OP
ZONNEKRACHT
VOORUIT

DE ZONNE-ENERGIEGIDS

Inhoud

Inleiding

1 Inspiratie en motivatie

Het persoonlijke verhaal van Angelique Smol

2 Zonne-energie door de jaren heen

3 Collectieve zonne-energie initiatieven

4 Prijsontwikkeling zonnepanelen

5 Subsidies

Het persoonlijke verhaal van Bas van Helden

6 Een zonne-energie systeem, hoe werkt het?

7 Het kristallijne zonnepaneel

8 De omvormer

9 De meterkast

10 Soorten daken

11 Tuinopstelling

Het persoonlijke verhaal van Piet Lassche

12 Oriënteren

13 Online meetinstumenten

14 Offerte(s) aanvragen

15 De installateur

Het persoonlijke verhaal van Frank van de Bunt

16 Beveiliging

17 Financiering

18 Salderen

19 Zakelijk investeren

20 BTW teruggave particulieren

21 Garantie en verzekering

22 Woning kopen of verkopen

23 Huurwoning

Het persoonlijke verhaal van Kenny Kreutz

24 Thermische zonne-energie

25 Geconcentreerde zonne-energie

26 Aanvullende informatie

27 Innovaties met potentie

28 Nawoord

Inleiding

Vijftig euro per maand extra. Honderdduizenden gezinnen in Nederland kunnen dit goed gebruiken. Die extra vijftig euro bestedingsruimte heb je al met een investering in tien zonnepanelen op dak. Want met zonnepanelen wekt u zelf stroom op, waardoor uw elektriciteitsrekening vanzelf lager wordt. Maar wat als u geen gunstig dak hebt? Dan is er misschien wel plaats in de tuin. En als dat ook niet kan, omdat u in een flat woont of in een huurhuis, dan kunt u nog meedoen met een collectief, waarbij het dak van andere organisaties, bijvoorbeeld een school in uw buurt, wordt gebruikt.

Maar ook huurders hebben inmiddels de mogelijkheid om op hun eigen dak zonnepanelen te laten plaatsen. En als u geen geld hebt om überhaupt te investeren, dan is er altijd nog de optie om een groene lening aan te gaan. Zelfs dan houdt u geld over! Iedereen kan dus profiteren van de vele voordelen van zonne-energie. Tijd dus dat ook iedereen dit weet.

Stel nu eens dat dit jaar honderdduizend huishoudens overstappen op zonneenergie. Met een gemiddelde van tien panelen per aansluiting scheelt dat zo’n 129 miljoen kilo aan CO₂-uitstoot per jaar. Plus die extra miljoenen euro’s die de economie weer aan het rollen brengen. En wat dacht u van de werkgelegenheid die al deze installaties met zich meebrengen?

Zonne-energie dus. Na een carrière in de financiële dienstverlening wilde ik eindelijk iets doen dat zin heeft en duurzaam is. Zonne-energie leek mij daarvoor een geschikte markt. Maar dat was nogal een uitdaging, omdat ik er op dat moment nog niets van wist. Maar mijn visie was helder en ik maakte daarom een duurzame keuze. Die keuze heeft onder meer geleid tot wat u nu leest. Vanuit het hart en met een scherpe visie geschreven, zodat u er uw voordeel mee kunt doen. Want de voordelen van zonne-energie zijn meer dan geweldig. Voor ons allemaal.

Mijn naam is Arjan Eikelenboom.

Welkom in mijn boek ‘Op Zonnekracht Vooruit’.

Voordat ik u vertel over onze zonnige toekomst en de vele voordelen van zonne-energie, wil ik u in het eerste hoofdstuk graag uitleggen waar ik de inspiratie, de noodzaak en de motivatie vandaan haal om uiteindelijk dit boek samen te stellen.

‘Als je het niet eenvoudig kunt uitleggen, snap je het zelf niet’ - Albert Einstein

Wanneer u het internet afstruint naar informatie over zonne-energie kunt u al snel het spoor bijster raken. De meeste websites zijn goedkope klonen van andere. Of men is erg creatief in het zo complex mogelijk formuleren, waarbij vooral de technische details u moeten imponeren. Volstrekt onnodig. Het is allemaal kinderlijk eenvoudig. U moet het alleen wel snappen, dan kunt u het ook weer goed uitleggen. Om die reden is Op Zonnekracht Vooruit in makkelijk te begrijpen taal geschreven.

Let op:

Gebruik Op Zonnekracht Vooruit niet als handleiding om zelf uw zonne-energiesysteem aan te leggen. Gebruik het boek om u goed voor te bereiden zodat u onder meer bij het opvragen van offertes weet waarop u moet letten. Met de professionele installateur van uw keuze realiseert u vervolgens uw zonne-energiesysteem waarmee u tientallen jaren schone energie tot uw beschikking heeft. Succes.

1 INSPIRATIE EN MOTIVATIE

De zomer van 2008 was een onrustige. De ABN AMRO bank, waar ik als preferred banker werkzaam was, lag sinds enkele maanden dagelijks onder vuur. Haar aandeelhouders waren ontevreden over de financiële prestaties van De Bank. Daarom werd besloten om De Bank in drie delen te hakken. Elk van die delen verkocht men aan buitenlandse banken die, opmerkelijk genoeg, op dat moment zelf in zwaar weer verkeerden. Overigens gold in die tijd dat alle banken min of meer in geldnood zaten. Daarom was elke bank op jacht naar nieuwe klanten met vermogen. Die haalde je natuurlijk bij je concurrent weg. Het bieden van een hogere rente op spaartegoeden was hét wapen om die vermogende klanten naar binnen te lokken. Met minimale verschillen in percentages, doch verpakt in mooie beloftes, deed iedere bank uiterste pogingen zoveel mogelijk geld binnen te halen.

Als preferred banker beheerde ik een portefeuille van enkele honderden, vermogende cliënten. Zodra er weer eens een paginagrote advertentie in een dagblad had gestaan waarin een concurrerende bank aantrekkelijke rentes op spaartegoeden aanbood, werd ik de andere dag steevast bestookt met telefoontjes van cliënten die een deel van hun spaargeld naar die betreffende bank wilden laten overboeken.

De meest bekende actie, u weet het vast nog wel, was die van Ice Save, onderdeel van Landsbanki uit IJsland. Het verschil in rente met de gemiddelde Nederlandse bank was soms wel een procent hoger! Dat was dan ook voor veel rekeninghouders in mijn portefeuille aanleiding om te gaan schuiven met hun spaartegoeden. Elke grote overboeking die een klant in mijn portefeuille opgaf, werd door oplettende collegae aan mij doorgegeven zodat ik actie kon ondernemen voordat deze boeking werd uitgevoerd. Ik belde dan de klant op en inventariseerde de motivatie van de overboeking. De bedragen varieerden van enkele tienduizenden euro’s tot soms wel enkele tonnen.

In het (telefonische) gesprek met de klant wees ik met klem op het aanwezige risico. Het spaargeld bij, in dit geval Ice Save, zou zomaar ineens onbereikbaar kunnen zijn door een ‘spontaan faillissement’. Wat veel klanten namelijk niet wisten, was dat Ice Save een hogere spaarrente dan andere banken offreerde omdat zij in geldnood verkeerden. Hierdoor waren zij minder kredietwaardig wat tot gevolg had dat zij op de geldmarkt een veel hogere rente moesten betalen om aan geld te komen dan de andere, ‘gezondere’ banken. Het geld uit de spaarpotjes van de zuinige Hollanders halen, was dan ook een slimme en noodzakelijke zet van Ice Save om te proberen een faillissement te voorkomen.

Meer dan eens haalde ik in de gesprekken met mijn klanten het spreekwoord ‘Wie het onderste uit de kan wil, krijgt het deksel op zijn neus’, naar voren. Omdat de meeste klanten al wat ouder waren, herkenden zij deze wijze spreuk nog wel uit hun jeugd. Zo heb ik gelukkig veel mensen voor het beruchte Ice Save drama kunnen behoeden.

ABN AMRO bank werd in die zomer van 2008 opgedeeld. Niet veel later gingen andere banken failliet. Als dominostenen vielen grote banken om. In Amerika was de kredietcrisis en de hypotheekcrisis volop losgebarsten. En ik raakte mijn baan kwijt.

‘Wie het onderste uit de kan wil hebben, die krijgt het lid op de neus’

Oud Hollands spreekwoord

Nieuwe kansen

In de herfst van 2008 werd de financiële crisis steeds meer zichtbaar en verloren op dat moment in Amerika per dag duizenden mensen hun baan. Het was slechts een kwestie van tijd voordat de gevolgen daarvan in Nederland zichtbaar werden. Daarom had men hier de ‘veiligheidsgordels’ al om. Bedrijven zetten hun uitstaande vacatures massaal ‘on hold’. Om mijn gedachten de vrije loop te laten en ruimte te geven voor nieuwe impulsen, verbleef ik enige tijd in Venice Beach, Californië. Ik bezocht met regelmaat biologische markten en liet mij inspireren door de vele, enorme windmolenparken verderop in de woestijn en door een aantal mensen die daar zonnepanelen op hun dak hadden gemonteerd.

Bij terugkomst in Nederland waren de verse ervaringen uit Amerika aanleiding om de zonne-energiemarkt in Nederland eens van nabij te bekijken. Dat bleek minder eenvoudig dan gedacht. Er bestond namelijk geen professionele zonneenergiemarkt. Ja, er waren wel bedrijven waar je zonnepanelen kon kopen, maar daarmee was alles gezegd. Voor kennis was ik aangewezen op het internet. Ook op dat moment was het meeste, Nederlandse nieuws over zonne-energie niet meer dan wat kopieerwerk zonder echt bruikbare informatie.

Bij een klein bedrijf dat zonnepanelen en zonneboilers verkocht en installeerde, ging ik vrijwillig aan de slag als accountmanager. Zo leerde ik in de praktijk de Nederlandse zonne-energiemarkt kennen. De ervaring die ik opdeed, kon ik later weer elders inzetten, was mijn gedachte. Tijdens dit leerproces werd mij duidelijk waarom de ontwikkeling van zonne-energie zo langzaam verliep. Enerzijds was het ‘Malle Pietje subsidiebeleid’ van de overheid een rem. Anderzijds was de zonne-energiemarkt op dat moment niet verbonden met andere markten, zoals de financiële wereld, waardoor de consument vaak tegen blinde muren aanliep. Zonne-energie zweefde als het ware eenzaam rond. Ik creëerde een concept waarbij ik de mogelijkheid schiep om een groene lening aan te gaan en die implementeerde ik in het advies met onze aanbieding. Dat bleek aan te slaan, al was het nogal een ‘houtje-touwtje-oplossing’. Dus zocht ik naar een derde discipline die hierin paste: de energierekening. Vervolgens ging ik op zoek naar een platform dat dit totaalconcept - wat een volledige ontzorging voor de klant inhield - begrijpt en mijn visie deelt.

Dat platform kondigde zich aan in de gedaante van Greenchoice. Een groen energie-administratiekantoor. Daar leek men mijn idee te snappen. Echter, al snel bleek dat deze organisatie een ander kompas hanteerde. Zonne-energiesystemen moest je vooral gratis aanbieden, zo was hun redenering. Dat is goed voor het imago, creëert media-aandacht en genereert dus nieuwe klanten. Achteraf gezien was het een ideale methode om de aandacht van ‘minder duurzame’ praktijken weg te houden. De directie bleek jarenlang, over de ruggen van hun klanten, structureel financieel wanbeleid toe te passen. Dit leidde uiteindelijk tot miljoenenboetes voor het bedrijf, opgelegd door de NMa, en een wisseling van directie, waarna de negatieve nieuwsberichten onder het tapijt konden worden geveegd. Hoezo, groen?

Nieuwe merken

Een wijze les en een desillusie rijker besloot ik me te focussen op de overvloed aan merken van zonnepanelen die spontaan op de markt verschenen. Dit maakt de Nederlandse zonne-energiemarkt niet transparanter. Kenden we eerst een handvol merken, afkomstig uit verschillende landen. In 2011 was het China die het ene na het andere merk zonnepanelen op de Nederlandse markt deponeerde. Waar de merken in verschillen, wist niemand dus was iedereen op jacht naar het goedkoopste paneel. Zowel aanbieders van zonnepanelen als de klanten hadden de focus op de laagste prijs. Dit leek mij geen gezonde ontwikkeling. Het gevaar is immers dat wanneer de laagste prijs voor de gehele markt leidend wordt, de kwaliteit op de achtergrond verdwijnt.

Voor mij was deze ontwikkeling aanleiding om, in samenwerking met lokale installateurs en enkele organisaties die verduurzaming hoog in het vaandel hadden staan, consumenten en bedrijven te helpen bij hun zoektocht naar kwalitatief goede zonne-energiesystemen. Dit leek te werken. Her en der werden zonneenergiesystemen van goede kwaliteit door lokale installateurs gerealiseerd. Maar ik was nog niet tevreden. Op de wereldmarkt stokte de vraag naar zonnepanelen. Er ontstond een overschot. De prijzen kelderden in korte tijd tot recorddieptes. Daar profiteerde de consument optimaal van. Hij of zij selecteerde de offerte met de laagste prijs.

In oktober 2012 besloot ik een website te lanceren waarmee ik de consument informeerde over kwaliteit, marktontwikkelingen en financiële aspecten. Op deze website, Mistersunshine.net, startte ik ook met het schrijven van een blog. Het blog hielp bij het trekken van bezoekers.

Vervolgens stuurden consumenten mij offertes, die ik voor hen beoordeelde. Ook ontving ik veel vragen van mensen die zich aan het oriënteren zijn. Na een aantal maanden concludeerde ik dat het voor de Nederlandse consument alleen maar moeilijker werd om betrouwbare informatie en adviezen in te winnen, want de kennis bij aanbieders bleef mager. De Nederlandse consument had een betrouwbare zonne-energie-autoriteit nodig.

In het voorjaar van 2013 bedacht ik dat ik zelf mogelijk die persoon zou moeten zijn, die de Nederlandse consument onafhankelijk ging voorlichten. Maar ook mijn schoorsteen moest ergens van roken, dus weggeven zit er niet meer in. Ik startte met schrijven en in april 2013 zette ik de eerste woorden op papier tijdens een rit in de Londense Underground. Waartoe mijn geschrijf precies zou leiden, wist ik toen nog niet maar dat ik het in boekvorm wilde uitbrengen wist ik al wel.

In de afgelopen maanden, waarin ik mijn kennis en ervaringen opschreef, was de zonne-energiemarkt flink in beroering. Zo liep de laatste subsidieregeling af in juli 2013. De EU besloot in die zomer tot extra heffingen op Chinese zonnepanelen, omdat men er van overtuigd was dat China oneerlijk concurreerde door het financieel steunen van de Chinese producenten. Overigens was de handelsoorlog die men daarmee leek uit te lokken, gesust met een akkoordje, zodat de zonne-energiemarkt zich rustig kon doorontwikkelen.

In 2013 zijn er in ons land honderden aanbieders en installateurs van zonnepanelen bijgekomen. Een globale berekening wijst uit dat we op een aantal van zo’n duizend aanbieders zitten. Dat aantal stijgt nog steeds, ondanks het bijna even grote aantal zonne-energie gerelateerde bedrijven dat failliet gaat. Kennelijk hebben velen nog altijd het idee dat de zonne-energiemarkt een ‘snel-rijk-markt’ is. Dat geldt slechts voor een enkeling. En die enkele zonne-cowboys, zoals ik ze zelf maar noem, die de focus op snel geld verdienen hebben in plaats van op een goed advies en kwaliteit, zijn hopelijk snel van het ‘zonnetoneel’ verdwenen.

Daarom: Op Zonnekracht Vooruit

Omdat er in het voorjaar en de zomer van 2013 bijzonder veel ontwikkelingen plaatsvonden, besloot ik dat mijn schrijfwerk tot een gids moest leiden. Hiermee wil ik de nieuwe consument voor zonne-energie begeleiden naar kwaliteit, weghouden bij de zonne-cowboys en helpen bij het besparen van geld. In elk geval moet het zonne-energiesysteem dat men aanschaft ook minimaal vijfentwintig jaar blijven functioneren. We gaan met deze zonne-energiegids dus samen Op Zonnekracht Vooruit!

Geen merkenvoorkeur

In Op Zonnekracht Vooruit krijgt u van mij geen sterke voorkeur voor merken. Deze gids is objectief en zo onafhankelijk mogelijk geschreven en samengesteld. Ook zult u hier geen uitgebreide technische samenvattingen tegenkomen. Ik kies er bewust voor om de materie, die bij uw oriëntatie van belang is, in eenvoudig Nederlands te communiceren. Mijn doel is om u te inspireren en te motiveren tot het maken van duurzame stappen.

Visie op decentrale productie duurzame energie

Het toekomstbeeld dat ik heb en nastreef, is een wereld waarin wij de energie die we nodig hebben lokaal en duurzaam opwekken met behulp van zon, wind, water en alles wat hier op aansluit. Dat is mijn focus en de kennis daarover wil ik u aanreiken. Zo kunt u thuis of op het bedrijf uw eigen energie opwekken. Met de buren, de wijk, het dorp. Lokaal energie produceren, consumeren en delen. De duurzame energie die u produceert maar niet direct nodig hebt, gaat het (lokale) net op zodat een ander het kan gebruiken. Of u kunt, al binnen een paar jaar, de zelf duurzaam geproduceerde energie opslaan voor later gebruik.

Naar verwachting is over twintig jaar het zelf produceren van duurzame energie de normaalste zaak van de wereld. Zonne-energie zal daarin een belangrijk onderdeel zijn. Het wordt ook steeds goedkoper en makkelijker. Voor iedereen; huurders, woningeigenaren en flatbewoners. Overal kunnen mensen goedkoop zelf hun energie produceren. Ik ga zelfs nog een stapje verder. De wereld zoals wij deze nu kennen, zal er over vijfentwintig tot dertig jaar volstrekt anders uitzien. Fossiele brandstoffen lijken het nu nog te winnen. Maar de wil en de acties van consumenten zullen ervoor zorgen dat de olie-, gas- en kolenvoorraden, die bedrijven op de meest afgelegen plekken op aarde willen gaan winnen, uiteindelijk daar blijven zitten omdat de winning ervan eenvoudigweg te duur is. De duurzame energiebronnen zullen namelijk veel goedkoper zijn. Wel moeten we rekening houden met de gevolgen hiervan, omdat die omschakeling niet zonder slag of stoot gaat. De energietransitie is in gang gezet. We willen het sturen en denken ook dat we het kunnen sturen. Echter, de toekomst en vooral de weg daar naar toe, is nooit te sturen.

Buckle up. Het wordt een dolle rit!

Wist u dat het zonlicht dat de aarde in één etmaal ontvangt, zo intens is dat we er vijftig jaar lang de hele wereld mee van energie zouden kunnen voorzien?

Colofon

Eerste druk: februari 2014

Idee en tekst: Arjan Eikelenboom

Eindredactie: Rob van Mil en Ineke van Erp, Stijlmeesters

Vormgeving omslag: Duncan Baumbach, CAP Concepts in Design

Vormgeving en layout: Jacob Ophof, Stijlmeesters

Druk en distributie: Pumbo.nl

Uitgever: Stijlmeesters.nl

Meer informatie: www.mistersunshine.net

ISBN: 978-90-821830-1-6

© 2014

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvuldigd of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij electronisch, mechanisch, door fotocopieën, opnamen of enige andere manier , zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.