging men ervan uit dat je een baby na de geboorte ondersteboven moest houden om het vervolgens een klap te geven om de ademhaling goed op gang te brengen. Nu weten we dat dit niet nodig is. Een zacht welkom is heilzamer. Vooropgesteld dat er geen complicaties zijn, kun je een paar simpele dingen doen voor een liefdevolle entree:

Vraag of het licht gedempt kan worden.

Zorg ervoor dat het zo stil mogelijk is.

Laat de baby bijkomen op je buik.

Geef je kind de kans om zelf te gaan ademen: eerst krijgt het nog zuurstof via de navelstreng. Als het er klaar voor is, gaat het zelf door de longen ademen. Ook zal het eerst gapen. Niet van vermoeidheid, maar om ervoor te zorgen dat er een flinke hoeveelheid lucht in de longetjes komt. De natuur weet precies wat er nodig is om de ademhaling op gang te brengen.

De laatste fase

Voor de ingang van het ziekenhuis voel ik pas werkelijk wat ontsluitingsweeën zijn. Mijn vliezen zijn gebroken en er woedt een orkaan in mij. Ik wil wel in mezelf keren, zoals dat zo mooi heet, maar ik krijg er nauwelijks de kans voor. Een vrouw die net naar buiten komt, ziet me. ‘Pak direct een rolstoel,’ beveelt ze haar echtgenoot. Zelf pakt ze kordaat een koffertje over van Geert – dat is volgepropt met mooie muziek, lekkere massageolie en zwart-witfotorolletjes, maar waarin, zo bleek later, praktische zaken als rompertjes ontbraken – en helpt ons op weg naar de etage waar kindjes ter wereld mogen komen. ‘Straks weet je waarvoor je het allemaal hebt gedaan.’ We nemen afscheid van elkaar alsof we elkaar al jaren kennen…

Na twee uur weeën opvangen in het ziekenhuisbad vraagt de verpleegkundige ineens: ‘Moet je poepen?’ Ik piep een beetje dat ik ‘een lichte druk voel beneden’. Het is voor haar het teken om de verloskundige te bellen, die thuis ligt te slapen.

Bevallen confronteert me keer op keer met mijn eigen lichamelijkheid. Het blijft wennen om uitgebreid getoucheerd te worden. En met mijn jurk omhoog op een baarkruk plaats te nemen. (Ik had toen nog geen idee dat ik een uur na de bevalling nog altijd wijdbeens zou worden dichtgenaaid.) Wel had ik Geert bezworen alleen naast mijn hoofd te staan en geen moment tussen mijn knieën te kijken. Want ooit – hoewel ik er op dat moment niet aan moest denken – zou ik weer een godin worden in onze eigen suite d’extase en dan konden beelden van de bevalling alleen maar afleiden. In het kader van de romantiek had ik ook bedacht niet op een baarkruk te zullen plaatsnemen. Maar het moet gezegd, het bevalt me uitstekend. Ik kreun en grom als verloskundige Else-Marie roept dat ze al heeft gezien dat ons kindje ‘weinig haar’ heeft. Ik grom een beetje beledigd verder.

Het gaat allemaal om de geboorte van het hoofdje, zo heb ik begrepen. De rest schijnt dan als vanzelf te gaan. Ik heb eens gelezen dat het hoofd van baby’s ooit zo groot was dat het nauwelijks meer door het geboortekanaal heen kon. Moeder Natuur paste zich aan. En zorgde ervoor dat het cerebellum, de kleine hersenen, kleiner werd. Dat deel is het balans- en coördinatiecentrum en zorgt ervoor dat je recht loopt, niet van je stoel valt en op een fiets kunt rijden. Ook coördineert het bewegingen als schrijven, met een bal gooien en praten. Hoe dan ook, ons cerebellum werd kleiner, zodat we toch nog geboren konden worden. Maar het maakte wel dat baby’s na negen maanden zwangerschap vrij hulpeloos ter wereld komen. Pas na de geboorte groeit dit deel explosief.

Al snel vraagt de verloskundige me toch weer op het bed te komen liggen. Ik voel me als Hercules die zijn twaalf werken moet volbrengen en concentreer me op de laatste fase. En dan wordt er om vijf over halfvier in een nanoseconde een wezentje uit een andere wereld geboren. Een prachtig, gaaf, ongeschonden, volmaakt mensje. Dat ik tegen mijn naakte bovenlichaam aanhoud en nooit meer wil loslaten. Geert houdt me steviger vast dan hij ooit heeft gedaan. We kijken naar elkaar en dan weer in de helderste ogen die ik ooit heb gezien. We kussen en kroelen met dit zachte kindje dat nu al niet meer uit ons leven valt weg te denken.

Hoewel we ons tijdens mijn zwangerschap honderden keren hebben afgevraagd ‘wat zal het zijn’, houdt ons dat nu niet meer bezig. De verloskundige vraagt na een minuut of tien verwonderd: ‘Willen jullie nou echt niet weten wat het is?’ Als ik naar beneden kijk, opent mijn wonderkind net haar beentjes. ‘Het is een meisje,’ huil ik dolgelukkig. ‘Een Zonneke,’ fluistert Geert. ‘Lon-ne-ke,’ noteert een verpleegkundige op het armbandje.

Geert gloeit. Hij houdt bij het doorknippen van de navelstreng niet de diepzinnige redevoering die hij had voorbereid, maar schrijft later: ‘Ik hou je in mijn armen en weet: ik ben vader. En als ik in je inktblauwe ogen kijk, zie ik een kleine, wijze vrouw. Ik hoef je niets te leren. Alle wijsheid van alle ontelbare vrouwen die leefden, zie ik in je doordringende blik verzameld.’

Tot mijn schrik neemt de verloskundige na een uurtje ons dochtertje mee voor wat tests. Weg van mij, haar liefdesbron. Ze verdwijnen met Geert achter een muurtje. Ik hoor hen lachen en leidt daar maar uit af dat ons kind het blijkbaar geweldig doet. Maar iedereen is mij vergeten! De vrouw die dit wonder ter wereld heeft gebracht. Kan dit meten, wegen, knijpen en testen niet wachten? Snapt nou niemand dat wij bij elkaar willen zijn en bij elkaar horen? Dat op dit moment niets belangrijker is dan de liefde?

Als ze na vijf minuten – eindelijk! – tevoorschijn komen, wordt Zonneke weer bij me gelegd. Ze hoeft niet aangelegd te worden. Als vanzelf kruipt ze wat omhoog, opent haar mondje, smakt even en drinkt vervolgens alsof ze nog nooit iets anders heeft gedaan. Het blijkt dat de smaak en de geur van het vruchtwater op haar handjes haar hebben geleid naar een olieachtige substantie op mijn tepels, die blijkbaar ruikt naar vruchtwater. Ze kijkt me intussen nog altijd doordringend aan alsof ze goed tot zich door wil laten dringen wie haar moeder is.

Pasgeboren kindjes blijken al na vier uur het gezicht van hun moeder te herkennen. Dat is onderzocht in een experiment. De kindjes kregen een videoscherm te zien waarop steeds een ander vrouwengezicht in beeld kwam en daaraan was een fopspeen verbonden. Als het kind op een bepaalde manier zoog, verscheen er een willekeurige vrouw. Ging het op een heel andere manier zuigen, dan verscheen de moeder. Na een tijdje gingen de jonge kindjes zo zuigen dat altijd het gezicht van hun moeder tevoorschijn kwam. Ook blijken ze meteen de stem van de moeder te herkennen.

Na ruim twee uur intens contact zakt Zonneke weg in een diepe slaap. Geert stapt om zes uur in zijn auto. ‘Het was nog aardedonker, maar in mijn hart scheen de zon.’ Ik ben klaarwakker en kan alleen maar kijken naar het kindje naast me (kijk, nou ze heeft ook een tongetje!). Als ik haar handje streel, omklemt ze mijn vinger alsof ze die nooit meer wil loslaten. Ze is perfect en ik beloof mijn kind haar ook zo te behandelen. Zodat mijn dochter trots is op zichzelf. Als het ziekenhuisontbijt wordt gebracht, houdt ze me nog altijd vast en heb ik mijn blik nog geen moment afgewend. Claudia Cardinale zei lang geleden al: ‘Een vrouw die slaapt als een baby, heeft zelf geen kinderen.’

Als ik een paar dagen later in mijn kantoor kom, zie ik een foto van Geert en mij op de bergtop in Sri Lanka. En ik denk: we hebben opnieuw de top bereikt. Zonneke had zich vol vuur losgemaakt van de aarde die haar negen maanden verborgen hield. De wereld zal met haar nooit meer koud zijn.

Dan valt mijn oog op een briefje van mijn schoonzus Sonja, geschreven toen ik aan het bevallen was. In zijn eenvoud raakt het me tot in het diepst van mijn hart: ‘Als je dit leest, ben je mama.’

Korte levenslessen in de buik

Je kind:

Het leven in de baarmoeder en de eerste levensjaren vormen een geheel.

Een kind wordt psychisch gevormd tijdens de zwangerschap en de eerste drie levensjaren.

De geestelijke en lichamelijke ontwikkeling van kinderen van moeders met veel stress loopt achter bij kinderen van moeders die nauwelijks stress hadden.

Een kind in de buik is heel gevoelig en registreert alles wat de moeder ervaart.

Een kind herkent het gezicht van de moeder, haar stem en de stem van de vader na de geboorte vrijwel direct.

Jijzelf:

Je legt in negen maanden de basis voor een leven.

Spanningen maken dat je lichaam overschakelt op een verdedigingsmechanisme.

De energie die je hebt tijdens je zwangerschap is de energie die je meegeeft aan je ongeborene.

Breng meer kleur op je bord en je eet vanzelf gezonder.

Massage heeft een positieve invloed op je zwangerschap en bevalling.

Je kunt depressiviteit van je kind al tegengaan voor de geboorte.

Last van het placentabrein? Na je zwangerschap krijg je beter functionerende en scherper werkende hersenen. Ook kun je beter horen, voelen en ruiken.

De vader:

Als mannen zorgen voor een goede relatie met hun zwangere partner, geeft dat een positieve impuls naar het kind.

Mannen kunnen in negen maanden een eeuw teruggaan in de tijd: ze willen financieel voor vrouw en kind zorgen. Het is net zo natuurlijk als de vrouwelijke drang tot nestelen.

Mannen kunnen de entree zo zacht mogelijk maken door te zorgen voor gedempt licht, zo weinig mogelijk geluid en afleiding.

Als een vader tegen zijn kind praat tijdens de zwangerschap, zal het hem na de geboorte direct herkennen.

Als een kind huilt, kan het stoppen zodra het de stem van zijn vader hoort.