Ulla Bolinder

Trauma

Uit het Zweeds vertaald door Edith Sybesma

Uitgeverij Stortebeeker

Waddinxveen

Oorspronkelijke titel: Trauma

©2014 Ulla Bolinder

©2017 Nederlandse vertaling: Edith Sybesma/Uitgeverij Stortebeeker

Omslag: de tekening is gemaakt door Gerard Hazebroek

ISBN 978-90-823450-5-6

www.stortebeeker.nl

Niets uit deze uitgave mag worden gekopieerd en/of verspreid zonder schriftelijke toestemming van de uitgever

Op 3 augustus om 05.00 uur liep Sylvia Kumlin naar haar schaapskudde die in een weiland bij het joggingpad van Gustavsberg graast. Ze trof een van haar ooien liggend op de grond aan. De ooi kon zich niet bewegen en niet staan. Ze leefde nog, maar lag waarschijnlijk al zo’n vierentwintig uur op dezelfde plek, aangezien ze in haar eigen uitwerpselen lag.

Sylvia Kumlin droeg de ooi naar huis en liet haar slachten. Bij de slacht werden bloeduitstortingen in de huid en op het lichaam ontdekt. De ooi was niet verscheurd door wilde dieren en vertoonde geen uitwendig letsel. Wel werd er een beschadiging ontdekt aan een van de longen. Bovendien was er een beschadiging aan de bovenkant van de staart.

Tijdens telefonisch contact meldt Sylvia Kumlin dat ze na raadpleging van degene die de ooi heeft geslacht de mening is toegedaan dat de ooi door een mens is verwond. Ze kent echter niemand die ze daarvan zou kunnen verdenken. Het is niet eerder voorgekomen dat de schapen van Sylvia Kumlin iets is aangedaan.

Op 30 augustus om 11.45 uur kreeg de politie de melding dat het lichaam van een vrouw was gevonden in Gustavsberg. De omstandigheden wezen erop dat ze was vermoord.

Het lichaam werd circa tien meter ten westen van de Rödhakevägen aangetroffen. Het lag in een ondiepe greppel en was van boven bloot, doordat een zwart shirt tot aan haar hals omhoog was getrokken. Ook haar beha was van zijn oorspronkelijke plek omhooggetrokken. Naast het lichaam bevond zich een bloedplas, die vermoedelijk van het slachtoffer afkomstig was. Het gezicht van de dode was verkleurd door stomp geweld, er zaten snijwonden in de hoofdhuid, boven het rechterooglid en in de ringvinger van de rechterhand. Tevens vertoonde het lichaam tekenen van stotend, gedeeltelijk scherp geweld op het linkerdeel van de borstkas en de rechterkant van het hoofd.

Onder het lichaam werd een plastic aansteker gevonden, die met behulp van een vergrootglas werd bestudeerd. Andere waarnemingen dan dat die gedeeltelijk met modder of gedroogde klei was besmeurd werden niet gedaan. Volgens de onderzoeker was verder onderzoek van de betreffende aansteker niet zinvol, aangezien die aan vocht had blootgestaan.

Het terrein ten westen van de Rödhakevägen bestaat onmiddellijk ten zuiden van de Koltrastvägen hoofdzakelijk uit hoog opgeschoten gras. Op dit terrein werd een zogeheten leger aangetroffen, waar het gras geplet was over een oppervlakte van anderhalve bij tweeënhalve meter. Het leger was gesitueerd onder aan een talud ten zuiden van de Koltrastvägen. De afstand gerekend vanaf de berm van de Koltrastvägen pal voor het leger tot aan de plaats in de greppel waar het aangetroffen lichaam lag, bedroeg circa honderdvijfentwintig meter.

In het leger vond men een aantal sporen – een stuk of zeven, acht – die zouden kunnen zijn ontstaan als liggende personen zich schrap hadden gezet tegen de grond met de hakken of de neuzen van hun schoenen. Het uiterlijk van het leger maakte het aannemelijk dat daar was gevochten en dat de personen over de grond hadden gerold, wat een typische plaats delict van een verkrachting had opgeleverd. Ter plaatse werd een paraplu aangetroffen die het slachtoffer waarschijnlijk bij zich had. Circa tien meter van het leger vond men tevens een wit vest met capuchon, dat erg vies was en met bloed besmeurd.

Tussen het leger en de Rödhakevägen werden in het gras parallel aan elkaar platgetreden sporen van vermoedelijk twee personen waargenomen. Het slachtoffer was waarschijnlijk overvallen in de buurt van het zogenaamde leger en had liggend geprobeerd zich te verweren. Vervolgens had ze zich los weten te rukken, maar was ze door de dader ingehaald bij een greppel langs de weg, waar ze met slagen en eventueel trappen was mishandeld, en uiteindelijk van het leven beroofd.

De beschadigde kleding, de aanwezigheid van het leger in het gras en de verdere omstandigheden rond het misdrijf wezen erop dat de dader het slachtoffer had benaderd en geweld tegen haar had gebruikt met het doel haar te verkrachten, wat niet was gelukt. Terwijl ze weerloos op haar rug in de greppel lag, waarschijnlijk met vertroebeld bewustzijn, had de dader vervolgens met een scherp voorwerp, waarschijnlijk een mes, in haar hoofd en haar lichaam gestoken. De dodelijke messteek bracht een hevige bloeding teweeg en veroorzaakte een bloedplas ter plekke.

De dader had naar alle waarschijnlijk bloed op zich gekregen en kennelijk het witte vest gebruikt om enig bloed mee af te vegen. Waarschijnlijk met het doel het lichaam naar een andere plaats over te brengen had de dader daarna zijn auto aan de linkerkant van de weg naast de greppel gezet, precies bij de plek waar de moord had plaatsgevonden. Onduidelijke wielsporen van de auto werden daar veiliggesteld. Misschien geschrokken van passerende auto’s zag de dader af van zijn plan om het lichaam te verplaatsen en liet het liggen waar het lag.

In het zogeheten grasleger werden twee indrukken in de grond gevonden die waarschijnlijk door schoeisel waren gemaakt. De vorm, de maat en het eventuele ruitpatroon van het schoeisel vielen echter niet vast te stellen, reden waarom het niet zinvol werd geacht de afdrukken door middel van gipsafgietsels veilig te stellen. Op het witte vest en de boots van het slachtoffer werden zwarte acrylvezels aangetroffen. Op het zwarte shirt zat bovendien een blauwgroene polyamidevezel.

Het lichaam werd geïdentificeerd als dat van de zeventienjarige Jenny Sjöberg, die in de nacht van vrijdag 28 op zaterdag 29 augustus een privéfeest in de buurt van de plaats van de moord had verlaten.

1

SOFIE ÖSTLUND

Jenny wilde eigenlijk niet naar Niklas’ feest, maar Fredrik en ik hadden haar overgehaald. Vooral ik, want ik was al een hele poos niet uit geweest en ik wilde iets doen. Maar ik kon er niet alleen heen, omdat ik Niklas niet kende. Als Jenny ging, kon ik met haar mee, want zij was samen met Fredrik uitgenodigd en hij wilde ook dat zij meeging, dus haalden we haar over. Als we dat niet hadden gedaan, was ze er misschien nog geweest.

Toen ze genoeg had van het feest en wegging, is ze verdwenen. Toen we de volgende dag ontdekten dat ze weg was, belden we iedereen die ze kende, maar niemand had haar gezien. Niklas en Jonas reden rond in de auto en zochten ook. Het was niet de eerste keer dat we niet wisten waar ze was, dus we waren niet erg ongerust, maar we vroegen ons wel af hoelang het zou duren voor ze terugkwam. We zeiden niet tegen haar ouders dat ze verdwenen was, want we wisten dat ze boos op hen was en niets met hen te maken wilde hebben. Fredrik belde hen alleen om te vragen of ze daar was. Maar ze was daar niet en op zondag begonnen we toch ongerust te worden en besloten we haar te gaan zoeken. Fredrik reed; ik zat naast hem en keek in de greppel. Mijn idee was dat ze misschien door een auto was aangereden en gewond of dood ergens lag. Ik zou haar niet hebben gezien als ik niet zo had geredeneerd, want vanaf de weg was ze bijna onzichtbaar. Ik zag alleen dat er iets lag en ik zei meteen tegen Fredrik dat we moesten stoppen. Ik wist helemaal niet wat daar lag, en ik was doodsbang toen ik uit de auto stapte, maar ik moest gaan kijken en toen... toen zag ik dat zij het was, dat het Jenny was, en toen... toen schreeuwde ik alleen maar.

TELEFOONGESPREK

CM = Centralist Meldkamer, Mona Hast

SÖ = Sofie Östlund

CM: SOS alarmcentrale, wat is er aan de hand?

SÖ: Het gaat om mijn vriendin. Mijn vriendin is...

CM: Ja, wat is er met haar?

SÖ: Volgens mij is ze... volgens mij is ze gewond.

CM: Waar ben je? Wat is het adres?

SÖ: In Gustavsberg. Op de weg naar...

CM: Ik kijk even op de kaart. Is het de zuidelijke afrit naar Gustavsberg?

SÖ: Ik weet niet wat ik moet zeggen. In de Rödhakevägen.

CM: Voorbij het tankstation?

SÖ: Ja, vlak na de bushalte sla je rechts af een straat in en daar is het, aan de linkerkant.

CM: Oké. Wat is er gebeurd?

SÖ: Jenny, mijn vriendin Jenny...

CM: Ja, wat is er met je vriendin...

SÖ: Ze...

CM: Is er een ongeluk gebeurd?

SÖ: Nee. Ze is dood.

CM: Ik versta je niet.

SÖ: Ze is dood.

CM: Waarom denk je dat ze dood is?

SÖ: Ze ligt daar maar.

CM: Is ze ergens gewond? Kun je zien of ze gewond is?

SÖ: Nee, ik zie niet... Ik ga kijken. Ja, in haar gezicht. Er zit bloed op haar gezicht.

CM: Denk je dat ze zichzelf heeft verwond?

SÖ: Nee. Haar kleren zijn ook... Haar kleren zijn...

CM: Heeft iemand anders haar verwond?

SÖ: Ik weet het niet. Ja, dat moet wel.

CM: Is de persoon die dat gedaan heeft daar nog?

SÖ: Nee, alleen wij zijn hier. Alleen...

CM: Rustig maar. Blijf met me praten. Blijf kalm en vertel wie daar nog meer zijn.

SÖ: ...

CM: Hoe oud ben je?

SÖ: Ik ben zeventien. We waren aan het zoeken en toen zagen we [onverstaanbaar] in de greppel. Ze ligt hier in de greppel. Alleen Fredrik en ik zijn hier. We waren Jenny [onverstaanbaar].

CM: Oké. Probeer rustig te praten. Is ze aangereden door een auto?

SÖ: Nee, ik heb geen idee wat er is gebeurd. We zijn hier net. Fredrik...

CM: Oké. Er komt hulp naar jullie toe. Hoe heet je?

SÖ: Sofie.

CM: En je achternaam?

SÖ: Östlund.

CM: En Fredrik?

SÖ: ...

CM: Ben je er nog, Sofie?

SÖ: Ja, ik ben er nog. Ik heb geen idee wat er gebeurd is.

CM: Hoe heet Fredrik van zijn achternaam?

SÖ: Juhlin.

CM: Mag ik hem even spreken?

SÖ: Nee, dat kan niet. Hij is zo geschrokken dat hij niet kan praten.

CM: Blijf rustig en blijf met me praten. Snap je? Praat met me totdat de hulp is gearriveerd.

SÖ: Ja, ik...

CM: Wat doet Fredrik?

SÖ: Hij is bij Jenny.

CM: Waar is Jenny?

SÖ: Ze ligt in de greppel. Fredrik is alleen maar...

CM: Zijn jij en Fredrik daar alleen?

SÖ: Ja, hij is in shock. Hij is lijkbleek en in shock. Ik weet niet wat ik moet doen.

CM: Blijf met me praten. Wat doet Fredrik nu?

SÖ: Hij zit daar maar... Hij kan niet... Hij is in shock.

CM: Oké, Sofie, ze komen jullie zo helpen. Kun je vanaf jouw plek zien of er iemand aankomt?

SÖ: Ja, ik...

CM: Kijk goed wie er aankomt als je een auto hoort. Hoor je wat ik zeg?

SÖ: Ja, nu komen er auto’s aan.

CM: Een ambulance?

SÖ: Nee, het zijn gewone auto’s. Shit! Wat moet ik doen? De politie moet komen om ze weg te sturen!

CM: De politie is onderweg.

SÖ: Stuur ze weg, Fredrik! Zeg dat ze hier niet mogen komen! Je moet ze wegjagen! Zie je niet dat er [onverstaanbaar] aankomt?

CM: Rustig maar, Sofie. Ze komen jullie zo helpen.

SÖ: Maar dit [onverstaanbaar]

HELENA LINDBLOM

Eerst dacht ik dat het een auto-ongeluk was. Ik dacht dat het stel op de weg de vrouw die in de greppel lag had aangereden. Hun auto stond daar, met het ene voorportier open, en ze leken allebei compleet de weg kwijt. De man zag lijkbleek en zei geen woord, terwijl het meisje als een kip zonder kop rondliep en maar door kakelde. Ze huilde en was nat van het zweet. Ik vroeg wat er was gebeurd, maar kreeg geen zinnig antwoord. Ik liep er snel heen om te kijken hoe ernstig de verwondingen van de vrouw in de greppel waren.

Toen ik dichterbij kwam, begreep ik dat ze dood was en dat er geen sprake was van een auto-ongeluk. Ik werk in de zorg en heb mensen op allerlei manieren gezien: gewond, verminkt en dood. Ik heb verscheidene keren mensen afgelegd, dus ik dacht dat ik wel wat gewend was. Mijn eerdere ervaringen met overleden mensen was dat ze er meestal rustig en vredig uitzagen, alsof ze gewoon lagen te slapen. Wanneer de ziel het lichaam heeft verlaten, blijft er alleen een lege huls over en zijn er geen emoties meer – geen pijn, geen angst, geen wanhoop. Maar toen ik het gezicht van het meisje in de greppel zag, schrok ik. Haar ogen en haar mond stonden wijd open en ze zag er net zo angstig uit als ze zich moet hebben gevoeld op het moment voor haar dood. Ze lag daar haar doodsangst uit te schreeuwen, ook al leefde ze niet meer.

Ze had geen rust gevonden.

VERHOOR (geluidsopname)

OV = de ondervrager, Tor Adolfsson

SÖ = de ondervraagde, Sofie Östlund

OV: Nou, als je me nu eens vanaf het begin zou kunnen vertellen wat er gebeurd is.

SÖ: Ik weet niet waar ik moet beginnen.

OV: Doe maar vanaf het moment dat jij en Fredrik besloten op weg te gaan naar...

SÖ: Ja, ik snap het. Moet ik dat nu vertellen?

OV: Ja, doe maar.

SÖ: Nou, toen ze vanmorgen nog niet thuis was, belde ik Fredrik om te vragen of hij samen met mij naar haar wilde gaan zoeken. Ik bedacht dat we met zijn auto konden gaan, dat was sneller. Eerst wisten we helemaal niet waar we heen zouden rijden, maar toen bedachten we dat we bij de plaats van het feest moesten beginnen, bij Niklas’ flat, om de straten daar in de buurt af te zoeken. En toen duurde het niet lang voordat we haar vonden. Ik zag haar het eerst en ik schreeuwde dat we moesten stoppen, ik wist totaal niet wat er gebeurd was, maar toen sprong ik gewoon uit de auto en rende erheen en toen pakte Fredrik... toen probeerde Fredrik mij vast te pakken en ik dacht, heel even, wat moet ik nu doen en toen... Ik weet het niet precies meer, maar toen schreeuwde ik, ik schreeuwde en dacht... Ik dacht: droom ik, is dit een nachtmerrie? Maar ik droomde niet en ik zei tegen Fredrik: wat moeten we nu doen, moeten we een ambulance bellen? En toen wist ik niet wat ik moest doen. Ik liep naar Jenny toe en vroeg: ‘Wat is er Jenny, ga zitten, sta op.’ Maar ze stond niet op, ze bleef gewoon liggen en ik dacht... dacht dat ze misschien bang was, in shock, en niet kon opstaan. Ik schopte niet, maar raakte haar voorzichtig aan met mijn voet en zei: ‘Jenny, Jenny.’ Maar ze stond niet op. Daarna rende ik de weg op en huilde en bedacht dat ik terug moest gaan naar Fredrik. Ik wist het niet, maar ik dacht dat...[onverstaanbaar] terug, en toen stond hij daar alleen maar, hij stond tegenover me en was totaal van de kaart. Zijn haar stond alle kanten op en zijn gezicht was grauw en hij had rode ogen en ik zei dat we de politie moesten bellen, maar hij snapte het niet, hij huilde en zei Jenny tegen mij en ik werd boos en zei: ‘Ik ben Jenny niet, ik ben Sofie.’ Maar hij snapte het nog steeds niet en ik zei... probeerde het hem te vertellen maar dat lukte niet. ‘Jenny is weg,’ zei ik, ‘Jenny is er niet meer.’ En toen zei ik: ‘Snel, geef me je telefoon, ik moet de politie bellen.’ Ik keek helemaal niet naar Jenny, maar ik zag haar gezicht, er zat bloed in haar mond, leek het wel, en ik bleef staan... daarna keek ik rond en toen kwam... Ik weet niet of de ambulance en de politie tegelijkertijd kwamen, maar de ambulancebroeder stond daar maar en ik zei: ‘Kom nou, misschien leeft ze nog.’ Maar nee, hij stond me alleen maar aan te kijken en ik zei: ‘Kom dan,’ zei ik, ‘kom dan kijken.’ Maar nee, hij bleef maar naar mij staan loeren. Uiteindelijk zette hij een paar lange passen, grote passen, en toen hij eindelijk bij de greppel stond en naar Jenny keek, zei ik: ‘Wat ben jij voor een ambulancebroeder, verdomme?’ zei ik. ‘Als dit jouw vriendin was, zou je dan ook zo blijven staan staren, stomme idioot,’ zei ik tegen hem en toen had ik spijt en toen heb ik niets meer gezegd totdat de politie kwam.

OV: Maar toen je daar pas...

SÖ: Sorry, waar is de wc?

OV: Goed, dan lassen we een sanitaire pauze in. Het is 14.35 uur.

OV: Het verhoor wordt om 14.38 uur voortgezet. Als we teruggaan naar jouw verhaal, dan kun je misschien... Als we een stukje teruggaan in de tijd, naar het begin, wat zie je dan precies wanneer je uit de auto stapt?

SÖ: Ik zie Jenny. Eerst wist ik niet zeker of ze het was, maar toen zag ik het en toen dacht ik... dacht ik dat ze misschien ziek was.

OV: Kun je iets harder praten, zodat de microfoon het opvangt? De microfoon hangt hier vlak boven ons en nu zit je er een eindje vanaf.

SÖ: O, sorry.

OV: Heb je haar aangeraakt toen ze daar zo lag?

SÖ: Nee, ik heb haar helemaal niet aangeraakt.

OV: Heb je niet aan haar gevoeld?

SÖ: Nee, ik zag haar alleen en toen ben ik weggelopen en heb ik gehuild, zo van wat moet ik? Toen heb ik gebeld ik en toen kwamen er mensen kijken en daarna kwam er politie en dat duurde feitelijk niet zo lang.

OV: Oké. En hoe voel je je, nu je me dit allemaal hebt verteld?

SÖ: Hoe bedoelt u?

OV: Nou, hoe voelt het nu je me dit allemaal hebt verteld? Wat is je eerste gedachte, nu je mij dit hebt verteld?

SÖ: Ik weet het niet, ik weet alleen dat...

OV: Nou, maar ik bedoel hoe het voor jou voelt, want het is toch je beste vriendin die is gestorven?

SÖ: ...

OV: Nou, heb je het gevoel dat... Is er nog iets wat ik vergeten ben te vragen?

SÖ: Ik weet niet wat u moet vragen.

OV: Je voelt je leeg op dit moment?

SÖ: Ik weet niet.

OV: Blijf nog even zitten. Ik ga even weg, maar ben zo weer terug.

SOFIE ÖSTLUND

In het begin drong het niet tot me door dat het gebeurd was. Vanbinnen was alles één grote chaos. Ik kon me niet concentreren, ik kon niet eten en niet normaal slapen. Wanneer ik sliep, had ik nachtmerries en wanneer ik wakker was, zag ik Jenny daar dood in de greppel liggen. Wat er gebeurde toen we haar vonden, werd bijna als een film in mijn hoofd afgespeeld. Ik wist niet hoe ik daarvan af moest komen.

Ik was boos, verdrietig en verward tegelijk. Het was alsof ik van gelei was gemaakt. Ik had geen controle over mijn lichaam en moest tegen dingen aan hangen om overeind te blijven. Mijn moeder zei dat het een deel van het rouwproces was. Het lichaam beweegt minder en gebruikt de energie voor het herstel. Ze zei dat ik het rustig aan moest doen en mezelf niet moest opjagen.

’s Nachts huilde ik en miste ik Jenny. Ik wilde haar zo graag weer terug en zag haar de hele tijd voor me. Als ik maar wist wat er was gebeurd en wie haar had gedood, dan zou ik me beter voelen, dacht ik. Ik bleef er maar over nadenken.

Ik werd verhoord door de politie en vertelde over het feest en wie daar waren. Er waren circa twintig personen op het feest, maar Jenny en ik kenden er niet veel van. Het was de verjaardag van een vriend van Fredrik. Fredrik en Jenny waren ongeveer een jaar samen, en ongeveer twee maanden geleden was ze bij hem ingetrokken. Hij was ouder dan zij, hij had een baan en een eigen appartement. Haar ouders waren vanaf dag één op hun relatie tegen en toen ze bij hem ging wonen, gingen ze helemaal door het lint en probeerden ze haar te dwingen weer thuis te komen.

Tony, waar Jenny’s moeder mee samenwoonde, was niet Jenny’s echte vader en ze vond dat hij geen recht had om over haar te beslissen. Haar echte vader verdween toen ze klein was. Haar moeder hertrouwde en kreeg Frida en Elin. Die man was ook niet Jenny’s echte vader, maar dat gevoel had ze wel en ze was heel verdrietig toen hij doodging. Hij is omgekomen bij een hotelbrand.

Op het feest werd stevig gedronken, maar Jenny en ik waren nuchter. Ik drink soms, maar Jenny moest niets van alcohol hebben en nam nooit iets. Daar was ze heel duidelijk in. Daarom ging ze ook eerder weg van het feest. Ze vond dat Fredrik te veel had gedronken en wilde niet op hem wachten. Ze hadden geen ruzie, maar ze had er genoeg van en wilde naar huis. Ze pakte haar tas en zei tegen mij dat ze bij de bushalte wilde gaan kijken of er een nachtbus reed. Dat was om half twee ongeveer. Dat weet ik omdat een jongen, Mattias, ongeveer tegelijkertijd een taxi bestelde, en de politie heeft bij het taxibedrijf gecheckt hoe laat dat was. Ik dacht dat ze die taxi hadden kunnen delen, maar toen die kwam was zij al weggegaan.

VERHOOR (samenvatting)

Jonas Bolin, die niet onder invloed van alcohol verkeerde, heeft verklaard dat Jenny het feest vermoedelijk rond 01.15 uur heeft verlaten, met een foutmarge van 5-10 minuten. Volgens Jonas Bolin verliet Jenny het feest in ieder geval eerder dan Mattias Engberg, die tussen 01.40 en 01.45 uur vertrok, in een telefonisch bestelde taxi. Volgens het taxibedrijf wordt het tijdstip waarop een chauffeur een rit aanneemt in de computer ingevoerd en niet het tijdstip waarop de rit begint. De taxi waarin Mattias Engberg volgens ingewonnen gegevens reed – het kan geen andere taxi geweest zijn – werd om 01.25 uur besteld. Hoelang het duurt om vanaf de plaats waar de taxi besteld werd naar de Näckrosgatan te rijden is niet bekend.

VERHOOR (geluidsopname)

OV = de ondervrager, Hans Berggren

ME = de ondervraagde, Mattias Engberg

OV: Vertel eens wat er die avond gebeurde.

ME: Nou, dat is dus nog niet zo gemakkelijk, verdomme. Ik was er tegen negenen en toen kreeg ik te horen dat Niklas voor pampus lag.

OV: Niklas, dat is de bewoner van het appartement en het feestvarken, toch?

ME: Precies. Hij had een wedstrijdje gedaan met een paar maten wie het snelst kon drinken en hij was op het bed in de slaapkamer in slaap gevallen. Iets later kwam hij weer bij en ging door met drinken, maar eerst was hij helemaal van de wereld.

OV: Drinkt hij zich vaak lam?

ME: Nee, volgens mij niet. Maar de laatste tijd is het wat meer geworden.

OV: Hoezo dat?

ME: Liefdesverdriet, dat hij probeert te verdrinken.

OV: Wordt hij vaak gewelddadig wanneer hij drinkt?

ME: Nee, meestal jankt hij alleen. Hij wordt sentimenteel en zegt dat hij niet meer wil leven.

OV: Hoelang ken je hem al?

ME: Sinds de middelbare school. We hebben bij elkaar in de klas gezeten. Tien jaar dus.

OV: Hoeveel mensen waren er naar schatting op het feest afgelopen vrijdag?

ME: Een stuk of twintig, denk ik. Het was nogal vol.

OV: En iedereen raakte op zijn minst aangeschoten, begrijp ik.

ME: Ja, iedereen dronk, behalve Jonas en Jenny.

OV: Waarom dronk Jonas niet?

ME: Hij is geheelonthouder.

OV: En Jenny?

ME: Die dronk ook nooit. Ik weet niet waarom niet.

OV: Je kende haar?

ME: Vaag. Via Fredrik dus.

OV: Staat je nog iets bijzonders bij van die avond?

ME: Dat zou dan moeten zijn dat Niklas met Jenny zat te ruziën omdat ze boos was op Fredrik, omdat hij dronk. Hij is zelf om precies die reden verlaten en kon er waarschijnlijk niet tegen daaraan te worden herinnerd.

OV: Hoe uitte zich dat geruzie met Jenny?

ME: Hij vond dat ze Fredrik moest accepteren zoals hij is, zeg maar. Dat zei hij tegen haar en ook dat hij wilde dat ze gelukkig waren en zo. Hij trok haar de badkamer in om een hartig woordje met haar te spreken. Ik weet niet wat ze daar zeiden of deden, maar toen ze naar buiten kwamen, stortte hij in en wilde van het balkon springen. We wisten hem te overmeesteren en hem op de grond te krijgen. Daar ging hij vervolgens liggen jammeren en schreeuwen dat hij niet meer wilde leven.

OV: En Jenny? Hoe reageerde zij?

ME: Weet ik niet. Ze was nogal nuchter, dus waarschijnlijk trok ze zich er niet veel van aan.

OV: In welke zin was ze nuchter?

ME: Het leek haar niet te raken als er iets gebeurde.

OV: Als wat gebeurde? Noem eens een voorbeeld.

ME: Als iemand zich aan haar opdrong, bijvoorbeeld. Als haar dat niet zinde, liep ze gewoon weg.

OV: Gebeurde dat op het feest?

ME: Ja, Akbarin, dat was haar vriendje voordat ze Fredrik leerde kennen, wilde met haar praten, maar dat wilde zij niet. Ik zag hen in de keuken.

OV: Wat gebeurde er dan in de keuken?

ME: Toen ze weg wilde gaan, probeerde hij haar tegen te houden. Maar dat wilde ze niet en ze liep gewoon weg. Ze duwde hem opzij en liep gewoon weg, zeg maar.

OV: Hoe reageerde hij daarop?

ME: Weet ik niet.

OV: Je weet niet waar hij het met haar over wilde hebben?

ME: Nee, geen idee.

OV: Waren er nog andere incidenten die avond dat je weet?

ME: Nee.

OV: Wat heb je voor herinneringen aan Fredrik die avond?

ME: Niets bijzonders. Hij zat maar wat te hangen, geloof ik. Later ging hij tegelijk met Jenny weg.

OV: O ja?

ME: Ja, daarna heb ik hem in ieder geval niet meer gezien.

OV: Maar je hebt hem niet samen met haar naar buiten zien gaan?

ME: Nee, ik heb niemand zien weggaan. Maar Jenny was op weg naar buiten toen ik de hal in liep om te bellen. Ze had net haar jas aangetrokken en wilde weggaan.

OV: Zei ze iets tegen je?

ME: Nee, ze stond aan haar paraplu te frunniken en keek me niet aan.

OV: En Fredrik zag je niet?

ME: Nee, die was daar toen niet.

OV: Ging Jenny weg voordat je klaar was met bellen?

ME: Ja, ze ging weg terwijl ik stond te bellen.

OV: Hoe laat was het toen ongeveer?

ME: Rond half twee, denk ik.

OV: En daarna?

ME: Nou, daarna ben ik weer teruggegaan naar de woonkamer en even later viel me op dat Fredrik er niet meer was.

OV: Hoe merkte je dat?

ME: Hij zat niet meer op de bank, waar hij eerder wel had gezeten.

OV: En toen trok je de conclusie dat hij tegelijkertijd met Jenny was weggegaan.

ME: Ja, ze woonden samen en gingen waarschijnlijk samen naar huis, nam ik aan.

OV: Heb je naar hem gevraagd?

ME: Nee, ik had een taxi besteld en zou net weggaan. Al duurde het wel een tijdje voordat die kwam.

OV: Hoelang dan?

ME: Een kwartier misschien.

OV: En in die tijd dook Fredrik niet op?

ME: Nee.

OV: Je belde in de hal, zei je.

ME: Ja, met de telefoon van Niklas. Mijn mobiel was niet opgeladen, dus ik gebruikte de telefoon in de hal.

OV: Waar bevond Niklas zich op dat tijdstip?

ME: Weet ik niet. Het was de hele tijd een komen en gaan van mensen, dus dat hield ik niet zo bij.

OV: Heb je nog mensen buiten gezien, toen je beneden kwam?

ME: Nou, er stonden er wel een paar te praten, maar ik heb er niet op gelet wie dat waren. De voordeur stond open, dus ik liep meteen door naar buiten, zeg maar.

OV: En je hebt Niklas ook niet gezien?

ME: Nee, die heb ik niet gezien.

VERHOOR (samenvatting)

De getuige Per-Arne Olsson was op bezoek geweest bij vrienden en kwam op zaterdag 29 augustus kort na 01.30 uur thuis aan, op het adres Näckrosgatan 10A. Hij ontdekte dat de voordeur openstond en dat er een voorwerp was geplaatst dat als deurstopper fungeerde.

Toen hij de flat binnenging, merkte hij op dat er achter de toegangsdeur, een stukje rechts van de trap naar de eerste verdieping, een man met een tienermeisje stond te praten. Het meisje was van ongeveer dezelfde leeftijd als zijn eigen dochter, die vijftien is. Zijn eerste gedachte was dat het stel van een hogere verdieping kwam. Hij kon namelijk horen dat daar een feest werd gehouden.

Per-Arne Olsson liep naar de lift en ging met zijn gezicht naar de liftdeur toe staan. Terwijl hij stond te wachten tot de lift naar beneden kwam, werd hij opmerkzaam op het gesprek tussen de man en het meisje. Hij draaide zijn hoofd en zag de man, die met zijn rug naar hem toe met het meisje stond te praten. Het meisje, dat door de man gedeeltelijk aan het zicht werd onttrokken, stond achteraan in de hoek waar de trap naar de eerste verdieping begint. Per-Arne Olsson hoorde dat ze een gesprek voerden en had het idee dat de man het meisje mee naar buiten probeerde te krijgen. Er was in ieder geval geen sprake van dat het meisje met hem naar een appartement in het flatgebouw zou gaan.

Per-Arne Olsson hoorde daarna dat de man het meisje een lift aanbood en dat het meisje dat aanbod afsloeg. Wat er woordelijk gezegd werd, kan hij niet reproduceren. Verder hoorde hij het meisje zeggen: ‘Sodemieter op!’ Per-Arne Olsson kreeg de stellige indruk dat de man het meisje mee probeerde te krijgen. De man zei nog iets, wat Per-Arne Olsson niet verstond. Vervolgens onderbrak hij zichzelf en draaide zijn hoofd een eindje de kant van Per-Arne Olsson op, alsof hij zich er opeens van bewust was geworden dat die zijn gesprek met het meisje afluisterde.

Per-Arne Olsson besloot nu niet langer op de lift te blijven wachten. Hij liep naar de trap, en terwijl hij de man passeerde, probeerde die zich voor Per-Arne Olsson te verbergen. De man draaide zich zo dat hij zijn rug de hele tijd naar Per-Arne Olsson toe had, terwijl die langsliep. Het meisje stond enigszins verscholen achter de man, en het leek wel alsof hij haar met zijn lichaam aan het zicht probeerde te onttrekken. Per-Arne Olsson kon niet veel van het meisje zien toen hij hen passeerde en de trap op liep.

Het optreden van de man was rustig en kwam niet dreigend over. Hij stond heel dicht bij het meisje, maar hield haar niet vast. Zijn manier van doen gaf Per-Arne Olsson het idee dat hij vastbesloten was het meisje mee te nemen.

Per-Arne Olsson geeft de volgende beschrijving van de man: circa vijfendertig jaar, circa één meter tachtig lang, fors gebouwd, kort, donker haar. Per-Arne Olsson heeft het gezicht van de man niet gezien en kan ook niets over zijn kleding zeggen.

Per-Arne Olsson geeft de volgende beschrijving van het meisje: circa vijftien jaar, circa één meter zestig lang, lang, roodbruin haar tot over haar schouders. Per-Arne Olsson kan niet zeggen wat voor soort kleren het meisje droeg.

PER-ARNE OLSSON

Het bracht mijn fantasie op gang, het idee dat de mensen die ik in het trappenhuis had gezien misschien wel het vermoorde meisje en haar moordenaar waren. Ik bedacht dat ik stukken van die geschiedenis zou kunnen gebruiken in een toekomstige misdaadroman, als ik zin zou krijgen meer in dat genre te schrijven. Ik ben namelijk schrijver en ik had op dat moment mijn eerste thriller geschreven en naar een uitgeverij gestuurd. Maar het duurde ontzettend lang voor ik antwoord kreeg, dus ik overwoog om ook nog andere uitgeverijen te benaderen.

Ik had mijn manuscript aan een aantal vrienden en kennissen laten lezen, maar de meeste hadden dat denk ik vooral ter ontspanning gedaan, zonder al te aandachtig en kritisch op zoek te gaan naar tekortkomingen. Ik had minstens tien lezers naar mijn tekst laten kijken en allemaal hadden ze een andere mening. Ik luister goed en ben een pietje-precies en volgens mij is een van de vereisten om een goede schrijver te worden, dat je naar de mening van anderen luistert en niet opgesloten zit in je eigen manier van denken. Ik laat mijn manuscripten aan zo veel mogelijk mensen lezen. Wat ik niet doe, is boeken van anderen lezen. Ik heb er een handvol doorgebladerd om naar de opbouw te kijken, maar voor de rest lees ik geen literatuur en dat heb ik ook nooit gedaan, aangezien ik bang ben dat het me zou beïnvloeden en dat ik in hun stijl zou gaan schrijven in plaats van in de mijne.

Ik heb mijn manuscript ook naar een aantal tekstbureaus gestuurd. De eerste redacteur die ik in de arm nam, legde volgens mij zijn ziel er niet in toen hij de tekst doorploegde. Na zijn kritische lezing en mijn aanpassingen naar aanleiding van zijn opmerkingen ontdekte ik, toen ik de tekst nog eens in zijn geheel doorlas, een aantal spelfouten en een heleboel losse eindjes. Ik verbeterde de fouten, maar hij had dus een heleboel dingen over het hoofd gezien en dat vond ik niet erg bevredigend.

De tweede corrector legde de lat hoog en corrigeerde meestal extreem goed, maar toen ik de helft van het manuscript terugkreeg, dacht ik eerst dat het een grap was. Ze had een heleboel dingen over het hoofd gezien, waar ik haar natuurlijk op een nette manier op wees. Eerst was ze gepikeerd, maar toen ze zag wat ze had gemist, kon ze er moeilijk omheen en gaf het grif toe. Ik heb haar die helft uiteraard teruggestuurd, wat erin resulteerde dat ze meer geld wilde hebben, ook al had zij zelf de prijs bepaald. Ik was zo geschikt om te mailen dat ze 2500 kronen extra kon krijgen, en daar was ze blij mee. Wanneer ik daarna de eerste helft weer terugkrijg, is die bijna identiek aan de vorige versie – in plaats van dertig missers zijn er nu twintig à vijfentwintig. Daar wijs ik haar opnieuw op en vervolgens stuurt ze nieuwe voorwaarden voor haar proeflezen. Nu gaat ze helemaal niet naar het verhaal kijken en ze zal ook geen voorstellen doen voor betere formuleringen – ze had er een stuk of tien à vijftien gedaan, en de meeste waren beter dan de mijne. Dat heb ik haar ook geschreven en haar ervoor bedankt – en als ik deze nieuwe voorwaarden niet accepteerde, moest ik maar een andere corrector zoeken. Ik heb geantwoord dat ze de voorwaarden niet tussentijds kon veranderen en dat ik de nieuwe voorwaarden niet accepteerde – ze had al tweeënhalfduizend extra gekregen – dus daar eindigde onze samenwerking abrupt.

Een andere corrector legde de vinger op alle zere plekken. Ze bracht tien tot twaalf verbeteringen per bladzijde aan en dat was ontzettend goed. Het manuscript werd met de week beter. Ik bracht de verbeteringen gaandeweg aan. Elke dag zat ik tien tot twaalf uur te lezen, aangezien ik de eerdere meningen van correctoren erbij moest pakken. Dat was nog niet zo eenvoudig, aangezien die correctoren een heleboel regeltjes hebben waaraan ze zich houden.

Bij uitgeverij Gullbergs, die mijn manuscript ter inzage had, had ik contact met de directeur zelf, Ragnar Lund. Ik was er vrij zeker van dat hij interesse had en wanneer het boek eenmaal was aangenomen zou het ook nog eens door hun persklaarmakers worden bekeken, dus het eindresultaat kon alleen maar goed worden. Zijn uitgeverij was de enige waaraan ik mijn manuscript tot dan toe had gestuurd, aangezien ik van mening ben dat hij niet zo bekrompen is als veel andere uitgevers van tegenwoordig, die alles bij het oude willen laten en niet open lijken te staan voor veranderingen.

Voordat ik mijn werk aan meer uitgeverijen aanbood, wilde ik eerst werkelijke lacunes opvullen en de benodigde toevoegingen aanbrengen om het manuscript nog gedegener te maken en daarom nam ik contact op met een bekende auteur en vroeg hem om hulp. Ik koos voor Curt Wolfe. Ik had zijn boeken weliswaar niet gelezen, maar wist dat het een gerespecteerde naam was in de boekenbranche.

Ragnar was ontzettend geschikt. Hij wachtte altijd op mijn laatste versie, want ik bleef verbeteren en uitbreiden. In één versie had ik de passages die ik wilde veranderen geel gemarkeerd, maar ik wist niet zeker of het daar wel beter van werd. Ik was bang dat ik dingen begon te veranderen die al goed waren, en daar kwam Wolfe in beeld. Ik mailde hem en legde uit hoe moeilijk het was om competente personen te vinden die adequate opmerkingen konden maken en vroeg of hij bereid zou zijn mijn manuscript te lezen.

Na een paar weken kreeg ik antwoord op mijn vraag aan Wolfe. Hij schreef dat hij wel naar mijn manuscript wilde kijken en ik stuurde het hem per omgaande, waarbij ik uitlegde dat ik een aantal goede correctoren had gehad, die niet alleen naar de grammatica hadden gekeken maar ook naar de verhaallijn, en dat hij daarom niet op grote onvolkomenheden zou stuiten, maar dat zijn visie op mijn formuleringen en de lengte van mijn zinnen goud waard zou zijn voor mij. Ik bedacht ook dat als hij bijvoorbeeld zou opmerken dat een van de personages meer of juist minder ruimte moest krijgen in het verhaal, ik dat ook in overweging zou nemen.

Zodra ik de toezegging van Curt Wolfe had gekregen, die een gevestigde en goede schrijver is, voor wie mensen uit de branche het grootste respect koesteren, vertelde ik aan Ragnar Lund van Gullbergs dat Wolfe mijn manuscript zou lezen. Ragnar was positief en ik bedacht toen dat ik een afspraak zou maken en Wolfes hopelijk positieve opmerkingen daar mee naartoe zou nemen. Ik zei dus tegen Ragnar dat Wolfe aan het lezen was en dat ik daar ontzettend blij mee was.

Daarna duurde het niet lang voordat alles op de spits werd gedreven. Ik kreeg een sms’je van Ragnar dat ik Wolfes opmerkingen moest sturen. Ik wist natuurlijk niet hoeveel Wolfe al had gelezen, maar opeens was er haast bij en ik voelde dat alles van hem zou kunnen afhangen. Daarom mailde ik hem meteen en legde uit dat mijn lot misschien wel in zijn handen lag en dat hij me moest redden. Ik vroeg hem een goede recensie te schrijven en alles wat positief was aan mijn manuscript eruit te lichten. Als tegenprestatie bood ik hem aan als klankbord voor hem te fungeren als hij daar behoefte aan zou hebben, of teksten van hem te lezen en van commentaar te voorzien.

Maar nu was er dus gillende haast bij en ik wachtte met spanning op zijn antwoord. Toen bleek hij al contact te hebben opgenomen met Ragnar Lund, zonder een woord aan de kwaliteit van mijn manuscript te besteden. Geen enkel superlatief had hij laten horen, wat ik onmiskenbaar nodig had gehad. Maar hij had er bij Ragnar op aangedrongen dat hij mij eindelijk duidelijkheid zou geven en Ragnar had hem beloofd dat ik dat binnen enkele weken zou krijgen. Het was nogal uitgelopen, doordat ik hem steeds nieuwe versies had gestuurd, maar ik moest er natuurlijk een keer een eind aan breien, dus voor die wenk was ik Wolfe erg dankbaar. Nu hoopte ik alleen dat Ragnar zich aan zijn belofte zou houden en die niet zou verbreken, zoals hij al vaker had gedaan. Wolfe had geen idee welke kant het op zou gaan, maar zelf geloofde ik in een positieve uitslag. Ik had Ragnar ook een bedragje voor marketing aangeboden, aangezien ik ervan overtuigd was dat het verhaal zou verkopen. Tevens zou het de procedure hopelijk iets versnellen. Ik had hem honderdduizend kronen aangeboden, vanuit de gedachte dat Ragnar, als hij zag dat ik er eigen geld in wilde steken, zou begrijpen dat ik het meende, en dan zou durven toehappen.

Ik kon niet inschatten hoeveel exemplaren we van de gebonden oplage zouden verkopen, maar ik kon hem verzekeren dat er van de pocketeditie binnen een jaar minstens dertigduizend exemplaren verkocht zouden worden en daar zou Gullbergs meer dan tevreden mee moeten zijn. Ik dacht dat het er nog meer zouden worden, maar het aantal dat ik dacht dat het zou worden, zou hij van mij krijgen in een gesloten envelop, die we een jaar nadat de pocketeditie was verschenen samen zouden openen.

Van veel mensen had ik het advies gekregen naar een andere uitgever te gaan en me niet druk te maken om Gullbergs, maar ik stond in dubio. Had ik echt zin om drie, vier maanden te wachten op nog een afwijzing? Het is allemaal zo subjectief wanneer het op beoordelingen aankomt. De manuscriptenlezer of de uitgever hoeft maar moe te zijn of het te druk te hebben op de dag waarop hij een manuscript in handen krijgt, en dan kun je al inpakken.

Ik heb eens gelezen over een vrouw die aangenomen was. Ze had een manuscript van tweehonderd bladzijden. Toen de stapel terugkwam – dit was vóór het digitale tijdperk – was elke pagina volgekalkt met ideeën, strepen, pijlen en doorhalingen, waar ze iets mee moest doen. Na een maand werken, dag en nacht, was ze klaar en stuurde ze mooie, schone pagina’s terug. Na twee weken kwam de stapel weer net zo volgekalkt terug. Toen wilde ze het bijna opgeven, maar toch ging ze door, en weer een maand later was ze klaar en de uitgeverij tevreden. Toen deelden ze haar mee dat het toch niet zeker was dat haar boek zou worden uitgegeven. Pas op dat moment zou de uitgeverij dus een besluit nemen over eventuele publicatie. Ik maakte me zorgen en stuurde een mailtje aan een vriend die jaren bij Bonniers had gewerkt en hij antwoordde me dat het vooral een voorzorgsmaatregel is van de uitgeverijen, omdat er schrijvers zijn die niet kunnen samenwerken en zich verzetten tegen de verbetervoorstellen van de redacteur en alles oneindig lang rekken.

Er zijn zoveel factoren die een rol spelen en een spaak in het wiel van een debutant kunnen steken. Voor de schrijver is het een kwestie van duizenden uren keihard werken, maar voor degenen die lezen en beoordelen gaat het om een paar onbenullige minuutjes.

In jezelf geloven is niet genoeg. Want hoe moet je de vaak bekrompen uitgevers aan het verstand brengen dat wat je schrijft goed is en de moeite van het publiceren waard? En je bent niet altijd honderd procent zeker van je zaak. Volgens een van mijn redacteuren moest ik de karakterbeschrijvingen en het perspectief in mijn eerste manuscript verbeteren. Maar mijn teksten en dialogen vond ze erg goed. Daar wilde ze niets aan veranderen. En mijn metaforen waren briljant, schreef ze. Die behoorden tot de beste die ze ooit had gelezen. Maar sommige hoogdravende synoniemen moesten weg. Ze wilde mijn zinnen ook inkorten – ze wilde dat ik schreef als Lapidus, luister en huiver! – dus er moest een hoop veranderen. Het aantal pagina’s moest ook omlaag. Eerst had ik bijna negenhonderd en dat moesten er zeker honderdvijftig minder worden. Gerechtigheid van Larsson heeft er zevenhonderdvijfenveertig, dus dat zou kunnen werken. Bovendien was het slot wat onzeker, aangezien de meningen daarover uiteenliepen. Maar ik dacht vooruit. Voor het geval Ragnar niet tevreden zou zijn over het slot, was ik volop bezig met het schrijven van een alternatief slot. Er was geen tijd te verspillen.

Om als debutant aan de bak te komen is meer dan moeilijk en het vergt alles van je. Natuurlijk was ik enigszins onzeker, omdat ik nog niet was aangenomen. Het is veel gemakkelijker als je eerste boek eenmaal uit is. Een boek dat al binnen is, hoeft geen twee hobbels meer te nemen, maar slechts één. Als gevestigd auteur schrijf je een manuscript, natuurlijk naar beste kunnen, en wanneer de uitgeverij vervolgens kennis neemt van wat je hebt geschreven, vertellen ze wat eraan verbeterd dient te worden. Er kunnen natuurlijk drastische ingrepen nodig zijn, vijf of tien hoofdstukken die herschreven moeten worden, maar vanaf de eerste schrijfdag ben je binnen met je manuscript. Als je niet binnen bent, moet je je volledig aanpassen en kun je geen eisen stellen. En als het manuscript niet goed is en niet beantwoordt aan de smaak van de manuscriptenlezer, dan wacht de prullenbak.

Maar de man in het trappenhuis, dus. Nu was ik een belangrijke getuige geworden in een heus moordonderzoek en ik was al twee keer door de politie verhoord. Geen slechte ervaring voor een ambitieuze misdaadauteur. De dood van het meisje was natuurlijk tragisch, dus ik werkte maar al te graag mee, opdat de politie de zaak zo mogelijk zou kunnen oplossen. Dus wie was de man in het trappenhuis? Hij was wat te oud om haar vriendje te kunnen zijn, maar uitgerekend het vriendje is in andere gevallen wel vaak de schuldige.

VERHOOR (geluidsopname)

OV = de ondervrager, Hans Berggren

FJ = de ondervraagde, Fredrik Juhlin

OV: Hoelang ken je Jenny al?

FJ: Een jaar ongeveer.

OV: Hoe hebben jullie elkaar ontmoet?

FJ: Op een barbecueparty.

OV: Ken je haar ouders goed?

FJ: Nee, maar Jenny had het weleens over ze.

OV: Wat zei ze dan?

FJ: Ik kreeg de indruk dat ze zich thuis in een hoekje gedrukt voelde.

OV: Hoe dat zo?

FJ: Ze vertelde dat ze altijd moest helpen in de huishouding en met haar jongere zusjes en dat ze geen tijd voor zichzelf overhield. Dat was een van de redenen waarom ze bij mij kwam wonen.

OV: Ze woonde met je samen, ja. Ze was dus op eigen initiatief bij jou ingetrokken?

FJ: Ja, maar we wilden het allebei.

OV: Hoe reageerden haar ouders?

FJ: Die waren erop tegen.

OV: Waarom waren ze erop tegen?

FJ: Vooral vanwege het leeftijdsverschil, geloof ik.

OV: Ja, jullie schelen elf jaar, zie ik. Wat had jij voor belang bij zo’n jong meisje?

FJ: Wat voor belang? Ik ben verliefd op haar.

OV: Aha.

FJ: Ze is wel jong, maar in sommige opzichten is ze verstandiger en... principiëler dan ik. Ik heb nooit een punt gemaakt van het verschil in leeftijd.

OV: Nee, nee. Waren er bepaalde principes waarover jullie van mening verschilden?

FJ: Ja, alcohol bijvoorbeeld. Ze is tegen drinken en dronken worden.

OV: Maar jij drinkt soms wel?

FJ: Ja, net als de meeste mensen vind ik dat je af en toe best een glaasje mag nemen. Maar als ik iets dronk, bleef Jenny altijd bij me uit de buurt.

OV: Maakten jullie daar ruzie over?

FJ: Nee, daar maakten we geen ruzie over.

OV: Jullie hadden een goede en vruchtbare relatie, ondanks het grote leeftijdsverschil.

FJ: Ja, volgens mij wel.

OV: En in seksueel opzicht ging het ook goed?

FJ: Ja. In het begin niet, toen het slecht met haar ging, maar dat werd beter toen we eenmaal samenwoonden.

OV: Waarom ging het slecht met haar?

FJ: Omdat ze het thuis niet naar haar zin had, dacht ik. Ze had buikpijn en at niet en zo. Soms kreeg ze echte paniekaanvallen. Toen ze eenmaal bij mij woonde, werd het beter, maar ze had ’s nachts nog wel nachtmerries en ze sliep slecht. Ik begreep dat er iets aan de hand was, maar ik wist niet wat. Uiteindelijk vertelde ze dat er een leraar op school aan haar zat. Ik zei dat ze aangifte moest doen, maar dat wilde ze niet.

OV: Heeft ze gezegd hoe die leraar heette?

FJ: Nee.

OV: En dat was van invloed op jullie seksleven?

FJ: Ja, het feit dat het niet goed met haar ging. Bovendien konden haar moeder en die haar vriend het niet accepteren dat ze bij mij was ingetrokken en ze dreigden Jenny door de politie op te laten halen. Toen haar moeder belde om dat te zeggen, werd Jenny compleet hysterisch en hing op. Ze was doodsbang dat ze weer terug moest naar huis.

OV: Dus er waren de nodige problemen?

FJ: Ja, ze vond het heel jammer dat haar ouders mij niet accepteerden en ze miste haar zusjes, die ze bijna nooit meer zag.

OV: Haar ouders maakten een probleem van het leeftijdsverschil, zeg jij. Verder hadden ze niets op je aan te merken?

FJ: Nee, ze kennen me immers niet.

OV: Misschien vonden ze het een beetje vreemd dat je de kost ging verdienen voor Jenny?

FJ: Dat weet ik niet. Het klopt dat ze niet kon meebetalen aan de huur en de boodschappen, maar ze was niet veeleisend, dus ze was absoluut geen aanslag op mijn financiën. En ik wilde haar helpen.

OV: Haar helpen om van thuis weg te komen, bedoel je.

FJ: Ja, en om op te knappen.

OV: Je werkt als buschauffeur?

FJ: M-hm.

OV: M-hm. Kun je iets over het feest van afgelopen vrijdag vertellen?

FJ: Ja, wat zal ik zeggen... Jenny was boos op me omdat ik dronk. We maakten geen ruzie, maar het kwam door mij dat ze in haar eentje wegging. Zelf ben ik de hele nacht bij Niklas gebleven. Toen ik de volgende dag thuiskwam, was ze er niet.

OV: Wat deed je toen?

FJ: Ik belde haar ouders om te vragen of ze daar was.

OV: Maar daar was ze niet.

FJ: Nee.

OV: Hoeveel dronk je die avond?

FJ: Dat weet ik niet precies. Aardig wat, want ik was behoorlijk lam.

OV: Dat wel.

FJ: M-hm.

OV: En daarom kreeg je ruzie met Jenny.

FJ: Nee, zo was het niet.

OV: Ze werd boos op je omdat je dronk.

FJ: Ja, maar we kregen geen ruzie. Dat heb ik al gezegd.

OV: Hoe uitte haar boosheid zich dan?

FJ: Ze bleef bij me uit de buurt.

OV: Ben je met haar mee naar buiten gelopen toen ze wegging?

FJ: Nee, ik ben niet meegelopen.

OV: Heb je haar zien weggaan?

FJ: Nee, niet direct. Alleen dat ze met haar jas aan in de hal stond.

OV: Waar in de kamer bevond jij je toen?

FJ: Ik zat op de bank in de woonkamer.

OV: En vandaar kon je de hal in kijken?

FJ: Ja.

OV: Was Jenny alleen toen je haar bij de voordeur zag?

FJ: Ja, dat geloof ik wel.

OV: Wat deed je toen ze weg was gegaan?

FJ: Ik liep de slaapkamer binnen en ging op bed liggen.

OV: Ben je toen in slaap gevallen?

FJ: Ja.

OV: En toen heb je de rest van de nacht geslapen.

FJ: Ja.

OV: Hoe laat werd je wakker?

FJ: Om een uur of tien, geloof ik. Ik heb even met Niklas gepraat, die nogal depressief was en niet lekker in z’n vel zat, en daarna ben ik naar huis gegaan.

OV: En toen ontdekte je dat Jenny weg was.

FJ: Ja, maar eerst had ik niet door dat ze helemaal niet thuis was geweest. Ik dacht dat ze even ergens heen was en zo weer thuis zou komen. Daarna ontdekte ik dat ze niet in bed had gelegen en ook niet had ontbeten.

OV: Wat dacht je toen?

FJ: Dat ze bij Sofie was. Dat ze bij Sofie was blijven slapen en daar nog was. Maar Sofie was niet tegelijk met haar weggegaan van het feest en wist niet waar ze was.

OV: Je hebt Sofie gebeld?

FJ: Ja, maar daar was Jenny niet geweest. Ik wachtte nog even, maar ze kwam niet, dus ten slotte belde ik haar ouders, ook al zag ik daar wel tegen op.

OV: Hoe laat was dat?

FJ: Om een uur of drie.

OV: Daar zag je tegen op, zeg je.

FJ: Ja, want ik weet dat ze mij niet mogen.

VERHOOR (samenvatting)

Ondergetekende reed naar het ziekenhuis om met Carina Sjöberg, de moeder van het vermoorde meisje, te praten. Ze was opgenomen vanwege de schok die ze had gekregen door het bericht dat haar dochter dood was gevonden. CS had een kalmerend middel gekregen en het was nogal lastig communiceren met haar.

CS weigert te antwoorden op vragen over de financiële situatie van het gezin en over haar relatie met haar partner Tony Haeger. Ze maakt zichzelf verwijten en vraagt zich af of ze iets fout heeft gedaan en of ze iets had kunnen doen om Jenny’s dood te voorkomen. Op de vraag of ze iets weet waarvan ze om de een of andere reden niet wil dat de politie het te horen krijgt, antwoordt CS dat ze niets weet.

CS heeft geen idee wie haar dochter dit kan hebben aangedaan. Op de vraag of een gezins- of familielid ooit op enigerlei wijze is bedreigd, antwoordt CS dat zijzelf, de kinderen of Tony nooit zijn bedreigd. Ook haar ouders, Bertil en Marianne Åkerlund, zijn voor zover zij weet nooit bedreigd.

CS vertelt dat ze al een tijdje bang was dat haar kinderen iets zou overkomen, sinds er een of meer onbekende mannen door de woonwijk struinen en kinderen lastigvallen. Eigenlijk is ze daar altijd al bang voor geweest. Ze zag al voor zich hoe een van de kinderen door onbekenden een auto in werd gesleurd. Dat zijn fantasieën die zijn ontstaan door feitelijke gebeurtenissen waarover ze in de krant heeft gelezen of die ze op tv heeft gezien.

CARINA SJÖBERG

We wisten van niets. We wisten niet dat ze vermist werd en dat vertelde Fredrik ons ook niet, aangezien hij dacht dat ze naar ons toe was gegaan na het feest. Dat zei hij in ieder geval. Maar hij wist dat Jenny boos op ons was en ons niet wilde zien, dus waarom hij ervan uitging dat ze bij ons was, begrijp ik niet. Dat was niet logisch, maar de politie geloofde hem en wat wij zeiden maakte kennelijk niet uit.

We wilden niet dat ze met hem ging samenwonen en probeerden haar over te halen weer thuis te komen. Ten slotte zeiden we dat als het niet goedschiks kon, we de politie om hulp zouden vragen. Daarna wilde ze niet meer met ons praten. Ik deed geen poging contact met haar te krijgen, maar liet haar met rust, omdat ik dacht dat ze dat wilde. Al voordat ze vertrok, waren we uit elkaar gegroeid. Ze stortte haar hart niet meer bij me uit en trok zich zowel lichamelijk als geestelijk terug. Ik dacht dat het de leeftijd was en tilde er niet zo zwaar aan. Ik weet hoe opstandig ik zelf was in mijn puberteit en hoe groot mijn behoefte aan vrijheid was. Je probeert je los te maken van je ouders en verdraagt in die periode geen enkele inmenging of contact. Maar dat gaat over. Dat Jenny zich terugtrok en alleen wilde zijn verontrustte me niet.

Maar ik voelde me wel heel hulpeloos en gefrustreerd over haar paniekaanvallen. De eerste keer dat het gebeurde dacht ik dat ze doodging. Ze huilde en trilde over haar hele lichaam en hapte naar adem, alsof ze bijna geen lucht meer kreeg. Ik schrok me dood en wist niet wat ik moest doen. Gelukkig begreep Tony wat het was en hij kon haar kalmeren. Daarna ging ze altijd naar hem toe wanneer ze een aanval voelde aankomen, omdat ze wist dat hij het best voor haar kon zorgen.

We probeerden er natuurlijk achter te komen waar die aanvallen door werden veroorzaakt, maar het enige wat we uit haar konden krijgen was dat ze bang was en wilde vluchten voor een dreigend gevaar dat ze niet nader kon beschrijven of onder woorden brengen. De aanvallen, waarbij ze huilde, zweette, hyperventileerde en kronkelde van de krampen, konden uren duren. We probeerde de meisjes te beschermen doordat Tony snel met haar naar de slaapkamer ging en daar bij haar bleef tot de aanval voorbij was. Het was nogal beangstigend om daar getuige van te zijn. We vroegen of ze naar een dokter wilde, maar dat wilde ze beslist niet en we konden haar natuurlijk niet dwingen. Ik weet niet hoe ik zonder Tony met de situatie had moeten omgaan. Dat ze verhuisde, was natuurlijk een opluchting voor ons, maar haar problemen waren er nog, en ik betwijfelde of Fredrik haar beter zou kunnen helpen dan Tony.

Toen ik te horen kreeg dat ze dood was, stortte ik in. Ik nam het mezelf kwalijk en dacht dat ik haar meer had moeten steunen en haar niet uit huis had moeten laten gaan. Als ze niet was verhuisd, was het misschien nooit gebeurd. Het werd me gewoon te veel. Toen had ik dat niet door, maar nu besef ik dat ik Eriks dood niet goed had verwerkt, en toen Jenny me ook werd afgenomen werden de oude wonden weer opengereten.

Toen Erik stierf, was Elin net geboren en Frida was nog maar drie, dus ik moest wel streng zijn voor mezelf om het allemaal te kunnen bolwerken. Ik kon niet bij de pakken gaan neerzitten en de boel de boel laten, terwijl ik de zorg had voor twee kleine kinderen. Ik had Elin aan de borst en moest er voor haar zijn. Jenny was natuurlijk ook verdrietig en had mijn steun nodig. Mijn eigen verdriet moest wachten, maakte ik mezelf wijs.

Maar het is me nooit echt gelukt het toe te laten. De manier waarop Erik stierf was ook zo onbegrijpelijk. Waarom ging hij niet naar buiten toen het nog kon? Toen ik te horen kreeg dat ze hem achter een raam hadden gezien vlak voordat de brandweer was gewaarschuwd, had ik het gevoel dat hij helemaal niet had hoeven sterven. Ik kon niet begrijpen waarom hij in die kamer was gebleven in plaats van snel de deur uit te gaan toen hij ontdekte dat er brand was. Waarom liep hij naar het raam, en niet naar de deur? Het waren in ieder geval niet de vlammen die hem dat beletten.

MAX FLODIN

Ik werk voor de Vereniging voor Brandpreventie, die de opdracht kreeg de brand in het Stadshotel te onderzoeken en die taak viel mij toe.

Rond 04.50 uur ontdekte een voorbijganger dat er brand was in een van de kamers van het hotel. De vlammenbrand was tussen 04.45 en 04.50 ontstaan. De brandweer werd om 04.53 uur gewaarschuwd.

Een hotelgast die in de kamer ernaast verbleef en geluiden had gehoord, deed kort voor 05.00 uur zijn raam open en keek naar buiten. Hij zag toen een man bewegen achter het raam van zijn kamer. Er zat geen glas tussen, wat kon betekenen dat ook de man zijn raam had geopend, of dat de ruiten van zijn raam gesprongen waren door de brand. Op ongeveer hetzelfde moment werd de man gezien door de voorbijganger op straat, die de man twee keer bij het raam zag. De tweede keer had hij iets van stof in zijn hand.

De hotelkamer waar de brand begon, was ongeveer vijf bij vijf meter en gemeubileerd met een tweepersoonsbed, een houten nachtkastje, een bureau, een driezitsbank, een leunstoel en een tv-meubel. Verder waren er een broekenpers en een spiegel.

Het politieonderzoek was niet systematisch uitgevoerd en de oorzaak van de brand kon niet met zekerheid worden vastgesteld, maar brandschade aan de bank, tekenen van een langzame gloeibrand, zoals teerdestillatie op vensterglas, tekenen van een latere vlammenbrand bij de bank alsmede de aanwezigheid van sigarettenresten, asbakken, drank- en bierflessen en dergelijke op de bank, wezen op nalatigheid met een brandende sigaret op de bank, met een latere gloeibrand als gevolg.

Een omstandigheid die in tegenspraak was met de visie van de politie, was dat de man tijdens de vlammenbrand bij het raam is gezien, en toen dus nog in leven was, aangezien iemand normaal gesproken bij brand door roken in bed, het bed niet uit komt, maar bewusteloos raakt door de brandgassen. Verder was er geen doosje lucifers of aansteker aangetroffen op de plaats van de brand. Er was geen reden om aan te nemen dat er was ingebroken en men kwam tot het oordeel dat de omgekomene de brand zelf had veroorzaakt. Daarom werd er geen vooronderzoek ingesteld. De politie steekt er niet meer werk in dan nodig is.

De peuk die de brand misschien had veroorzaakt was er natuurlijk niet meer. De voorwerpen die teruggevonden werden op de bank – doordat de brandweerlieden de tafel er op de kop op hadden gezet – werden tijdens mijn onderzoek op de tafel gelegd, op basis van de afdrukken die in de roetaanslag op het tafelblad zaten. Een asbak bleek bijna midden op tafel te hebben gestaan, en dat maakte het onlogisch om te veronderstellen dat de man in zijn eentje op de bank had liggen of zitten roken. In dat geval had de asbak dichter bij de roker moeten staan.

Het leek het waarschijnlijkst dat iemand een sigaret op de bank laten vallen, aangezien het daar lang had gegloeid. De teerafzettingen wezen op een langzaam verlopende brand die als een smeulende gloeibrand met slechte zuurstoftoevoer was begonnen. Er waren onverbrande, zeer brandbare gassen opgestegen, die ofwel spontaan ontbrand waren bij een temperatuur van 550 tot 600 graden en de ruiten hadden laten springen, ofwel vlam hadden gevat doordat de man zelf het raam had geopend en zuurstof had toegevoerd. De vlammenbrand kon in de hele gaslaag zijn ontstaan en hoefde niet bij de bank gelokaliseerd te zijn. Als de man tijdens het verloop van de brand wakker is geworden, wijst dat erop dat de laag rookgas nog niet tot die hoogte was gedaald.

Een sigaret kan alleen brand veroorzaken op een bank wanneer een samenhangende gloeimassa – vele malen groter dan de strijkkop van een lucifer – waarschijnlijk samen met onverbrand materiaal van de sigaret, op de bank neerkomt en daar zo lang blijft liggen dat er verbranding kan optreden. Als de hele gloed van de sigaret valt, kan die onder bepaalde omstandigheden ontbranden, maar het is onwaarschijnlijk dat enkel de gloed van een sigaret zou volstaan als ontstekingsbron. Vonken en kleinere deeltjes van de gloed – dat wat van de sigaret ‘spat’ – ontbranden niet. Als het niet binnen een uur of hooguit twee uur nadat iemand een peuk op een bank heeft laten vallen begint te branden, komt er geen brand. Een kleine gloeibrand ontwikkelt zich namelijk binnen een uur, terwijl de duur van het verdere verloop kan variëren. Het beginstadium van deze brand kan daarentegen hebben gelegen in iets wat tussen 02.00 en 04.00 was gebeurd, maar niet na 04.00 uur.

Een concurrerende brandoorzaak heb ik niet gevonden. Kortsluiting komt weliswaar vaak voor als brandoorzaak, maar zelf ben ik een dergelijk geval nog niet tegengekomen. Ik heb naar de koelkast gekeken, naar de tv, de broekenpers en de vloerlamp, maar niet naar de groepenkasten, dus was mij niet bekend of er een stop was doorgeslagen.

Elektrische ontstekingsbronnen als oorzaak voor deze brand konden bij voorbaat worden uitgesloten, omdat zich er daarvan geen op de bank bevond. Een gloeilamp van 40 watt kan geen lampenkap in brand steken, daar is minstens 100 watt voor nodig. Het is praktisch uitgesloten dat elektrische storingen brand kunnen veroorzaken in ruimtes als hotelkamers, aangezien de daar aanwezige elektriciteitsbronnen een te lage spanning en een te lage stroomsterkte hebben om vlam te vatten. Bij kortsluiting in een lamp is er een vonkoverslag van minder dan een millimeter en daar vliegt een lampenkap niet van in brand. Vervolgens slaat er een stop door en de stroom wordt onderbroken. Een los contact in de lamphouder leidt tot een constante lichtboog ter grootte van een vingerhoed, die de lamphouder verwarmt tot een temperatuur van duizenden graden. Dit duurt echter lang en op een afstand wordt de temperatuur niet zo hoog. De lichtboog kan de lampenkap dan ook niet zo sterk verhitten dat die vlam vat. De vloerlamp naast de bank kon dus niet de oorzaak zijn geweest van de brand. Zogenaamde zwerfstroom was ook uitgesloten als brandoorzaak.

Niets wees erop dat de man door een plotselinge ziekte was getroffen, die het hem onmogelijk maakte voor zichzelf te zorgen. Hij was een roker en, bij feestelijke gelegenheden, zelfs een stevige roker. Aangezien de brand herleid kon worden tot het achterste deel van de bank, was het waarschijnlijke verloop een van de volgende: bij terugkeer in de kamer na een late maaltijd had de man trek in een sigaret. Hij ging op de bank zitten roken en nam misschien ook een glas whisky. Hij viel in zittende houding in slaap, werd een hele poos later wakker van prikkelende gassen en een smeulende brand in de bank, stond op en deed het raam open, waardoor een vlammenbrand ontstond. Of hij ging na terugkeer liggen slapen, werd wakker omdat hij naar de wc moest en kreeg daarna zin in een sigaret. Hij ging op de bank zitten roken en viel in slaap. Toen hij wakker werd, verhuisde hij naar het bed, zonder te merken dat hij zijn sigaret op de bank had laten vallen. Vervolgens werd hij pas weer wakker toen de boel in lichterlaaie stond. Hij was toen dusdanig bedwelmd door de brandgassen dat hij naar het raam liep in plaats van door de deur naar buiten te lopen.

De man kan ook een of meer bezoekers hebben binnengelaten in zijn kamer, of zijn sleutel hebben uitgeleend. Een persoon die in zijn kamer was terwijl hijzelf zat te eten zou de brand hebben kunnen veroorzaakt, die later ontstond zonder dat hem de smeulende gloed bij terugkomst in zijn kamer was opgevallen, vooral als er eerder die avond veel was gerookt in de kamer en de man verkouden was. De persoon of personen zouden nog in de kamer geweest kunnen zijn toen de man terugkwam. Ook kan hij in de gang van het hotel iemand zijn tegengekomen die met hem mee naar binnen is gegaan. Iemand anders dan de man zelf zou dus een brandende sigaret op de bank hebben kunnen laten vallen en op die manier de brand hebben veroorzaakt die tot zijn dood heeft geleid.

VERHOOR (geluidsopname)

OV = de ondervrager, Hans Berggren

TH = de ondervraagde, Tony Haeger

OV: Hoelang kent u Carina en haar kinderen al?

TH: We hebben elkaar vier jaar geleden ontmoet. Het jaar daarvoor, toen de jongste net was geboren, had ze haar man verloren bij een brand. Ze stond er dus alleen voor met drie kinderen en had grote behoefte aan een steun en toeverlaat.

OV: En daar kwam u in beeld.

TH: Ja, dat klopt. We kregen een relatie, en een halfjaar later trok ik bij haar en de meisjes in.

OV: Hoe ging het met de kinderen?

TH: Aanvankelijk goed. Ik kreeg al snel een positieve vaderrol in het gezin. Maar toen Jenny ouder werd, ontstonden er conflicten. Er was vaak ruzie over kleinigheden, zoals bedtijd en hoe laat ze ’s avonds thuis moest zijn. Bovendien voerde ze haar taken niet meer uit, zoals haar kamer opruimen, bed opmaken en huiswerk maken. Ze ging ook niet altijd naar school. Uiteindelijk werd het zo ernstig dat het maatschappelijk werk werd ingeschakeld.

OV: En wat had dat voor effect?

TH: Niet veel. Maar er werd haar ook van die kant gezegd dat ze haar plichten moest nakomen. Ze heeft ook nog een tijdje bij haar opa en oma gelogeerd vanwege de situatie thuis.

OV: Die opa en oma zijn Bertil en Marianne Åkerlund.

TH: Ja, dat klopt.

OV: Hoe was het contact tussen Carina en Jenny?

TH: Ik heb altijd het idee gehad dat Jenny en Carina een hechte en warme band hadden.

OV: Hoe was uw eigen contact met Jenny?

TH: Dat was ook goed. Onder bepaalde omstandigheden stelde ze, denk ik, zelfs meer vertrouwen in mij dan in Carina.

OV: Onder welke omstandigheden?

TH: Een paar jaar geleden kreeg ze onverklaarbare paniekaanvallen, waar Carina bang en hulpeloos tegenover stond. Zo kwam het dat ik telkens wanneer dat zich voordeed voor Jenny zorgde, omdat ik rustig ben en niet van m’n stuk raak. Carina werd snel boos en gefrustreerd wanneer ze niet wist wat ze moest doen.

OV: Waar kwamen die aanvallen door?

TH: De eerste keer dat ze een aanval kreeg, besefte ik meteen dat het om hysterie ging. Die keer legde ze uit dat het kwam doordat ze had moeten roken om op een bepaald paard van de stal te mogen rijden. Een andere keer gaf ze als oorzaak dat ze verdrietig was omdat haar lievelingspaard verkocht zou worden.

OV: Ze was geïnteresseerd in paarden.

TH: Ja, ze bracht veel tijd in de stal door. Dat vonden we op zich niet erg, maar af en toe werd het te veel en dan bestond het risico dat het ten koste ging van de school en andere dingen. Bovendien veroorzaakte haar houding nog een conflict tussen ons.

OV: Welke houding?

TH: Wanneer ze in de stal was geweest, nam ze natuurlijk een krachtige paardenlucht mee. Ze wist dat ik daar niet tegen kon, maar toch weigerde ze zich te verkleden voordat ze thuiskwam.

OV: Dus jullie relatie was niet helemaal probleemloos.

TH: Nee, dat niet. Maar zo is het waarschijnlijk met alle pubers.

OV: Ja, dat zal wel. Maar de laatste tijd woonde ze niet thuis?

TH: Nee, een maand of twee geleden kwam ze vertellen dat ze bij haar vriendje wilde gaan wonen. Wij vonden haar daar te jong voor en vroegen haar daarmee te wachten, maar ze was niet voor rede vatbaar en zette het tegen onze zin door. Daarna heeft ze nog één keer met Carina gebeld. Carina zei dat we de politie erbij zouden halen om haar weer thuis te krijgen, wat ertoe leidde dat Jenny boos werd en ophing. Na die gebeurtenis probeerde Carina of ik niet meer haar terug te laten komen en werd het contact volledig verbroken. Nu verwijten we onszelf dat we haar in de steek hebben gelaten. Was het ons maar gelukt haar weer thuis te laten komen, dan was het misschien niet zo rampzalig afgelopen.

OV: U denkt dat het iets met haar vriend te maken kan hebben?

TH: Nee, dat wil ik niet beweren. Maar we wisten niet wat ze deed of met wie ze omging en we hadden geen inzicht meer in haar dagelijkse leven. We hadden niets meer over haar te zeggen en de verantwoordelijkheid voor haar lag niet meer bij ons, maar bij Fredrik, die we niet goed kennen en van wie we niet wisten of hij al dan niet te vertrouwen was. Dat was een heel onbevredigend gevoel. Maar we besloten om niet in te grijpen in de hoop dat ze na verloop van tijd bij zou draaien en weer thuis zou komen.

OV: U werkt als beveiliger.

TH: Ja, dat klopt.

OV: Werkt u overdag of ’s nachts?

TH: Ik werk ’s nachts.

OV: Hebt u in de nacht van vrijdag op zaterdag gewerkt?

TH: Nee, toen was ik vrij.

OV: Wat hebt u die avond gedaan?

TH: Ik was thuis bij mijn gezin.

OV: Wist u dat Jenny op een feest in de Näckrosgatan was die avond?

TH: Nee, wat ik al zei, we hadden geen enkel contact met haar.

ISABELLA NEUMANN

Ik leerde Jenny kennen toen ze vroeg of ze in de stal mocht helpen. Ze kon goed met de paarden overweg en ze kwam hier een paar keer per week. We kregen een goed contact en hadden het gezellig samen. Ik had de indruk dat ze weinig aandacht kreeg van haar ouders. Ze liep vaak in versleten kleren die te groot voor haar waren en ze droeg kapotte sneakers, ook in de herfst en in de winter. Hoewel ze veel tijd in de stal doorbracht, heb ik haar ouders nooit ontmoet en dat vond ik wel een beetje vreemd.