Bewust op het internet

Bram Martin

Bewust op het internet

Over bewustwording van de risico’s
die verbonden zijn aan het plaatsen
van persoonlijke en bedrijfsmatige
informatie op het internet.

Copyright 2017 © Aware online

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere wijze, zonder voorafgaande toestemming van de auteur.

Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaardt Aware Online geen enkele aansprakelijkheid voor eventuele (druk)fouten, onvolledigheden of de gevolgen daarvan.

Uitgeverij: Aware Online, www.aware-online.com
Vormgeving: Hans verlaat
Druk: Pumbo

1e druk, januari 2017

ISBN 978-90-826445-1-7

Voorwoord

Als screeningspecialist van personen en bedrijven ben ik erachter gekomen hoe gemakkelijk het voor personen met kwade bedoelingen is om informatie die op het internet geplaatst is te misbruiken voor criminele, frauduleuze en/of terroristische doeleinden. Het gaat hier vaak om informatie die bedoeld en onbedoeld op het internet geplaatst is, informatie waarvan men denkt dat deze privé gehouden wordt en informatie die ogenschijnlijk geen kwaad kan.

In een samenleving waarin het gebruik van internet en sociale media steeds sneller stijgt, is het van belang om bewust te zijn wat de gevolgen van het plaatsen van informatie op het internet kunnen zijn. Het is helaas juist dit stuk bewustzijn dat vaak ontbreekt, met alle nadelige gevolgen van dien.

Mijn passie is om u te helpen bewust te worden van de risico’s die het plaatsen van persoonlijke informatie en bedrijfsinformatie op internet met zich meebrengt. Door uzelf bewust te maken van uw handelen verkleint u niet alleen de kans om zelf slachtoffer te worden van misbruik van informatie, ook beschermt u hiermee anderen: vrienden, familie, collega’s en zelfs de organisatie waarbinnen uw werkt.

Ik hoop van harte dat u na het lezen van dit boek bewuster en zorgvuldiger omgaat met het plaatsen van informatie op het internet. Daarnaast hoop ik ook dat u het bewustzijn met andere personen zult delen. Al bent u immers zelf nog zo voorzichtig met het plaatsen van informatie op het internet, anderen zijn dit wellicht niet. En deze personen beschikken helaas vaak ook over informatie over u.

Bram Martin

Inhoud

Inleiding

Deel 1

Inzicht in het plaatsen van informatie op het internet

1Het internet

2Soorten bronnen

3Persoonlijke informatie

4Bedrijfsinformatie

Deel 2

Inzicht in de risico’s van het plaatsen van informatie

5Soorten risico’s

6Risico’s voor personen

7Risico’s voor bedrijven

Deel 3

Inzicht in de maatregelen om de risico’s te verkleinen

8Maatregelen voor personen

9Maatregelen voor bedrijven

Epiloog

Ga bewust om met het plaatsen van informatie op het internet

Conclusie

Over Bram Martin

Checklist voor personen

Checklist voor bedrijven

Profiteer van extra voordeel!

Bronvermelding

Inleiding

Voor u ligt het boek ‘Bewust op het internet’. U heeft dit boek wellicht gekregen van uw werkgever, geleend van een collega of een vriendin of misschien gewoon zelf aangeschaft.

Misschien bent u verantwoordelijk voor het sociale mediabeleid binnen uw bedrijf, werkt u veel met vertrouwelijke of gevoelige informatie of bent u puur nieuwsgierig naar dit boek.

Ik vertel u maar meteen dat dit boek er niet op is gericht om u te leren hoe u uzelf moet beschermen tegen hackers, tegen virussen en tegen schadelijke software. U gaat ook niet leren hoe u veilig op WIFI kan, hoe u uw wachtwoorden moet instellen of hoe uw computer of laptop moet beveiligen.

Nee, dit boek is er om u bewust te maken van de gevaren die het plaatsen van informatie op het internet met zich meebrengt. Het gaat hierbij om informatie waarvan u dacht dat deze privé was, informatie waarvan u niet wist dat u deze op internet heeft geplaatst en om informatie over uzelf, over anderen en over het bedrijf waar u werkt.

In de huidige samenleving waarin men eigenlijk niet meer zonder internet en sociale media kan, de samenleving waarin kinderen vanaf steeds jongere leeftijd met het internet te maken krijgen en de samenleving waarin misbruik van informatie steeds vaker voorkomt, kan bewustwording een oplossing zijn.

Dit boek is bedoeld om u bewust te maken van:

1De persoonlijke informatie en bedrijfsinformatie die op het internet geplaatst wordt en gemakkelijk van het internet te halen is.

2De risico’s die aan het plaatsen van persoonlijke informatie en bedrijfsinformatie op het internet verbonden zijn.

3De maatregelen die genomen kunnen worden om de risico’s die verbonden zijn aan het plaatsen van persoonlijke informatie en bedrijfsinformatie op het internet te verkleinen.

U zult zien dat de hoeveelheid informatie die op internet geplaatst wordt enorm is, niet alleen voor wat betreft persoonlijke informatie, maar ook voor wat betreft informatie over bedrijven. Op het internet is bijna alles te vinden, misschien zonder dat u het beseft ook over uzelf. Informatie ziet er vaak ogenschijnlijk onschuldig uit, maar voor iemand met kwade bedoelingen is deze informatie helaas soms uiterst interessant.

Dit boek richt zich nadrukkelijk niet op het laten zien hoe bepaalde informatie van het internet vergaard kan worden. Door dit te doen worden personen met kwade bedoelingen immers in de kaart gespeeld. Maar neemt u van mij aan: de meeste informatie is in enkele seconden tot minuten gevonden.

In dit boek zijn verschillende soorten informatie geclusterd in een aantal categorieën. Uiteraard kan deze clustering op vele manieren plaatsvinden. Het belangrijkste is dat u begrijpt welke informatie er gemakkelijk op het internet te vinden is en welke misbruikt kan worden. Per cluster of informatiesoort wordt steeds kort besproken waar de betreffende informatie bewust of onbewust op het internet geplaatst kan zijn. Natuurlijk hoop ik van harte dat dit boek u helpt om bewuster te worden van uw eigen gedrag op het internet.

Heeft u vragen, opmerkingen en/of inzichten? Deel deze dan absoluut met me. U bereikt me via info@aware-online.com en via Linkedin.

Veel bewustwordingsplezier!

Bram Martin

Januari 2017

Deel 1

Inzicht in het plaatsen van informatie op het internet

‘9 op de 10 Nederlanders

is in 2016 actief

op Social Media’

Newcom Research & Consultancy

En ik kan zo goed als

alles over hen vinden

1

Het internet

Wat is het internet?

Waarom heet dit hoofdstuk ‘het internet’? Het antwoord is simpel: dit boek gaat over informatie die door mensen als u op het internet gezet wordt. Voordat u verder leest moet u natuurlijk wel weten wat er onder het internet verstaan wordt. U weet anders immers niet waar dit boek zich op richt.

Bent u niet technisch aangelegd of kijkt u nu al op tegen dit hoofdstuk? Geen probleem. U hoeft in dat geval alleen te onthouden dat dit boek zich richt op het deel van het internet dat dagelijks het meest gebruikt wordt. Dit deel omvat zoekmachines als Google, sociale media als Facebook en websites als die van Marktplaats. De informatie die u in dit boek gaat lezen is dus vindbaar op dit meest gebruikte deel van het internet.

Legaal
voor iedereen
en zonder te hacken

U weet nu wat het belangrijkste is van dit hoofdstuk en u kunt daarom direct doorbladeren naar hoofdstuk 2 op pagina 20. Wilt u toch een uitgebreidere uitleg over wat het internet is? Leest u dan verder.

Het internet: een beknopte uitleg

Wat verstaat u onder het internet? De kans is groot dat u direct denkt aan zoekmachines als Google en Bing, aan websites als die van Marktplaats en nu.nl en aan sociale media als Facebook en Twitter. Het internet dat u waarschijnlijk voor ogen hebt wordt het World Wide Web genoemd, ook wel afgekort met de voor u bekende letters www. Wat u wellicht niet weet is dat het internet groter is dan alleen het World Wide Web. Veel groter.

Het internet kan gezien worden als het totale en wereldwijde openbare netwerk van computernetwerken waarmee u informatie kunt zoeken en delen. Binnen dit internet zijn het World Wide Web en e-mail voorbeelden van de diensten die er worden aangeboden. Andere diensten zijn de voor veel mensen onbekende diensten Usenet, Gopher, IRC en MUD (deze mag u meteen vergeten). Verreweg het meeste internetgebruik vindt plaats op het World Wide Web. Maar ook het World Wide Web is groter dan u denkt.

Bovenstaande en de afbeelding op pagina en 17 zijn uiteraard slechts bedoeld om u een idee te geven.

Denkt u weer even aan uw eigen internetgebruik. Zoekt u weleens informatie op? Bijvoorbeeld over het boeken van een vakantie, over het kopen van een concertkaartje of over zoeken naar informatie over een bepaald persoon of een bedrijf? De kans is groot dat u hierbij gebruik maakt van een zoekmachine, een computerprogramma waarmee informatie kan worden gezocht binnen het internet. De bekendste en veruit de meest gebruikte zoekmachine is Google, maar er bestaan ook andere zoekmachines zoals Bing, Yahoo en Baidu. Wat u moet weten is dat zoekmachines alleen geïndexeerde informatie van het internet in hun zoekmachine kunnen opnemen. Met geïndexeerde informatie wordt de informatie bedoeld die leesbaar, doorzoekbaar en daarmee vindbaar is gemaakt. De zoekwoorden die u in een zoekmachine als Google intypt, die leiden u naar de geïndexeerde informatie waarbinnen deze zoekwoorden zich bevinden. Stel dat u bijvoorbeeld zoekt naar informatie over een huis en u het woord ‘huis’ intypt in Google, dan laat Google u de webpagina’s zien waarop dit woord te vinden is.

Het deel van het internet dat geïndexeerd wordt, is slechts een klein stukje van het totale World Wide Web. Het deel dat niet kan worden geïndexeerd door zoekmachines wordt het Deep Web genoemd. In principe komt u met uw dagelijks internetgebruik nooit op het Deep Web terecht. Dit boek richt zich daarom alleen op het deel van het internet dat u dagelijks gebruikt: het geïndexeerde deel van het World Wide Web.

Wat moet u onthouden?

Het internet is het totale en wereldwijde netwerk van computernetwerken waarmee u informatie kunt opzoeken en kunt delen;

Het World Wide Web is dat deel van het internet dat dagelijks het meest wordt gebruikt.

Het World Wide Web bestaat uit een geïndexeerd deel en een niet-geïndexeerd deel.

Het geïndexeerde deel van het web is vindbaar en doorzoekbaar met zoekmachines.

Dit boek richt zich op het geïndexeerde deel van het World Wide Web: het deel van het internet dat dagelijks het meest gebruikt wordt.

Check het zelf!

Benieuwd naar welke webpagina’s er zoal binnen het World Wide Web bestaan? De onderstaande website laat u overzichtelijk zien welke websites wereldwijd het meest gebruikt worden. U kunt zelf in- en uitzoomen en op de website-bollen klikken om informatie over een betreffende website te krijgen.

De link: http://internet-map.net/

2

Soorten bronnen

Welke soorten informatiebronnen zijn er?

In het vorige hoofdstuk heeft u gelezen op welk deel van het internet dit boek zich richt. Om u ervan bewust te maken welke informatie gemakkelijk van dit deel van het internet gehaald kan worden, moet het voor u duidelijk zijn welke soorten bronnen er op het internet zijn en hoe en door wie deze bronnen geraadpleegd kunnen worden. In het algemeen kan er een onderscheid gemaakt worden tussen open bronnen, semi-open bronnen en gesloten bronnen. In dit hoofdstuk leest u meer over deze drie soorten bronnen.

1Open bronnen

Open bronnen zijn bronnen die voor een iedereen op het internet toegankelijk zijn. Denk bij open bronnen aan pagina’s die u via een zoekmachine als Google of Bing kunt bekijken, aan websites als Wikipedia en nu.nl en aan vakantieverslagen die door reizigers op blogs worden geplaatst. Open bronnen zijn voor iedereen inzichtelijk en voor iedereen gemakkelijk te raadplegen. Bezoekt u vandaag een pagina op het internet? Dan is de kans groot dat u op informatie uit een open bron bekijkt.

2Semi-open bronnen

Semi-openbare bronnen zijn bronnen die in principe ook voor iedereen op het internet toegankelijk zijn, maar waarvoor men vaak bij de bron geregistreerd moet zijn om deze te kunnen bekijken. Voorbeelden van semi-openbare bronnen zijn het handelsregister van de Kamer van Koophandel, Kadaster en sociale media als Facebook, Twitter en Linkedin. De toegang tot semi-openbare bronnen is in veel gevallen kosteloos, echter zijn er ook bronnen waarvoor een vergoeding moet worden betaald. Deze vergoeding kan bijvoorbeeld per transactie zijn of in de vorm van een abonnement of een lidmaatschap.

3Gesloten bronnen

Gesloten bronnen zijn bronnen die niet voor iedereen op het internet toegankelijk zijn. Voorbeelden van gesloten bronnen zijn politieregisters, justitiële documentatie, de Belastingdienst en informatie van uitkeringsinstanties als het UWV, DUO en de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Probeert u zelf maar eens om deze bronnen te raadplegen. U zult zien dat u dit niet lukt.

Soort | Toegankelijkheid
Open bronnen | Openbaar toegankelijk
Semi-open bronnen | Openbaar toegankelijk na een (betaalde) registratie
Gesloten bronnen | Niet openbaar toegankelijk

Dit boek richt zich uitsluitend op de informatie die geplaatst wordt binnen openbare en semi-openbare bronnen. Dat betekent dat alle informatie die in dit boek wordt beschreven voor iedereen toegankelijk is. Andere personen dan uzelf kunnen dus op een vrij makkelijke en legale wijze de informatie bekijken die door u of door anderen op het internet geplaatst wordt. U snapt dat het hier gaat om privéinformatie, bedrijfsinformatie en informatie waarvan u dacht dat deze niet voor iedereen openbaar zou zijn.

De volgende twee hoofdstukken laten u zien welke persoonlijke informatie en welke bedrijfsinformatie er waar op het internet te vinden is. In de hoofdstukken daarna wordt er ingegaan op welke risico’s u loopt en hoe u zich hiertegen kunt wapenen. Hoe zit het met u? Denkt u dat uw gegevens op het internet afgeschermd zijn? En denkt u dat u zelf risico’s loopt?

Wat moet u onthouden?

Informatiebronnen op het internet bestaan uit open, semi-open en gesloten bronnen.

Open bronnen zijn voor iedereen toegankelijk.

Semi-openbronnen zijn voor iedereen, meestal na een (betaalde) registratie, toegankelijk.

Gesloten bronnen zijn niet voor iedereen toegankelijk.

Dit boek richt zich op open en semi-open bronnen.

De informatie die in dit boek beschreven wordt is voor iedereen toegankelijk en gemakkelijk om te verkrijgen.

Zou u het fijn vinden

als iedereen

precies weet

hoe u heet

wat u dagelijks doet

en waar u

op dit moment bent?

3

Persoonlijke informatie

Welke persoonlijke informatie is waar te vinden?

Dit hoofdstuk laat u zien welke soort informatie er over het algemeen over personen op het internet te vinden is. Het gaat hier om informatie die vrij voor iedereen beschikbaar is, informatie waarvan u misschien denkt dat deze afgeschermd en dus niet zichtbaar voor anderen is.

De informatie die u in dit hoofdstuk leest is steeds geclusterd binnen categorieën. Zo gaat de categorie ‘namen’ bijvoorbeeld in op informatie over voornamen, achternamen en gebruikersnamen en gaat de categorie locaties in op informatie over woonplaatsen, verblijfplaatsen en over iemands huidige locatie. Wat u moet beseffen is dat informatie vaak leidt tot nog meer informatie. Hiermee wordt bedoeld dat er met een bepaald stukje informatie, zoals bijvoorbeeld een geboortedatum, meer informatie over iemand in kaart kan worden gebracht. Door steeds maar weer brokjes van informatie bij elkaar te voegen en vanuit daar verder te zoeken is het vaak mogelijk om een compleet profiel van iemand op te bouwen.

Test het zelf!

Heeft u zelf weleens gekeken hoe u op het internet te vinden bent? Indien het antwoord op deze vraag ‘nee’ is, dan is het de hoogste tijd om uzelf eens te ‘googelen’. U doet dit bijvoorbeeld door uw naam tussen dubbele aanhalingstekens in te voeren. In mijn geval typ ik dus ‘Bram Martin’ in op www.google.nl

Kunt u uzelf vinden? Dan kunnen anderen dat ook. En dat is pas het begin. Het spreekt immers voor zich dat er nog veel meer manieren zijn om informatie over u in kaart te brengen. De vraag is of u geschrokken bent van de informatie die u over uzelf kunt vinden. Een grote kans van niet. Want wat kan de informatie over u immers kwaad? Meer dan u denkt. Maar daarover meer in hoofdstuk 5 en 6.

Misschien heeft u inmiddels het besluit genomen om bepaalde informatie van het internet te verwijderen. Dit laatste kan moeilijker zijn dan u verwacht. Veel informatie die op het internet geplaatst wordt, is namelijk zeer moeilijk van het internet te verwijderen. Heeft u zelf berichten geplaatst, dan kunt u deze vaak nog zelf verwijderen. Hebben anderen berichten over u geplaatst, of zijn uw berichten inmiddels al meerdere keren ‘geliked’ en ‘gedeeld’? Dan wordt het verwijderen van deze informatie al een stuk lastiger. En nog lastiger wordt het wanneer u de informatie die via zoekmachines over u gevonden kan worden wilt verwijderen. U doet er daarom zeer verstandig aan om van te voren goed na te denken welke informatie u wel of niet op het internet plaatst. Voorkomen blijft immers beter dan genezen.