De magie van verweerd asfalt

Een reis langs de klassieke racecircuits van Europa.

Door Herman Liesemeijer, de maker van de website www.circuitsofthepast.nl

Auteur: Herman Liesemeijer

Publicatiedatum: 01-06-2017

ISBN: 978-90-827078-0-9

Uitgever: Circuits of the past

Auteursrecht © Herman Liesemeijer 2016

© 2017 Herman Liesemeijer. Alle rechten voorbehouden. Dit materiaal mag niet worden gekopieerd, gereproduceerd, vertoond of gewijzigd worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur. Contact via www.circuitsofthepast.nl

Inhoudsopgaaf

Inleiding

Hoofdstukken

TT Circuit Assen

Circuit Park Zandvoort

Nürburgring

Spa-Francorchamps

Le Mans

Nivelles-Baulers

Reims-Gueux

Pescara

Sitges-Terramar

Opel-Rennbahn

Brno Masaryk

Népliget

Inleiding

Mijn naam is Herman Liesemeijer, oprichter en beheerder van de website www.circuitsofthepast.nl en schrijver van dit boek. Al sinds de jaren tachtig volg ik de auto en motorsport. In mijn brommertijd ging mijn interesse vooral uit naar motorraces, maar toen ik met autorijlessen begon groeide ook mijn interesse voor de autosport. Nadat ik in 1988 mijn rijbewijs had gehaald ging het al snel een keer richting Assen omdat ik had gehoord dat het aldaar gelegen TT Circuit deel uitmaakte van de openbare weg. Zo maakte ik mijn allereerste circuit kilometers op het semistratencircuit van Assen, toen nog slechts zeven meter breed! Vele bezoekjes aan Assen zouden volgen en beetje bij beetje leerde ik meer over de techniek van het autorijden.

Al gauw kwam ook het circuit van Zandvoort in mijn gedachten en nadat ik dit in de zomer van 1989 had bezocht was mijn passie voor de autosport echt geboren. Vanaf dat moment was ik een vaste bezoeker van de races op Circuit Park Zandvoort en van de NAV circuitdagen. Mijn passie voor de autosport groeide en dus melde ik mij aan voor een racecursus bij de Dutch Racing School. Naast de races op Zandvoort bezocht ik in deze tijd ook internationale races zoals de Formule 1 en de 24 uur van Le Mans.

In het voorjaar van 1998 bracht ik tijdens een korte vakantie in België een bezoek aan het vervallen circuit van Nivelles-Baulers. Aanvankelijk kwam ik hier met het idee om weer eens op een ander circuit te rijden, doch hier werd een fascinatie geboren die me niet meer los zou laten. Nadat ik enkele rondjes over het hobbelige asfalt, met daaronder verzakte betonplaten, had gereden had ik in mijn enthousiasme in het wilde weg nog wat foto’s geschoten. Later thuis dacht ik “Wat jammer dat ik niet een heel rondje gefotografeerd heb”. Enkele maanden later, op de terugweg van de 24 Uur van Le Mans, deed ik Nivelles nog een keer aan en fotografeerde een hele ronde.

Het lot van Nivelles liet me niet meer los en ik kwam op het idee om mijn foto’s van Nivelles te publiceren op een website om zo de herinnering aan het voormalige Formule 1 circuit levendig te houden. Toen dit idee meer gestalte begon te krijgen bedacht ik mij dat Nivelles in dit opzicht niet uniek is en dat er meer circuitruïnes zijn. Een naam die me onmiddellijk te binnen schoot was Reims-Gueux. Maar ook het verloren deel van Zandvoort kwam in mijn gedachten. Zo besloot ik om een site te gaan bouwen over de circuits van weleer. Over de naam hoefde ik niet lang na te denken, “Circuits of the past”.

Op 19 september 2003 maakte ik een bescheiden start met mijn site als MSN groep. Aanvankelijk was het Nivelles gehalte erg hoog omdat ik daar het meeste materiaal van had. Maar in de loop der jaren bezocht ik steeds meer oude circuits. Als hoogtepunt hiervan beschouw ik mijn bezoek, in de zomer van 2008, aan de klassieke kombaan van Sitges Terramar! De bescheiden MSN groep groeide in vijf jaar tijd tot een unieke kennisbank, met een vaste groep enthousiaste leden die dezelfde passie delen voor de circuits van weleer. Eind 2008 was het tijd voor een nieuwe stap en maakte ik van “Circuits of the past” een echte website met een eigen domeinnaam: www.circuitsofthepast.nl. Inmiddels heb ik deze ook alweer verschillende keren verbeterd en is de website, waarvan er een Nederlandse en een Engelstalige versie is, internationaal bekend.

In dit boek beschrijf ik een aantal klassieke circuits en circuitruïnes die ik bezocht heb. Anders dan op de website beperk ik mij niet tot de historie van het circuit maar vermeng ik dit met persoonlijke herinneringen en verslagen van mijn bezoeken. Samen met de prachtige en unieke foto’s is dit een genot voor elke nostalgisch ingestelde auto- en motorsportliefhebber. Het geeft tevens een aardig beeld hoe mijn foto- en filmreportages tot stand zijn gekomen. Ik heb dit boek met het grootste plezier voor u geschreven, waarbij veel goede herinneringen naar boven kwamen. Ik hoop dat u er ook veel plezier aan zult beleven en, wanneer u dat nog niet gedaan heeft, mijn website eens zult bezoeken.

Herman Liesemeijer.

TT Circuit Assen

Het was voorjaar 1989 en ik was ongeveer een half jaar in het bezit van mijn rijbewijs. Omdat ik had gehoord dat het TT circuit van Assen deels uit openbare wegen bestond en je daar gewoon rondjes op het circuit kon rijden besloot ik daar eens te gaan kijken. Het circuit kende ik van de jaarlijkse TT waar ik altijd samen met mijn vader naar keek op TV. In de jaren vijftig was mijn vader een trouw bezoeker van de TT en hij vertelde me dan vaak over het oude circuit. Ook was hij getuige van de rijderstaking in 1955 bij de opening van het toen nieuwe circuit, dat inmiddels ook alweer flink veranderd is.

Ik weet nog goed hoe ik met mijn Opel Kadett C de eerste keer het circuit opreed en mijn hartslag hoger werd. Ik kwam tegengesteld aan de rijrichting op start/finish uit waar ik voor het eerst een pitsgebouw in het echt zag. Via een weggetje tussen de Ramshoek en de Ruskenhoek, een stukje openbare weg binnen in het circuit, kwam ik bij de Stekkenwal uit vanwaar ik in de goede richting de Zuidlus op draaide. De Stekkenwal was toen nog een langzame haakse bocht en het circuit was slechts zeven meter breed.

Het was de allereerste keer dat ik op een circuit reed en echt snel ging het nog niet. Van ideale lijnen had ik al iets gehoord tijdens raceverslagen en van een vage kennis die zelf weleens met zijn auto op het circuit reed. Ik wist dat je een bocht aan de buitenkant in moet zetten om vervolgens naar de binnenkant te gaan en je uiteindelijk weer aan de buitenkant uit moet komen. Doch welke vorm deze ideale lijn exact moest hebben wist ik toen nog niet. Maar dat circuitrijden precisiewerk is daar zou ik gauw achterkomen.

assen-noordlus
Foto van de oude Noordlus, let op de verkanting van de bochten.

Ik herinner me nog goed dat ik na enkele ronden de bochtensnelheid wat begon op te voeren en aankwam bij de haarspeldbocht bij de Strubben. Hier maakte ik de fout die de gemiddelde automobilist zijn hele leven blijft doen, ik stuurde veel te vroeg in. Daardoor kwam ik veel te vroeg aan de buitenkant van de bocht en door het feit dat ik toen nog niet echt heel hard door de bochten ging kon ik hem nog net op het grijze gedeelte houden. Dit stemde mij tot nadenken en de daaropvolgende dagen was ik met niets anders bezig dan het analyseren van hetgeen ik fout deed in die bocht.

Al gauw was ik weer op het TT circuit te vinden en na veel oefenen ontdekte ik dat je een bocht laat in moet sturen en pas voorbij de helft van de bocht aan de binnenkant moet zitten, zodat je pas aan het eind van de bocht weer aan de buitenkant uitkomt en niet al op tweederde van de bocht waardoor je moet corrigeren. Dit principe is ook toepasbaar op de openbare weg met dien verstande dat je wel op je eigen weghelft, c.q. rijstrook, moet blijven. Dat de gemiddelde automobilist dit niet beheerst kun je zien aan de deuken in de vangrails op tweederde van lange bochten, en aan het feit dat op en afritten over de vluchtstrook worden afgesneden. Wanneer het misgaat zegt men dan dat diegene te hard heeft gereden, maar u weet nu beter.

Mijn Opel Kadett op het pas heropende TT Circuit in 1990.

In de daaropvolgende jaren kwam ik regelmatig op het circuit van Assen en beetje bij beetje leerde ik er meer over de techniek van het autorijden. Doch me helemaal laten gaan kon er niet want het was tenslotte openbare weg als ik er reed. Zo waren er enkele onoverzichtelijke punten en aansluitingen met de “echte openbare weg”. Hier was ik wel voorzichtig want er kon immers een tegenligger aankomen.

In 1990 was het circuit een tijdje afgesloten geweest voor renovatie. De baan was verbreed van zeven naar tien meter en de Stekkenwal was veranderd in de snelle bocht die het nu is. Toen ik kort na de werkzaamheden weer eens bij het circuit ging kijken stonden de hekken, voorzien van een rond wit bord met een rode rand, half open. Voordat ik het circuit illegaal zou gaan betreden wilde ik eerst kijken hoe groot het risico was betrapt te worden en ik besloot om eerst maar eens om het circuit heen te rijden.

Via de weg die nu de normale route van Assen naar Laaghalerveen is kwam ik bij de nieuwe Ramshoek uit alwaar een paar mannen stonden. Ook hier waren de hekken weer half dicht en ik parkeerde daar mijn auto en liep naar de mannen toe. Ondertussen zag ik dat een aantal mensen met een behoorlijke snelheid met hun wegauto’s over het circuit reden. Ik vroeg aan de mannen of ze van het circuit waren hetgeen ze beaamden. Ik vertelde hen dat ik daar wel vaker reed en vroeg of ik er nu ook even mocht rijden. Dit vonden ze goed mits ik me zou gedragen.

Enthousiast reed ik het gloednieuwe asfalt op dat nog wat glad aanvoelde. Nu kon ik eindelijk eens een hele ronde voluit gaan zonder rekening te hoeven houden met tegenliggers, tenminste dat dacht ik. Ik reed op de razendsnelle Ramshoek, nog steeds een berucht punt in het circuit, af met het idee dat deze volgas moest kunnen met de Kadett. Dat volgas kwam neer op een snelheid van 130 á 140 kilometer per uur hetgeen ook prima ging. Maar toen ik halverwege de bocht was en zicht op de Geert Timmerbocht kreeg zag ik daarvandaan ineens een tegenligger recht op me afkomen!

Iemand was blijkbaar gewoon door de hekken gegaan en het circuit in tegengestelde richting opgereden. Met piepende banden wist ik hem te ontwijken en ik mag achteraf blij zijn dat ik toen geen snellere auto had, anders was het waarschijnlijk niet zo goed afgelopen. Dit was meteen het meest hachelijke moment dat ik ooit heb meegemaakt op een circuit. En dat terwijl mijn “autosportcarrière” nog maar net begonnen was.

Het zal ergens in 1991 geweest zijn toen ik op een maandagochtend werd gewekt door de wekkerradio met het nieuws. Daar werd verteld dat de gemeente Assen overwoog om het TT circuit af te sluiten omdat er, vooral in het weekend, allerlei “stunts” werden uitgehaald. Ik besefte dat het weldra gebeurd zou zijn met het “vrij rijden” op Assen hetgeen me niet tot vreugde stemde. En inderdaad, nadat er ook nog enkele dodelijke ongelukken waren gebeurd werd het TT parcours in 1992 daadwerkelijk afgesloten voor verkeer en was daarmee een permanent circuit geworden. Daarna heb ik er nog één keer gereden. Dat was in 1995, op het korte Nationale Circuit, tijdens een circuitdag georganiseerd door Paul Maaskant.

Assen 003
Foto van de plek waar in 1925 Neerlands allereerste gemotoriseerde snelheidswedstrijd van start ging.

Pas nadat ik in september 2003 de website “Circuits of the past” was begonnen ben ik mij in de geschiedenis van Assen gaan verdiepen. Wat ik hier tot dan toe over wist had ik van mijn vader gehoord. De geschiedenis van het TT circuit begon in 1924 met het aanpassen van de wet, waardoor het organiseren van snelheidswedstrijden in Nederland mogelijk werdt. Op 11 juli 1925 werd in de buurt van Assen voor het eerst gebruik gemaakt van deze mogelijkheid, al werd voorzichtigheidshalve van een "non stop betrouwbaarheidsrit" gesproken in plaats van een wedstrijd.

In de driehoek Rolde, Borger, Schoonloo werd een geschikt parcours gevonden. Het circuit was maar liefst 28,4 kilometer lang en kenmerkte zich door lange rechte stukken en snelle knikken. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat het parcours erg smal was en gedeeltelijk onverhard. Ook zaten er twee bruggetjes in waar slechts één motor tegelijk overheen kon.

De allereerste "motorsnelheidswedstrijd" in Nederland werd in de 250 cc gewonnen door de Haarlemse motorhandelaar Arie Wuring met een gemiddelde snelheid van 67,3 kilometer per uur. De naar schatting 10.000 toeschouwers, in die tijd nog niet aan snelheid gewend, keerden na afloop enthousiast weer naar huis.

assen-start-finish
Foto van de plaats waar sinds 1926 de TT van Assen van start gaat.

Na dit succesvolle evenement was het duidelijk dat dit niet bij een gelegenheidswedstrijd zou blijven. Om de races het jaar daarop door te laten gaan moesten er enkele dingen worden verbeterd aan het parcours. De gemeente Borger was echter niet bereid om voor de kostbare verbeteringen, zoals het verharden van een stuk weg, geld uit te trekken. Dus werd er uitgekeken naar een nieuw traject.

Er werd een geschikt traject gevonden in de route Assen, Hooghalen, Laaghalerveen, Assen dat ook nog eens geheel verhard was. Een gedeelte van het parcours bestond overigens uit klinkerwegen. Het traject was 16,536 kilometer lang en had een minimale breedte van maar liefst 3 meter! Ook voor dit circuit waren de rechte stukken met snelle knikken typerend, een element dat we later zouden terug zien in het nieuwe circuit.

Op zaterdag 26 juni 1926 vind de tweede TT (Tourist Trophy) van Assen plaats op het nieuwe circuit. Helaas kwamen er minder toeschouwers naar het evenement dan verwacht en werd met een verlies van 5000 Gulden afgesloten. Gelukkig voor alle motorsportliefhebbers lieten de "Mannen van Assen", zoals de organisatoren genoemd werden, het hoofd niet hangen. De KNMV steunde hen en verleende een internationale status aan de races waardoor voortaan ook buitenlandse rijders aan de start konden verschijnen.

In 1927 kwamen maar liefst 15.000 mensen naar de races kijken, voor die tijd ongekende aantallen. De daarop volgende jaren bleven de bezoekersaantallen groeien. In 1930 krijgt de Asser TT van de FIdCM (voorloper van de FIM) de status van "Classic Event" waardoor het evenement internationaal in hoog aanzien komt te staan. In 1936 wordt de naam van het evenement, "Dutch TT" officieel vastgelegd, vanaf dat moment was het buiten Groot Brittanië alleen nog aan Assen toegestaan de naam TT te gebruiken.

In 1939 vind de laatste vooroorlogse Dutch TT plaats. Gedurende de Tweede Wereldoorlog wordt er niet geracet. Pas in 1946 brullen de racemotoren weer over het parcours. In 1949 stelt de FIM het officiële wereldkampioenschap voor wegracemotoren in. Sindsdien is de Dutch TT een ronde voor het wereldkampioenschap. In de loop der jaren moesten enkele aanpassingen aan het stratencircuit worden gedaan zoals onderhoud aan het wegdek, betere faciliteiten, meer tribunes, een omroepinstallatie en een verbreding van het wegdek eerst naar minimaal 4 meter en later, in opdracht van de FIdCM, naar minimaal 5 meter.

In 2007 ben ik de oudere versies van het circuit op gaan zoeken en heb deze gefotografeerd. Het parcours uit 1925 is voor het overgrote deel vervangen door moderne wegen, doch hier en daar vind je nog langs het parcours nog enkele plaatsen waar de tijd stil lijkt te hebben gestaan. Meest markante punten zijn het smalle bruggetje, inmiddels vervangen voor een moderner exemplaar, waar in 1925 slechts één motor tegelijk overheen kon en het authentiek ogende deel door Grolloo.

assen-1925-bruggetje
De plek waar in 1925 het smalle bruggetje lag.

assen-1925-grolloo
De passage door Grolloo.

assen-1925-grolloo2
Het authentieke stukje weg in Grolloo.

Het parcours dat van 1926 tot en met 1954 in gebruik was had reeds de start/finish op de plaats waar deze vandaag de dag nog steeds is. Vlak na start/finish kwam dan de snelle S-bocht die velen zich nog wel zullen herinneren. Deze werd eind 2005 gesloopt voor de aanleg van een nieuw gedeelte dat de oude Noordlus verving. Vervolgens ging het bij de Joodse begraafplaats rechtsaf richting de beroemde Barteldsbocht, een scherpe bocht naar rechts. Vandaag de dag zul je moeten omrijden om bij de Barteldsbocht te komen want dit gedeelte is ingrijpend veranderd.

assen-sbocht
De S-bocht.

assen-barteldsbocht
De Barteldsbocht.

assen-oude-tol
Oude Tol.

assen-hooghalen
Hooghalen.