VOORWOORD

Veel relaties komen voor uitdagingen te staan die zo groot zijn dat ze uit elkaar dreigen te vallen. U wilt dat niet en ik weet dat er een betere weg is. 

Relatietherapie is als een ontdekkingsreis. Uiteindelijk gaat het er natuurlijk om dat u uw bestemming bereikt. 

De eindbestemming die ik met deze artikelen voor ogen heb, is het in stand houden van en/of het verbeteren van uw relatie. Onlangs belde iemand mij op om te vertellen dat hij door mijn artikelen veel meer inzicht had gekregen in de processen waar hij en zijn partner doorheen gingen. Ik besef door dergelijke reacties dat veel koppels tegenwoordig de eindstreep niet halen, omdat ze eenvoudigweg de kennis niet in huis hebben om onderweg de juiste reparaties uit te voeren. 

Aan elk artikel gingen diverse sessies met koppels vooraf, waarin ook ik vaak worstelde om het ‘juiste’ antwoord te formuleren. Relatietherapie is namelijk ook voor de therapeut een reis. Voortschrijdende inzichten maken dat je steeds effectiever wordt in het helpen van koppels. 

In de artikelen worden vaak filmpjes als voorbeelden gegeven. Deze kunt u allemaal bekijken via mijn website: https://www.tripleimpact.nl/boek/.

’k Hoop dat u veel aan het boek heeft. Als u met vragen blijft zitten, aarzel dan niet om me een mailtje te sturen via info@tripleimpact.nl.

Hans ’t Hart

OVER DE SCHRIJVER

De passie van drs. Hans ’t Hart is om mensen zowel privé als zakelijk te helpen om in hun leven een grotere voldoening en effectiviteit te bereiken. U leert hierdoor (weer) enthousiast te zijn over het hebben van een relatie. 

Hij gelooft dat het gevoel van ‘echt te leven’ (‘aliveness’) en het gevoel van ‘verbinding’ met anderen een belangrijk onderdeel daarvan zijn. Technieken en werkvormen hebben vooral geloofwaardigheid en impact als cliënten merken dat de coach een bewijs is van de effectiviteit ervan.

In dit boekje staan artikelen die ’t Hart in het afgelopen jaar voor zijn weblog heeft geschreven. Enkele zijn nooit online verschenen, maar alleen in dit boek te vinden.

Hans ’t Hart publiceert regelmatig nieuwe artikelen die u via zijn website  www.tripleimpact.nl kunt lezen. 

COLOFON

Eerste druk: 2014

Tweede druk: 2015

Derde (geheel herziene) druk: 2019

Copyright © 2019 Triple Impact

Auteur: drs. Hans ’t Hart

Ontwerp: BU3

Informatief

ISBN 978-90-822408-7-0

NUR 676

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

INHOUDSOPGAVE

Het is beter te luisteren dan te winnen

Bent u eigenlijk nog wel nieuwsgierig naar elkaar? Dit artikel laat zien hoe moeilijk dat toch eigenlijk is als u uw punt wilt maken.

Ben ik een chimpansee of een schildpad?

Hoewel we weten dat de uitdrukking niet voor niets is: ‘it takes two to tango’, voelt het soms voor een van de partners dat hij/zij als enige echt in de relatie aan het werk is, dat de ander gewoonweg niet z’n best doet. Het is zeer waarschijnlijk dat zij het slachtoffer zijn van de strijd tussen de chimpansee en de schildpad.

Hoe uw brein een goede relatie in de weg staat

Dit artikel legt uit waarom veel relatieproblemen juist veroorzaakt worden door uw brein en niet door uw partner.

Hij wil altijd gelijk hebben!

In een relatie komen vaak discussies voor. Deze gaan vaak over ‘niets’ en zorgen ervoor dat de liefde langzamerhand wegebt. Dit hoofdstuk behandelt een aantal van de grondoorzaken van deze discussies en hoe u tot een oplossing kunt komen.

Het bezoek

Soms word je zo murw van alle discussies en het gedoe in je relatie dat het gras bij de buren niet ineens groener lijkt, maar het ook nog eens zo voelt. Een van de meest voorkomende problemen is dat u verliefd op een ander kunt worden. Wat doet u dan? 

Verliefd op een ander? De 7 do’s en don’t’s

Soms word je zo murw van alle discussies en het gedoe in je relatie dat het gras bij de buren niet ineens groener lijkt, maar het ook nog eens zo voelt. Een van de meest voorkomende problemen is dat u verliefd op een ander kunt worden. Wat doet u dan? 

Kan mijn gevoel voor mijn partner weer terugkomen?

Het gevoel voor uw partner kan om diverse redenen wegebben: u bent wellicht verliefd geworden op een ander of u leeft als broer en zus naast elkaar. Als u deze dans leert te doorbreken, kan een relatie waar je geen cent meer voor zou geven, weer opbloeien.

Wat te doen als u vaak ruzie hebt en toch van elkaar houdt

In dit artikel neem ik u mee naar oorzaken van veel ruzies: overbelasting en overprikkeling. U leest hoe koppels verstrikt kunnen raken in de ‘rat-race’ van het dagelijkse leven, en hoe zij hieruit kunnen komen.

Waarom mannen naar porno kijken

Niet alleen een fysieke affaire kan een relatie in gevaar brengen. Ook het kijken naar porno en/of erotisch chatten blijken grote bedreigingen. Dit artikel geeft u tips die u kunnen helpen om hier beter mee om te gaan. Uiteraard zijn het niet alleen mannen die naar porno kijken, maar in mijn praktijk gaan tot nu toe de meest gehoorde klachten over het surfgedrag van de mannen.

Stop met redden in relaties (de dramadriehoek)

Een ander veelvoorkomend probleem dat ik bij koppels tegenkom, is dat verhoudingen in de communicatie zijn scheef gegroeid. De een is meer een soort ‘redder’ geworden en de ander een ‘slachtoffer’. Dit patroon komt zeer vaak voor. Vandaar dat ieder koppel dit mechanisme in zijn relatie moet leren onderscheiden. U krijgt in dit artikel concrete handvatten om uw relatie weer gelijkwaardig te maken.

Help!!! Mijn man is een watje! (en wat eraan te doen)

Dit artikel zal u prikkelen. Veel vrouwen ervaren dat hun partner hen niet kan dragen. Dit artikel zal u een nieuw perspectief van hoop op verandering geven.

Waarom u wellicht beter bij uw huidige partner kunt blijven

Een crisis kan tot de conclusie leiden dat u denkt dat het beter is om uit elkaar te gaan. Toch blijkt er meer mogelijk dan veel koppels denken. In dit artikel maakt u kennis met een methode die u helpt om weer effectief verbinding te krijgen met uw partner.

Wat zijn gezonde man/vrouw verhoudingen? (Deel 1)

Veel koppels hebben er geen flauw idee van dat hun relatie door oerwetten wordt geregeerd. Dit artikel heb ik geschreven nadat een relatie na een begeleidingstraject toch onverwachts was geklapt. Ik was hier zelf ook gefrustreerd over. Na veel interviews en onderzoek stuitte ik op deze oerwetten. Doe er uw voordeel mee, want ze verklaren veel van de conflicten die er zijn. Weet u de code ook te kraken, dan garandeer ik u meer rust op allerlei fronten.

Wat zijn gezonde man/vrouw verhoudingen? (Deel 2)

Vervolg op het vorige artikel met praktische tips.

4 Stappen als u een droom verliest of iets erg meemaakt

In 2005 emigreerden mijn vrouw en ik naar Canada. Kort daarop moesten we terugkomen naar Nederland. Deze stap zette een proces in gang met verstrekkende gevolgen. U leert in dit artikel hoe u met het verlies van dromen kunt omgaan; dat kan het verlies van een kind, bedrijf en/of vrienden zijn. In ieder geval verwacht ik dat u zich bemoedigd zult voelen.

Ik ben je ff helemaal zat! (waar zit de rek er dan nog in?)

In dit artikel toon ik aan de hand van een casus aan dat ergernis meer met uzelf te maken heeft dan met uw partner. Met behulp van de revolutionaire techniek “Brainspotting” ontdekte een man hoezeer zijn ergernis richting zijn partner te maken had met zaken uit zijn jeugd. Voor hem en u als lezer een interessante ontdekkingstocht.

Brainspotting, de revolutionaire individuele therapie

Deze techniek heeft niets met EMDR of hypnose te maken, omdat de processen totaal anders zijn, maar ze is zó effectief. Laat u intrigeren en inspireren.

Hoe kan mijn vertrouwen in jou herstellen?

Als we gekwetst zijn door mensen, komt er een breuk in het vertrouwen. Is herstel mogelijk en wat is daarvoor noodzakelijk? 

Hoe vergeeft u iemand die er niet meer is?

Welke stappen kunt u zetten als het gesprek aangaan niet kan of handig is. Is vergeven hetzelfde als opnieuw vertrouwen? 

Help, mijn vrouw is een heks!

Als de dynamiek tussen man en vrouw niet goed is, komt er in de vrouw heksengedrag naar boven. Leer hoe het ontstaat en hoe u het kunt doorbreken. Ik geef toe, het is niet zo’n vriendelijke beschrijving, maar het biedt een mooi tegenwicht voor het artikel Help mijn man is een watje.

Hoe om te gaan met mensen die (snel) boos worden?

Als mensen boos op u worden, is dat niet prettig. Zeker als het mensen in uw omgeving betreft die snel boos worden, leidt dit vaak tot ongewenste situaties. Hoe gaat u daar nu gesprekstechnisch goed mee om?

5 Oorzaken waardoor mensen boos worden

Als u niet snapt waardoor mensen boos worden, bieden gesprekstechnieken ook niet echt een oplossing. In dit artikel bespreek ik 5 veel voorkomende oorzaken die u het inzicht geven om effectiever met conflicten om te gaan.

Trauma verwerken met ouder-kindbezoek

Het bezoek is een fantastische werkvorm om met elkaar in gesprek te komen. Een prachtig type bezoek is het ouder-kindbezoek. Bij dit bezoek kruipt de ene partner in de huid van vader of moeder en stelt vragen aan de ander die in de rol van dochter of zoon zit. Deze aanpak uitstekend om helder te krijgen waar vader-moeder-issues bij elkaar zitten. Ook helpt het om een trauma te verwerken...

Hoe houdt u uw relatie goed in tijden van stress?

Juist in tijden van stress zijn we extra gevoelig voor ruziemaken. We zijn dan geneigd om niet-luisterreacties over en weer te gebruiken. Hoe die eruit zien en wat u beter kunt doen, behandel ik in dit artikel.

Nawoord

HET IS BETER TE LUISTEREN DAN TE WINNEN

Valt het u ook wel eens op hoe slecht mensen luisteren? Laatst wilden we een andere auto kopen. Tijdens het gesprek merkten we dat de verkoper geen oprechte belangstelling had voor onze ideeën. Hij vertelde vooral hoe geweldig de auto was waarin we geïnteresseerd waren. U zou kunnen zeggen dat zijn verkooptechnieken niet zo goed waren. Toch is er meer aan de hand. Echte communicatie hangt namelijk niet alleen af van technieken, hoewel ze kunnen helpen.

Wist u dat u ook in uw relatie een soort verkoper bent? Door de dag heen probeert u namelijk uw partner ervan te overtuigen dat hij of zij uw ideeën moet overnemen of u gelijk moet geven.

Ik gebruik bij koppels vaak het beeld dat beiden elk op hun eigen eiland zitten. Op elk eiland speelt zich een film af. Dat is de film die laat zien hoe u iets beleeft, voelt en over iets denkt.

Instinctief verdedigen we ons als iemand zaken anders voorstelt dan wijzelf beleven. Wat is uw eerste reactie als u door een agent wordt tegengehouden die zegt dat u te snel hebt gereden? Misschien is het niet gelijk: ‘Ach man, ga toch boeven vangen’, maar meestal sputtert u flink tegen. De toon en manier waarmee hij u aanspreekt, is gebaseerd op wat hij op zíjn eiland heeft zien gebeuren en uw film of beleving is toch echt anders!

Het is voor ons mensen ontzettend moeilijk om onrecht te verdragen. Als uw baas, collega of partner iets tegen u zegt wat volgens u niet klopt, dan is het moeilijk om de ander het verhaal te gunnen dat zich in zijn of haar hoofd afspeelt. Uw instinctieve neiging is om de feiten te corrigeren. Maar voor u het weet, bent u in een strijd van argumenten beland, met als inzet: ‘Wie heeft er gelijk?’. En... hoe emotioneel dichter een persoon bij u staat, des te sterker uw neiging de ander te laten weten wat er niet klopt. U wilt dan in feite winnen.

Hoe doorbreekt u het patroon?

Allereerst zijn er twee dingen die u zich moet realiseren:

Als u nieuwsgierig bent naar de beleving van de ander, leert u dat de ander niet voor niets zo (krom) denkt. Er zit dus logica in wat die ander zegt, voelt en beleeft.

U leert misschien ook iets over uzelf wat u nog niet eerder wist. U hoort misschien dat uw collega zo aanvallend reageert, omdat u zelf vaak kritisch op hem bent. Misschien bent u wel een grotere knorrepot dan aan uzelf wilt toegeven. Anderen hebben vaak een ander (en soms beter) beeld van ons dan wij van onszelf hebben.

Wat u dus maar beter kunt doen is:

In uw fantasie (letterlijk) de beweging maken naar het eiland van de ander;

Verdragen dat de ander een andere beleving (film) heeft dan u;

Nieuwsgierig zijn naar hoe het komt dat die ander die beleving heeft;

Bereid zijn om de ander eerst echt te horen/ontmoeten;

Ontdekken wat de behoeften en pijnpunten bij de ander zijn, wat zijn/haar gedrag veroorzaakt; nodig de ander uit om aan uw kant uw ‘waarheid’/film te komen bekijken. Neem de ander dan mee in uw logica.

De essentie van deze manier van communiceren is het ontmoeten van elkaar. Door werkelijk te luisteren naar wat de ander zegt, leert u ook iets over uzelf. Het is dan de kunst om de ander eerst te horen, voordat u zelf gehoord kunt worden. Door mensen serieus te nemen, krijgen ze de instinctieve neiging om ook nieuwsgierig te zijn naar u.

En nu de praktijk

Hoewel deze principes vaak werken, zijn sommige mensen niet bereid te veranderen. 

Tijdens sessies met koppels stel ik geregeld de vraag: “Op wiens eiland ben je nu?”. Mensen hebben vooral in het begin de instinctieve neiging zichzelf te verdedigen of hun waarheid eenzijdig te ‘verkopen’. Ze worden door dit soort interventies opnieuw bewust gemaakt van het (geringe) effect van hun communicatie. 

Door coaching leren koppels steeds meer hoe ze wél regie in gesprekken kunnen krijgen. Ze leren ook beter te luisteren naar de boodschap achter de woorden. Elkaar begrijpen wordt dan belangrijker dan ‘gelijk krijgen’. 

De tip voor ‘verkopers’

Terug naar de verkoper uit de inleiding. Als u ervaart dat iemand u een idee of product probeert te ‘verkopen’, zal de voornaamste reden zijn dat hij in het gesprek niet op uw eiland is. Wellicht is hij er wel, maar met een voor u voelbare agenda. Want werkelijke belangstelling zorgt ervoor dat u zich gezien en gehoord voelt. Gesprekstechnieken zijn dan weliswaar handig, maar niet doorslaggevend voor succes. Dus wilt u een idee verkopen aan uw collega, vriend of partner, stem dan eerst af op wat er in zijn wereld leeft aan behoeften en frustraties. Pas daarna zult u de toestemming hebben om de ander uit te nodigen op uw eiland, om de ander mee te nemen in uw logica.

BEN IK EEN CHIMPANSEE OF EEN SCHILDPAD

Hoewel we weten dat de uitdrukking niet voor niets is: ‘it takes two to tango’, voelt het soms voor een van de partners alsof hij/zij als enige echt in de relatie aan het werk is, dat de ander gewoonweg niet z’n best doet. Het is zeer waarschijnlijk dat zij het slachtoffer zijn van de strijd tussen de chimpansee en de schildpad. Dit is een van de meest voorkomende patronen tussen koppels.

De geboorte van een chimpansee en schildpad

De chimpansee en schildpad staan symbool voor gedrag dat je leert in je kindertijd.

De schildpad trekt zich terug

Stelt u zich eens voor dat u drie jaar oud bent: hoe ziet uw wereld er dan uit? Heel eenvoudig: de wereld draait om jou! Je komt de woonkamer binnen, omdat er een verjaardag aan de gang is. In tegenstelling tot wat je verwacht, besteedt niemand echt aandacht aan jou. Geen peuter van drie zegt dan bij zichzelf: ‘Dit doet pijn, laat ik nu eens in een hoekje gaan zitten spelen om mijzelf te troosten met mijn speelgoed’ (in het Engels gebruiken ze zo’n mooi woord: ‘soothing’). Maar hij vertoont dit gedrag wel. Dit type peuter wordt de schildpad. De schildpad is degene die geleerd heeft zich stilletjes terug te trekken als de dingen pijnlijk worden.

De chimpansee eist de aandacht op

Er zijn ook peuters die er op een andere manier mee omgaan. Zij trekken hun clownspak aan of eisen die aandacht gewoon op. Zij leren om pijnlijke momenten zó op te lossen. Deze noemen we de chimpansees. Jong geleerd, oud gedaan.

Als zoiets werkt als je drie jaar oud bent, dan werken deze mechanismen natuurlijk ook als u vier, zeven, tien, twintig of dertig jaar oud bent. Gedrag dat we als kind leerden om te kunnen ‘overleven’, passen we vaak onbewust vandaag nog toe. Op ons werk, maar ook in onze relatie.

Er is inmiddels een groot aantal goede boeken dat dergelijke overlevingsmechanismen in ons leven beschrijft: ‘Herontdekking van het Ware Zelf’ van Ingeborg Bosch, ‘Het drama van het begaafde kind’ van Alice Miller en het bekende boek van Harville Hendrix, ‘Getting the love you want’, dat u als Nederlandse samenvatting kosteloos van mijn website* kunt downloaden. U zult verbaasd zijn over hoe dit soort mechanismen eigenlijk al vanaf het prilste begin in ons leven tot stand komen.

We zijn allebei een schildpad!

Uiteraard is het gebruik van deze beelden bedoeld als hulpmiddel. Waar het in wezen om gaat, is wie van u beiden als het ware met energie zijn/haar boodschap probeert over te brengen en wie zich terugtrekt. Bij twee schilpadden zal er altijd één ‘schildpadderiger’ worden dan de ander. Dat geldt natuurlijk ook voor de chimpansees. Bovendien draait het mechanisme zich vaak ook om in de relatie, afhankelijk van het type conflict.

Het drama

En nu de dramatiek: een schildpad voelt zich in eerste instantie aangetrokken tot een chimpansee. Dat geldt niet alleen voor partnerrelaties, maar ook vaak voor vriendschappen en zakelijke relaties.

Het wezen van elke relatie staat of valt met de manier waarop beiden de behoefte aan veiligheid en verbinding invullen. De chimpansee heeft daarbij andere behoeften dan de schildpad. Onder druk trekt de schildpad zich terug en wordt de chimpansee expressief.

Het spanningsveld in de relatie

Als de chimpansee wil praten, omdat hem iets dwarszit, dan zal hij met lading zoiets zeggen als: “We moeten eens nodig praten!” De schildpad reageert vooral op de lading die de chimpansee non-verbaal overbrengt. Het gevolg is dat hij zich terugtrekt in zijn schild. Vervolgens gaat de chimpansee kloppen op het schildje. De schildpad zal zich dan nog meer terugtrekken. Aangezien de chimpansee het gevoel heeft dood te gaan als er geen contact komt, gaat hij dansen en springen. Desnoods pakt hij de schildpad met schild en al op om deze door elkaar te schudden. De schildpad trekt zich daarop echter alleen maar nog verder terug. Totdat hij het zat wordt, naar buiten komt en bijt. 

Ik weet nog goed hoe het voelde toen ik ooit werd gebeten door een schildpad: wat deed dat zeer! En waarschijnlijk is dat voor u als chimpansee ook wat u voelt als u wordt ‘gebeten’ door uw schildpad.

Deze dynamiek is niet altijd even duidelijk als hier is omschreven. Maar voor het begrip is het beter om het een beetje zwart/wit neer te zetten.

”Het moeilijkste in een relatie is om de partner daar te ontmoeten waar hij is, in plaats van waar u wilt of vindt dat hij moet zijn”

Redenen om zich als schildpad te gedragen

In de gesprekken met koppels wordt vaak duidelijk wat de belevingswereld van de zich terugtrekkende partij is. In de praktijk hoor ik vaak dat de schildpad de volgende redenen heeft:

Hij voelt zich gekwetst en bevriest instinctief en wordt rationeler.

Hij trekt zich terug om zichzelf te kunnen voelen en te weten hoe hij met deze situatie moet omgaan. Veel schildpadden hebben de angst om het niet goed te doen, te falen in de ogen van hun partners. Deze angsten kunnen zo overweldigend zijn dat zij zich bij voorbaat terugtrekken.

Hij wil de relatie beschermen en denkt: als ik net zo ‘hysterisch’ en ’emotioneel’ reageer als de chimpansee, dan zou de relatie wel eens uit elkaar kunnen spatten. 

Natuurlijk zegt de schildpad niet wat er vanbinnen allemaal gebeurt. De chimpansee ziet hierdoor vooral een zich terugtrekkende schildpad. Partners zeggen soms dat zij geprobeerd hebben om hun ‘schildpad’ te provoceren tot een emotionele reactie, wat voor reactie dan ook! Een reactie zou immers betekenen: ‘Ik ben blijkbaar binnengekomen, ik raak je, dus ik ben belangrijk voor je.’ 

De perceptie van de chimpansee is dat de schildpad onverschillig is, want als de schildpad niet reageert terwijl hij zoiets belangrijks vertelt, dan moet hij wel onverschillig zijn. Anders zou hij wel zijn gevoel tonen of laten zien dat hij geraakt is. De chimpansee reageert dan ook vaak met verbazing en ongeloof als de schildpad tijdens een sessie, soms schoorvoetend, onthult wat er allemaal in hem omgaat. Alleen al dáárom is het belangrijk om regelmatig te checken of uw aannames kloppen.

De schildpad kan op zijn beurt zo hard werken – vanbinnen piekeren over de relatie en veel doen –, dat hij het gevoel heeft zich constant te moeten aanpassen aan de chimpansee om maar aan zijn ‘toorn’ te ontsnappen. Door steeds aangepast gedrag te vertonen, holt hij zichzelf langzamerhand van binnenuit. Het kenmerk van dit uithollingsproces is dan ook dat de schildpad steeds meer aangepast gedrag laat zien en steeds minder zijn authentieke ik laat zien. Hij kan dan uiteindelijk een burned-out schildpad worden. Murw zondert hij zich af, niet wetend wat hij nu nog kan doen om de conflicten te doen ophouden. Dan kan het zo maar zijn dat hij uit de relatie wil ontsnappen.

Redenen om chimpansee te zijn

Wat beide partners tijdens de therapie vaak ontdekken is dat de chimpansee moet worden gerustgesteld. U zult zich daarover wellicht verbazen. Onder al die boosheid en frustratie die een chimpansee uit richting de schildpad, zit een sterke behoefte aan nabijheid en goedkeuring. De chimpansee reageert dus zo heftig omdat een deel van zijn brein in paniek raakt en/of bang is dat de schildpad uiteindelijk weggaat. De chimpansee hoopt dat de schildpad hem lief en aardig vindt en dat deze nabij hem wil zijn. Een deel van zijn brein snakt naar emotionele verbondenheid. De chimpansee wil dan ook graag het authentieke deel van de schildpad voelen, hij wil geen zich aanpassende schildpad. 

De schildpad kan op zijn beurt vaak weer niet geloven dat het heftige gedrag stopt als hij verschijnt. Door alle negatieve ervaringen is dat ook steeds onveiliger geworden. De sleutel tot verandering is dus de stap om over en weer opnieuw kwetsbaar naar elkaar te worden.

Stress

Als we tijdens sessies rondwandelen in de wereld van de schildpad, dan de schildpad werkt in de relatie. Hij neemt de meeste initiatieven, brengt leven in de brouwerij, etc. Vooral in conflicten trekt de schildpad zich terug. Het lijkt wel of het hem allemaal niet zo raakt wat de chimpansee doet en zegt. Als dit proces maar lang genoeg duurt, dan geeft de chimpansee het achtervolgen van de schildpad op. Hij wordt dan een burned-out chimpansee, die op zijn beurt de kenmerken van een schildpad lijkt te vertonen.

Het patroon kan doorbroken worden

Tijdens sessies ontdekt de chimpansee echter dat de schildpad allesbehalve onverschillig is. Het is van groot belang dat de schildpadpartner deze worsteling onder woorden brengt en aan zijn partner vertelt, omdat dit een enorme shift teweegbrengt bij de chimpansee. Het blijkt dan dat de schildpad wel zou willen reageren maar niet kan reageren. Het is voor de chimpansee doorgaans bijna niet te geloven dat de bevriezing en terugtrekking van de schildpad niet voortkomen uit onwil maar uit onvermogen of onmacht en het verlangen de relatie te beschermen.

Afstemming op elkaar

De chimpansee begint dan geleidelijk te beseffen dat de lading waarmee hij de wereld van de schildpad binnen walst veel meer impact heeft dan hij/zij daarvoor kon beseffen. De schildpad op zijn beurt ziet tijdens het proces steeds beter hoe belangrijk hij voor de chimpansee is. Zodra hij namelijk op stand ‘uit’ komt te staan, raakt het limbisch systeem van de chimpansee in paniek: “Waar ben je, ik voel je niet meer.” Hoewel de schildpad zich vaak onmachtig voelt, heeft hij dus in feite wel macht. Het is daarom helpend als de chimpansee leert zeggen hoe het hem raakt als de schildpad uit het contact gaat, zodat de schildpad weet dat hij dan duidelijk moet maken wat er in hem gebeurt.

Het moge duidelijk zijn dat er in deze dans, zoals hij wordt genoemd, niet zozeer schuldigen zijn. Het is een actie-reactieverhaal, waarbij beide partners moeten leren regie te krijgen over het automatisme van hun overlevingsmechnisme. Zodra het koppel leert om over hun diepere pijnpunten en behoeften op een veilige manier te praten, kunnen patronen echt worden doorbroken.

Elk groeiproces begint met kleine stappen. Het moeilijkste in een relatie is om de partner daar te ontmoeten waar hij daadwerkelijk is, in plaats van waar u wilt of vindt dat hij zou moeten zijn. Dat betekent dat u de eigenheid van uw partner in essentie eerst moet aanvaarden, wil er iets kunnen veranderen. Wees daarom blij met de stappen die u partner wel zet, in plaats van u te focussen op dat wat er nog niet is.

Expressief versus isolerend

De beleving van de schildpad als reactie op het gedrag van de chimpansee is, zoals gezegd, dat hij zich aangevallen voelt door de expressieve opstelling van de chimpansee. De chimpansee voelt zich op zijn beurt gekweld doordat de schildpad zich emotioneel gezien isoleert. 

De chimpansee en de schildpad hebben het idee dat ze ieder op hun eigen manier – lees: eigen stijl – enorm veel doen voor de relatie. Ze realiseren zich echter niet dat ze de ander niet bereiken, omdat hun taal van liefde anders is. Een schildpad zei onlangs nog: “Ik doe alles voor haar, wat kan ik nog meer doen? Het is net of het niet telt.” Dit soort uitspraken doen chimpansees op hun beurt ook.

Zelfde behoefte, andere liefdestaal

Gary Chapman kwam jaren geleden met het briljante boekje: ’De 5 talen van de liefde’. Hierin beschrijft hij hoe mensen verschillende talen van liefde hebben en dat de ander zich gewaardeerd voelt als je aansluit bij zijn/haar voornaamste taal van liefde. De een wil aanraking, de ander kwaliteitstijd samen. De 5 talen zijn:

Bevestigende, positieve woorden, complimenten en bemoedigingen;

Kwaliteitstijd samen;

Geschenken ontvangen;

Dienstbaar zijn, wat doen voor de ander;

Lichamelijke aanraking, omhelzing, hand vasthouden, rug masseren, seks

De ander echt leren snappen

Hoe kunnen we vanuit de liefdestalen de uitspraak ‘Ik heb er werkelijk alles aan gedaan om deze relatie te redden’ beter begrijpen? De pijn die achter deze uitspraak schuilgaat, is diep. Echter, de pijn zit hem er vooral in dat een relatie samen wordt gemaakt. De veiligheid en de mate van verbinding die uw partner nodig heeft, zal afwijken van die van u. De belangrijke sleutel is dat u de taal van de ander leert snappen en spreken.

Tot slot