Eerste druk, november 2015

@ Marjolein van der Gaag

Uitgeverij Poorten

Ontwerp omslag: Jo-Ann Snel, Uitgeverij Boekenbent

ISBN: 978-90-820586-9-7

NUR: 332

Website auteur: WWW.MARJOLEINVANDERGAAG.NL

Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden de auteur en uitgever geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomenheden, noch voor de directe of indirecte gevolgen hiervan.

Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd, waaronder begrepen het reproduceren door middel van druk, offset, fotokopie of microfilm of in enige digitale, elektronische, optische of andere vorm of (en dit geldt zo nodig in aanvuling op het auteursrecht) het reproduceren ten behoeve van een onderneming, organisatie of instelling of voor eigen oefening, studie of gebruik welk(e) niet strkt privé van aard is.

Marjolein van der Gaag

Neerslag

THRILLER

The road ahead is empty

It’s paved with miles of the unknown

Whatever seems to be your destination

Take live the way it comes, take life the way it is

Horizon in the distance

So close and yet so far away

You shouldn’t be surprised when on arrival

The dream has flown away and fears not hear to stay

The road ahead never gives away a promise

The road ahead is a highway or a dead end street

a dead end street

Raindrops on your windscreen

They fall from heaven or from hell

You drive into the light or into the darkness

Uncertainty as your guide

The Road Ahead – City to City

PROLOOG

‘Eet je wel eens kreeft?’

Ik geef geen antwoord. Mijn hoofd bonkt zo erg dat het me amper lukt om mijn ogen te openen. Het voelt alsof mijn hersenen een poging wagen om uit mijn schedel los te breken.

De hoofdpijn maakt me misselijk. Ik voel gal omhoog komen. De neiging om te braken kan ik nog net onderdrukken.

Een plotselinge harde duw in mijn rug doet me ineen krimpen.

‘Ik vroeg je wat.’

Het lukt me niet om helder na te denken. Heel mijn lichaam voelt beurs. Wat is er gebeurd?

Een deur wordt geopend.

‘Naar binnen!’

Waar ben ik?

Het licht gaat aan. Ik knipper moeizaam met mijn ogen. De hal is ruim en heeft een hoog plafond. Is dit een ontvangstruimte? Het komt me vaag bekend voor.

‘Meekomen!’

Ik voel me zo miserabel dat ik niet in staat ben te reageren. Als een mak schaap laat ik me meetronen. Waar naartoe?

‘Ze zeggen dat je ze kunt horen gillen als ze in het kokende water worden gegooid.’

Een hysterisch lachje, gevolgd door een fluistering.

‘Hoe zou dat zijn, levend verbranden?’

Een koude rilling trekt langs mijn ruggengraat. Ineens weet ik waar ik ben. Mijn hart gaat als een bezetene tekeer en het koude zweet breekt me uit.

Ik kijk in de ogen van een waanzinnige.

Weer die hysterische grijns.

‘Soms worden ze vooraf geëlektrocuteerd. Vind je dat humaner? Ik ben er zelf nog niet uit.’

Nog één keer trek ik aan de draad en constateer tevreden dat deze stevig vast zit. Die laat niet zomaar los. Ik doe een stap achteruit en grijns. De dunne draad is niet of nauwelijks zichtbaar. Natuurlijk niet, zo midden in de nacht, maar ook straks niet in de vroege ochtend als het verkeer weer op gang komt. Pas na achten wordt het lichter.

Het is gekkenwerk om op dit tijdstip buiten te zijn. Het is in jaren niet zo koud geweest. Al dagen komt de temperatuur niet boven het vriespunt en ‘s nachts zakt het kwik zelfs naar vijftien graden onder nul. De harde oostenwind wil maar niet gaan liggen, waardoor de gevoelstemperatuur nog vele malen lager ligt. Het lijkt hier verdomme Siberië wel.

Dikke kleding en handschoenen bieden nauwelijks warmte. De wind snijdt als een vlijmscherp mes genadeloos overal doorheen. Mijn sjaal, die vochtig is geworden van mijn hijgerige adem, is inmiddels ook bevroren. Maar er is nu geen tijd voor zelfmedelijden. Wat moet, dat moet.

Het is stil. Doodstil. Iedereen ligt te slapen. En dat is maar goed ook. Pottenkijkers zijn niet gewenst. Niet dat die hier te verwachten zijn op dit tijdstip, maar toch. Je weet het nooit. Over twee uur is dat wel anders. Dan komt de drukte richting het industrieterrein op gang.

Nog een keer kijk ik naar mijn handwerk. De draad zit stevig vast en ook de spanning is goed. Niets meer aan doen.

Langzaam begint het weer te sneeuwen. Ik heb er schoon genoeg van, maar dit keer komt het goed uit. Alle sporen worden gewist. Wegwezen nu.

~

Het schelle geluid van de wekker klinkt onverbiddelijk. Het is tien voor half zeven. Het huis is nog in diepe rust. Zuchtend kom ik overeind. Ik heb het gevoel dat ik nog uren zou kunnen slapen, maar ik moet eruit. Buiten is het donker en koud. Ook al is het al bijna maart, de winter is nog in volle gang. Het vriest al weken. De kinderen vinden de strenge winter geweldig, maar wat mij betreft mag het voorjaar worden. Ik kan niet wachten tot de dag dat je naar buiten loopt en gewoon ruikt dat de lente is begonnen. Zo’n dag waarop de vogels fluiten en je alle ramen tegen elkaar open gooit. Maar die dag lijkt op dit moment nog een eeuwigheid weg.

Sneeuw en ijs kunnen mij gestolen worden. Ik lig liever in de zon. Lekker op het strand, zandkastelen bouwend met de jongens of gewoon relaxed met een goed boek. Maar de kinderen vinden het fantastisch dat de winter zo lang duurt. De reusachtige sneeuwpop, die ze in de tuin hebben gemaakt, staat er na drie weken nog steeds. Op zijn hoed – een oud exemplaar van mijn vader – ligt alweer een dikke laag sneeuw. Het is echt bar en boos deze winter. Maar Jort en Niek hoor ik niet klagen. Die lopen gerust zonder jas naar buiten. Dat hebben ze duidelijk van hun vader. Ik heb mijn ex Jeroen er weleens van verdacht dat hij liever in een iglo in Alaska zou wonen. Hij kijkt het liefst naar zenders als Discovery, waar stoere mannen met flinke baarden op sneeuwscooters er op uit trekken. Een geweer op zak om in geval van nood een beer te kunnen schieten en een bijl om hout te hakken. Een leventje dat voor een koukleum als ik niet is weggelegd. De winters hier in Nederland zijn al erg genoeg.

Ik hijs mezelf uit bed, loop naar de badkamer en zet de douche aan. Vooral met dit koude weer doet een warme douche wonderen. Ik was mijn haar en poets voor het gemak onder de warme stralen ook alvast mijn tanden. Als ik de kraan dichtdraai en een handdoek van het rek gris, hoor ik in de verte sirenes. Ik frons mijn wenkbrauwen. Sirenes hoor je in ons rustige dorp eigenlijk nooit. Ik schuif het gordijn een stukje opzij en wis met mijn hand de condens van het badkamerraam, maar zie niets. De geluiden zijn ook net iets te ver weg.

Snel droog ik me af en loop terug naar mijn slaapkamer om me aan te kleden. Later vandaag zal ik vast wel horen wat er aan de hand was. In dit dorp kent iedereen elkaar. En aangezien ik mijn eigen bloemenzaak in het centrum heb, ben ik goed op de hoogte van het plaatselijke nieuws en van meer roddels dan me lief zijn.

Terwijl ik mijn spijkerbroek aanschiet, komt Niek mijn kamer binnenlopen. Niek is altijd als eerste van mijn twee jongens wakker. Jort is een langslaper. Dat was hij al toen hij nog heel klein was. Volgens mijn vriendinnen mocht ik in mijn handjes knijpen met een zoontje dat ook in het weekend pas om half negen wakker werd. Zij zaten op zaterdag- en zondagochtend steevast om half zeven aan het ontbijt. Maar met de geboorte van Niek behoorde ook voor mij het uitslapen tot de verleden tijd.

‘Mama, mag ik een boterham?’

Ik glimlach naar hem, geef hem een kus en haal een hand door zijn warrige krullenbol. Het is steevast de eerste vraag die hij ‘s morgens stelt. Niek heeft altijd honger als hij wakker wordt. Als baby was hij zo’n heerlijk ‘Michelinmannetje’. Hoewel hij zijn babyvet inmiddels kwijt is, eet hij nog altijd als een bouwvakker.

In de keuken schenk ik een glas melk voor hem in en smeer een boterham met pindakaas. Daarna loop ik terug naar boven en steek mijn hoofd om het hoekje van de deur bij Jort. Hij ligt op zijn zij met zijn hoofd naar de muur. Aan zijn regelmatige ademhaling te horen is hij nog altijd in dromenland. Ik werp een blik op de klok. Het is kwart over zeven. Hij mag nog wel even blijven liggen. We hoeven pas over een uur op school te zijn en die is hier vlakbij. Als we doorlopen zijn we er binnen vijf minuten.

Ik help Niek met aankleden en maak daarna de broodtrommels voor de jongens klaar. Omdat ik moet werken, blijven ze over. Dat vinden ze helemaal niet erg. Veel vriendjes, van wie beide ouders eveneens een baan hebben, blijven tussen de middag ook gewoon op school.

Nadat ik ook het konijn eten heb gegeven, zet ik de radio aan, die standaard op de regionale zender staat afgesteld. Mijn vriendin Kitty werkt hier al jaren als verslaggeefster en ik vind het leuk haar stem te horen en te weten waar ze mee bezig is.

Al snel klinkt de tune van het nieuws. Ik schrik als ik hoor dat er een ernstig ongeval is gebeurd op het industrieterrein hier vlakbij. De sirenes van een uur geleden was ik al weer bijna vergeten. Volgens de nieuwslezer is een fietser, die vermoedelijk op weg was naar zijn werk, zwaar ten val gekomen en onder een passerende vrachtwagen beland. Het is onduidelijk hoe het met het slachtoffer is.

Ik verstijf. Een koude rilling trekt over mijn rug. Jeroen fietst iedere ochtend naar zijn werk bij een bakkerij op het industrieterrein, waar hij een leidinggevende functie heeft. Meestal begint hij al vroeg. Ook met deze kou en de sneeuw voelt hij zich niet geroepen om de auto te pakken. Het zit me niet lekker. Zoveel mensen wagen zich onder deze barre omstandigheden niet op de fiets. Ik kijk naar mijn mobieltje. Wat zal ik doen? Ik kan hem natuurlijk een berichtje sturen, gewoon om mezelf gerust te stellen. Of overdrijf ik nu?

Ik twijfel. Maar als Jort met een slaperig hoofd de woonkamer komt binnenlopen, schud ik mijn ongerustheid van me af. Ik zie altijd overal beren op de weg. Er is vast niets met Jeroen aan de hand. Als iemand precies weet wat hij doet, dan is het Jeroen wel. Hij is niet het type dat vanwege een beetje gladheid zomaar onderuit zou gaan. Daar is meer voor nodig. We moeten opschieten, anders komen we te laat op school.

Als we om acht uur klaar zijn om de deur uit te gaan, ligt er tot mijn grote frustratie weer een nieuw pak sneeuw. Ook de koude wind is nog altijd niet gaan liggen. Ik slaak een diepe zucht. Houdt het dan nooit op?

Ik heb de jongens dik ingepakt. Mutsen op, sjaals om en wanten en sneeuwlaarzen aan. Door de aanhoudende winter zijn er veel mensen ziek en de school is nu eenmaal een broedplaats van bacteriën. Wonder boven wonder zijn Jort en Niek de hele winter nog op de been. En dat wil ik graag zo houden.

Zeker nu er sneeuw ligt, moeten we op tijd de deur uit. Hoewel ik het de eerste dagen nog voor elkaar kreeg om Niek op de slee naar school te brengen, wil hij dat nu niet meer. Sneeuwballen gooien, dát is het helemaal. In die paar honderd meter, die we naar school moeten lopen, moeten heel wat auto’s het ontgelden. Als we bij school komen, beginnen de kinderen elkaar te bekogelen. Jort wordt door een klasgenootje vol in zijn gezicht geraakt, maar dat kan hem niets schelen. Snel pakt hij zelf een hand vol verse sneeuw en rent gierend van het lachen achter de jongen aan om hem in te zepen. Ik merk dat zelfs ik glimlach. Op deze momenten kan ook ik de charme van een strenge winter wel inzien.

Als ik de jongens op school heb afgeleverd, loop ik op mijn gemak terug naar huis. Ik open de deuren van de winkel altijd pas om half tien. Hoewel ik er wel voor zorg op tijd aanwezig te zijn om alvast wat boeketten klaar te kunnen maken, hoef ik nooit te haasten. Als ik zie hoe andere ouders ‘s morgens moeten rennen en vliegen om hun kinderen naar school te brengen en vervolgens ook nog eens op tijd op het werk te zijn, prijs ik mezelf extra gelukkig met mijn eigen winkel.

Ik heb een grote groep vaste klanten. Veel van hen ken ik al bijna heel mijn leven. Dat geeft een fijn soort zekerheid. Zo kan ik er op rekenen dat ook in rustige tijden mevrouw Bijleveld steevast iedere dinsdagmorgen om 10 uur op de stoep staat voor een bos verse freesia’s en dat mevrouw Derksen snel daarna zal binnenstappen.

In gedachten verzonken loop ik onze straat weer in. De aanblik van een politiewagen voor mijn deur doet me verstijven. Een man en een vrouw in uniform leunen tegen de zijkant van de auto. Vanaf hier kan ik zelfs zien dat hun gezichten ernstig staan. De angst slaat me om het hart. Waarom staat de politie voor mijn deur? Ineens herinner ik me weer de sirenes en het ongeluk van vanmorgen, waarover ik op de radio hoorde. Jeroen...

Ik voel de paniek opkomen. Het zal toch niet echt waar zijn? Met lood in mijn schoenen en een op hol geslagen hartslag loop ik aarzelend naar mijn huis. Ik kijk de agenten vragend aan. De schrik moet van mijn gezicht af te lezen zijn.

‘Mevrouw Jolien Visser?’ vraagt de vrouwelijke agent. Ik knik beduusd. Ze laat haar legitimatie zien en stelt zich voor als brigadier Koops. Dan wijst ze naar haar collega.

‘Agent Van Gaal. Mogen we even binnenkomen?’

Weer knik ik slechts. Hoewel ik zou willen gillen en schreeuwen wat er in vredesnaam aan de hand is, lijkt het wel alsof ik mijn tong verloren ben. Ik loop met knikkende knieën naar de voordeur en steek met trillende hand de sleutel in het slot. Agenten, die vragen of ze binnen mogen komen, dat kan alleen maar slecht nieuws betekenen.

Eenmaal binnen weet ik niet zo goed wat ik moet doen.

‘Wilt u koffie?’ stamel ik uit een stomme vorm van beleefdheid, met mijn jas nog aan. Mijn stem klinkt raar hoog, helemaal niet als de mijne. De politiemensen schudden vriendelijk hun hoofd. Die beleefde, zorgzame houding maakt me gek. Laat ze alsjeblieft zeggen wat er aan de hand is.

‘Mevrouw Visser, gaat u even rustig zitten.’

Ik luister gehoorzaam en zak neer op de antieke schommelstoel, mijn favoriete meubelstuk dat ik via Marktplaats voor een spotprijsje op de kop heb weten te tikken. Ook de agenten nemen plaats.

‘Er is vanmorgen een ernstig ongeluk gebeurd, vlakbij het industrieterrein,’ begint brigadier Koops. De vrouw zit naar me toe gebogen op het puntje van de bank. Haar grijze ogen, met fijne kraaienpootjes eromheen, staan vol medeleven. De woorden zijn nog niet uitgesproken, maar ik voel wat er gaat komen. De agente zit zo dichtbij dat ze ieder moment mijn hand vast kan pakken.

Ik blijf haar afwachtend aankijken.

‘Uw ex-man Jeroen Liebrechts was op de fiets op weg naar zijn werk. Hij is gevallen en onder een vrachtauto terechtgekomen. Het spijt me om het u te moeten vertellen, maar hij is overleden.’

Ik weet niet wat ik moet zeggen. Vanaf het moment dat ik de politie voor de deur zag staan, wist ik dat het mis was met Jeroen. Dat hij gewond was geraakt en in het ziekenhuis zou liggen. Maar dat hij dood zou zijn, daarop was ik niet voorbereid. Als verdoofd staar ik de vrouw aan. Nog altijd is er geen geluid over mijn lippen gekomen.

‘Mevrouw Visser, gaat het een beetje? Moet ik iemand voor u bellen?’

Een zacht kneepje in mijn hand brengt me terug in de realiteit. Ik merk dat ik met mijn hoofd zit te schudden en dat mijn hele lichaam trilt. De agente kijkt me bezorgd aan.

‘Zal ik een glaasje water voor u halen?’

Het is duidelijk dat ze dit vaker heeft gedaan. Ze gebaart naar haar jongere collega om wat te drinken te halen. De jonge agent, die waarschijnlijk pas begin twintig is, lijkt opgelucht te zijn dat hij even aan de situatie kan ontsnappen. Het zal ook niet meevallen om de boodschapper te zijn van dit soort nieuws.

Even later neem ik het glas water dankbaar aan en vraag wat er precies is gebeurd. Brigadier Koops wisselt een blik van verstandhouding met haar collega, voordat ze het verhaal begint en het mij langzaam duidelijk wordt dat Jeroens dood niet zomaar een ongeluk was. Ik krijg het ijskoud als ik van de agenten hoor wat er precies is gebeurd.

Rond kwart over zes vanmorgen is Jeroen met een behoorlijke snelheid tegen visdraad aangefietst, dat op keelhoogte over het fietspad was gespannen. Hij is onderuit gegaan en door de gladheid een heel stuk de rijbaan op gegleden. Een passerende vrachtwagen kon hem niet meer ontwijken. Onderweg naar het ziekenhuis is hij overleden.

Het voelt alsof er een steen op mijn hart wordt gelegd. Een loodzware steen.

*

Als de politiemensen weg zijn, staar ik uit het raam. Ik heb nog geen traan gelaten. Het voelt zo onwerkelijk. Natuurlijk hebben ze me verzekerd dat alles op alles zal worden gezet om te achterhalen wie dat visdraad over het fietspad heeft gespannen, maar dat verandert niets aan de situatie. Jeroen is er niet meer. Ik moet vooral denken aan onze jongens. Jort en Niek zijn hun vader kwijt. Ze zijn nog zo jong. Dit kan gewoon niet waar zijn. Het mág niet zo zijn.

Ik sluit mijn ogen. Het kost me geen enkele moeite om Jeroen voor me te zien, die gierend van het lachen samen met de jongens door de sneeuw rolt. Zaterdagmiddag, toen ik ze na mijn werk bij hem kwam ophalen, hadden ze nog de grootste lol op het grasveld voor Jeroens huis. Een sneeuwballengevecht ontaardde in een ware stoeipartij. Alle drie zaten ze van top tot teen onder de sneeuw. Ik had er lachend naar staan kijken. We hadden nog met z’n viertjes pizza gegeten. Daarna was ik met Jort en Niek vertrokken. Het is de laatste keer dat we Jeroen hebben gezien.

Ik ijsbeer heen en weer. Ik heb geen idee wat ik moet doen. Het is net alsof ik van het ene op het andere moment in een boze droom ben beland. Het liefst zou ik in bed kruipen, de dekens over me heen trekken en na een paar uur wakker worden alsof er niets is gebeurd. Maar zo werkt het niet. Jeroen is dood. Dat moet ik onder ogen zien, maar ik kan het amper geloven.

Ik besluit Kitty te bellen. Mijn vriendin schrikt zich wild van mijn onheilstijding, maar heeft gelukkig aan een paar woorden genoeg. Ze staat binnen een kwartier bij me op de stoep. Lange tijd omhelzen we elkaar zonder iets te zeggen. Dan laat ze me los en kijkt me aan. Hoewel ik zelf nog steeds niet heb gehuild, staan bij Kitty de tranen in haar ogen.

‘Oh, Jolien, ik weet gewoon niet wat ik moet zeggen. Het is echt verschrikkelijk. En dan dat draad, dat iemand zoiets doet... Walgelijk.’

Kitty kent Jeroen al net zo lang als ik. We zaten met z’n drieën bij elkaar in de klas op de havo. Kitty had een tijdlang verkering met een vriend van Jeroen, maar toen ze in Utrecht ging studeren en daar een kamer vond, ging die relatie uit. Overigens was ik ervan overtuigd dat de liefde van Kitty’s kant überhaupt niet zo diep zat. Kitty was altijd heimelijk verliefd op mijn broer Jos, maar hoewel hij haar graag mocht had hij op dat gebied weinig oog voor haar.

Jeroen en ik hielden het wel lang vol. Ik was vijftien toen hij op een bankje vlakbij school officieel verkering aan me vroeg. Ik kon mijn geluk niet op. Op dat moment was ik zeker al een jaar tot over mijn oren verliefd op hem. Hij zag er goed uit, was lang, grappig en sportief. Heel wat andere meiden waren jaloers op mij, met mijn 1 meter 58 het onderdeurtje van de klas.

Maar drie jaar geleden was het toch ook tussen ons echt voorbij. Niek was amper een jaar oud toen we de knoop doorhakten om toch maar uit elkaar te gaan. Allebei waren we de heftige discussies over zo’n beetje ieder onderwerp zat. Iedere dag hadden we weer strijd. We dachten gewoon anders over het leven. Dat begon al bij de vakantiebestemming. Jeroen wilde sowieso twee keer per jaar op wintersport. Daar kon ik nog wel mee leven. Maar dat hij in de zomer perse richting Scandinavië wilde en het vertikte om net als de meeste jonge gezinnen gewoon naar Frankrijk of Italië te gaan, dat trok ik echt niet. En zo waren er veel vlakken, waarop we toch niet zo goed bij elkaar pasten als we hadden gedacht.

Familie en vrienden reageerden diep geschokt op onze aankondiging dat we gingen scheiden. Kennelijk oogden we wel als een gelukkig stel. Ze probeerden alles om ons van gedachten te doen veranderen, maar al die goedbedoelde pogingen ten spijt hielden Jeroen en ik voet bij stuk.

Natuurlijk zagen ook wij in dat het met name voor Jort en Niek heel vervelend was, maar het leek ons beter om in goede harmonie uit elkaar te gaan dan te wachten totdat de boel zou escaleren. Ik heb geen moment spijt van de scheiding gehad. Na al die spanningen had ik het gevoel dat ik weer kon ademhalen. En voor Jeroen gold hetzelfde.

Uiteindelijk bracht de beslissing om een punt achter onze relatie te zetten ons niets dan goeds. Zonder verwachtingen van de ander werd ons contact veel beter dan het in jaren was geweest. We deden nog regelmatig leuke dingen met het hele gezin en doordat Jeroen vlakbij woonde, konden de jongens naar hun vader toe wanneer ze daar zin in hadden. Nooit heb ik de indruk gehad dat Jort en Niek onder onze scheiding leden.

*

Met Kitty in mijn kielzog loop ik naar de keuken om koffie te zetten. Gek eigenlijk dat dit soort alledaagse huiselijke dingen gewoon doorgaat nadat je zo’n vreselijke mededeling hebt gekregen. Het zal wel iets te maken hebben met een survivalmechanisme, dat ervoor zorgt dat de automatische piloot het leven even overneemt.

Met de dampende koffie voor ons zitten we zwijgend tegenover elkaar aan tafel. Frappant genoeg ligt Kitty’s werktas met opnameapparatuur tussen ons in. Het wrange besef dringt tot me door dat Jeroens dood het nieuwsitem van de dag is. Als niet Kitty hier had gezeten, maar een van haar collega’s, had deze mij maar wat graag de microfoon onder mijn neus geduwd. Ook Kitty zelf lijkt het in de gaten te hebben.

‘Sorry hoor,’ mompelt ze en haalt haar tas van tafel.

‘Wat vind je dat ik moet doen?’ vraag ik. ‘Moet ik de jongens van school halen? Misschien is het voor hen wel prettiger om het nog even niet te weten. Dan hebben ze nog een paar onbezorgde uurtjes.’

Ik hoor dat mijn stem breekt. De gedachte aan Niek en Jort doet nu toch de tranen opwellen. Die lieve, onschuldige jongetjes. Waarom moeten ze in hun jonge leventje al zoiets afschuwelijks meemaken? Het is niet eerlijk.

Het idee dat ik het vreselijke nieuws aan hen zal moeten vertellen, bezorgt me een ongelooflijk zwaar gevoel in mijn borstkas, alsof er een steen op mijn hart wordt gelegd.

Kitty loopt om de tafel heen en slaat opnieuw haar armen om me heen. Terwijl zij over mijn haren strijkt, huil ik met lange halen. Het is lang geleden dat ik zo’n verdriet heb gevoeld. Als ik na een paar minuten weer rustiger word, laat mijn vriendin me langzaam los. Ook haar ogen zijn nat.

Terwijl we beiden onze tranen wegvegen, kijkt Kitty me nadenkend aan en haalt een hand door haar korte blonde krullen.

‘Zo’n gerucht gaat snel. Straks om 12 uur staan er allemaal ouders op het schoolplein, die het verhaal al hebben gehoord. Dat wil je niet hebben. Je kunt er het beste voor zorgen dat de jongens voor die tijd zijn opgehaald. Misschien kun je je ouders bellen?’

Ik knik. Dat is misschien wel het beste idee. Of misschien moet ik niet bellen, maar bij mijn ouders langs rijden. Zoiets als dit vertel je toch niet over de telefoon?

Mijn vader en moeder wonen hier ook in het dorp en passen vaak op Jort en Niek. Vroeger gold dat ook voor Jeroens moeder. Maar die woont sinds twee jaar helemaal in Maastricht bij haar vriend Henk, die ze tijdens een vakantiereis voor alleenstaanden heeft leren kennen. Jeroens vader is ruim tien jaar geleden overleden. Hij kreeg op zijn werk een hartstilstand en was op slag dood. Lang leek het erop dat Dinie nooit over de dood van haar man heen zou komen, maar sinds ze Henk kent, straalt ze weer.

Hoewel ik tot nu toe vooral aan Jort en Niek heb gedacht, besef ik ineens dat het nieuws van Jeroens dood voor Dinie ook een vreselijke schok zal zijn. Jeroen heeft twee lieve zussen, die zijn moeder volop zullen steunen, maar het overlijden van een kind moet het ergste zijn dat je als ouder kan overkomen. Als ik er alleen al aan denk dat er iets met Jort of Niek zou gebeuren, dan draait mijn maag zich al om.

Ik vraag me af of ik Dinie moet bellen, maar ik weet niet of dat op dit moment verstandig is. Misschien heeft de politie haar nog niet gesproken. Omdat Jeroen en ik zijn gescheiden, zou de politie zelf Jeroens verdere directe familie inlichten. Het verhaal van de agenten klonk logisch, want niet alle scheidingen verlopen op zo’n vreedzame manier als de onze.

Hoewel Jeroen en ik geen stel meer zijn, kan ik nog altijd goed opschieten met zijn moeder en zussen. Jeroens moeder is gek op haar kleinzoons en de jongens hebben al twee keer een weekendje bij oma in Maastricht gelogeerd. Ik sta te dubben wat ik moet doen, maar ik besef dat ik liever niet zelf de boodschapper ben van het slechte nieuws.

De klok geeft aan dat het al bijna half tien is. Normaal zou ik nu de deuren van mijn winkel openen. Zowaar heb ik de tegenwoordigheid van geest om naar de slagerij te bellen, die naast mijn bloemenzaak is gevestigd. Ik vertel eigenaar Hans wat er is gebeurd en vraag hem om een briefje op mijn deur te hangen.

Met een lange omhelzing neem ik afscheid van Kitty, die me op het hart drukt om haar te bellen als er ook maar iets is. Dat beloof ik. Haar aanbod om me naar mijn ouders toe te brengen, heb ik afgeslagen. Ik voel me op dit moment kalm genoeg om zelf te rijden.

Ik open mijn oude grijze Volvo stationwagen, waarvan ik de ruiten eerst sneeuwvrij moet maken. Ik steek de sleutel in het contact, druk op het knopje van de achterruitverwarming en zet de blower met warme lucht op de hoogste stand. Dan pak ik de krabber, die ik verwoed over de ruiten haal. De standaard handelingen werken rustgevend.

Als het zicht door de voorruit redelijk is, stap ik in en rijd naar mijn ouders. Ze wonen nog altijd in de monumentale vrijstaande woning, waar ik samen met mijn broer Jos ben opgegroeid. Het huis is wat mij betreft een van de mooiste huizen van het dorp, maar misschien vooral omdat het zo vertrouwd voelt. Het hoort gewoon bij onze familie. Vroeger woonden mijn opa en oma er. Dat weet ik nog goed. In mijn herinnering zat mijn oma vaak te breien in haar luie stoel, die naast de open haard stond.

Toen ik een jaar of zes was, ging mijn opa met pensioen en vertrokken hij en mijn oma naar Spanje. Ze waren de kou in Nederland zat. Die behoefte aan de zon heb ik dus kennelijk van geen vreemde. Omdat mijn vader niets liever wilde dan terug gaan naar de plek waar hij was opgegroeid, gingen wij toen in het huis wonen.

Mijn ouders zijn, zoals verwacht, allebei thuis. Ze zijn beiden sinds een jaar gepensioneerd. Mijn vader had vroeger een goede baan als notaris en mijn moeder was docente Frans op de middelbare school. Dezelfde school, waar ook Jeroen, Kitty en ik de havo volgden.

Hoewel mijn broer Jos net als onze vader rechten ging studeren, was ik niet zo’n studiebol. Ik was met heel andere dingen bezig. Ik was sportief en deed fanatiek aan zwemmen en atletiek. Ik ging liever een extra rondje rennen, dan dat ik mijn huiswerk deed.

Door al mijn buitenschoolse activiteiten, boden mijn cijferlijsten weinig perspectief. Maar dat deerde me niet. Als jong meisje was ik al gek op bloemen. Bloemen maakten me vrolijk. Zoals ieder kind reeg ik kransjes van madeliefjes en plukte uitgebreide veldboeketten voor mijn moeder, vaak ook gewoon uit tuinen van huizen. Maar waar andere kinderen hun ogen uitkeken in de speelgoedwinkel was ik niet weg te slaan bij de plaatselijke bloemist. Ik was gefascineerd door alle kleurrijke boeketten, die ook nog eens heerlijk roken.

Mijn ouders hadden graag gezien dat ik verder had geleerd, maar zelf voelde ik daar weinig voor. Ik kon al op jonge leeftijd in het weekend aan de slag bij mevrouw Mans, de toenmalige eigenaresse van de bloemenzaak in het dorp. En toen zij er vijftien jaar geleden mee stopte, kon ik de zaak overnemen. Ik was zo trots als een pauw. Ik was pas 22 en had, met dank aan een investering van mijn ouders, mijn eigen winkel, die ik naar mezelf vernoemde: Jolien.

*

Met een verbaasde blik in haar ogen doet mijn moeder de deur open. Ze heeft nog geen idee wat er is gebeurd.

‘Jolien? Wat doe jij hier? Moet je niet werken?’

Ik schud mijn hoofd en loop door naar binnen. Mijn moeder, die aan mijn gezicht gezien moet hebben dat er iets heel erg mis is, doet gehaast de voordeur achter me dicht. Ook mijn vader, die de krant zit te lezen, kijkt ervan op dat ik op dit ongewone tijdstip de woonkamer binnen kom lopen.

Als ik midden in de kamer sta, kan ik mezelf niet langer groot houden. Een dikke prop komt op in mijn keel, tranen springen in mijn ogen en ik begin onbedaarlijk te huilen. Met horten en stoten gooi ik het eruit: ‘Jeroen is dood.’

Ik zie mijn ouders schrikken. Vol ongeloof staren ze me aan. Dan haast mijn moeder zich naar me toe en slaat haar armen om me heen. Zachtjes streelt ze over mijn haren, terwijl ze me rustig laat uithuilen. Ook mijn vader slaat zijn sterke armen om ons heen. Als het schokken van mijn lichaam langzaam minder wordt, dirigeert hij me zachtjes naar de bank.

Ik hef mijn hoofd op en veeg de tranen uit mijn ogen. Voor het eerst kijk ik mijn ouders echt aan, bal mijn vuisten en schud verwoed mijn hoofd. Nog altijd wil ik het niet geloven. Nieuwe tranen prikken alweer achter mijn ogen, maar ik verman me en haal diep adem.

Als ik het hele verhaal aan mijn ouders heb verteld, staan ook bij mijn moeder de tranen in haar ogen. Ook mijn vader ziet er vanachter zijn brillenglazen verslagen uit. Jeroen en ik zijn dan niet meer samen, hij is altijd een soort zoon voor mijn ouders geweest. Dat is ook niet zo vreemd aangezien Jeroen al vanaf zijn vijftiende min of meer bij ons gezin hoorde.

Mijn ouders mochten hem graag. Mijn vader ging zelfs ieder jaar een lang weekend met hem fietsen. Dan namen ze achterop de bagagedrager een tentje mee. Ze keken er beiden meestal al weken naar uit. Ik vermoedde ook dat Jeroen mijn vader als een soort vervanging zag van zijn eigen vader, nadat die was overleden. Ze waren twee handen op één buik.

Vooral mijn ouders vonden het drie jaar geleden dan ook verschrikkelijk dat Jeroen en ik uit elkaar gingen. Nachten hadden ze ervan wakker gelegen en uren hadden ze op ons allebei ingepraat. Ze begrepen het gewoon niet. Ieder stel had toch wel eens ruzie? We moesten vooral niet denken dat het gras ergens anders groener was. Ze vonden dat we harder voor onze relatie moesten vechten. Er vloeiden heel wat tranen, vooral bij mijn moeder. Maar toen mijn ouders merkten dat Jeroen en ik echt zeker waren van onze zaak en in goede harmonie uit elkaar gingen, legden ze zich er uiteindelijk bij neer. Jeroen kwam nog altijd bij mijn ouders over de vloer en ook het jaarlijkse fietsweekendje bleef intact.

‘Weten de jongens het al?’ wil mijn moeder weten.

Ze ziet lijkbleek en trilt. Ik leg mijn hand op haar knie, schud mijn hoofd en zeg dat ik niet weet waar ik goed aan doe. Dan staat mijn vader resoluut op.

‘Ik ga ze wel ophalen,’ biedt hij aan.

Ik kijk hem dankbaar aan. Het is fijn dat ik dit aan mijn vader kan overlaten. Natuurlijk zal ik ze zelf moeten vertellen wat er is gebeurd, maar al die nieuwsgierige en meelevende blikken op het schoolplein kan ik nu even niet verdragen.

Dat ik altijd op de steun van mijn ouders kan rekenen, wist ik al. Mijn gedachten gaan naar Aafke. Hoe is het mogelijk dat na Jos ook mij dit overkomt? Natuurlijk is het totaal anders. Jos was nog met Aafke samen en Jeroen en ik zijn uit elkaar, maar toch. Nooit meer zal ik het telefoontje van mijn broer in die zaterdagnacht vijf jaar geleden vergeten. Totaal in paniek.

Hij was thuisgekomen van een avondje stappen met vrienden en had zijn vriendin levenloos in bad gevonden. In het water lag haar föhn. Of het een ongeluk was geweest of zelfmoord was nog altijd niet duidelijk. Maar dat laatste leek toch onwaarschijnlijk. Aafke was na vele mislukte ivf-pogingen toch spontaan zwanger geworden. Vier maanden om precies te zijn. Jos en zij waren dolgelukkig.

Net als Jeroen en ik waren Jos en Aafke al jaren bij elkaar. Aafke groeide een dorp verder op dan wij, maar zat wel op dezelfde middelbare school. Jos aanbad Aafke, die niet alleen mooi en lief was, maar ook nog eens superslim en ijverig. Ze had het tot een van de jongste officieren van justitie van Nederland geschopt en had op haar leeftijd al een behoorlijke staat van dienst.

Treurig schud ik mijn hoofd en bijt verwoed op mijn onderlip.

‘Eerst Aafke en nu Jeroen. Ik kan het gewoon niet geloven,’ zeg ik zachtjes tegen mijn moeder. ‘Het is zo oneerlijk.’

Mijn moeder knikt slechts. Minutenlang zitten we zwijgend naast elkaar. Ieder met zijn eigen gedachten. De stilte wordt verbroken door het geluid van mijn telefoon. Op de display zie ik direct dat het Jeroens moeder is, die belt. Meteen voel ik de spanning in mijn lichaam weer toenemen. Ik neem op en loop naar een hoekje van de kamer.

Natuurlijk is Dinie volledig van streek. Ze praat met horten en stoten. Ik zeg haar hoe verschrikkelijk ik het vind, maar ze lijkt me amper te horen. Ze vertelt dat ze nu samen met Henk in de auto stapt en deze kant op komt. Ze wil met haar eigen ogen zien dat haar zoon dood is.

~

‘Ik verzorg zelf de bloemen.’

De lange slanke vrouw, die aan de andere kant van de tafel zit, kijkt me vanachter haar brillenglazen begrijpend aan. Ik ken Ineke de Geus wel. Ze is de eigenaresse van de uitvaartonderneming hier in het dorp en tevens mede-eigenaar van het dichtstbijzijnde crematorium. Vanwege mijn bloemenzaak heb ik regelmatig contact met haar als er rouwboeketten verzorgd moeten worden.

We zitten bij mij thuis in de woonkamer. Dinie, haar vriend Henk, Jeroens zussen Stefanie en Miranda, Miranda’s man Gerard, mevrouw de Geus en ik. Het is twee dagen na het ongeluk en we zijn bij elkaar om Jeroens uitvaart te regelen. Hoewel ik het woord regelmatig heb gebruikt, besef ik nu pas echt wat een grafstemming betekent. Zo zit je dus bij elkaar als een geliefde plotseling uit het leven is weggerukt. Intens verdrietig, verslagen, machteloos. Het is net alsof we ons in een zware, grijze mist bevinden en die mist zal voorlopig niet optrekken.

Ik heb Jort en Niek meteen dinsdagochtend bij mijn ouders thuis verteld dat hun vader een ongeluk had gehad en het niet had overleefd. Ik zag er vreselijk tegenop om het afschuwelijke bericht aan mijn zoontjes te moeten vertellen. Uiteindelijk hadden de jongens mij getroost. Ze zeiden dat ze het heel erg vonden dat ze hun vader nooit meer zouden zien, maar ik betwijfelde of de afschuwelijke boodschap wel echt was overgekomen. Een half uur later renden ze weer vrolijk rond.

Mijn broer Jos, die door mijn moeder was gebeld en halsoverkop uit zijn werk naar het huis van mijn ouders was gekomen, had zijn armen om me heen geslagen. Terwijl ik uithuilde op zijn schouders, had hij zachtjes over mijn haren gestreeld.

‘Ze beseffen nog niet wat het betekent,’ had hij verzucht. ‘Daar is tijd voor nodig.’

Ik had slechts geknikt. Mijn keel was zo dik van alle emoties, dat ik amper in staat was iets te zeggen. Ik wist zelf niet eens wat Jeroens dood zou gaan betekenen voor mij en de kinderen. Ik vroeg me af of ik me anders had gevoeld als Jeroen en ik nog gewoon getrouwd waren geweest. Dan was ik nu weduwe geweest en had ik het recht om in diepe rouw te zijn. Nu was ik slechts zijn ex-vrouw. Het was niet zo dat ik mijn geliefde had verloren. Zo intens verdrietig kon ik toch ook weer niet zijn? We waren toch uit elkaar?

Ik had het er ‘s avonds over gehad met Kitty, die nog even langs was gekomen om me te steunen. Ze had zelfs aangeboden om te blijven slapen, maar dat vond ik niet nodig. Kitty vond dat ik me vooral niets moest aantrekken van wat andere mensen zouden zeggen of vinden.

‘Zoals jij en Jeroen met elkaar omgingen, was uniek. Natuurlijk voel je je vreselijk. De vader van je kinderen was tegelijkertijd jouw beste vriend. Die is er nu niet meer. Jolien, laat iedereen lekker kletsen, als ze dat trouwens al doen. Jij hebt wel iets anders aan je hoofd,’ had ze gezegd.

Ze had gelijk en ik was dan ook blij dat Jeroens familie me behandelde alsof ik er nog altijd gewoon bij hoorde.

‘Wil er nog iemand koffie?’ vraag ik.

Terwijl Dinie en Stefanie druk bezig zijn met de tekst voor op de rouwkaart, sta ik op en loop naar de keuken.

‘Graag,’ hoor ik Gerard roepen.

Ook Henk lust nog wel meer koffie, terwijl Miranda laat weten behoefte te hebben aan iets sterkers. Dinie hoeft niets. Jeroens moeder ziet er uit alsof ze de afgelopen nachten niet of nauwelijks heeft geslapen. Haar huid ziet grauw en ze heeft kringen onder haar ogen. Om de haverklap barst ze in huilen uit. Zo gek is dat natuurlijk niet. Ik heb ontzettend met haar te doen. Het is daarom goed om te zien dat Henk een echte rots in de branding is. Hij vangt haar liefdevol op, wat overigens ook geldt voor Jeroens zussen. Gelukkig komt Jeroen uit net zo’n warm nest als ikzelf.

In de keuken trek ik een fles wijn open – gepast of niet – en neem zelf ook een glaasje. Met koffie, wijn en nootjes loop ik terug naar de tafel.

Ineke de Geus wil graag nog een glas water. Ik moet zeggen dat ze goed is in haar werk, dat ze al jaren doet. Ik schat haar eind veertig. Ze heeft het bedrijf zo’n tien jaar geleden overgenomen van haar vader. Ze is zeer professioneel, zowel kordaat als meelevend, maar niet té. Ze heeft precies door wanneer ze een stapje terug moet doen en wanneer de familie het juist nodig heeft dat iemand meehelpt met het doorhakken van knopen.

Persoonlijk lijkt het mij maar niets om uitvaartondernemer te zijn. Altijd heb je droevige mensen om je heen. Ik ben ervan overtuigd dat ik al die ellende van anderen mee naar huis zou nemen. Ik ga al mee huilen als er een huisdier van vrienden is doodgegaan.

Met de uitvaartverzorgster wordt afgestemd dat de begrafenis komende zaterdag op het middaguur zal plaatsvinden. Dat is al over twee dagen, maar we hadden nog alle keuze en zowel Jeroens familie als ikzelf voelde er weinig voor om de begrafenis over het weekend heen te tillen. Het liefst hebben we alle formaliteiten zo snel mogelijk afgehandeld. Het verlies is al pijnlijk genoeg en vraagt veel van ons allemaal.

Het is dan ook mooi meegenomen dat het aantal uitvaarten hier momenteel heel laag ligt. Daar had ik geen idee van, maar volgens de uitvaartverzorgster is het al lange tijd erg stil. Eigenlijk verbaast het me ook niet. Ons dorp kent geen vergrijzing. Juist het tegenovergestelde is het geval. Veel jonge gezinnen, die de stad ontvluchten, komen hiernaar toe. Dat valt ook wel te merken aan de aanwas van het aantal leerlingen op de drie basisscholen die ons dorp telt. Zo is er vorig jaar op de school van Jort en Niek een extra kleuterklas bijgekomen. Als de groei nog verder doorzet, moet de school zelfs gaan uitbreiden.

Als alle details omtrent de begrafenis zijn doorgesproken, staat Ineke De Geus op. Ze schudt ons de hand en verzekert ons dat alles rondom de uitvaart tot in de puntjes geregeld zal zijn. Ook zal ze erop toezien dat de rouwkaart morgen bij iedereen in de brievenbus valt. En mocht er iets zijn, dan kunnen we haar dag en nacht bereiken.

‘Aardige vrouw,’ zegt Stefanie als ze is vertrokken. De rest knikt instemmend. Het is inderdaad een prettig gevoel dat Jeroens uitvaart in goede handen is.

Het is fijn om samen te zijn met Jeroens familie. Zoals we nu met z’n allen bij elkaar zijn, lijkt het alsof er niets is veranderd en ik nog gewoon de vrouw van Jeroen ben. Wellicht komt dat ook omdat ik na onze scheiding nooit een nieuwe serieuze relatie heb gekregen. Tot twee keer toe heb ik een paar weken met iemand gedatet, maar uiteindelijk zag ik een serieuze relatie met deze mannen toch niet zitten.