Lulu Wang

HET TEDERE KIND

Van Lulu Wang zijn verschenen:

Het Lelietheater

Brief Aan Mijn Lezers

Het Tedere Kind

Het Witte Feest

Seringendroom

Het Rode Feest

Bedwelmd

Heldere Maan

Wilde Rozen

Nederland, wo ai ni.

Verkrijgbaar als papieren boek.

Verkrijgbaar als App.

Download hier de Androidversie van Nederland, wo ai ni (€7,99)

Download hier de Appleversie van Nederland, wo ai ni (€7,99)

De appstore van Microsoft 8 volgt.

www.luluwang.nl

NEDERLAND, WO AI NI

Lulu vertelt…

Demofilmpje 

Kortfilm 'Special Offer', gebaseerd op dit boek. 

© 1999, eerste druk, papieren versie, 2012 e-book

ISBN: 978-90-820047-9-3

NUR-code: 301

Redactie: Jan Vanhaelen

Kalligrafie: Fuzeng Wang

Omslagontwerp en omslagbeeld: Ingo Leth

Zetwerk: Yves Blindeman

© Lulu Wang

Uitgeverij Lulu Wang, Lulu Wang Holding B.V.

Niets uit deze uitgave mag openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, internet of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur en van de uitgever.

Voor mijn lieve vriend Will

en voor mijn dierbare vader en moeder

Wat gebeurd is gaat nooit voorbij

Zhizi zhixin

Wat er ook is voorgevallen

ik koester het vlekkeloos hart

waar ik huilend

mee geboren ben

Een

Op een dag droomde Zhuangzi dat hij een vlinder was

Of was het de vlinder die droomde Zhuangzi te zijn?

Verlangenrode esdoornbladeren. Overal lagen ze. Op de koperbruine aarde, tussen de half afgebrokkelde bakstenen, die niet meer dan een vluchtige herinnering vormden aan de tempelklok die ze honderden, misschien wel duizenden jaren geleden hadden willen afbeelden. Centraal een zittende Boeddha, met neergeslagen ogen, sereen en oud. Zo oud, dat Hij Zijn linkerhand en rechteronderarm verloren had. De harmonie en vrede die Hij aan de eeuwenjonge esdoornbomen, aan het levende fossiel - de aarde - en aan de halfverteerde bakstenen tempelklok schonk was echter nog even voelbaar vitaal als in de tijd dat menselijke hand Zijn evenbeeld in deze gebedsplaats oprichtte.

'Ayuthaya, Thailand.' Hardop las Lilan de bordeauxrode letters op de ansichtkaart en keerde hem om. Alsof dat nodig was. Met gesloten ogen en met haar analyseringsvermogen op nul kon ze weten wie de afzender was en wat hij te melden had. De hete, geurige kokossoep, de markt waarop men voor een fluitje van een cent zijn verrotte kies door een tandboer kon laten verwijderen, de boterzachte maar staalsterke handen van de Thaise masseuses - zou hij het lef hebben om ook zijn fallus onder die behandeling te laten sorteren? Lilan haalde haar schouders op. Het kon haar nog minder dan niets schelen wat Jean daar uitspookte. Sterker nog, ze gunde het hem van harte - wat hij ook maar wenste te beleven. In de twaalf jaren die waren verstreken sinds zij hun drie maanden durende koorts-relatie naar de klippen hadden geholpen, was het slechts één vrouw gelukt om haar voeten tussen zijn hartedeuren te zetten.

Peking, 1966

De vijfjarige Lilan stond hoog op de glijbaan. Boven haar voerden witgejurkte hemelmaagden een dans uit in slow motion. Achter hen was een azuurblauw decorstuk opgesteld, dat zo helder was dat Lilan er dwars doorheen kon kijken, regelrecht het Nirwana in dat zich erachter schuilhield. Haar eigen roze jurkje klapte tegen haar kuiten: een lentebries zigzagde tussen haar benen en kietelde ze, zacht en voorzichtig. Het leek wel of iemand met een veertje over haar blote ledematen streek. Het vage maar daarom niet minder neusstrelende parfum van de ronghua-bloesem besprenkelde haar reukkanaal en de verkwikkende kinderpraatjes in de speeltuin onder haar functioneerden als de achtergrondmuziek voor de voorstelling luisterend naar de naam Lentevreugde.

Een nieuw aanzoek van de bries toverde haar jurkje om in een parachute. Ze spreidde haar armen als een jonge zwaluw haar pasvolgroeide verenvleugels. Als het aan haar lag kon ze nu per ommegaand vertrekken naar het Nirwana, het azuurblauwe luchtruim in, met het zalige gevoel dat haar tijdelijk gewichtloos maakte.

Maastricht, 1986

Lilan gaf haar ogen goed de kost. Het was de tweede dag na haar aankomst in Nederland, en wat ze tot dan slechts kende als de illustraties bij Andersen's fabels stond hier overal pal voor haar neus: kerken, kastelen, blauwgrijze kinderkopjes in kronkelende steegjes tussen middeleeuwse huizen… Het waren de automatisch openende deuren van de Edah en de streepjescode op de gestampte muisjes die ze voornemens was te kopen die haar terugvoerden naar de realiteit - ze bevond zich buiten de droom.

In de lange rij bij de kassa zei iemand 'Grrpjft imnpaasch' tegen haar. Ze keek op van haar boodschappen naar de bron van de onbegrijpelijke Nederlandse woorden.

Ze smolt weg op de linoleum vloer. De beheerser van de Nederlandse taal was een jonge man die haar gebaarde vóór te gaan: ze had slechts één artikel af te rekenen, terwijl zowel voor als achter haar weekendboodschappers stonden met karren vol ze-wist-niet-wat-en-waarom-zo-veel. Ze kon dwars door zijn oogbollen heen kijken. Waren die écht? Hoe konden ze zo helder zijn, zo licht? Het waren sprekend de ogen van een Perzische kat. Ze bloosde vanwege haar geheime monoloog en keek snel de andere kant op.

Maar de jonge man was blijkbaar röntgenoloog - hoe kon hij anders haar gedachten lezen? Toen ze uit de elektrische poort stapte, volgde hij haar op de voet. 'Usprchzkgrgnrltsss. English? Do you speak English? '

Lilan knikte.

Zijn Perzische-kattenogen gaven een blauwgroenig licht af. Ze wilde de prinses uit Andersen's fabel zijn. En hij was de prins op de motorfiets.

Het schilderachtige Maastricht was een ideaal decor voor haar middeleeuwse Europese droom. De bezitter van de kattenogen heette Jean. Ook dat paste bij de sprookjesachtige entourage. En ook hij hield van gestampte muisjes op wit brood met roomboter…

Maastricht, 1987

Ria heette de griet die haar hoge hakken tussen Jean's hartedeur plaatste nadat Lilan haar drie maanden durende koortsige relatie met hem naar de klippen had geholpen. Twee weken nadat Jean Ria had leren kennen, kwam Lilan hem bij een housewarming van hun gemeenschappelijke vriendin Marloes tegen. Lilan toonde zich verrast. En voor de verandering vóelde ze zich dit keer zelfs zo.

Vanaf het moment dat ze binnenkwam zag ze al hoe hij zich wapende. Hij trok zijn vriendin naar zich toe en stelde een tweepersoonsloopgraaf op. Lilan walste eroverheen, sprong op en poogde hem op de haar vertrouwde manier een zoengroet te geven. Hij weigerde echter zijn afstandelijke rug te buigen. En natuurlijk had ze geen ladder of steiger bij zich om de wangen van zo'n lange blanke man te kunnen bereiken.

'Good afternoon, Miss Jing,' zei Jean in de taal waarin hij haar ooit de liefde had verklaard, terwijl hij inmiddels dondersgoed wist dat ze Nederlands kon praten als de zuster van Brugman en zelfs al een aantal boeken uit die taal in het Chinees had omgezet.

'Hoi, Jean! Leuk om je weer eens te zien!' Lilan bediende de hand die haar werd aangeboden als een katrol, tot zijn schouders annex hoofd haar neus bereikten en - mmm… - plantte drie kusjes op zijn vlammende kaken.

Twee dagen later belde Marloes Lilan. 'Heb je het gehoord? Jean heeft Ria buiten gezet! Ik heb hem nog zo gewaarschuwd: "Neem geen meisje van boven de Moerdijk." Maar wie niet wil luisteren, moet voelen…'

Lilan zweeg. Dit was geen nieuws voor haar. Het was de kwaadaardige bevestiging van wat ze had voelen aankomen toen haar natte lippen die avond zijn blondharige gezichtshuid raakten.

In de tien jaar die daarop volgde bezocht een regelmatig terugkerend aantal ansichtkaarten uit het Verre Oosten Lilan's brievenbus. Dan weer was Jean in de Filippijnen op zakenreis, dan weer in Thailand of Maleisië. 'Ik zie je overal, Lilan. De meisjes hier hebben jouw stem, ze hebben dezelfde handen als jij…' Telkens als hij in Nederland was, belde hij haar op, met zorgvuldig gedoseerde regelmaat. Voor een afspraak die ze beiden elke keer op het laatste nippertje unaniem cancelden. Lilan had hem meermalen willen vragen waarom hij niet 'gewoon' deed - een Nederlands meisje de hand vragen en samen met haar blonde nazaten teweegbrengen. Ook had ze hem willen doen opbiechten wat hij toch voortdurend in Azië te zoeken had. Een geliefde? Een genotsdeelster - of dito uitdeelster? Lijm voor zijn aan diggelen geslagen droom?

Wat haar echter nog het meest stoorde was niet zozeer waarom hij zo raar deed, maar veeleer wat zij hem had aangedaan - waardóór hij zo raar deed. Het was niet de eerste keer dat haar ex-minnaars - in hun eigen woorden - 'vegetarisch' waren geworden na de beëindiging van de relatie. Een ondoorgrondelijk schaamrood veroverde haar wangen en drukte door tot haar slapen.

Peking, 1982

'Mijn oudste zus Ninan…' Caiyun, Lilan's zeventienjarige dienstmeisje uit de provincie Anhui, waar men zich niet druk maakt om het verschil tussen L en N, liet haar plumeau over de lampenkap in de zitkamer gaan en keek 'interessant' uit haar ogen. 'U weet niet half wat een kwalijke invloed Qianyun, mijn twaalfjarige zusje, op baby's kan uitoefenen…'

Lilan legde haar vinger op de regel in haar studieboek, en keek inderdaad geïnteresseerd op naar haar gesprekspartner - ze was het enige kind van het gezin en besprak de dingen die haar aangingen vanzelfsprekend niet met haar ouders, maar met haar bediende.

Caiyun versmalde haar ogen, creëerde al doende de mysterieuze sfeer waarin haar verhaal het beste zou kunnen floreren en vervolgde: 'Een vrouw in ons dorp, die naast het bebouwen van rijstvelden ook blouses en broeken naait - net als mijn moeder dus - is vlak voor het Maanfeest bevallen. Het is echt een leuk jochie. Ik ben naar hem wezen kijken, samen met mijn oudste zus Fengyun. Natuurlijk wilde Qianyun ook mee, maar mijn moeder zei tegen haar: "Thuisblijven! Wat heeft die arme boerin je misdaan, dat je per se haar zoontje wil zien?" '

Lilan schoof haar studieboek van zich af en fronste haar wenkbrauwen.

'Begrijpt u het niet? Mijn moeder mag dan lippen als scheermessen hebben, ze heeft het hart van Boeddha. Ze beschermt die pasgeboren baby tegen haar eigen jongste dochter!'

'Waarom? Is ze dan zó gevaarlijk?'

'Mijn oudste zus Ninan, ik zal het u uitleggen. Erwazi, een buurjongen van vier, kreeg twee herfsten geleden ruzie met mijn zusje Qianyun. En prompt, een dag later viel zijn hoofdhaar met bosjes tegelijk uit. Zijn ouders kwamen zo snel ze konden naar ons huis, gewapend met een mand dadels die ze net hadden geoogst. Ze maakten kowtows voor Qianyun. Mijn moeder was kwáááád"…! Ze heeft mijn zusje alle hoeken van de kamer laten bezichtigen. Toen pas gaf Qianyun het op.'

'Wat gaf ze dan op?'

'Haar boze oog, natuurlijk! Ze peuzelde in haar eentje de complete mand dadels op. Fengyun en ik mochten toekijken hoe de ene pit na de andere Qianyun's bek uitvloog. Die stinkvos! Hèhè, toen de boerin annex naaister van een zoontje bevallen was, kreeg mijn zusje haar verdiende loon. Nu mocht ze mooi thuis blijven zitten mokken. Maar als ze de baby wel zou hebben gezien, zou ik het ergste voor hem vrezen.'

'Hoezo het ergste?'

'Dat hij dood zou gaan, natuurlijk.'

Lilan's kaken vielen uit hun scharnieren.

Caiyun knikte gewichtig. Geen spier van haar perzikfrisse gezichtje verried een druppeltje twijfel.

Den Haag, 1999

Lilan zwaaide met Jean's ansichtkaart alsof het een waaier was waarmee ze haar piekerwolken de laan uit kon sturen maar ze bleef hardnekkig tobben. Zou ze een geestverwante van Qianyun zijn? Iemand die een kwalijke invloed op anderen kon uitoefenen? In haar geval dan op haar geliefden? Ze kreeg het er benauwd van.

Wacht eens even. Ze begon de achterkant van de kaart te lezen. Haar handen trilden.

Thailand, 16 mei 1999

Mijn lieve Lilan,

Vannacht heb ik gedroomd. In de droom had ik contact 

met je. We hebben samen alles wat er tussen ons is

geweest en gebeurd uitgepraat. Daar heb ik nu vrede

mee. Als je diep in je hart kijkt en voelt, dan weet je

dat je me niet altijd even fair behandeld hebt. Maar

dat was enkel uit onmacht, dat heb je nooit zo bedoeld.

Tot deze wijsheid ben ik vannacht, hier in het verre

Thailand, gekomen…

I wish you well.

With all my love,

je Jean

Maastricht, september 1986

Het bed in Jean's studentenkamer was net groot genoeg om één persoon - ofte wel een tweetal zich in liefdeshouding bevindende mensen - te huisvesten. Jean's zweet biggelde van zijn nek op zijn kin, en druppelde op haar borsten. Lilan's huid zoog het op als een lap woestijngrond. Ze had de keren niet geteld dat zijn vulkaan tot uitbarsting was gekomen - waar haalde hij zo veel enthousiasme vandaan? - maar ze wist wél hoe bar het met haar eigen hartstochtsveld was gesteld. Ze voelde hoe haar heupen tegen de synthetische matras gedrukt en gebonkt werden, hield haar adem in en provoceerde de gewenste ademnood. Hondsdolgraag wilde ze besmet worden met zijn genot, met zijn veelvuldig herhaalde extase. Ze spande haar beenspieren, probeerde te voelen en desnoods te fantaseren wat er binnen in haar gaande was, maar op een mechanisch gedreun na merkte ze niets dat haar maar in de verste verte boeide. En ze hield nog wel zo veel van Jean! Echt, serieus waar! Haar hersenen kraakten. Met vrouw en macht poogde ze een gedachtepad uit te vogelen dat leidde tot haar eigen genot…

Ze sloot haar ogen. Ze zag het levendig voor zich: hoe een arend een haas oppikte, diens buikje openscheurde en ingewanden opslorpte. De ogen van het roofdier bliksemden als lampionnen en zijn klauwen staken dwars door de fluweelzachte vacht van het beestje in diens buikinhoud. Opeens voelde Lilan een verblijde trilling vanuit haar gevulde kruis naar boven afreizen, regelrecht naar haar barre hart, dat beefde van het ontspruitend plezier. Ze perste haar oogleden nog hechter op elkaar en zag de haas in een opwindende baby veranderen. Ze sloeg haar armen om Jean's hals en zocht naar zijn ritme. Ze wilde met hem méédoen, één met hem worden en met hem op het beloofde Nirwana afstevenen. Haar hart sloeg op hol. Ze verloor de controle over haar keel. Kreten en nog eens kreten ontsnapten uit haar puffende mond - en opeens was ze geen Lilan meer. Maar wie was ze dan wél? De trilling ontvoerde elke cel van haar wezen en ze gleed door een eindeloze buis naar, naar… O, wat werd ze bang! Bang dat Jean's vulkaan voortijdig tot uitbarsting zou komen en haar smachtend in de steek zou laten! Hoezeer verlangde ze naar nog méér van zijn gewelddadige minzaamheid… Ze schreeuwde het uit: 'Pappa! O, pappa, wat ben je mánnelijk en stérk!'

De vracht boven haar pauzeerde. Gedurende een fractie van een seconde keek Jean naar Lilan's bloeiende wangen. Ervan verzekerd dat ze vervoerd werd door een roes van genot, hervatte hij zijn liefdeswerk.

'O, pappa, ga dóór!'

Met glibberige handen kamde Jean zijn verwarde hoofdharen, en de vracht boven Lilan's lichaam rolde zichzelf overeind. 'Wil je alsjeblieft ophouden mij "papa" te noemen? Kijk naar mij: ik ben niet je vader, ik ben je vriend.'

De eindeloze buis was aangesloten op een rioolafvoer - Lilan belandde regelrecht in de stront van ontnuchtering. Ze draaide zich naar de kant van de muur. Ze had het gevoel alsof ze een made in plaats van een toffee aan het kauwen was. Waarom moest hij haar zo hoognodig de waarheid zeggen?! Bijna op het toppunt van haar zaligheid! Jean's innige omhelzing ten spijt - ze voelde zich eenzamer dan alleen op de wereld.

Vol nostalgie dacht ze terug aan haar vroegere minnaar Yiquan, die haar nooit tegensprak als ze met mondenvol 'pappa's' samen met hem hijgend en kreunend de berg van extase beklom. Had Yiquan meer van haar gehouden dan Jean? Of kwam het doordat Yiquan Chinees was, en gewend aan het onder de tafel of in de doofpot deponeren van het probleem? Pas op, waar had ze het over? Een probleem? Ze had er immers geen.

Nog geen week later klopte Lilan de minste geringste onenigheid met Jean op tot een Himalaya van een drama en verklaarde ze de relatie klinisch dood.

Peking, 1967

Tegenover de speelzaal was een grijs huisje dat als wasgelegenheid diende voor kinderen boven de vijf. De zesjarige Lilan kwam er graag. Er was doorgaans niemand te bekennen, alleen 's ochtends vroeg en 's avonds laat. Ze snoof er de natte lucht op, die een verademing was in de onverbiddelijke lente- en zomerhitte, ze tastte naar het koele water dat uit de kraan druppelde - ding…dong…ding…dong…ding… Maar wat ze daar vooral graag deed mocht niemand weten.

Maastricht, 1989

Naast het winkelcentrum waar Lilan haar wekelijkse boodschappen deed was een zaak zonder etalage, dat wil zeggen, er waren wel ruiten, maar die waren verborgen onder een dikke laag verf. Lilan had zich al jaren afgevraagd waar deze firma in handelde. Tot op de dag dat ze Marloes het pand uit zag sluipen.

'Hé, Lilan, long time no see!' Haar vriendin stopte meteen een plastic zak onder de stoel van haar Citroën en klopte op de brandschone bekleding, alsof die onder de broodkruimels zat.

'Jacques en ik zijn drie weken naar Vietnam op vakantie geweest.'

'Maar ik heb je anderhalf jaar niet gezien…!'

Marloes zocht naarstig naar het sleutelgat achter het stuur. Ze klonk gehaast. 'Het spijt me, ik moet naar huis. De pizza ligt in de oven.'

'Marloes, wat is dit voor winkel?'

Haar vriendin bloosde tot aan haar wespentaille. 'Kijk maar naar de naam.'

'…?'

Trrrrr… Zonder te antwoorden reed Marloes van de imbeciel weg.

Lilan's nieuwsgierigheid escaleerde en ze duwde de zware deur van de mysterieuze winkel open. Boeddha in de kleedkamer! Welke kant haar ogen ook op vluchtten, overal zag ze rozige lichamen, op, aan, in en achter elkaar geschroefd, zonder uitzondering zonder kleren…! Ze schudde haar benen uit de vouwen en rende naar buiten.

Eenmaal op de kuise straat beland, kreeg ze spijt. Via haar linkerooghoek had ze een afbeelding op een doos van een videoband ontwaard die… die bijna haar wildste droom waarmaakte… Ze haalde diep adem en schuifelde terug naar binnen. Ze deed alsof ze een foto stond te bewonderen waarop een berg mannen en vrouwen lagen te rugbyen, maar haar blik vloog naar de drumstick van de trommel van haar hart: een grijsaard in de weer met een tiener. Spijt schreeuwde uit haar ogen, maar ze had zich nog liever een kuil gegraven om in te sterven dan de geblondeerde vrouw achter de toonbank te vragen: 'Heeft u misschien een video met een grijsaard en een baby…?'

Binnen de kortste keren genoot Lilan korting als goede klant. Niet dat ze alle videobanden echt bekeek, maar omdat ze een bewonderenswaardig aantal films in huis haalde en met de fast forward-toets op haar afstandsbediening de inhoud van de goederen uitzeefde, in de stijfkoppige hoop ooit de lievelingsscène aan te treffen die haar wildste droom kon waarmaken: een Europese variant van 'de witharige en de rode koontjes'. Natuurlijk slaagde ze daar niet in, maar ze betreurde haar bezoekjes niet - ze had immers Marloes' goedkeuring…

'Hai, ben jij óók hier…!'

Lilan schrompelde ineen tot een mierenhoopje. Ze wist niet of ze haar vriendin opgewekt diende terug te groeten of dat ze juist roomser dan de paus moest kijken. Ze snapte het niet. Hoe bestond het dat Marloes zich niet geneerde voor haar aanwezigheid? Ze waren toch een stel criminelen dat elkaar te lijf ging tijdens het inbreken in dezelfde villa?

Marloes kwam naast Lilan te staan, bestudeerde de rekken vol foto's van lichaamsdelen en begon te fluisteren. 'Ook op zoek naar je favoriete thema? Vergeet het. Het is tegen de wet kinderarbeid voor deze industrie te gebruiken.'

Lilan drukte haar mond tegen Marloes' oor. 'Ik weet niet wat je bedoelt…'

'Sssst! Kom mee, naar buiten…'

Ze leidde Lilan naar een eikenboom, waar behalve een vuilnisbak geen kip te bekennen was. 'Ik ben wel gek maar niet dom. Dacht je dat ik niet doorheb waarom je foto's uit reclamefolders voor kindermode uitknipt en op je agenda plakt? Ik behang er mijn slaapkamer mee. Wat dat betreft zijn we uit hetzelfde hout gesneden.'

Lilan wierp zich in Marloes' armen. Gedurende een fractie van een seconde voelde ze zich thuis in het buitenland.

Chonqing, 1977

Op zondag was er geen les. Lilan's slaapplankgenoten wasten hun menstruatieluiers en kamden hun lange haren uitgebreider dan doordeweeks, maar Lilan ging naar het leslokaal, in de hoop dat Ren in zijn kantoor zou zitten - dat niet ver van haar lokaal verwijderd was - en hij haar daar kon aantreffen. Je mocht het lot niet tarten, maar je mocht het geluk ook niet als water uit een lekkende kraan verspillen…

Als versteend wachtte Lilan tot Ren naar haar toe kwam en naast haar ging zitten. Sandelhoutgeur ging Ren vooruit, vermannelijkt door de geur van sigaretten. 'Heb je de teksten van oefening 5 gelezen?'

Het vereerde soldaatje stond op en dreunde de teksten op, met weglating van de punten en komma's:

The Communist Party achieves one victory after another under the wise leadership of Chairman Mao the enemy troops were taken by surprise with the invention of the long distance missiles the regular fieldbattles are losing daily their traditional function…

Een dag later stormde de sergeant de verlaten slaapzaal binnen – de anderen volgden de lessen in het onderwijsgebouw - en kondigde het ziekenbezoek van docent Ren aan: 'Gauw, een doek om je hals en op je handen!'

Lilan tilde haar schouders op en hoopte zodoende haar vlekken en blaren te verbergen, want Ren was al binnen voor ze een doek had kunnen vinden.

Hij koos een plek op de slaapplank, minstens tien meter van Lilan verwijderd, en deed de deur weer open, die de sergeant discreet achter zich had dichtgetrokken.

Den Haag, 1999

Lilan archiveerde de ansichtkaart van Jean in haar ordner CORRESPONDENTIE VRIENDEN en kamde de rest van haar poststukken uit, op zoek naar niet-voorgedrukte enveloppen zonder venster. Ze schudde haar hoofd: sinds wanneer was haar hart week geworden? Sinds wanneer verlangde ze zo vurig brieven van oude bekenden en beminden in haar brievenbus aan te treffen? Was het de leeftijd?

Leo kwam de kamer binnen met een kommetje mangostukjes en zette dat op haar bureau. Ze pakte zijn hand en voelde zich oerschuldig. Maar toen dacht ze weer aan het eerste bezoek van Marloes, dertien jaar geleden, en ebde haar schuldgevoel boeddhazijdank weg.

Maastricht, 1986

Jacques en Marloes vormden een echtpaar dat kennelijk eigenhandig door Opa Hemel was ontworpen. Hij was rijk en dik en zij was charmant en slank. Hij had een baan bij de bank als beursanalist of milieuadviseur, dat wist ze niet precies. Zij deed aan bloemschikken en buurtpreventie. Als hij thuiskwam haalde ze aspergesoep en diepvries-lasagne uit de Whirpool-magnetron en schonk wijn in een tweetal kristallen glazen. Vervolgens spreidde zij haar sensuele benen uit en hupsakee - het was weer een meervoudig feest. Dacht Lilan.

Tot vorige week, toen Marloes alleen bij haar op visite kwam. Het was allesbehalve zonnig en binnenskamers was het volslagen duister, maar Marloes droeg een zonnebril. Ze rookte een tengere sigaret en haar laag op laag geverfde, volle lippen toonden zich ondanks de rook schaamteloos aan de wereld. Ze kruiste haar benen en legde twee kussentjes op haar gesloten dijen.

Lilan kreeg kippenvel. Ze rilde van herkenning, ook al wist ze bij Boeddha niet waarom. Ze stond meteen op om thee te zetten.

'Maar hier staat al een pot verse thee…!'

De mededeling negerend dook de geadresseerde de keuken in en begon het gasfornuis te poetsen.

Marloes volgde haar op de voet en zoog nog harder aan haar sigaret. 'Het is benauwd hier. Zal ik het raam opendoen? Ze draaide met haar wespentaille - haar achterwerk ging als een windmolen tekeer. In plaats van het raam in één keer open te trekken, tilde ze het centimeter voor centimeter omhoog, en boog voorover tot haar billen nog ronder en prominenter leken dan ze al waren.

Een tweede vloedgolf van herkenning overspoelde Lilan's binnenste en ze perste nog meer Dreft op het keukenblad.

Kwanlanglang!! Een complete rij boeken donderde van de vensterbank.

Marloes bukte zich en opende de aanval. 'Lilan, waarom staan er zo veel boeken in de keuken? Lees je die tijdens het roerbakken?'

Ook Lilan bukte zich, zodat ze naast elkaar op de grond zaten. Zwijgend raapten ze samen de boeken van de vloer. Lilan had er geen behoefte aan haar passie voor lezen te verdedigen.

'Ik hoef niet te lezen,' begon Marloes. 'Mijn levensverhaal zou met gemak tien boeken vullen. Als ik dat opschrijf slaat de wereld steil achterover. En komt niet meer overeind.'

Lilan smeet haar vaatdoek op het aanrecht en keek haar vriendin nieuwsgierig aan.

'Het gaat over die stomme therapeut van mij.'

'Wat is er dan mis met hem?'

'Mis?! Het is van top tot teen een mispunt! Ik vertelde hem eerlijk mijn verdriet. En hij maar noteren, noteren… En dan durft ie me uiteindelijk te vragen: "Hoort u wel eens stemmen uit een stopcontact?" "Ikke niet, ú wel?" zeg ik. Niemand neemt mijn verdriet serieus, mijn ouders niet en de psychiater evenmin. Ze denken stuk voor stuk dat ik gek ben. Zíj zijn gek! Inclusief die schat van een Jacques van mij. Zo krenterig als hij is, hij betaalt mijn therapeut een kapitaaltje per week - alleen omdat ik bijna nooit met hem naar bed wil. Nou ja, twee keer per jaar is niet echt een record, of wel?'

Lilan kneep zo hard in een pannenspons dat hij tussen haar dunne vingers verdween. Ze tuurde naar Marloes' elastische taille en uitnodigende zitvlak en luisterde naar haar lenteroepende merelgezang dat voor 'normaal praten' door moest gaan… Eindelijk! Nu hoefde ze zich niet meer zo alleen te voelen in haar afkeer jegens het liefdesbedrijf…

'Wordt Jacques niet kwaad als je hem maanden achtereen niet geilgezind bent?'

'Och nee, mannen zijn net baby's. Als je ze goed verzorgt en verwent, blijven ze wel bij je, met of zonder voortplantingsrituelen.'

Lilan zweeg. Leo was dus geen heilige en zeker geen uitzondering: ook hij bleef Lilan trouw ondanks haar verzuim om haar 'plicht' te doen.

Het enige genot dat Lilan aan Leo kon schenken zonder een te grote aanslag op haar eigen wil te doen was hem vergezellen bij het wandelen. Dan gingen ze de Haagse duinen in, lieten hun hoofdhaar door de onvermoeibare zeewind koeioneren en snoven gezamenlijk de zilte lucht op, die voorzien was van een vleugje rozebottelbloesem. Boven hun kruin raasden zilveren wolken van het ene einde van de hemel naar het andere, waarna ze met zijn allen terugkeerden naar het punt van vertrek - zo hielden ze hun consciëntieuze gesjees keurig in stand, een karwei waarvan het doel Lilan onbekend was.

'Wat fijn om hier te zijn,' zei ze tegen Leo, om hem te plezieren en haar verstand om de tuin de leiden. 'Hoor je die vogels zingen?! Wat een gevarieerd repertoire spreiden ze tentoon!' Ze fabriceerde een lach. 'We hoeven geen concert te bezoeken voor zoiets moois…!' Opeens was ze haar hypocriete geklets moe. Haar domme zowel als haar slimme zelf wist dat ze niets hoorde, zag, rook of voelde dat haar ook maar een mallemoer kon schelen. Ze liep als een zombie rond, waarom gaf ze dat niet gewoon toe?

'Hoe lang duurt die conferentie in Brussel?'

'Drie daagjes maar.'

'Plús drie nachten…! De debatten van die hoge heren gaan door tot in de kleine uurtjes. En jullie mogen hen vergezellen en opblijven. Leuke opdracht…'

'Het betaalt goed. Zo kunnen we binnenkort ons parket laten schuren en lakken.'

'Ik breng je straks naar het station?'

'Hoeft niet.'

'Jawel. Ik… ik zal je missen…'

Zandkorrels vlogen in Lilan's ogen. Ze traande tot de vervelende dingetjes waren weggespoeld. Wat zou ze graag hetzelfde tegen Leo willen zeggen! Maar ze kon niet liegen. Dat wilde ze ook niet. Het zou hem nog meer kwetsen. Beter in het midden laten of ze hem zou missen of niet.

Drie dagen later zocht ze in de monotoon morrende trein als een gek naar de koekjes en snoepjes die Leo zeker en vast voor haar in de koffer had gestopt. Ze propte zich vol tot haar uitpuilende maag zeer deed en ze wel moest stoppen. Even sloot ze de ogen, maar direct daarop opende ze ze weer. Het beviel haar allerminst wat ze voor haar geestesoog zag, maar ook nu ze naar de lege wagon keek, vreesde ze wat ze eventueel zou zien. Voor de zoveelste keer poogde ze haar warrelige gedachten en gevoelens onder de loep te nemen. Maar waarom zou ze? Ze leefde toch? Wat wilde ze nog meer? Dat was het hem juist: ze wilde meer. Seks, om eerlijk te zijn. Ze wilde seks en ze wilde het niet.

Ze nam haar mobile uit haar tas en belde haar penis op: 'Hai, slaap je al?'

'Voor jou ben ik altijd wakker,' zei Leo.

Ze luisterde eigenlijk niet naar zijn antwoord, omdat ze zich toelegde op het haarfijn fantaseren hoe hij zich in zijn bed omdraaide om de telefoon op te nemen, zijn geslacht hangend aan de kant van zijn draairichting.

'Hoe ging het? Heb je het goed gedaan?'

'Ja hoor…' Lilan vroeg zich met natuurkundige precisie af hoeveel tellen zijn aanhangsel zou natrillen vanwege de plotselinge beweging van zijn dijen… maar langzaam maar zeker daalde het gevoel van zinloosheid weer op haar neer. Zowel hij als zij wist dat dit nergens op uit zou draaien. Ze had gewoon geen zin in het bedrijven van de liefde. Het verbale voorspel dat zij initieerde, leidde alleen maar tot nieuwe teleurstellingen, maar haar goede Leo was net een trouwe hond, die op elk van haar uitnodigingen inging, in de hoop dat dit hét lang verwachte moment zou zijn. Die niet hoopt die niet wint…

'Hoe laat kom je thuis?'

'Laat.'

'Ik kom je afhalen.'

'Niet doen.'

'Wel.'

Lilan kneep zich in de dijen. Was er nog enig menselijk gevoel in haar egoïstisch omhulsel te bespeuren? Enig gevoel van mededogen en de eventueel daaruit voortvloeiende schaamte? Hoe kon ze hem zo aan het lijntje houden? Maar ze wist niet hoe het anders moest. Wat zou ze moeten doen? Schuin denken en schunnig praten waren haar enige technieken van seksuele beleving - als er al sprake was van beleving - al het andere was niets dan moord en doodslag voor haar.

Peking, 1983

Na het avondmaal legde Ruixiang beide handen op een buitenmuur van het onderwijsgebouw voor scheikunde. Lilan mocht op zijn schouders stappen en door de reeds kapotgeslagen ruit naar de halfbezette collegezaal op de begane grond kruipen. In de bieb en in andere voor het publiek opengestelde studieruimten zaten de studenten bijna op elkaar gestapeld. Alleen de gebouwen waarvan de poort op slot was boden nog wat zitplaatsen. Lilan was dus gedwongen naar binnen te klimmen, maar verder dan een fikse aanloop, zodat ze de vensterbank kon vastpakken, bracht ze het in haar eentje niet - haar slappe spieren stonden haar niet toe zich lang genoeg op de vensterbank te steunen om door het gat in het raam de collegezaal binnen te kruipen. Ze kon wel gillen van geluk, want zonder haar menselijk opstapje zou ze bij Boeddha niet weten waar ze een lege stoel en tafel vandaan moest halen om verder te kunnen blokken.

De volgende dag wilde Lilan na de lunch niet naar haar slaapzaal.

'Waar houd je je siësta?'

'Bij professor Chen.'

'Waar woont hij?'

'In het Pioenrozen Park.'

'Gauw, ik breng je, anders is het rustuurtje voorbij.'

'En dan? Als je daar naar toe fietst en weer terug kun je wel fluiten naar je siësta.'

Hij haalde zijn schouders op.

'Serieus, ga maar naar je eigen slaapzaal. En maak je geen zorgen om mij.'

Hij klopte koppig op zijn bagagerek.

Ze sprong erop.

Den Haag, 1999

'"Harig geluksgebouw"?! Wat moet dat betekenen?'

'"Mevrouw" natuurlijk.'

'Hoezo?'

'Me is "harig", v is "geluk" en louw betekent "gebouw".' Laishun, een economisch vluchteling uit de provincie Anhui, voor wie Lilan bij de Haagse politie tolkte, griste zijn notitieboekje uit haar handen en knipperde met zijn spleetogen. Hij kon blijkbaar niet vatten hoe zo'n intelligente dame het Chinees-Nederlands transcriptiesysteem niet kende.

'En "Acht gram Europese wind"?' Lilan was nog niet klaar met hem.

' "Bakoven", Lilan. Ba is "acht", k is "gram", o betekent "Europees" en ven "wind".'

'Wie heeft dit systeem in Boeddha's naam bedacht?' Lilan had tien jaar Chinees aan een Nederlandse hogeschool gedoceerd, maar van deze manier van transcriberen had ze nog nooit gehoord.

'Hier, het staat in dit boek.' Hij overhandigde haar een groezelig boekwerkje dat naar sesamolie rook en bruin was van de sojasaus. Het behandelde de uitspraak van Engels, Japans en Nederlands voor toeristen, volgens de methode 'harig geluksgebouw'. Zo was 'Piccadilly Street' vertaald in 'Als je de schil eraf haalt krijg je een walnoot te eten': Pi-'schil', ca-'openen', di-'krijgen' en lly-'walnoot'.

'Ik neuk de ballen van je grootmoeder!' vervolgde Laishun, 'Nederlands is niet te vreten. Waarom is het zo moeilijk te leren?'

Lilan glimlachte. Ze wist dat er onder de stekelige vacht van Laishun's vuilpraterij een zacht en lief hart school. Hij was voor de derde maal door de politie uit een restaurantkeuken geplukt. Een 'zwart mens' noemde hij zichzelf, maar daar had hij geen moeite mee. De bajes kende hij zo langzamerhand op zijn duimpje en telkens als hij werd vrijgelaten dook hij een of andere keuken in. Zijn vrouw, dochter, vader en moeder in Anhui zagen honderden guldens op hun bankrekening verschijnen. Ze konden er de huishuur mee betalen en hun rijstvat aanvullen. Zelf durfde hij zich nog geen rolletje toiletpapier aan te schaffen. Hij verzamelde reclamekrantjes om de overgebleven grote boodschap van zijn gat te verwijderen.

'Als ik mijn gevangenisstraf heb uitgezeten kom je maar naar het Oceaan Paradijs. Ik zal authentieke Koelok Ha voor je klaarmaken, met grijze tijgergarnalen… !'

Toen Lilan zeven weken later eten ging halen stak Laishun zijn hoofd door het luikje. Hij gaf een verwilderde gil. Ze spraken af om de maandag daarop Koelok Ha te eten.

Het voltallige personeel matste het nabijgelegen casino met hun zuurverdiende weekloon. Laishun had het aanrecht voor zichzelf alleen. Met zijn bamboestokken van vingers pelde hij de zwarte darmpjes van de tijgergarnalen. 'Mij niet gezien. Mijn dochter Yuexiu wordt deze herfst twaalf. Ze mag naar de beste kostschool die Anhui rijk is. De fruitmachines en roulettetafels in die goktent hebben aan mij een kale kip, waarvan geen veer te plukken valt.'

Lilan dacht aan de tijd toen haar ouders in het heropvoedingskamp wegkwijnden. 'Hoe lang wil je zo nog doorgaan? Je hebt je gezin ruim vier jaar niet gezien. Je vrouw is pas tweeëndertig! Gun je haar werkelijk de titulatuur "levende weduwe"?'

Hij legde het mes naast een garnalenlijkje. 'Het landbouwveld van onze volkscommune is stukje bij beetje opgesoupeerd door de transistorfabrieken van Japanse en Amerikaanse investeerders. Zonder land zijn wij boeren nergens. Om een vals paspoort te kopen heb ik twintigduizend gulden van mijn rijke tantes en ooms in Nederland moeten lenen. Ik zit voor de komende tien jaar muurvast aan de aflossing van die schuld. Hai, als mijn dochter met het geld dat ik haar per kwartaal toestuur een goede opleiding kan volgen en later een vette baan als een partijfunctionaris op de kop kan tikken, hebben mijn vrouw en ik niet voor niets het halflege tweepersoonsbed gehouden.' .

'Jullie offeren je huwelijksleven op voor het kind?'

'Daar gaat het leven toch om?'

'Waarom?'

'Je kinderen grootbrengen, natuurlijk. Hé, ga weg! Sta-in-de-weg!' Hij kromde zijn rug en bladerde een opstandige bamboescheut in zijn kruis naar opzij. Hij drukte zijn onderbuik tegen het aanrecht en fluisterde in Lilan's oren: 'Ik heb al vier jaar geen vrouwengeur geroken. Weet je wat dat voor mij betekent, een negenendertigjarige kerngezonde stamhouder?'

Ze voelde haar broekje warm worden. Zijn roodaangelopen hals en vuurspuwende ogen herinnerden haar aan iets dat ze tot nu toe voor vergeten en vergeven had gehouden.

'Ik ben maar één keer naar de hoeren geweest. Buiten het raam zag ze er appetijtelijk uit, maar van dichtbij was het een chapiter apart. Ze had putjes waar haar haartjes uitstaken. Zo'n grove huid had ik nog nooit meegemaakt. Ze wreef haar duim en wijsvinger tegen elkaar. Vijftig piek moest ik op tafel leggen, vooraf. En in bed keek ze de hele tijd naar de wandklok! Ik neuk de ballen van je moeder, het feest was zo flauw als vaarwater! Zij sprak geen Chinees en ik sprak geen Nederlands. Toen ik na twintig minuten nog geen sein van goederenlozen gaf, wees ze naar de klok. Bijbetalen, gebaarde ze met duim en wijsvinger. Ik voelde me zo pissig en bekocht dat ik mijn onbewaakte vrachtje uitgutste. Páh! Nooit meer. Vijftig gulden voor een ding zo breed als een boodschappentas!' Hij staakte het hakken van de prei, richtte zijn gezicht omlaag en keek Lilan veelbetekenend aan.

Ze sprong ogenblikkelijk op en greep de deurknop.

Hij griste naar haar taille en klemde haar tussen zijn gloeiende onderpoten. 'Eén keertje, oké?'

'Nee! Ik gil! Ik roep je baas naar beneden!'

Hij grinnikte. 'Dat doe je toch niet. Heb medelijden met mij. Jij hebt een vriend, een leuk werk en een huis. Ik heb niet eens een identiteitsbewijs. Laat staan een vrouw, een witte baan of een dakpan boven mijn hoofd.'

Lilan's protesterende handen verslapten. Het was waar. Zij had zo veel en hij zo weinig.

'De schat die je daaronder hebt vliegt toch niet weg als ik er één maal gebruik van maak?'

Ook dat was waar.

'Wees niet zo egoïstisch.'

Inderdaad. Waarom moest ze alles voor zichzelf houden?

Hij sleurde haar bh tot aan haar enkels en kneep in de perziken op haar bovenlijf als een fruithandelaar die zijn inkoop beproefde op de veiling. Zijn snijtanden krasten bloedrode striemen rondom de tere topjes van haar vruchten. Het deed pijn. Pijnscheuten doorboorden haar lichaam. Het gaf haar plezier. Ook al vulden de verdrietstranen haar ogen en buik, ze schopte de geile klimop om haar lijf niet weg. Ze had het makkelijk kunnen doen. Maar ze sloot haar ogen en zuchtte. Ze werd gemarteld en dat hoorde bij haar. Ze was er zo mee vertrouwd geraakt dat ze naar niets beters hunkerde dan de gewelddadige pijn, die ze tot plezier promoveerde ten einde het ondraagbare draagbaar te verklaren. De gewoonte was zo oud als haar bestaan.

Laishun pelde haar onderbroek van haar dijen en stak zijn vinger, doordrenkt met het sap van de prei die hij had staan snijden, in haar onbeschermde vesting.

Ze verging van de pijn. 'Zou je alsjeblieft willen ophouden?' Haar woorden klonken als mierengezoem.

Hij lachte.

Krakrakra.

'O, nee! Nee!'

Laishun's broekriem bengelde omlaag, net als de verende knuppel die uit zijn gulp gluurde. Hij legde zijn naar knoflook riekende, als een stoompan pruttelende mond op haar rechteroor. 'Als je me niet bezig wil zien, doe ik het van achteren. Ik heb het drie jaar niet gedaan en zal binnen een paar tellen lekken als een kapotte pomp. Ik beloof je een snelle afhandeling.'

Lilan dacht aan zijn maanden in de bajes, aan zijn gemis van zijn vrouw, aan zijn gebrek aan taalkennis, waardoor hij het niet eens behoorlijk met een hoer kon doen. Ze leunde voorover en zijn zonde doorpriemde haar ziel.

En ja. Hij kreunde zich te pletter voordat ze zich realiseerde hoe en wat haar was aangedaan. Zijn beige zondvloed vond zijn weg langs haar linkerbeen naar de betegelde keukenvloer.

Ze zakte op de grond. 'Je hebt me verkracht!'

'Hoe kom je erbij? Ik houd van je.'

Waar had ze dezelfde uitspraak eerder gehoord? Ze gilde: 'Hóud je van mij? Hoe beken je je liefde? Door mij als een beest te doorboren?'

'Hoezo? Ik bemin je.'

'Bemin je je vrouw ook zo?'

'Ja, toen ik in Anhui was - ik was een stuk jonger dan nu - pruttelde mijn theepotje mij elke ochtend precies om drie uur wakker. Ik deed het broekje en het topje van mijn vrouw uit en nadat ze mijn thee had opgedronken kon ik, jam-jam, weer heerlijk inslapen.'

'Protesteerde je vrouw niet? Je verkrachtte haar in haar slaap!'

'Dat zei ze ook. Maar dat was maar een grapje. Was ze met mij getrouwd of niet? Nou dan!'

'Je neukte een lijk!'

'Ze was daar knus warm en zacht. Zolang mijn theepot geledigd kon worden maakte het me niet uit of ik een slapende vrouw onder mij had of een samenwerkende.'

Lilan werd plotseling nat van onderen. Het wond haar mateloos op zich voor te stellen hoe ze in haar slaap werd verkracht. Maar haar onderbuik brandde van de napijn. Ze sloeg zich voor de kop.

Was ze een masochiste? Een idiote…?

Die avond zat Lilan met Leo voor de buis. Vanzelfsprekend kon ze hem niet vertellen wat haar was overgekomen, net als toen ze een baby was, die ook niet aan wie dan ook duidelijk kon maken wat er met haar was uitgevreten.

Er was een of andere natuurfilm aan de gang, over een zwaluw die geboren was met een gebroken vleugel. Hij groeide wel op tot een ogenschijnlijk flinke vogel, maar hij kon niet goed vliegen. Het eind van het liedje was dat hij in een moerassige rivier belandde, vlak voor de bek van een krokodil, terwijl zijn broers en zussen hoog en droog in de hemel circuleerden.

Lilan krulde zich op en verborg haar hoofd onder Leo's nietsvermoedende oksel. Ze voelde zich als die invalide zwaluw, die door een grijs verleden geestesmank was gemaakt.

Toen het programma was afgelopen kroop ze naar haar kantoortje en belde Leo-mocht-niet-weten-wie op.

'Wát zeg je? Waarom heb je niet gevochten? Waarom ben je niet weggerend? Je laat je toch niet zomaar verkrachten? Je bent er mans genoeg voor!' Hij stond klaar om Laishun met een nylondraad en een portie snoerijver te castreren.

Ze zette zich schrap. Beschikte ze over de mogelijkheid, net als haar bofkontige medemensen, de treitering te ontvluchten? Waar naar toe? De hemel was hoog en de aarde breed, maar ze wist zich gevangen in de val der herinnering. Haar armen en benen mochten dan sterk en goed ontwikkeld zijn, maar ze was niet in staat haar bovenkamer het juiste commando te geven om zich te verdedigen. Ze was immers geboren en geschapen voor de lol van anderen, haar eigen veiligheid ten spijt. Haar plezier bestond uit pijn te mogen lijden. Haar taak was anderen te dienen, tariefvrij. Dit was de koers die haar onkenbare verleden voor haar had uitgestippeld, en daar week ze onder geen beding vanaf…

Peking, 1960

'Hoe gaat het met u, vrouwelijke kameraad Fang?'

De groter wordende kleine gebruikte haar navelstreng als roer en roeide zichzelf regelrecht omhoog - ze was Spaans benieuwd naar wat moeder de dokter ging antwoorden. Verleden week had ze op het nippertje moeders touwtjespringen en hete baden overleefd - bijna had ze een eerstegraads hersenschudding en een fatale brandwond opgelopen door de miskraam-uitlokkerij.

'Met degene die in me zit gaat het, naar zijn voetbalprestaties te oordelen, voor de wind, maar met mij, o, dokter kameraad…'

'Wat scheelt u? Hebt u te zware lichamelijke arbeid verricht? Ik heb u nog zo gewaarschuwd! Zal ik een brief aan de voorzitter van de partijafdeling van uw faculteit schrijven? Zodat hij u vrijwaart van alle boerensteuncampagnes gedurende de komende maanden?'

'Eh… als ik zware lichamelijke arbeid zou verrichten, gaat dat ding dan… weg…?'

'Wélk ding?'

'…wat voor stempels moet ik halen bij de partijafdeling van mijn faculteit of desnoods bij mijn universiteit om abortus te plegen?'

'Wát?!'

'Ik ben pas tweeëntwintig, dokter kameraad, te jong om een kind te krijgen!'

'Wat jong? Toen mijn moeder zaliger Zwerende Hond droeg, mijn oudste broer, was ze amper zestien. Akkoord, tegenwoordig studeren sommige jonge vrouwen en menen ze pas aan hun voortplanting te moeten denken als ze gesetteld zijn. U bent, laat me even spieken, gehuwd. Jonge, getrouwde, vrouwelijke kameraden worden wel eens zwanger. Dat is zo normaal als boeren na een smulpartij. Ik zie uw probleem niet.'

'Kameraad dokter, u bent van de leeftijd van mijn vader en ik ken u al ruim vier jaar. Ik weet dat u mij nooit bij de partij zou verklikken als ik bij u het maagzuur van mijn verdriet zou uitspuwen.'

'Kind, wat mijn patiënten tegen mij zeggen, gaat deze deur hier niet uit. Och ja, tijdens de contra-rechtsistencampagne werden we wel eens gedwongen om de medische geheimen van verdachte studenten aan de Partij prijs te geven. Ik ben toen gestopt met mezelf insuline toedienen. En binnen precies tweeënzeventig uur escaleerde mijn diabetes. Zo hoefde ik mijn geweten niet in mijn anus te steken door mijn patiënten te verraden. De gynaecoloog Xiao - zat u al op de universiteit toen hij hier werkte? - enfin, hij bezondigde zich er wel aan. Twee dagen later dreef hij op het Oostpaviljoen Meer… Nee hoor, tegen de tijd dat er weer zo'n campagne langswaait, ben ik hopelijk al verhuisd naar het Nirwana…'

'Kameraad dokter, zal ik van voren af aan met mijn verhaal beginnen? Mijn man en ik zijn een half jaar geleden afgestudeerd. Ondanks zijn uitmuntende studieresultaten, iets dat per definitie een ticket is voor zijn kandidaatschap voor het rechtsisme of op z'n minst toch voor zijn bourgeoisgezindheid, werd hij gerecruteerd voor het uiterst revolutionaire kamp - het Volksbevrijdingsleger. Weet u waarom?

'Hij had zijn bloedeigen moeder bij de Partij aangegeven. Sorry, sorry, die perverse humor van mij is ongeneeslijk. Ga door…'

'Het interesseerde het leger niet wat de universiteit op het politiek dossier van mijn man had genoteerd. Hoe moeilijk hij ook warmliep voor de maoïstische bewegingen, hij kent zijn vak uitstekend en het leger heeft betrouwbare vertalers Russisch nodig. Punt uit. Direct nadat hij er ging werken viel er een gevulde koek op zijn hoofd: hij mocht op kosten van het leger naar de Universiteit van Moskou om binnen vier jaar te promoveren in de taalwetenschap.'

'Ahá, dat betekent vier jaar vegetarisch menu voor u beiden.'

Lilan voelde moeders gezicht en omstreken gloeien.

'We hebben besloten om vóór zijn vertrek aan gezinsuitbreiding te werken. Dan, dan ben ik niet zo alleen…'

'U had natuurlijk niet kunnen voorzien dat onze Grote Roerganger zou besluiten Kroetsjof te beschuldigen van revisionisme en chauvinisme.'

'En dat onze Wijste Leider Aller Tijden de banden met de Sovjet-Unie zou verbreken en de samenwerkingsovereenkomsten ongeldig zou verklaren. Nu zit ik met gebakken peren.'

'Jonge vrouwelijke kameraad, neem het van mij aan, een door vorst en wind geslagen mannelijke kameraad: de Partij heeft gelijk: wij zijn slechts "de moeren en bouten van de revolutionaire tractor". Geen enkel van onze plannen en wensen telt mee. Als u dit in de praktijk brengt, kunt u zich heel wat teleurstellingen besparen.'

De kleine wentelde zich om haar as. Haar verstand vertelde haar dat ze blij moest zijn nu moeders snode voornemens, zij het tijdelijk, door de dokter waren ontzenuwd. Haar gevoel echter fluisterde haar het ongenoegen in dat ze een ongenode gast was, ofwel een gast die, naar nu bleek, niet op het juiste moment was uitgenodigd.

Na een kwartier lopen, bereikte moeder annex kind de slaapkamer.

Ketjeketje - zonnebloempitten werden opengekraakt - katjskatjs - de inhoud werd razendsnel gemalen en doorgeslikt - Klaklakla…- naalden doorkruisten wollen draden en - trrrrrrrrr… - een vrouw die geen geluid met haar voortanden of breigerei voortbracht, deed dat wel met haar roestvrijstalen tong: ze claimde het alleenrecht op de conversatie ofte wel monoloog. De kleine hoorde de samenzweerderige lach van moeders kamergenoten.

'Yuemei, we zijn al aan het inpakken. Over vijf minuten gaat je wittebroodsweekend in.'

De kleine voelde moeders gezicht schroeien.

Na een mager uur in de rij te hebben gestaan, ontving moeder ten lange leste een sneeuwwit gestoomd brood van drie maal gezeefd tarwemeel. Het smolt op haar tong en biggelde als kokosmelk door haar maag naar die van de kleine.

Overal gierde het vuurwerk in het rond - de boze geest van het oude jaar werd er vast en zeker door afgeschrikt.

De aanleiding van het witte brood bleek dit keer de komst van een vreemde maar bekende man te zijn. Een, twee, in totaal tien ronde dingetjes rolden vanuit een omgekieperde zak op tafel.

De man hield zijn adem in. Pas toen hij constateerde dat er geen sprake was van verrast gegil van moeders kant opende hij de dialoog: 'Weet je hoeveel fietsen men moet verpanden om zich één gekookt ei aan te schaffen? We leven in een nationale hongersnood.'

'Of ik het weet? Kwebbelkous heeft gisteren een brief gekregen van haar broer in de provincie Shanxi. Alle populieren en wilgen binnen een straal van vijftig kilometer rond zijn dorp zijn kaalgestript - zelfs boombladeren zijn niet meer te vinden om de honger te stillen. Vijf miljoen mensen hebben de afgelopen maanden het onderspit gedolven. En juist nu brengen we een kind ter wereld!'

'Yuemei, maak je geen zorgen. Gisteren zijn er twee bataljons van onze eenheid naar Binnen-Mongolië gestuurd. Wij mogen dan geen landbouwgronden hebben, maar we beschikken wel over munitie. Over een week komen ze terug, hopelijk beladen met gestroopte gazellen en bizons. Bovendien ontvang ik meer voedselbonnen dan gewone burgers en ik geef ze allemaal aan jou. Ons kind komt niets te kort.'

'Noem het maar jouw kind en neem het van mij over. Ik ben net een hen die niets beters weet dan haar jong te voeden.'

De kleine draaide zich verontwaardigd om: eerst was ze gebakken peren en nu weer een kuiken! Was ze niet als mens bedoeld?

'Trek niet vruchteloos aan de voorhuid van een impotente! Wat voor onzin zit je hier uit te kramen! Zorg dat die paar Russische romans die je hebt gelezen je niet je natuurlijke taak doen vergeten. Van de vijftig afgestudeerden van onze lichting zijn er al acht zwanger. Gaan die allemaal overwegen om abortus te plegen, zoals je de laatste weken steeds hebt zitten insinueren?'

De kleine trappelde met haar voeten en juichte vader toe: zo, nu had ze een tweede medestander in de wacht gesleept die haar bestaan met hand en tand verdedigde. Ergens in haar pas gevormde ingewanden echter, ontsproot een nieuwe angst: zou moeder haar voortaan als haar takenpakket, als haar verplichte vakliteratuur beschouwen en verafschuwen?

Klak! Het licht was uit. Moeder sliep met haar gezicht naar de muur.

'Yuemei, heb je me niet gemist, zoals je mij schreef? Heb ik vijfendertig kilometer van mijn legereenheid hier naar toe gefietst alleen maar om je rug te zien?'

De kleine hield zich koest en liet haar voornemen om gymnastiek te doen varen. Het leek haar niet opportuun om moeders aandacht te trekken nu er een woedeaanval om de hoek keek. En dat alles kwam door háár! Langzamerhand leerde ze moeders humeurschommelingen verdragen met de dankbaarheid van een straathond die de snauw van een gulle gever voor lief neemt. Ze mocht dan nog jong zijn, ze besefte heel goed dat ze in haar positie niet én aardigheid én toegang tot haar geboorte kon verlangen.

Het enige moment dat ze puur genot ervoer, onaangelengd met gesnauw, was bij de zonsopgang. Dan verliet moeder op fluweelpoten haar snurkende kamergenoten en wandelde over het bedauwde gras naar het Oostpaviljoen Meer.'

De ochtendlucht smaakte als sinaasappelsap en de zonnestralen aaiden het bleke landschap tot blozens toe. Moeders tred was luchtig als die van een verliefde libelle.

Bij de boom met de dikke knobbel stopte ze. Dan leunde ze er met haar rug tegenaan en het begon te tochten van onder haar trui: ze haalde er een naar anijs ruikende dichtbundel van Poesjkin uit. De kleine kwakte met haar mond en wachtte op de muzikale strelingen die door haar heen flitsten zodra moeder de gedichten hardop begon te lezen. De kabbelende rimpels van het meer droegen haar van ontroering trillende stem tot aan de overkant van het watervlak, dat danste en jubelde op het ritme van Poesjkin's woordenwonderen. Met heel haar wezen poogde de kleine dit moment in haar prille geheugen te prenten, om er moeders woede-uitbarstingen mee goed te praten. Nooit, nooit zou ze ophouden de Russische dichter dankbaar te zijn, die moeder en kind een kalm oog schonk te midden van de tyfoon van honger en vertwijfeling, over het bestaansrecht van het ongeboren mensje.

De kleine trappelde met haar beentjes en zwoer dat ze later net zulke zielsvervoerende gedichten zou schrijven, opdat moeder en de rest van de ongastvrije wereld haar ooit haar komst zouden vergeven.

Peking, september 1986, drieëndertig graden

Van achter de glazen wand van de luchthaven keek Lilan voor de laatste maal naar de schelle Chinese zomerzon. Haar zijden blouse plakte als sterk hechtende en aromabeschermende huishoudfolie op haar lichaam. Het zweet douchte haar armen en benen, of ze wilden of niet.

Vader en moeder overhandigden twee loodzware koffers aan hun enige dochter. Ze wisten alle drie wat hun te wachten stond: een ongewisheid die misschien wel de eeuwigheid zou ingaan. Naar alle zeven lagen van de hel waren ze afgedaald om Lilan's vertrek naar Nederland over de streep te halen. Nu het zover was, werd hun de rekening gepresenteerd: als Lilan binnen vijf jaar terug zou durven keren, liep ze het risico nooit meer het land te mogen verlaten. Maar ondanks deze wetenschap verzuimden ze elkaar de hand te schudden, laat staan te omhelzen.

Yiquan, Lilan's vriend, stond naast hen. Hij had goed in de gaten wat hij wel en niet mocht doen. Boeddhazijdank had hij haar gisternacht grondig afgelikt. Hij versmalde zijn ogen en snoepte aan de vreugde van gisteren om de bitterheid van het moment te neutraliseren.

'Goede reis!' riepen vader, moeder en vriend. 'Kom vooral niet terug om ons op te zoeken!'

Als een royaal versierde kerstboom, met aan elke schouder een tweetal tassen, een om haar nek en een koffer in elke hand, waggelde Lilan naar de douane. Ze keek niet om of terug. Ze vloog weg.

Amsterdam, tweeëntwintig uur later, zeventien graden

De linoleumvloer van Schiphol glansde van steriliteit. De lucht rook navenant koud, ijl en totaal onthecht van de stank van menselijk zweet, ontdaan van botanische fleurigheid en het aroma van de bruingebakken aarde. Lilan sleepte de versierselen van haar kerstboom naar een stille hoek in de kolossale aankomsthal en trok een blouse met lange mouwen uit een van haar talrijke stukken bagage. Niet warm genoeg - ze bibberde nog steeds. Ze beet op haar onderlip en nam er resoluut een wollen trui uit. Met ongelovige ogen keek ze naar de haastige mensenstromen om haar heen - mensen met gezichten in overeenstemming met het klimaat: strak, frisjes, bewolkt en EHBO-ernstig. Na drie koude rillingen drong het eindelijk tot haar door: ze was een ontheemde hier.

Terwijl ze zich met haar hebben en houden de trein in worstelde, spitste haar instinct zijn voelhoorns en realiseerde ze zich wat ze zich stiekem al had gerealiseerd: ook de blik van de mannen was aangepast aan de temperatuur: koel en ongeïnteresseerd. Ze kromp ineen - haar zelfvertrouwen onderging een frontale botsing… Ze dacht terug aan de breed geïnteresseerde en licht ontvlambare blik van haar mannelijke landgenoten en wist zich geen raad. Zou het aan háár liggen dat de Westerse mannen niet naar haar omkeken, of lag het aan hén, aan hun nuchtere aard? Moesten zij zich niet vermenigvuldigen? Hoe deden ze dat dan als ze de lekkere brokjes zomaar vrij lieten rondlopen?

Lilan stapte in, zocht zich een zitplaats en onderwierp haar frustratie aan een wetenschappelijk onderzoek terwijl de trein zich in beweging zette. Buiten graasden bonte koeien in de splintergroene wei en er lagen beige schapen in te dutten. Toen ontrolde zich een vaderlands tafereel voor haar ogen: pikzwarte varkens zeefden het kale bruine landschap uit en sneeuwwitte kippen pikten in de grond, beide op zoek naar voedsel. Er ging haar een lichtje branden: een koe paarde niet met een beer en een beer floot niet naar een koe, hoe smakelijk ze er ook mocht uitzien. Maar het hielp niet: haar zelfbeeld daalde tot onder nul- ze had geen zin meer zich leuk voor te doen en er leuk uit te zien, geen zin meer in het leven in het algemeen. Overleven, dat was wat haar restte. Ze bibberde een laatste maal van de kou en schraapte zichzelf al even koelbloedig bij elkaar.

Maastricht, 1987

Lilan dronk sinaasappelsap maar proefde het zoetzure ervan niet; ze raakte Jean's gloeiende wangen aan maar haar hart bleef kurkdroog; ze hoorde de liedjes van de Carpenters maar haar gevoelsspieren vibreerden niet mee. Ze droeg bij wijze van spreken handschoenen en een zonnebril waar ze ook kwam, weer of geen weer, en haar tong was bekleed met huishoudfolie, hoe zeer ze ook naar smaak en vermaak hunkerde.

Tot op een zomernamiddag, toen Lilan een Limburgs heuveltje beklom, op weg naar Zwembad Dousberg. Geel hooi lag lang- en breeduit op het grenzeloos glooiende veld en glinsterde onder de schelle zon als gesmolten goud. Ze deed haar schoenen uit en liep op blote voeten in het hooi. Auwa! De verzengende hitte en exotische kieteling trokken dwars door haar voetzolen naar haar ziel - en ze schrok. Ze schrok wakker. Met verse en nieuwsgierige ogen keek ze het landschap aan - ze herkende het niet meer. Was dit echt hetgeen waar ze elke dag voorbijliep? Hoe kwam het dan dat het haar nu pas deed denken aan haar jeugd, aan haar jeugd in China, aan China zelf? Haar schenen voelden de warme adem van het drogende hooi en ze werd zowat omhooggeduwd door een tapijt van vurig enthousiasme: dat van de ontwaakte aarde. Hier en daar slaakte een naamloos insect een luie zucht - voor de rest was slechts het stomen van de gewassen in de zon te horen: oeeeeennnnnnn… Lilan's handschoenen, zonnebril en de folie rond haar tong vielen af. Ze kon de hete lucht voelen, ruiken én aanraken, net zoals ze ooit had gedaan in China. Krampachtig vermeed ze elke gestandaardiseerde lantaarnpaal en elk Nederlandstalig verkeersbord, opdat ze niet werd herinnerd aan haar uitheemse staat. Ze tuurde naar het gele hooi en de bruingebakken aarde en fantaseerde dat dit haar vaderland was, land van haar dromen en nachtmerries. Nu pas besefte ze dat er niets erger was dan niets voelen, dat zelfs pijn beter was dan niets.

Rrrrtss… Er kraste een grijze Volvo voorbij en Lilan zag haar dagdroom opstijgen als een ballon waarvan de draad was afgesneden- naar het blauwe Nirwana. Ze sloot haar ogen en nu zag ze de wereld duidelijker. De wereld waaraan het geluk en verdriet ontsproten die de grond van haar leven bebosten, hoe ver ze ook verhuisde of wegvluchtte. En daarbij: hoe langer ze in haar gastland woonde des te sprookjesachtiger scheen haar het verleden toe - zelfs een schop of snauw op haar kinderziel voelde aan als antiek. Kostbaar antiek…

Peking, 1960

De pijpenstelen sloegen tegen de ruiten en de kleine verdronk bijna in de tranen, die met emmers tegelijk door moeders buik over het kind werden uitgestort. Anders dan gewoonlijk ervoer de kleine geen verstikkende krampen om zich heen, een verschijnsel dat aan moeders reguliere woede-uitbarstingen voorafging. Ze was er niet minder bang om, want het leek alsof de hartepomp was dichtgedraaid. Ze snakte naar lucht. Ze hield zich muisstil, in de hoop dat moeder zo zou vergeten op haar te foeteren. Maar dat bleek niet nodig. De ouder was te bedroefd om ook maar een donderbliksem van de foetus te horen. Opeens stond moeder op en begon te lopen, snel als een duivel die een stervende mee naar de hel sleurt.

'Voorzitter van de partij-afdeling van mijn faculteit, mag ik even binnenkomen?'

De kleine rechtte haar rug en spitste haar oren.

'Goedemiddag, kameraad Fang, u bént al binnengekomen.'

'Ik ben net naar de afdeling personeelsadministratie geweest. Het is al september en mijn salaris bedraagt nog steeds 47 yuan.'

'Wacht eens even, neemt u plaats. Ik moet even recapituleren. U bent afgestudeerd in juli 1959, of vergis ik me? Nee? Goed zo. Sinds september dat jaar verdient u 47 yuan - dat is het salaris voor een docent gedurende de eenjarige proeftijd. Nu zitten we in eind 1960. U hoort 56 yuan te verdienen.'

De kleine snikte en schokte met moeder mee.

'Wat is er gebeurd? Laat mij even uw dossier pakken. Aha, ik zie het. U bent de enige jonge afgestudeerde die colleges geeft aan het hoogste leerjaar. U geeft aan twee groepen negentiende-eeuwse Russische literatuur, twaalf uur per week, en tevens schrijfvaardigheid, tien uur per week. De reden voor het verlengen van uw proeftijd is…'

Moeder bibberde. De kleine kreeg het ijskoud.

'Kameraad Fang, onze Vader, Moeder, Minnaar en Minnares in Een heeft ons geleerd om de route rood en vakbekwaam te bewandelen.'

'Waarde voorzitter, per week neem ik, ondanks mijn hoogzwangerschap, gemiddeld twee colleges van mijn collega's over, terwijl die ziek noch zwanger zijn. Ik geef bijles aan studenten die achterblijven. Ben ik niet rood genoeg?'

'Eh… de massa vindt… vindt dat u…'

'De massa! Ik wéét wie ze zijn. De kwebbelkous, de breifanaat, de zonnebloempitten-verslaafde - alle drie mijn kamergenoten, die mij voor mijn ogen de hemel in prijzen en achter mijn rug dolken in mijn nek steken.'

'Nee, er zijn nog meer collega's die kritiek op u hebben.'

'U bedoelt bibliothecaresse Gong, die naast mij zat toen we studeerden en nu stickers op de boeken plakt? Ze lust mij rauw omdat ze zo graag het werk zou doen dat ik, een in haar ogen witte en vakbekwame, doe!'

'De massa heeft nog andere op- en aanmerkingen op u.'

'Dat ik mijn colleges niet voorbereid door tegen een lege zaal te oreren, iets dat de breifanaat en de zonnebloempittenverslaafde wel doen? Waarde voorzitter van de partij-afdeling van mijn faculteit, als zij die oefening nodig hebben, hoeven ze toch niet van mij te verlangen dat ik dat ook nodig heb? Lees het beoordelingsrapport over de kwaliteit van mijn colleges. Het is het resultaat dat telt, of niet?'

Khekhekhe! De man tegenover moeder kuchte zijn keelgat uit de kreukels en vervolgde: 'De partij-afdeling heeft al een besluit omtrent de verlenging van uw proeftijd genomen. Als lid van de revolutionaire massa onder leiding van de Grote, Luisterrijke en Rechtvaardige Communistische Partij dient u dat besluit te eerbiedigen.'

'Maar…'

'U hebt al de fout begaan om naar het pad van wit en vakbekwaam af te dwalen. Wilt u een tweede blunder op uw naam hebben staan: de Partij niet gehoorzamen?'

De kleine werd een ijspop.

De gang van het kantoor van de voorzitter naar het vrijgezellengebouw was een martelgang. Met elke stap zakten moeders voeten dieper in de verrotte gingkobladeren. Opeens boog ze af en draafde zo snel als haar lijvige buikinhoud haar toeliet naar de knobbelboom bij het Oostpaviljoen Meer.'

'Ooo, Hemel, neem me met U mee! Ik overleef de klassenstrijd en broodnijd niet meer…!'

De kleine schrok zich een chimpansee: nu wilde moeder zelf doodgaan? Waar moest zij dan heen?

'…Hemel, mijn Alziende Hemel, waarom moet ik altijd zoiets incasseren? Toen ik geboren was, wilden mijn ouders mij op de markt verkopen omdat ik geen jongen was en er boven mij al twee zussen waren en twee jongens een onrijpe dood hadden gevonden. Ik deed het net zo goed op school als mijn jongere broer Stalen Ballen, maar het nieuwjaars-roodzakje met geld voor mij was dunner dan dat van Stalen Ballen. Nadat mijn tweede broertje - IJzeren Ballen – was geboren, bestond ik in moeders ogen al helemaal niet meer. Nu ik door zweten en zwoegen een betrekking in de hoofdstad van het land heb gevonden, nemen mijn collega's en kamergenoten de plaats in van mijn broers. Waar heb ik dit aan verdiend?'

Laishun sleurde Lilan's bh tot aan haar enkels en kneep in de perziken op haar bovenlijf…

De bevroren boombladeren die onder moeders voetstappen opveerden, kraakten als dunne wijnglazen en in het negen maanden rijpe amfitheater werd de kleine almaar ongeduriger en weerbarstiger.

En op een dag ging het hek van het theater open, terwijl het theater zelf kromp en uitzette, alsof het haar niet meer mocht, haar eruit wilde smijten en schoon schip met zichzelf wilde maken. De kleine maakte koprollen, presteerde spagaten en wilde het uitgillen: moeder, help!

Beweging, gevoel noch gedachte zond de ouder haar worstelende kindje toe.

'Kameraad Fang! Kom snel bij! Diep ademhalen en persen!'

De kleine was het roerend eens met de wattenzachte stem - behoorde die aan een verpleegster? - maar moeder gaf geen kik.

Handen, genadeloos vastberaden handen, drukten op het amfitheater en wreven ertegen tot de kleine niet meer wist waar het oosten was en waar het westen, waar boven was en waar beneden.

Een zwarte geribbelde buis, wanhopig lang en kronkelig…

…méédoen, één met hem worden en met hem op het beloofde Nirwana afstevenen. Haar hart sloeg op hol. Ze verloor de controle over haar keel. Kreten en nog eens kreten ontsnapten uit haar lichaam… elke cel van haar wezen… ze gleed door een eindeloze buis… o, wat werd ze bang…

Ze wilde net haar poging tot overleven opgeven toen een lichtzee haar naar buiten zoog, weg uit de vernauwing, weg uit de knusse kamer waarin ze haar negen maanden lange verblijf had uitgezeten…

'Pappa! O, pappa, wat ben je mannelijk en sterk!'

'Wil je alsjeblieft ophouden mij "papa" te noemen? Kíjk naar mij: ik ben niet je vader, ik ben je vríend… '

De eindeloze buis was aangesloten op een rioolafvoer…

'Kameraad Fang, kom snel bij: u hebt een meisje gekregen!'

De lichtzee bleek kunstmatig te zijn, want door de ramen en deuren gluurde de ravenzwarte nacht naar binnen. Koud en donker was de wereld die de pasgeborene omhelsde.

'Kameraad Fang!'

'…is het al zover? Ben ik eindelijk klaar?'

'Ja, kameraad, u hebt een mooie, gezonde dochter gekregen.'

'Mooi en gezond hoeft niet, maar heeft ze wel tien vingers en tien tenen?'

'Ja, alles zit erop en eraan.'

De baby fronste haar wenkbrauwen: stelde moeder alleen maar zulke basale eisen…?

'1428!'

Ze manoeuvreerde zich tot een optilbare lichaamshouding, want telkens als dit nummer geroepen werd, ging de lade waarin ze lag open en visten een paar poezenzachte handen haar eruit, gewikkeld in meterslange banen stof. Daarop werd ze gewoonlijk tegen een bloemknopje gezet waaruit naar moeder ruikend vocht vloeide. Dit keer echter werd ze tegen een lamp gehouden. Ze fronste voor de zoveelste keer haar wenkbrauwen.

'Leg maar terug in de lade! Ik heb haar gezien.'

Wacht eens even, die stem kwam haar bekend voor: behoorde die niet aan vader? Ze had meteen spijt als de donshaartjes op haar zuigelingenhoofd dat ze haar wenkbrauwen had gefronst! Nu vond hij haar vast en zeker niet meer mooi en lief. Zou hij haar alsnog mee naar huis willen nemen? Of zou hij haar hier achterlaten?

Nadat de verpleegster haar in de enorme kast vol pasgeboren baby's had teruggelegd, keek de kleine om zich heen: ook hier was het pikkedonker. Ze begon het duister te koesteren als de eerste herinnering van haar leven en iets dat sindsdien bij haar paste.

Tijdens de lunchpauze werd ze aan horden bezoekers getoond. Kwebbelkous was staandevoets bekeerd tot het Willem de Zwijgerschap toen ze het rozige gevalletje van haar aartsvijandin zag, Breifanaat deed het meisje - hoe kon het ook anders – een gebreide trui en dito broek cadeau, terwijl de breigierigaard gewoonlijk nog geen rouwsok voor moeder over had! Zonnebloempittenverslaafde stootte via het spleetje tussen haar voortanden, waarin precies een zonnebloempit paste, een serie vreugdekreten uit. Voor een volle vijf minuten vergat ze de zonnebloempitten in haar rechterjaszak - een wereldrecord voor deze verslaafde! De pasgeborene keek haar ogen uit: was ze werkelijk zo intrigerend om te zien?

Op een avond nam de voorzitter van de partij-afdeling van moeders faculteit, geflankeerd door twee van zijn secretarissen, op een kruk tegenover moeders bed plaats. Hij wees naar het neusje van het kind: 'Jong revolutionair kameraadje, heb je inmiddels al een naam? Kijk hoe guitig dat kuiltje van je is! Je moeder heeft er een en jij ook. Ben je net zo intelligent als je moeder?'