Oorspronkelijke titel Good Night Stories for Rebel Girls

Copyright © Timbuktu Labs, Inc., 2016

Eindverantwoordelijkheid redactie & vormgeving Francesca Cavallo en Elena Favilli

Omslagontwerp Pemberley Pond

Grafisch ontwerp Cori Johnson

Website www.rebelgirls.co

Dit boek behoort tot de categorie ‘creatieve non-fictie’. Het is een verzameling hartverwarmende en tot nadenken stemmende bedtijdverhalen op basis van de levens van honderd bijzondere vrouwen. Het is geen allesomvattende weergave van hun levensloop en wat ze bereikt hebben.

Eerste Nederlandse uitgave ROSE stories 2017

Vertaling © Monique ter Berg

Omslagontwerp Femke den Hertog

Zetwerk Mat-Zet bv, Soest

ISBN 978-90-824701-8-5 (ebook)

NUR 200, 277

Eerste druk oktober 2017 (hardcover)

Uitgever

ROSE stories

Hoogte Kadijk 143 - F19

1018 BH Amsterdam

info@rosestories.nl

www.rosestories.nl

Bij ROSE stories geloven we in de kracht van het verhaal. Daarom zetten we verhalen uit verschillende culturen om in concrete projecten en producten. Hiermee willen we een positieve verandering teweegbrengen, ter bevordering van gelijkheid en diversiteit in de samenleving.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ROSE stories, Hoogte Kadijk 143 F19, 1018 BH Amsterdam.

INHOUD

VOORWOORD

ADA LOVELACE WISKUNDIGE

ALEK WEK TOPMODEL

ALFONSINA STRADA WIELRENNER

ALICIA ALONSO BALLERINA

AMEENAH GURIB-FAKIM PRESIDENT EN WETENSCHAPPER

AMELIA EARHART VLIEGENIER

AMNA AL HADDAD GEWICHTHEFFER

ANN MAKOSINSKI UITVINDER

ANNA POLITKOVSKAJA JOURNALIST

ARTEMISIA GENTILESCHI SCHILDER

ASHLEY FIOLEK MOTORCROSSER

ASTRID LINDGREN SCHRIJVER

AUNG SAN SUU KYI POLITICUS

BALKISSA CHAIBOU ACTIVIST

BRENDA CHAPMAN REGISSEUR

DE ZUSJES BRONTË SCHRIJVERS

CATHARINA DE GROTE TSARINA

DE CHOLITAKLIMMERS BERGBEKLIMMERS

CLAUDIA RUGGERINI PARTIZAAN

CLEOPATRA FARAO

COCO CHANEL MODEONTWERPER

CORA CORALINA DICHTER EN BAKKER

COY MATHIS SCHOLIER

ELIZABETH I KONINGIN

EUFROSINA CRUZ ACTIVIST EN POLITICUS

EVITA PERÓN POLITICUS

FADUMO DAYIB POLITICUS

FLORENCE NIGHTINGALE VERPLEEGKUNDIGE

FRIDA KAHLO SCHILDER

GRACE HOPPER COMPUTERGELEERDE

GRACE O’MALLEY PIRAAT

HARRIET TUBMAN VRIJHEIDSSTRIJDER

HATSJEPSOET FARAO

HELEN KELLER ACTIVIST

HILLARY CLINTON PRESIDENTSKANDIDAAT

HYPATIA WISKUNDIGE EN FILOSOOF

IRENA SENDLEROWA OORLOGSHELD

ISABEL ALLENDE SCHRIJVER

JACQUOTTE DELAHAYE PIRAAT

JANE AUSTEN SCHRIJVER

JANE GOODALL PRIMATOLOOG

JESSICA WATSON ZEILER

JILL TARTER STERRENKUNDIGE

JINGŪ KEIZEIRIN

JOAN JETT ROCKSTER

JULIA CHILD CHEF-KOK

KATE SHEPPARD SUFFRAGETTE

LAKSHMI BAI KONINGIN EN STRIJDER

LELLA LOMBARDI FORMULE 1-COUREUR

LOZEN KRIJGER

MAE C. JEMISON ASTRONAUT EN DOKTER

MALALA YOUSAFZAI ACTIVIST

MANAL AL-SHARIF ACTIVIST

MARGARET HAMILTON COMPUTERGELEERDE

MARGARET THATCHER PREMIER

MARGHERITA HACK ASTROFYSICUS

MARIA CALLAS OPERAZANGER

MARIA MONTESSORI DOKTER EN PEDAGOOG

MARIA REICHE ARCHEOLOOG

MARIA SIBYLLA MERIAN PLANT- EN DIERKUNDIGE

MARIE CURIE WETENSCHAPPER

MARY ANNING PALEONTOLOOG

MARY EDWARDS WALKER CHIRURG

MARY KOM BOKSER

MATILDE MONTOYA DOKTER

MAUD STEVENS WAGNER TATTOO-ARTIEST

MAYA ANGELOU SCHRIJVER

MAYA GABEIRA SURFER

MELBA LISTON TROMBONIST

MICHAELA DEPRINCE BALLERINA

MICHELLE OBAMA ADVOCAAT EN PRESIDENTSVROUW

MILLO CASTRO ZALDARRIAGA DRUMMER

DE ZUSJES MIRABAL ACTIVISTEN

MIRIAM MAKEBA ACTIVIST EN ZANGER

MISTY COPELAND BALLERINA

NANCY WAKE SPION

NANNY VAN DE MARRONS KONINGIN

NELLIE BLY VERSLAGGEVER

NETTIE STEVENS GENETICUS

NINA SIMONE ZANGER

POLICARPA SALAVARRIETA SPION

RITA LEVI MONTALCINI WETENSCHAPPER

ROSA PARKS ACTIVIST

RUTH BADER GINSBURG RECHTER HOOGGERECHTSHOF

RUTH HARKNESS ONTDEKKINGSREIZIGER

SEONDEOK VAN SILLA KONINGIN

SERENA EN VENUS WILLIAMS TENNISSERS

SIMONE BILES TURNER

SONITA ALIZADEH RAPPER

SYLVIA EARLE OCEANOGRAAF

TAMARA DE LEMPICKA SCHILDER

VIRGINIA WOOLF SCHRIJVER

ZHENYI WANG STERRENKUNDIGE

WANGARI MAATHAI ACTIVIST

WILMA RUDOLPH ATLEET

ZHANG XIAN DIRIGENT

YAA ASANTEWAA KONINGIN EN STRIJDER

YOKO ONO KUNSTENAAR

YUSRA MARDINI ZWEMMER

ZAHA HADID ARCHITECT

SCHRIJF JE EIGEN VERHAAL 202

TEKEN JE PORTRET 203

DE EREGALERIJ VAN REBELLEN 204

ILLUSTRATOREN 209

DANKWOORD 210

OVER DE AUTEURS 211

VOORWOORD

Dit boek zal altijd bijzonder voor ons blijven en daar zijn veel redenen voor. Sommige zijn duidelijk: het recordbedrag dat we door crowdfunding bij elkaar kregen (meer dan een miljoen dollar! In de geschiedenis van crowdfunding is er geen ander boek dan Bedtijdverhalen voor rebelse meisjes dat zoveel geld bij elkaar heeft gekregen), het onvoorstelbare aantal donateurs uit meer dan zeventig landen, en het voorrecht om met tientallen ongelooflijk getalenteerde vrouwelijke kunstenaars van over de hele wereld te werken.

Maar sommige redenen liggen minder voor de hand: ouders die in verwachting waren van een kind schreven dat dit het eerste boek was dat ze voor hun dochter hadden gekocht. De vriendin van een vriend die vertelde dat de campagne haar het zelfvertrouwen gaf om met een project te beginnen dat haar na aan het hart lag, maar dat ze lang had uitgesteld want ‘stel dat het me niet lukt?’De enthousiaste e-mail van een moeder omdat dit boek haar kon helpen om haar toekomstbeeld van de wereld te delen met haar drie zoons, niet alleen als moeder, maar ook als vrouw. Maar vooral het grote vertrouwen dat we van onze donateurs kregen.

Zoveel vertrouwen krijgen vrouwen niet vaak. Het is niet vanzelfsprekend. Dat verbaast ons niets. De meeste van de bijzondere vrouwen in dit boek hebben dit soort vertrouwen nooit ondervonden. Ongeacht het belang van hun ontdekkingen, het lef dat hun avonturen vergden, hoe slim ze ook zijn – ze werden voortdurend gekleineerd, vergeten, in sommige gevallen bijna uit de geschiedenis gewist.

Het is belangrijk dat meisjes weten welke hindernissen hun te wachten staan. En het is net zo belangrijk dat ze weten dat die hindernissen niet onoverkomelijk zijn. Dat ze niet alleen een manier weten te vinden om ze te overwinnen, maar dat ze die hindernissen uit de weg kunnen ruimen voor de meisjes die na hen komen, net als deze fantastische vrouwen hebben gedaan.

Elk van de honderd verhalen in dit boek bewijst dat je met liefdevol vertrouwen de wereld kunt veranderen.

We hopen dat deze moedige pioniers je inspireren. We hopen dat hun verhalen onze dochters overtuigen dat je in alle vormen, kleuren en op elke leeftijd schoonheid kunt vinden. We hopen dat iedere lezer weet dat het in het leven draait om bevlogen, nieuwsgierig en gul te zijn. En laten we nooit vergeten dat iedereen iedere dag het recht heeft om gelukkig te zijn en vrijuit het leven te ontdekken.

Nu je dit boek in handen hebt, rest ons niets dan hoop en enthousiasme voor de wereld die we samen opbouwen. Een wereld waarin je sekse niet bepaalt wat je mag dromen, of hoe ver je mag reiken. Een wereld waarin iedereen vol vertrouwen kan zeggen: ‘Ik ben vrij.’

Dank je wel dat je met ons meegaat op reis.

Elena Favilli

Francesca Cavallo

somtext ADA LOVELACE somtext

WISKUNDIGE

Er was eens een meisje dat Ada heette. Ada hield van machines. En ze wilde ook dolgraag kunnen vliegen.

Ze keek heel goed naar vogels om de perfecte balans te vinden tussen de lengte van een vleugel en het gewicht van een lichaam. Ze probeerde verschillende materialen uit en testte alle mogelijke ontwerpen. Het lukte haar niet om net als een vogel op te stijgen, maar ze maakte wel een prachtig boek met tekeningen, Vliegologie, waarin alles stond wat ze had ontdekt.

Op een avond ging Ada naar een bal. Daar ontmoette ze Charles Babbage, een oude, knorrige wiskundige. Ada was zelf ook een briljant wiskundige en ze werden al gauw dikke vrienden. Charles nodigde Ada uit om naar een machine te komen kijken die hij had uitgevonden. Een machine die automatisch kon optellen en aftrekken. Zo’n apparaat was nog nooit door iemand bedacht.

Ada werd er meteen verliefd op.

‘En als we nou eens een apparaat ontwerpen dat nog veel moeilijkere sommen kan maken?’ vroeg ze. Opgewonden gingen Ada en Charles aan de slag. Het werd een reusachtig apparaat waar een enorme stoommachine voor nodig was.

Maar Ada wilde meer: ‘En als dit apparaat nou eens muziek maakt en niet alleen cijfers, maar ook letters tevoorschijn tovert?’

Ze had het al over een computer, lang voordat moderne computers werden uitgevonden!

Ada schreef het allereerste computerprogramma in de geschiedenis.

10 DECEMBER 1815 – 27 NOVEMBER 1852
VERENIGD KONINKRIJK

somtext ALEK WEK somtext

TOPMODEL

Er was eens een meisje dat Alek heette. Als Alek uit school kwam en trek had, stopte ze bij een mangoboom.

In het dorp waar ze woonde, was geen stromend water en geen elektriciteit. En voor drinkwater moest ze naar een put lopen, maar toch leidden Alek en haar familie een simpel en gelukkig leven.

Op een dag brak er een verschrikkelijke oorlog uit, die het leven van Alek voorgoed veranderde. Toen de sirenes in hun dorp loeiden, moesten Alek en haar familie vluchten voor het geweld.

Het was in het regenseizoen. De rivier was overstroomd, de bruggen stonden onder water en Alek kon niet zwemmen. Ze was doodsbang dat ze zou verdrinken, maar haar moeder hielp haar veilig naar de overkant. Omdat ze geen geld hadden, ruilde Aleks moeder pakjes zout voor eten en paspoorten. Het lukte ze om de oorlog te ontvluchten en Londen te bereiken.

Op een dag was Alek in het park toen er een talentscout van een beroemd modellenbureau op haar afkwam. Hij vond dat ze model moest worden. Aleks moeder wilde daar niets van horen. Maar de talentscout hield vol en uiteindelijk gaf ze toe.

Alek zag er zo anders uit dan andere modellen, dat ze meteen een sensatie werd.

Alek heeft voor alle meisjes op aarde een boodschap: ‘Je bent prachtig. Het is prima om anders te zijn, het geeft niet als je verlegen bent. Je hoeft niet te doen wat iedereen doet.’

GEBOREN OP 16 APRIL 1977
SOEDAN

somtext ALFONSINA STRADA somtext

WIELRENNER

Er was eens een meisje dat zo hard kon fietsen dat je haar nauwelijks zag. ‘Niet zo snel, Alfonsina!’ schreeuwden haar ouders. Te laat – ze was al voorbij gezoefd.

Toen ze trouwde, hoopte haar familie dat ze het idiote idee om wielrenner te worden zou opgeven. Maar ze kreeg van haar man op hun trouwdag juist een splinternieuwe racefiets. Ze verhuisden naar Milaan en Alfonsina begon professioneel te trainen.

Ze was zo snel en zo sterk dat ze zich een paar jaar later inschreef voor de Ronde van Italië, een van de zwaarste wielerwedstrijden ter wereld. Nog geen enkele vrouw had dat gedurfd. ‘Dat lukt haar nooit,’ zeiden de mensen. Maar Alfonsina was niet te stoppen.

Het was een lange en vermoeiende wedstrijd van eenentwintig etappes over een paar van de steilste bergwegen in Europa. Van de negentig wielrenners die eraan begonnen, haalden er dertig de eindstreep: Alfonsina was er een van. Ze werd binnengehaald als een held.

Het jaar daarop mocht ze niet meedoen. ‘De Ronde van Italië is een wedstrijd voor mannen,’ verklaarden de hoge pieten. Maar denk maar niet dat ze afstapte.

Ze fietste toch mee en reed zo snel dat het zesentwintig jaar duurde voordat iemand haar record brak. Ook al had ze een fiets van twintig kilo met maar één versnelling!

Ze zou blij zijn als ze wist hoeveel er veranderd is. Wielrennen voor vrouwen is nu heel populair. Het is zelfs een olympische sport.

16 MAART 1891 – 13 SEPTEMBER 1959
ITALIË

somtext ALICIA ALONSO somtext

BALLERINA

Er was eens een blind meisje dat een geweldige ballerina werd.

Ze heette Alicia.

Toen ze jong was en nog gewoon kon zien, was Alicia al een fantastische balletdanseres met een mooie carrière in het vooruitzicht. Tot ze ziek werd en haar ogen steeds slechter werden. Ze lag maanden doodstil in bed, maar Alicia móést dansen en dus danste ze op de enig mogelijke manier: ‘Ik danste in mijn hoofd. Blind, zonder te bewegen en plat op mijn rug, leerde ik mezelf het klassieke ballet Giselle dansen.’

Op een dag raakte de prima ballerina van het balletgezelschap van New York gewond. Alicia werd gevraagd haar te vervangen. Ze was al half blind, maar hoe kon ze weigeren? Het ging om Giselle!

Zodra ze begon te dansen, werd het publiek verliefd op haar.

Hoewel ze nauwelijks iets zag, danste Alicia heel sierlijk en vol vertrouwen. Ze zorgde ervoor dat haar danspartners precies op het goede moment op precies de goede plek stonden.

Ze had zo’n bijzondere stijl dat haar balletgezelschap gevraagd werd om overal ter wereld op te treden. Maar het was haar droom om Cuba, haar geboorteland, met klassiek ballet te laten kennismaken.

Na al haar reizen ging ze Cubaanse dansers lesgeven in klassiek ballet. Ze richtte het Alicia Alonso Balletgezelschap op, dat later het Nationale Ballet van Cuba werd.

GEBOREN OP 21 DECEMBER 1920
CUBA

somtext AMEENAH GURIB-FAKIM somtext

PRESIDENT EN WETENSCHAPPER

Op Mauritius, een eiland in de Indische Oceaan, woonde eens een meisje dat alles over planten wilde weten. Ze heette Ameenah.

Ameenah bestudeerde de biodiversiteit.

Ze onderzocht honderden aromatische en medicinale kruiden en bloemen. Ze nam hun eigenschappen onder de loep en reisde naar dorpjes op het platteland om van traditionele genezers te leren hoe ze planten bij hun rituelen gebruikten.

Planten waren Ameenahs vrienden.

De baobab of apenbroodboom was haar favoriet omdat hij zo nuttig is: hij slaat water op in zijn stam, de bladeren kunnen ontstekingen genezen en de vruchten, waar apen dol op zijn, bevatten meer eiwitten dan moedermelk.

Volgens Ameenah kunnen we veel leren van planten. ‘De bladeren van de benzoëboom hebben bijvoorbeeld allemaal verschillende vormen en maten. Dieren eten geen planten die ze niet kennen. Dus deze laten ze met rust. Goed bedacht, toch?’

Ameenah ziet planten als levende, biologische laboratoria met belangrijke informatie voor mensen en alle andere levende wezens. ‘Elke keer dat er een bos wordt gekapt, verliezen we een laboratorium. Een laboratorium dat we dan voor altijd kwijt zijn.’

Ameenah Gurib werd president van Mauritius en vecht elke dag opnieuw voor de bewoners van haar land: voor mensen, dieren en voor planten natuurlijk.

GEBOREN OP 17 OKTOBER 1959
MAURITIUS

somtext AMELIA EARHART somtext

VLIEGENIER

Er was eens een meisje dat Amelia heette en dat genoeg had gespaard om een geel vliegtuig te kopen.

Ze noemde het De Kanarie.

Een paar jaar later was ze de eerste vrouw die in haar eentje over de Atlantische Oceaan vloog. Dat was een gevaarlijke vlucht. Haar kleine toestel werd door harde windvlagen en ijskoude stormen heen en weer geslingerd. Ze hield zich op de been met een blikje tomatensap waar ze met een rietje uit dronk. Na bijna vijftien uur landde ze in een weiland in Noord-Ierland, tot grote verrassing van de koeien. ‘Kom je van ver?’ vroeg de boer. ‘Helemaal uit Amerika!’ antwoordde ze lachend.

Amelia hield van vliegen en hield ervan om dingen te doen die nog niemand gedaan had.

Ze wilde de eerste vrouw zijn die om de wereld vloog.

Omdat ze alle ruimte in het vliegtuig nodig had voor brandstof, kon ze alleen een kleine tas meenemen. De lange vlucht leek soepel te verlopen. Ze was van plan om op het eilandje Howland te landen, maar daar kwam ze nooit aan. In haar laatste bericht zei ze dat ze door de wolken vloog en dat de brandstof bijna op was. Ergens boven de Stille Zuidzee verdween haar vliegtuig. Het is nooit teruggevonden.

Voor ze vertrok, schreef ze: ‘Ik weet dat het gevaarlijk is. Maar ik wil het omdat ik het wil. Vrouwen moeten dezelfde dingen proberen die mannen hebben geprobeerd. Als het ze niet lukt, moet hun mislukking een uitdaging zijn voor anderen.’

24 JULI 1897 – CIRCA JULI 1937
VERENIGDE STATEN

somtext AMNA AL HADDAD somtext

GEWICHTHEFFER

Er was eens een journalist die Amna heette. Amna was niet gelukkig. Ze was te dik en had een slechte conditie. Op een dag zei ze tegen zichzelf: ‘Je kunt veel meer. Doe iets. Ga een eind wandelen.’

En dat deed ze.

Wandelen beviel haar zo goed dat ze meer wilde. Ze ging lange afstanden rennen. Ze sprintte. Ze begon te trainen op de sportschool. En toen ze gewichtheffen ontdekte, wist ze meteen dat dat haar sport was.

Amna’s leven veranderde toen de Internationale Gewichtheffers Federatie toestond dat moslima’s aan wedstrijden meededen als ze een bodysuit droegen die hun hele lichaam bedekte. Ze ging in Europa en Amerika meedoen aan wedstrijden en werd een idool voor alle moslimmeisjes van de wereld.

‘Ik vind het fijn om sterk te zijn,’ zei Amna. ‘Als je een meisje bent, kun je best even sterk zijn als een jongen, of zelfs nog sterker!’

Ze hield zo van gewichtheffen dat ze ging trainen voor de Olympische Spelen in Rio.

Volgens Amna moet iedereen een sport kiezen die hij of zij leuk vindt en er dan voor gaan. ‘Hoe oud je ook bent, welke godsdienst of welke kleur je ook hebt, sport is goed voor iedereen,’ zegt ze. ‘Het leidt tot eensgezindheid en het verenigt landen.’

‘Welke hordes je ook moet nemen, geef je droom nooit op. Hoe langer je volhoudt, hoe dichter je bij je doel komt. En laat je niet op je kop zitten als het lastig wordt.’

GEBOREN OP 21 OKTOBER 1989
VERENIGDE ARABISCHE EMIRATEN

somtext ANN MAKOSINSKI somtext

UITVINDER

Er was eens een meisje dat niet meer kon studeren als het donker werd, omdat ze thuis geen elektriciteit hadden. Op een dag besprak ze dat met Ann, haar vriendin.

Ann was erg goed in het maken van dingen, vooral als het om transistors ging: apparaten die de aanvoer van elektrische stroom regelen.