©2017, uitgeverij Miek Pot

website auteur: www.eengesprek.nu

ISBN 978 90 824660 3 4 [paperback]

ISBN 978 90 824660 8 9 [epub]

vs 1

Omslag en binnenwerk: Erik Kunst, Multilibris

Omslagfoto: Patry Sips

NUR 728

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the publisher.

VOORWOORD

Dit boek gaat over het specifieke dieet van de kloosterorde waarin ik twaalf jaar als non geleefd heb. Bewustzijn ten aanzien van eten en drinken is essentieel als je gekozen hebt voor spirituele groei en ontwikkeling in je leven. Eet maar eens bij de lunch een vette hap en je dommelt ongetwijfeld in de namiddag in. Zelf merk ik – nu ik sinds een jaar weer het kloosterdieet volg – dat ik heel alert ben, mijn vreemde talen snel en vloeiend spreek, mijn geheugen als dat van een olifant is en mijn geest helder. Ik heb veel energie en ben proactiever dan voorheen. Lichaam en geest zijn één. Daarom kan men stellen dat wat we eten een enorme invloed op ons heeft: ‘wat je eet ben jezelf’.

Snacks en kant-en-klaarproducten bevatten veel suiker en zout en dat is waar je in dit dieet van afkickt. Je ontwent het, waardoor de macht van de verslaving afneemt. Een enkele keer zondig ik, maar dit verstoort het evenwicht niet. De dagen daarna let ik weer wat meer op.

Je vraagt je wellicht af waarom ik dit dieet in de afgelopen jaren had opgegeven? Wel, deze voedingswijze was na mijn terugkeer ‘in de wereld’ in mijn omgeving niet bekend en het was moeilijk om er in mijn eentje aan vast te blijven houden. Mijn moeder hield erg van zoetigheid en ‘normale’ voeding. Ze stond er niet voor open en ik had geen zin om bij elk bezoek te gaan strijden voor mijn (nieuwe) overtuigingen.

Bovendien vraagt de bereiding ervan tijd en geduld, iets wat ik mezelf in de overlevingsfase na het klooster niet toestond. Ook de jaren daarna kon ik om allerlei redenen de verleiding van het gangbare westerse voedingspatroon niet weerstaan.

Een andere belangrijke reden om over het dieet te schrijven was een eenvoudig onderzoek door een voedingsdeskundige. Er bestaat een apparaat dat tegelijkertijd met je gewicht allerlei andere zaken aangeeft waaronder je orgaanleeftijd. Daaruit bleek dat mijn orgaanleeftijd nog altijd zo’n zestien jaar beneden mijn biologische leeftijd ligt. Degene die het onderzoek uitvoerde reageerde zeer verbaasd. Ikzelf wist meteen wat hieraan ten grondslag lag: twaalf jaar grote stilte, veel meditatie en een meer dan goed dieet. Ondanks het feit dat ik het kloostereten tien jaar lang heb losgelaten, werken de positieve gevolgen ervan blijkbaar nog altijd door. Van het kloosterdieet word je dus niet alleen bewuster en spiritueler, maar fysiek ook sterker.

Nu voel ik dat de tijd is gekomen om de kennis van dit specifieke kloosterdieet over te dragen. Het is een zegen, niet bedoeld om voor mezelf te houden maar om door te geven aan eenieder die geïnteresseerd is in een gezonde levensstijl.

Ik hoop dat dit boek voor de lezer een bron van inspiratie mag zijn voor een betere levenskwaliteit en een verhoging van het spiritueel bewustzijn.

Miek Pot, zomer 2014

INLEIDING

Toen ik op 27-jarige leeftijd in het klooster trad viel ik van de ene verbazing in de andere. Er ging een wereld voor me open en niet in het minst die van de Franse eetcultuur. Want ik was ingetreden in een Franse kloosterorde en dat betekende niet alleen een verplichting tot het aanleren van de Franse taal maar ook een dagelijkse kennismaking met de Franse (eet) cultuur. Het is goed om te weten dat de Franse keuken tot het Unesco-werelderfgoed behoort.

Wat me bij de eerste ontmoeting al opviel was dat de Franse nonnen heel slank waren en er erg goed uitzagen. Ik was gewend aan Nederlandse en Belgische kloosterlingen die meestal zwaar en bleek waren. We kennen allemaal het beeld van de dikke paters met bier en kaas. Het eten in de meer noordelijke kloosters vind ik vaak ouderwets: zoetigheden, veel kaas en broodmaaltijden staan daar op het dagelijkse menu.

In mijn klooster was dit totaal anders en dat in een tijd (de tachtiger jaren van de vorige eeuw) dat biologisch voedsel en anders eten nog geen gemeengoed waren. Ik keek mijn ogen uit en wil door middel van dit boek graag mijn ervaringen delen, omdat de richtlijnen van dit kloosterdieet zo eenvoudig zijn en zo goed werken. Ik weet nog goed dat ik de eerste dagen in het klooster dacht dat ik vogelvoer kreeg en dat het niet gekker moest worden. Het vogelvoer bleek sesamzaad te zijn, maar dat wist ik toen nog niet.

De essentie van het Franse kloosterdieet was erop gericht om de verzuring tegen te gaan en het organisme te versterken door kwalitatief hoogstaande voeding.

Verzuring van het lichaam is een disbalans in de pH-waarde (= de zuurgraad) van ons organisme en leidt tot ziektes als kanker maar ook tot reuma (artritis, artrose), osteoporose, suikerziekte, migraine, hersen- en hartinfarcten en spierverkrampingen. De meeste voedingsmiddelen in de westerse wereld en eigenlijk overal waar een meer westerse levensstijl zijn intrede heeft gedaan, hebben een sterk verzurend effect op ons lichaam. Het eten uit onze kloosterkeuken was er vooral op gericht om het evenwicht in de pH-waarde te herstellen, te versterken en te behouden.

De pH is een maat voor de zuurgraad (of zuurtegraad) van een waterige oplossing. De neutrale pH ligt bij kamertemperatuur rond de 7. Zure oplossingen hebben een pH lager dan 7; basische oplossingen hebben een pH hoger dan 7. Een base is aldus de tegenhanger van een zuur. Zuren worden door basen geneutraliseerd.

Basen kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt voor het tijdelijk neutraliseren van maagzuur. Het gaat om het evenwicht (pH- waarde 7) want sterke basen zijn even gevaarlijk als sterke zuren. De westerse levensstijl werkt echter eerder verzurend dan basevormend voornamelijk als gevolg van de vele suikers in ons dagelijkse voedsel.

De zusters van mijn kloosterorde volgden daartoe in grote lijnen het dieet dat beschreven wordt in het boek Nous sommes ce que nous mangeons (We zijn wat we eten); physiologiquement, intellectuellement, spirituellement1. Het is in 1949 geschreven en uitgegeven door Germaine Désir en Maurice Poyet.

Ik heb in mijn functie als keukenzuster nooit letterlijk de recepten uit dat boek gevolgd maar baseerde mijn gerechten op de kennis die ik mondeling doorkreeg van de zusters en die zij dus grotendeels ontleenden aan Nous sommes ce que nous mangeons.

In 1949 waren Désir en Poyet al bezorgd over de kwaliteit van het vlees. Ook constateerden zij toen al hoe sinaasappelen kleurstof kregen ingespoten en mineraalwater kunstmatig werd gemineraliseerd.

Gebaseerd op zelfobservatie en ervaringsgerichte studies hebben Désir en Poyet bovendien een theorie ontwikkeld die een onderscheid maakt tussen compatibele (verenigbaar) en incompatibele (onverenigbare) voedingsmiddelen. Volgens Désir en Poyet gingen sommige gerechten dus wel goed samen en anderen niet. Het onderscheid is van belang omdat incompabiliteit darmkrampen kan veroorzaken en problemen kan opleveren met de spijsvertering, waardoor het organisme verzwakt. Wat zich in de darmen afspeelt heeft namelijk verregaande gevolgen voor onze gezondheid. De staat van onze darmen beïnvloedt de immuniteit voor ziekten, het functioneren van de hersenen en ook die van onze gewrichten. Een gezonde darmwand speelt tevens een zeer belangrijke rol in het behoud van het zuur- base-evenwicht. Een gezonde darmflora neutraliseert schadelijke ziekteverwekkers en toxische stoffen.

In de kloosterkeuken werd daarom een lijst met daarop compatibele en incompatibele voedingswaren gehanteerd.

In navolging van Désir en Poyet kenmerkt het Franse kloosterdieet zich niet alleen door de correcte samenstelling van de maaltijden, ook een bewuste keuze voor vers biologisch voedsel, een gezond kookproces en niet te veel ingrediënten bij een maaltijd zijn wezenlijke onderdelen van dit dieet.

Het is goed om te weten dat het Franse nonnendieet er tenslotte op gericht is om ons lichaam en spijsverteringssysteem zo veel mogelijk te ontzien en tegelijkertijd zo gezond en volledig mogelijk te voeden.

Een spijsverteringsstelsel dat hard moet werken raakt uitgeput, net als de organen. Op de lange termijn heeft dat een verouderende uitwerking op ons lichaam, onze geest en onze persoon.

In Eten als een Franse non staan geen recepten. Ik denk dat mijn lezers creatief genoeg zijn om met mijn tips zelf aan de slag te kunnen gaan. Wel komen er nog aanwijzingen en adviezen in voor met betrekking tot kleding (materialen), het gebruik van homeopathische middelen, tandheelkundige verzorging en het slapen. Het gaat immers om een algehele levensstijl. Het credo is in ieder geval ‘weinig is meer’. Ik beschrijf hier wél voedingswijsheden uit de kloosterkeuken (de achtergronden van goede voeding) en ik geef de juiste voedingscombinaties weer, als ook een alternatief kookproces; stomen speelt een grote rol in dit klooster- dieet.

1 In het Nederlands: We zijn wat we eten; fysiologisch, intellectueel, geestelijk.

MIJN LEVEN ALS FRANSE NON

Om het boek beter te kunnen plaatsen is het belangrijk om te weten dat ik twaalf jaar lang als non heb geleefd in twee verschillende kloosters van dezelfde contemplatieve Franse orde. Het was een orde die leek op de kartuizerorde2. Onze kloosters waren geheel in kluizenaarsstijl opgetrokken, dat wil zeggen dat elk van de zusters in een eigen huisje (de kluis) leefde waarin zich het grootste deel van haar leven voltrok: biddend, etend, studerend, slapend en werkend. Het zijn chaletachtige huizen met een tuintje. In een paar centraal gelegen gebouwen bevinden zich de algemene kloosterkeuken, bibliotheek, een eetzaal (refter) waar de gemeenschappelijke maaltijd op zondag werd gehouden en een kapittelzaal waar de wekelijkse vergaderingen werden gehouden. Ik leefde de eerste twee jaar in Marche-les-Dames (Ardennen, België), vervolgens vijf jaar in Le Thoronet (Provence, Zuid-Frankrijk) en daarna weer vijf jaar in Marche-les-Dames ter voorbereiding van een nieuw te bouwen klooster in Opgrimbie, eveneens in België.

We volgden in beide kloosters hetzelfde dieet, alleen verschilden de ingrediënten soms doordat er andere seizoensgroenten en fruit verkrijgbaar waren. In Zuid- Frankrijk was het gemakkelijker om aan verse vijgen te komen dan in België, waar we ze dan ook niet aten. Daar aten we echter weer meer appelen. De tijm was in Zuid-Frankrijk vers terwijl deze in België gedroogd aangevoerd moest worden. Dat was net iets minder gezond.

Na het afsluiten van mijn geschiedenisstudie in Leiden trad ik op 27-jarige leeftijd in. Gedurende mijn studentenleven was ik in aanraking gekomen met de stilte van kloosters en erdoor gefascineerd geraakt. Maar de meeste kloosters in Nederland en België bevielen me bij nader inzien niet. Totdat ik een klooster van de Franse orde bezocht waar ik uiteindelijk ingetreden ben. Schoonheid en wijsheid kenmerkten dit klooster. De zusters waren jong, zagen er goed en stralend uit. De kapel van het klooster, dat de Byzantijnse ritus3 volgde voor de liturgie, was met de iconen, het vele bladgoud, de kaarsjes en wierook ronduit mysterieus en prachtig. Ik werd verliefd op dit klooster en trad na mijn doctoraalexamen in om er twaalf jaar te blijven. Ik heb er veel geleerd, de zusters waren intelligente vrouwen en hadden veel zaken des levens goed uitgedacht.

Gedurende acht jaren ben ik verantwoordelijk geweest voor de keuken en de provisie van de kloosters in Le Thoronet en in Marche-les-Dames. Mijn starets4 zag organisatorische en leidinggevende kwaliteiten in me en ik kreeg deze taak reeds als novice. Acht jaar lang ben ik dus heel intensief met dit kloosterdieet bezig geweest en daardoor ken ik het van binnen en van buiten.