Lage winterzon

Ook verschenen van Jerrad Hoff:

Een leven geleden

Zon van de nacht

Dag van de zon

Een leven lang

Waar de wolken eindigen

Sant’Anna

Jerrad Hoff

Lage winterzon

literaire thriller

JHB

Lage winterzon

© Jerrad Hoff
www.jerradhoff.nl

Druk: nieuwe druk juni 2021
Omslagontwerp: JHB
Vormgeving binnenwerk: JHB

Omslagillustratie: iStock

ISBN   978 90 828 7509 6

NUR   305

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.

“Hell is empty and all the devils are here.”

— William Shakespeare

“I think that there is something beautiful about mortality.

It makes our decisions mean more.”

— Brandon Boyd

Proloog

Ik zie twee soldaten bij Kim staan. Het zijn Chinese soldaten en ze trekken hem omhoog. Ik word op mijn rug gedraaid, krijg een ram op mijn ribbenkast en boven op de wond op mijn bovenarm. Zelf deel ik ook enkele rake klappen uit, maar de mokerslag van een derde soldaat op mijn kaak doet zowat het licht bij me uitgaan. Toch weet ik mijn pistool iets van de grond op te tillen en driemaal te schieten. Ik raak een van de soldaten in een onderbeen en Kim Jong-kun in een dijbeen. Dan verlies ik het bewustzijn.

Ik kom weer bij als ik in een ruime helikopter wordt getild. Mijn handen zijn met een tie-wrap op de rug samengebonden. Ik ben gestript van mijn kogelwerend vest en al mijn wapens. Verderop wordt de door mij verwonde soldaat medisch verzorgd. Aan de andere kant, vlak voor de cabine met de piloten, zit een kerel met een headset. Ik kan zijn rang niet zien, maar hij heeft het voor het zeggen, merk ik aan de andere Chinese militairen.

Hij staart me effen aan. Toch zie ik iets in zijn ogen wat ik niet kan plaatsen. Als hij in de headset spreekt, word ik door twee soldaten ruw omgedraaid en voor de openstaande schuifdeur hardhandig met mijn blote knieën op het koude metaal van de vloer geduwd. Mijn hele lichaam doet pijn, maar ik verrot het om zelfs maar een kik te geven. Kim krijgt dezelfde onvriendelijke behandeling. Opmerkelijk. Zijn geschreeuw dat hij doodbloedt en zijn middelvingers en neus zijn gebroken, wordt volkomen genegeerd. Eveneens opmerkelijk.

We stijgen op en maken snel hoogte. Zo’n 100 meter boven de grond blijven we stilhangen. Langs de openstaande schuifdeur heb ik onbelemmerd zicht op een surrealistisch tafereel dat niemand in de wereld ooit eerder heeft gezien: tegen een decor van een donkere hemel en vier, vele kilometers hoge kolomwolken, waarin nog steeds zonder veel fantasie de vorm van een paddenstoel is te herkennen, cirkelen Chinese gevechtshelikopters die onophoudelijk kogels en raketten laten neerkomen op Noord-Koreaanse troepen.

Er wordt een foto van mijn gezicht gemaakt. Daarna is Kim aan de beurt. De camera wordt aan de man met de headset gegeven. Die geeft een bevel. Zowel de miskraam als ik worden onmiddellijk aan ons haar en bovenarmen richting de openstaande schuifdeur getrokken. Onze knieën bevinden zich niet meer dan 10 centimeter van de rand van de vloer. Kim Jong-kun begint zich opeens te realiseren waarom de deur nog openstaat en waarom alleen wij als enigen niet vastzitten aan een veiligheidskabel. Hij roept wie hij is en herhaalt continu dat hij en president Pi Pinjing zeer goede vrienden zijn. Net als tijdens zijn eerdere smeekbedes lijkt niemand geïnteresseerd in wat hij zegt.

De minuten die volgen lijken een eeuwigheid te duren. Niemand zegt een woord. Alleen Kim blijft zonder een enkele onderbreking zemelen. De hand die het haar boven op mijn hoofd vast heeft verliest geen tel zijn stevige grip. Het doet echter geen pijn. Ik voel geen enkele fysieke pijn meer. Het bloed stroomt langs mijn hoofd en gezicht. Uit de wond op mijn bovenarm en op mijn been komt eveneens bloed. Ik heb zwaar gekneusde en misschien wel gebroken ribben. Mijn oog is zowat dicht door een zwelling. Mijn neus is gebroken en mijn kaak is opgezwollen. Toch is het enige dat ik voel verdriet.

Verdriet omdat ik Deanne niet meer zal zien.

Verdriet omdat ik haar stem niet meer zal horen.

Verdriet omdat ik haar liefde nooit meer zal voelen.

De man met de headset praat met iemand. Dan geeft hij een kort bevel. Kim Jong-kun krijgt een harde gooi. Hij vliegt de helikopter uit en gilt tot aan zijn dood. Een diepe golf van opluchting deint door me heen. Nu is de missie pas echt succesvol.

De minuten die daarna volgen lijken nog langer te duren dan een eeuwigheid. Het uitzicht vervaagt en maakt plaats voor herinneringen.

Het zijn ditmaal langere en vooral gedetailleerdere beelden. Ik ben op een strand met mijn ouders en mijn broer en zus. Er wordt veel gelachen. Met mijn moeder loop ik hand in hand naar de zee. Er rollen tranen uit Paige’s ogen. Niet van verdriet, maar van liefde. Ik streel haar gezicht en kus haar mond. Ik lig naast Samuel. Hij slaapt. Met een vinger veeg ik voorzichtig haartjes van zijn voorhoofd. Hij zucht voldaan en rekt zich uit. Deanne ligt naast me. Ze glimlacht. In haar prachtige ogen is oneindige liefde te zien. Onze lippen komen dichterbij en raken elkaar kort en zacht. Het is een kus die mijn hart verwarmd en mijn vingers doet tintelen.

De man met de headset praat weer met iemand. Mijn einde nadert. Tranen vullen mijn ogen. Ik zeg hardop tegen Deanne dat ik van haar hou. Dan klinkt opnieuw een onverstaanbaar bevel achter me.

De hand in mijn haar brengt mijn hoofd met een wilde ruk in beweging. Echter niet naar voren, de helikopter uit, zoals ik had verwacht. Op mijn knieën schuifel ik snel mee naar het midden van de vloer. De man kijkt me onveranderd emotieloos aan. Maar ik zie ook nog steeds iets in zijn getrokken ogen wat ik niet kan verklaren. Zonder van me weg te kijken, spreekt hij nieuwe bevelen in de headset. Kort erna draait de helikopter en beginnen we snelheid te maken.

We gaan over de voet van de berg. Vlak voordat de schuifdeur wordt dichtgetrokken, vang ik een glimp op van de Yalu, de Groene River, deinend en glinsterend in maanlicht. Dan maken we een scherpe bocht en vliegen het Chinese luchtruim binnen.

Het heeft er alle schijn van dat mijn einde nog even wordt uitgesteld.

Opmerkelijk.

1

Ze doet er lang over om dood te gaan. Dat is niet de schuld van het wicht zelf. Wel van de sukkels die op haar staan in te trappen alsof ze nog geen deuk in een zak bonen kunnen schoppen. Het begint gênant te worden. En erg saai. Dat laat ik dan ook merken. De zucht doet de ondervrager zowat uit zijn vel springen. Mijn glimlach, als onze blikken elkaar treffen, is de beroemde druppel. Hij snauwt in die ergerlijke taal van ze naar de twee sukkels verderop in de ruimte die meteen metalen staven pakken.

Hooguit drie, vier minuten later is het wicht dood. Niet zo vreemd als je schedel opensplijt als een rotte meloen. Beter voor haar, hoewel haar dood als afschrikmiddel — om te demonstreren wat mij eventueel te wachten staat — volledig heeft gefaald. En de ondervrager realiseert zich dat maar al te goed, verklapt zijn smoelwerk waar kortstondig de domheid door wanhoop wordt verdreven.

‘Goed, waar waren we gebleven?’ vraag ik overdreven zuchtend. ‘Ik weet het al: jij stelde me een vraag en ik probeerde uit te leggen dat het geen onwil is dat ik het antwoord niet weet. Soms weet men het antwoord op een vraag eenvoudigweg niet. Laten we de rollen even omdraaien. Die restaurants van jullie. De wereld is ermee afgeladen. Het maakt niet uit in welk land, stad of dorp je bent. Zelfs in een gehucht met zes straten, waar men minstens een half uur in de auto moet zitten voor zoiets eenvoudigs als melk, een brood of een pakje peuken, omdat de laatste drie buurtsupers binnen een half jaar failliet zijn gegaan, zit wel — je kunt natuurlijk al raden wat ik ga zeggen — daar zit wél een Chinees restaurant om de hoek. Nu ben ik echt heel erg benieuwd of jij antwoordt kunt geven op de vraag waarom Chinezen in het buitenland altijd een restaurant beginnen en geen hondenkennel, zonnebankcentrum of een kledingwinkel voor de zeer kleine medemens. En met zeer kleine mensen bedoel ik mensen die net iets te groot zijn om een dwerg te worden genoemd. Mensen zoals jij.’

Uiteraard zie ik de klap aankomen, maar dat is nog geen reden om die af te weren of te ontwijken. Als ik dat wel doe, houden ze me vast en dan wordt het alleen maar lastiger om een kleun op te vangen. Ik kiep met stoel en al achterover op de koude, betonnen vloer. Niet voor het eerst. Hoewel ik onmiddellijk vers bloed proef, begin ik te lachen. De legerkist die met veel hartstocht in mijn buik wordt geplant, heeft als enig resultaat dat mijn gelach overgaat in geschater. En dat vinden ze zó vreselijk irritant.

Twee paar handen pakken me op en kwakken me voor de zoveelste keer hardhandig op de plastic stoel. Mijn ondervrager, recht tegenover mij en zogenaamd op zijn gemak leunend tegen een muur, staart me met die aangeleerde ik-ben-de-rust-zelf-en-heb-alles-onder-controle blik aan. De glinstering in zijn ogen verklapt me dat het tegendeel waar is.

‘Mag ik wat vragen voordat we verdergaan?’ informeer ik en spuug vervolgens een grote, roodkleurige rochel op de vloer. ‘Zijn jullie familie van elkaar? Broers, neven? Of misschien nichtjes? Jullie lijken namelijk zo eng veel op elkaar. Ik bedoel: de spleetjes van ogen en dezelfde vlotte kapsels. En dan de huidskleur, alsof jullie dagenlang in koeienpis hebben liggen weken.’

Nu is het de andere kerel die me van de stoel afslaat. Ditmaal lig ik met mijn naakte lichaam languit voorover op het vochtige beton. Ook niet voor de eerste keer. Ik krijg een snoeiharde trap in een zij en krimp kermend ineen Ik heb geluk dat ik tijdens het gevecht met de Chinese militairen in Noord-Korea, vlak voordat ik de helikopter in werd gesleurd, toch niet mijn neus, kaak en ribben heb gebroken. Anders was ik nu zeker niet begonnen met schateren.

‘Oké, oké. Het cliché is dus waar: alle Chinezen lijken op elkaar.’

De opmerking is goed voor een rottrap in mijn rug. Ik kreun hard, maar lach nog harder. Terug gekwakt op de stoel treft mijn blik die van de ondervrager. Zijn ogen vlammen. Sukkel.

‘Waar komen waterstofbom vandaan?’

‘Wat ik me nou afvraag: zien jullie alles alsof je door een spleet kijkt, net zoals ik — iemand met normale ogen — dat zie als ik mijn ogen toeknijp?’

Een serie oorvijgen volgt. Allerminst een verrassing. Wat wel een verrassing is, is dat de twee naast me samenwerken. Terwijl één mijn haar boven op het hoofd stevig vasthoudt, haalt de ander met de vlakke hand vol uit. Keer op keer. Mijn lippen scheuren verder open, mijn neus begint weer te bloeden en mijn wangen gloeien alsof ze in lichterlaaie staan. Ik zie sterretjes en het duizelt me. Toch lukt het om te lachen. Met name door de grimassen van de oerlelijke hufter die me met opvallend veel enthousiasme slaat.

‘Waar komen waterstofbom vandaan?’ vraagt de ondervrager in slecht Engels en met een absurd accent, nadat hij een sigaret heeft opgestoken en een wolk rook in mijn richting heeft geblazen. Alsof ik daardoor wel zou vertellen wat ze willen weten.

‘Zoals ik al eerder zei: ik versta geen Chinees.’

Ik val zo hard op mijn rug dat ik een volledige koprol achterover maak. De vlammende pijn in mijn ribben, alsof ze allemaal los in mijn bovenlichaam rondzwerven, doet me luid kreunen. De hulpjes van de ondervrager beginnen me te schoppen. Meteen maak ik me zo klein mogelijk en bescherm mijn hoofd met mijn armen. Toch heb ik het idee dat er geen plek is waar ze me niet raken. Een trap vol in mijn gezicht doet zowat het licht bij me uitgaan. Als ik op de achterkant van mijn dij — vol op de schotwond — wordt getrapt en aansluitend weer in het gezicht, gebeurt dat alsnog.

IJzig koud water dat regelrecht van Antarctica moet zijn ingevlogen, brengt me met een gil terug bij mijn positieven en op de vloer van de ondervragingsruimte. Er wordt nog een emmer over me heen gegooid. Ik begin direct met mijn hele lichaam te rillen.

Nadat er een derde emmer over me is leeg gekiept, word ik weer ruw op de stoel gesmeten. Samen met scheuten water druipen er dikke en lange slierten slijm en bloed uit mijn mond en neus. Ik heb de grootste moeite met ademhalen, alsof mijn longen voor de helft met water zijn gevuld. En ik heb het zo verrot koud dat ik niet kan stoppen met rillen en klappertanden.

‘Waar komen waterstofbom vandaan?’

‘Ik ben hier nu een week of zo en je vraagt me zo’n honderd keer op een dag ‘waar komen waterstofbom vandaan’, als het geen tweehonderd keer is. A: waarom denk je dat ik nu ineens wel het antwoord weet? B: begrijp je überhaupt iets van wat ik zeg? C: kom ik serieus bij jou over als iemand die zich bezighoudt met bommen en raketten? En D: komt die ranzige bami meur uit jouw mond of ruik ik de billen van je nichtjes?’

Na de eerste ram op mijn kaak houd ik beide handen afwerend omhoog. Een volgende optater blijft uit. Niet voor lang, gok ik. Weet ik.

‘In het geval dat ik dadelijk voor langere tijd het bewustzijn verlies: kan jij ervoor zorgen dat het kamermeisje morgenochtend, als ze het beddengoed in mijn suite verschoont en nieuwe handdoeken neerlegt, andere doucheschuim in de badkamer neerzet? Ik ben namelijk allergisch voor eucalyptus.’

2

Ik schrik wakker van de celdeur die met een harde klap wordt ontgrendeld en opengetrokken. Door het smalle raampje zie ik dat het buiten nog donker is. Voordat ik rechtop zit, word ik aan mijn armen en haar van de vloer omhooggetrokken. Amper op mijn voeten krijg ik twee keiharde stoten in het middenrif en klap happend naar lucht dubbel. Daarna word ik aan mijn haar overeind getrokken en krijg enkele klappen met een vlakke hand in het gezicht die meteen mijn lippen doen openspringen.

Dan wordt de gevangenisjurk ruw over mijn hoofd uitgetrokken en word ik tussen de vier bewakers rondgedraaid. Er wordt gelachen. Mijn naakte lichaam wordt hardhandig en uitvoerig betast. En niet alleen aan de buitenkant. Aansluitend krijg ik, zoals altijd als ik uit de cel word gehaald, zware boeien om de polsen die vastzitten aan een dikke ketting om mijn middel en boeien om de enkels die het net niet mogelijk maken om een hele voet voor de ander neer te zetten.

We verlaten de cel. Ingesloten door een bewaker voor en achter mij, en geflankeerd door de andere twee, die elk een bovenarm van me stevig vasthouden, alsof ik het anders op een lopen zou kunnen zetten, schuifel ik blootvoets met korte en snelle stapjes over de steenkoude vloertegels van de verlaten gang. Op het gerammel van mijn boeien en de voetstappen van de bewakers na is het doodstil.

Na een traliedeur gaan we een andere gang in. Ik ben hier nog niet eerder geweest. Er hangen vier lampen aan het plafond die allemaal knipperen. Dan gaat er een deur open en staan we opeens in de buitenlucht. De wind die langs mijn naakte lijf gaat, doet me kort rillen. Een heldere sterrenhemel overkapt de duisternis in alle windrichtingen. Dit voorspelt niet veel goeds. We gaan rechts en even later lopen we de hoek van het gebouw om.

Twee felle schijnwerpers op hoge palen vormen voor een muur een felle lichtcirkel in het zand. Net buiten het bereik van de schijnwerpers staan zes soldaten. Ze staan op een lijn en hebben allen een geweer vast. Ik word voor de muur in het midden van de lichtcirkel met mijn knieën in het zand geduwd. De schijnwerpers verblinden me. De bewakers lopen van me weg en verdwijnen in de donkerte.

Ik herken zijn stem en belabberde Engels alvorens ik hem zie. De ondervrager loopt het licht in en komt vlak voor me staan. Terwijl zijn blik over mijn naakte lichaam gaat, vormen zijn vlezige lippen een grijns. Het duurt even totdat hij begint te praten.

‘Waar komen waterstofbom vandaan?’

‘Uit de waterstofbomfabriek?’

‘Voor wie jij werken?’

‘Kim Jong-kun; de man die jullie hebben vermoord.’

‘Hij zelfmoord gepleegd,’ verbetert hij me net als voorgaande keren. ‘Kim Jong-kun zelf gesprongen uit helikopter.’

‘Ook goed,’ reageer ik onverschillig.

‘Waar komen waterstofbom vandaan?’

‘Uit de waterstofbomfabriek?’

‘Voor wie jij werken?’

‘Kim Jong-kun.’

‘Hij dood.’

‘En ik dus werkeloos.’

Hij kijkt me onderzoekend aan. ‘Jij begrijpen wat soldaten hier doen?’

Ik knik.

‘Wat dan?’

‘Die zijn hier voor de optocht. Wel weer vervelend dat de majorettes te laat zijn.’

‘Grappig. Jij niet bang om doodgaan?’

‘Wat kan er erger zijn dan leven?’

‘Jij mij vertellen wat wil weten en jij dan niet dood. Kan goed leven hebben hier.’

‘In China?’

Hij knikt.

‘Dan ga ik liever dood.’

Zijn blik verstart en hij moet zich zichtbaar inspannen om me niet te slaan. ‘Laatste kans: waar waterstofbom vandaan en wie jij werken voor?’

Ik kijk hem recht in zijn ogen, maar zeg niets.

‘Dan jij zelf moeten weten,’ glimlacht hij met weinig overtuiging.

Hij loopt van me vandaan en gaat naast de soldaten staan. Met een paar korte bevelen laat hij hen de wapens spannen en aanleggen. Zes geweerlopen zijn op me gericht. Ik zie ze echter nauwelijks. Het gezicht van Deanne vult mijn uitzicht. Het is haar fluisterende stem die ik hoor en niet het Chinese gewauwel.

Nooit gedacht dat ik ergens op een onbekende plek in China aan mijn eind zou komen door een vuurpeloton. De kans om op een dergelijke wijze te sterven is statistisch gezien ook niet erg groot. Maar ik heb er vrede mee. Op het moment dat ik door de Chinezen gevangen ben genomen was mijn leven voorbij, was ik feitelijk dood. Achteraf gezien had ik er wel de voorkeur aan gegeven om in diezelfde avond en op dezelfde wijze als Kim Jong-kun te eindigen. Dan was me deze gevangenis en het gedoe hierbuiten bespaard gebleven. Misschien had ik een poging moeten wagen om zelf uit de helikopter te springen.

De ondervrager doet zijn hand omhoog. ‘Waar komen waterstofbom vandaan? Voor wie jij werken?’

Ik zwijg. Deanne glimlacht. Ik glimlach terug.

Vele seconden is het stil. Alleen de wind die door bomen en struiken ritselt is te horen. In de verte roept een dier. Terwijl zijn hand omlaaggaat geeft hij het bevel om te schieten. De zes schoten weergalmen als nachtelijke donder van berg naar berg. Even gebeurt er niets, dan stiert de ondervrager met grote passen door het zand op me af. Nog voordat ik een opmerking kan maken over de losse flodders, haalt hij met een vuist vol uit. Ik val achterover in het zand. Dan wordt het donkerder dan de nacht.

3

Als ik op mijn tenen sta en me met mijn vingertoppen aan de stenen rand vasthoud, kan ik er net overheen door het smalle raampje gluren. Allerminst een comfortabele houding om lang in te staan, want als pijn in de schotwond in mijn dijbeen me niet voortijdig terug op mijn hielen dwingt, dan is het wel gekmakende kramp in mijn voeten of kuiten. Ofschoon dus allesbehalve ideaal laat ik me hierdoor er niet van weerhouden om door het raampje naar buiten te kijken. Er is namelijk geen millimeter van de vier beschimmelde muren van mijn cel en de plas water die iets meer dan de helft van de betonnen vloer bedekt die ik inmiddels niet kan dromen.

Het is een mooie ochtend, zou ik kunnen concluderen als ik me aan de andere kant van de muur zou bevinden. De zon is nog niet heel lang op, gluurt misschien net een half uurtje langs de zeer steile bergen die een flink deel van mijn uitzicht domineren, en begint nu in hoog tempo de mist die over de glooiende, frisgroene weilanden hangt te verdampen. Een eind verderop, in het midden van mijn uitzicht, zijn zoals iedere ochtend mensen aan het werk op het land. Ik tel er veertien. Gisteren waren het er vijftien. Twee weken geleden, toen ik uit verveling met tellen ben begonnen, waren het er elke dag twaalf.

Grote, zwarte vogels die zich door de landarbeiders laten wegjagen, maar vrijwel direct weer neerstrijken op dezelfde plek, doen kort een mondhoek bij me omhooggaan. Dan gaat mijn blik naar het dorp aan de voet van een berg. Het ligt te ver weg om beweging erin te kunnen onderscheiden. Zo nu en dan zijn er op de enige toegangsweg — meer dan een stoffig pad is het niet — mensen te zien met volgepakte fietsen of brommertjes. Incidenteel pruttelt er een truck overheen. Vermoedelijk met een nieuwe lading honden voor het lokale restaurant, grinnik ik in mezelf en zak even omlaag op mijn hielen om mijn voeten en kuiten rust te gunnen.

Hoewel ik het uiteraard liever niet had, is het geen verkeerd uitzicht, bedenk ik me als ik weer op mijn tenen sta. Het zou zo in een reisgids kunnen worden opgenomen en dan ongetwijfeld heel wat westerse toeristen genereren. Welke naam er onder de foto zou moeten komen, weet ik niet. Nadat Kim Jong-kun uit de helikopter was gesodemieterd, vlogen we over de Yalu, de Groene River, China binnen. Daarna werd ik door een zwijgzame hospik behandeld. Mijn eerstvolgende herinnering is dat ik bijkwam in de cel waar ik nu sta.

Gezien het groene en vruchtbare landschap valt het noorden af. De bergen hier zijn hoog, maar niet zo extreem als het Himalayagebergte in het zuidwesten. Bovendien is de kust in het oosten en zuiden vlak. Er is amper enig gemotoriseerd verkeer en daarbij heerst er de hele dag een ongewone stilte. Passagiersvliegtuigen vliegen klein als speldenprikken voorbij. Het is dus duidelijk dat urbanisatie van enige betekenis ver verwijderd is. Helaas brengt deze conclusie me geen steek verder bij het bepalen van mijn locatie in het op twee na grootste land van de wereld waar iets minder dan de helft van de bijna 1,3 miljard inwoners op het platteland leeft.

Niet dat dit iets uitmaakt. Ontsnappen is toch geen optie. De enige plekken waar ik kom zijn de ondervragingsruimte en eenmaal per dag in een kamer die moet doorgaan voor een ziekenboeg om de schotwonden in mijn bovenarm en dij, en soms de verwondingen die door de ondervragingen zijn veroorzaakt, door een sikkeneurig kutwijf te laten verzorgen. Ik verlaat mijn cel alleen geboeid en onder begeleiding van vier bewakers. Allen vrouwenhaters die er zichtbaar van genieten om een vrouw te zien lijden of die zelf te laten lijden. Zelfs als ze wel vatbaar zouden zijn voor vrouwelijke avances had ik geen schijn van kans gehad. Niet in de toestand waarin ik verkeer.

Behalve bezaaid met krassen, sneeën en zwellingen, zit mijn lichaam ook van top tot teen onder de beurse plekken. Geen lichte verkleuringen, bijvoorbeeld opgelopen door een partijtje sparren, een stevig potje rollebollen of een zeer heftige vrijpartij, maar van die donkere vlekken die een onderhuids rottingsproces doen vermoeden. Als ik tweemaal daags olijfolie als shampoo zou gebruiken, dan zou mijn haar nog niet zo vet zijn als nu. En mijn voeten wekken de impressie dat ze nog nooit de binnenkant van schoeisel hebben gevoeld. Sinds ik in de cel geen kleding meer mag dragen, zie ik er bloot erger uit dan een mijnwerker die twee aaneengesloten diensten heeft gedraaid. De geur die als een hardnekkige mist om me heen hangt is nog misselijkmakender dan de meur die uit het putje komt waarin ik mijn ontlasting deponeer. Beiden doen me regelmatig kokhalzen.

De deur van de cel gaat met veel kabaal open. Het blijkt niet mijn ontbijt te zijn: een kom bami, die ik overigens ook als lunch en avondeten krijg voorgeschoteld, de slierten zo taai dat men daarmee een volwassen man kan ophangen, opgediend in een bodempje troebel vocht dat oogt als rottend water, ook zo ruikt en nog ranziger smaakt.

De vier bewakers komen op me af gestierd. Ze hebben er kennelijk zin in. Na een paar vuiststoten in de maag en in de zij, krijg ik met onnodig ruwe bewegingen een jurk over mijn hoofd getrokken, worden mijn polsen en enkels geboeid en word ik daarna hardhandig de cel uit gesleurd. Tot zo ver niks nieuws.

Op de gang gaan we rechts. Ik heb moeite om hun tempo bij te houden. De stenen vloer voelt ijzig aan mijn blote voeten. Tot mijn verbazing gaan we de ondervragingsruimte voorbij. We gaan ook niet links naar de zogenaamde ziekenboeg. Na twee traliedeuren staan we in een eetzaal. Er komt een vrouw aangewaggeld. Aan haar donkergrijze jurk, niet meer dan twee lappen ruwe stof die met grove steken aan elkaar zijn genaaid — dezelfde als ik draag, maar dan beduidend minder smoezelig — zie ik dat zij ook een gevangene is. Ze duwt mijn ontbijt, een kom bami met een laagje troebel vocht, in mijn handen en wijst naar een openstaande deur.

De bewakers maken de polsboeien los van de ketting om mijn middel en lopen zonder nog naar me om te kijken naar een keuken verderop in de ruimte. Na een korte weifeling schuifel ik naar de openstaande deur en gluur naar buiten. Het is een binnenplaats met vier hoge muren. Er staan en zitten zo’n dertig tot veertig vrouwen. Allemaal gevangenen, aan hun jurken te zien. Net als de vrouw binnen dragen zij ook slippers. En geen boeien. Luxe. Ze ogen allerminst okselfris en hun haren kunnen beslist een goede borstelbeurt gebruiken, maar ze zien er niet zo weerzinwekkend uit als ik.

Ik ga naar buiten en schuifel langs enkele vrouwen naar de muur waar in een brede streep zon een houten plank op twee stapels bakstenen ligt. Ik trek onmiddellijk alle blikken naar mij toe en het geroezemoes verstomt. Niet zo gek aangezien ik de enige westerling ben. En mijn rode haren en blauwe ogen completeren mij tot een buitenissigheid.

De geïmproviseerde bank zit heerlijk, als de lekkerste plek waar ik ooit heb gezeten. Niet zo verwonderlijk als je de dagen en nachten doorbrengt op een betonnen vloer.

Ik negeer de nieuwsgierige blikken en probeer de bami naar binnen te werken. Geen gemakkelijke opgave door de polsboeien en het kokhalzen. Ondertussen probeer ik te bedenken wat deze plotselinge verandering in aanpak heeft veroorzaakt, waarom ik zonder aanwijsbare redenen deze ochtend op een binnenplaats bij de andere gevangenen mag eten. Veel gelegenheid daartoe krijg ik echter niet. Een vrouw maakt zich los van de groep en slentert in mijn richting. Ik doe net alsof ik haar niet zie en kijk ook niet op als ze naast me op de plank gaat zitten. Ze zegt niets. Ik dus ook niet.

‘Ik ben Jinjing.’

‘Madison.’

‘Jij Amerikaanse uit Noord-Korea?’ vraagt ze in belabberd Engels.

Ik kijk haar aan en zuig dan de laatste bami sliert naar binnen. Daarna slurp ik de kom leeg. Met wat inspanning kan ik een kokhalsneiging onderdrukken.

‘Allemaal vrouwen hier. Dus belangrijke bezig zijn roddelen.’

Ik kijk haar weer aan en retourneer haar opgetrokken mondhoek. Ze is waarschijnlijk iets ouder dan ik. Haar gezicht is breed en haar ogen niet meer dan spleetjes. Ze heeft een smalle mond die niet vaak lacht. Als je hier zit is er ook weinig reden tot lachen.

‘Ik ben inderdaad die vrouw.’

‘Roddel zegt jij vriendin van Kim Jong-kun.’

‘Zijn hoer, bedoel je?’

Ze haalt haar smalle schouders op.

‘Ik was zijn lijfwacht.’

‘Oh, jij goed kunnen vechten en schieten?’

Nu haal ik mijn schouders op.

‘Niet zien aan jou. Jij ziet meer uit als een… een…’

‘Als een hoer?’

Ze zwaait druk met haar handen. ‘Voor foto’s en zo. Fotomodel.’

‘Dank je,’ glimlach ik. ‘Nu in elk geval niet. Een rottend lijk ziet er nog aantrekkelijker uit. En die ruikt ook lekkerder dan dat ik momenteel doe.’

Jinjing glimlacht met me mee. ‘Jij dus lijfwacht. Wij hoor dat Kim Jong-kun dood is.’

‘Blijkbaar ben ik niet zo’n goede lijfwacht als ik dacht. Waar zijn we eigenlijk?’

‘Legergevangenis Xangzou.’

‘Waar in China is dat?’

‘Circa midden.’

‘Ben je al lang hier?’

‘Jaren. Ben tel kwijt, maar heel veel.’

Ze zwijgt en zwaait intussen haar korte beentjes boven de grond op en neer. ‘Wij hoor dat bommen ontploffen. Hele groot bommen.’ Ze tekent met beide handen een paddenstoel in de lucht en maakt dan een geluid dat voor een ontploffing moet doorgaan.

Ik knik. Zij heeft ineens aandacht voor een vlekje op haar jurk.

‘Hoe leven in Amerika?’

‘Beter dan hier.’

‘Jij wonen in Hollywood?’

‘Ik kom uit Ashland, Virginia. Als ik niet reis leef ik in Chicago.’

‘Knappe stad?’

‘Ashland is een mooie stad.’

‘Als ik hier kom uit ook naar Amerika. Weg hier. China groot kloteland. Allemaal klotelanden hier. Blij dat Kim Jong-kun dood. Gore klootzak. Net als president Pi Pinjing. Wou dat hij ook is dood. Haat hem.’ Ze spuugt hartstochtelijk een dikke fluim in het zand en staat ineens op. ‘Ik ga. Zie jou vanavond misschien bij eten. Als jij iets hebben nodig, tegen Jinjing zeggen. Ik veel vrienden hier, ook bij bewakers.’

Ik knik en bedank haar. Dan loopt ze weg. Nadat ik mijn hoofd achter me tegen de muur heb gelegd en mijn ogen heb gesloten, bedenk ik me. Doen alsof ik niet heb opgemerkt dat de nagels van Jinjings handen en voeten brandschoon zijn, haar haar mooi glanst in de zon, haar huid er geen geheim van maakt dat ze gevarieerd en vooral gezond eet en ze zich niet met ontsmettende maar geparfumeerde zeep wast, in tegenstelling tot de gevangenen waarlangs ik naar het bankje liep, zal me een tijdje een adempauze kunnen opleveren. Zeker als ik het slim speel. Maar waarom zou ik mijn verblijf hier onnodig rekken? Er is toch niemand die weet waar ik ben en me komt halen. Dan is het beter dat alles achter de rug is. En zo snel mogelijk ook.

‘Jinjing?’

Ze draait zich om en loopt enkele meters terug in mijn richting.

‘Ik heb een tijdje geleden aan je collega in de ondervragingsruimte gevraagd of hij het kamermeisje andere doucheschuim wil laten neerzetten. Je zult je de videobeelden ongetwijfeld kunnen herinneren. Ik heb geen idee wat er mis is met dat wicht, maar ik zit dus nog steeds met die tyfus eucalyptus troep. Misschien kan jij hem vragen of hij dat alsnog voor me wil regelen?’

Haar gezicht betrekt direct. Ze staart me furieus aan en schreeuwt dan richting de kantine. Even later komen de vier bewakers de binnenplaats opgerend. In hun handen zitten korte, rubberen knuppels opgesloten. Ik heb eerder kennis met ze gemaakt en ook ditmaal heeft het er alle schijn van dat het een stevige afranseling gaat worden. Een hele stevige zelfs.

Door het ijskoude water ben ik van het ene op het andere moment klaarwakker. Het duurt even totdat me te binnen schiet waar ik ben en vervolgens waarom ik languit op de binnenplaats lig. Met het minst dichtgeslagen oog zie ik legerkisten voor me. Een ervan trapt me snoeihard in de buik. Ik krimp ineen en onderga de paar trappen die volgen gelaten. Intussen glimlach ik in gedachten naar Deanne die naast me ligt op het hoofdkussen van mijn bed in Pyongyang. Onze neuzen raken elkaar bijna. We lachen naar elkaar. Ik voel haar adem, haar lichaam en haar warmte. Bovenal voel ik haar liefde.

Handen in mijn haar trekken me van de grond op de been. Het duizelt me, bloed en slijm loopt uit mijn mond en neus. Mijn hoofd bonst, mijn lippen zijn opgezwollen en mijn hele lichaam voelt aan alsof ik drie keer door dezelfde trein ben overreden. Stukje bij beetje komt de afranseling met de rubberen knuppels terug. Het was inderdaad een hele, hele stevige.

Jinjing, of hoe dat kutwijf ook heet, komt voor me staan en slaat me met haar vlakke handen enkele keren vol in het gezicht. Bij elke oplawaai slaakt ze een vreemd, hoog kreetje. Vers bloed vliegt in het rond. Ik lach alsof ik de tijd van mijn leven heb. Nu wordt dat kutwijf pas echt uitzinnig van razernij. Ze slaat me waar ze me maar kan raken. En ik blijf lachen alsof ze de ene grap na de andere vertelt.

Dan stopt ze plots en snauwt wat tegen de bewakers. Mijn enkel- en polsboeien worden losgemaakt en de jurk over mijn hoofd uitgetrokken. Opnieuw wordt er in die schijttaal gesnauwd. Emmers vol ijswater worden over mijn naakte lichaam leeggegooid. Ondanks dat mijn lijf door de afranseling met de rubberen knuppels in lichterlaaie staat, begin ik vanzelf te rillen alsof ik in mijn blootje op de top van de Mount Everest sta.

Dit zogenaamd tot groot plezier van Jinjing. Ze lacht zichtbaar en vooral hoorbaar geforceerd, maakt dan tegen de andere gevangenen, die verderop op de binnenplaats in twee rijen staan opgesteld, opmerkingen over mijn naakte lichaam en lacht opnieuw theatraal. De gevangenen lachen ook, maar eveneens zonder enig plezier.

‘Jij lelijk rood wijf,’ lacht Jinjing. ‘Lelijk wijf, met kleine tietjes, met kleur van dood lijk. Jij werk verdienen als hoer, dan doodgaan van honger.’ Ze schatert ineens alsof ze de mop van het jaar heeft bedacht. ‘Mannen liever neuken vuil varken dan lelijk rood wijf als jij.’

‘Dan heb jij geluk,’ lach ik met haar mee.

De lach is eensklaps van haar gezicht. Een tel of twee, drie doet ze niets, dan doet ze wat ik hoopte en stormt met opgeheven vuisten op me af. Vlak voordat ze wil slaan, haal ik met een hand uit. Het is een snelle beweging die ik zelf ook in mijn pijnlijke lijf voel. Ik raak Jinjing met de handwortelbeentjes, onderaan de handpalm en iets boven de pols, met een opwaartse beweging hard onder de neus waardoor het neusbeen omhoog de hersenen inschiet. Terwijl bloed uit haar neus begint te stromen, staart Jinjing me een seconde stomverbaasd aan, dan valt ze met een doffe klap achterover op de grond. Het is doodstil op de binnenplaats, niemand beweegt.

Twee bewakers vallen op hun knieën naast haar neer. Ze duwen tegen de vrouw, tikken voorzichtig en minder voorzichtig tegen haar gezicht. Als beiden geen effect hebben, zoeken ze in haar hals tevergeefs naar een hartslag. Beiden kijken me met een ruk aan. Ook bij hen zie ik stomme verbazing. Een van hen schreeuwt hysterisch dat Jinjing dood is.

De vier bewakers stieren gelijktijdig op me af. De rubberen knuppels raken me van verschillende kanten. Als ik op de grond lig, de benen opgetrokken en de armen beschermend om mijn hoofd heen, gaan ze onverminderd door met slaan. Ik krijg ook regelmatig een trap te verduren.

Ik krimp verder ineen en glimlach naar Deanne die naast me op het hoofdkussen van mijn bed in Pyongyang ligt. Onze neuzen raken elkaar bijna. We lachen naar elkaar. Ik voel haar adem, haar lichaam en haar warmte.

4

Ik heb een hoge pijngrens. Geen idee of dat een fysieke oorzaak heeft. Misschien dat het in mijn genen zit. Ik zou eerlijk gezegd niet weten of zoiets erfelijk is. Het enige dat ik doe is me ervoor afsluiten, het isoleren, en me concentreren op iets anders waardoor de pijn minder impact op me heeft. Het helpt ook dat ik geen hekel heb aan pijn. Pijn is een teken van leven, doet me beseffen dat ik leef, toont me dat ik nog iets van gevoel en menselijkheid bezit. Een hoge pijngrens betekent echter niet dat ik immuun ben voor pijn en daarom niet volledig zal zwichten voor de ondervragers. Het stelt alleen het moment uit.

De pijn die ik tot nu toe voor mijn kiezen heb gekregen, kan ik nog een poos verdragen. Op de dag dat de ondervragers echter toestemming krijgen om alles uit de kast te halen en met medicatie, tandheelkundig gereedschap, hamers, boormachines, tangen, gasbranders en strijkijzers aan de slag gaan, zal ik vertellen wat ze willen weten en alles en iedereen verraden.

Aangezien mijn situatie zich niet op wonderlijke wijze vanzelf zal verbeteren, er niemand op de poort van dit gebouw zal aankloppen en me met een goed verhaal op vrije voeten krijgt, en ook niemand me met een heroïsche actie van de binnenplaats zal bevrijden, ben ik geheel op mezelf aangewezen om ervoor te zorgen dat ik er niet meer ben op de dag dat de ondervragers van hogerhand alle middelen mogen toepassen om mij te breken. De opties die ik heb om daarvoor te zorgen zijn beperkt. Zeer beperkt, kan ik wel stellen: ontsnappen of doodgaan.

Ontsnappen is onmogelijk, heb ik al weken geleden vastgesteld. Dan rest doodgaan. Mezelf van kant maken is echter ook uitgesloten. Ik heb geen scherpe voorwerpen om mijn polsen of keel door te snijden, geen riem, touw of beddengoed om mezelf te verhangen. Ik heb zelfs geen kleding die ik kan gebruiken om een eind aan mijn leven te maken.

In mijn cel met mijn hoofd vol tegen een muur rennen of er net zolang tegenaan bonken tot ik in elkaar zak, garandeert hersenschade, maar niet de dood. En ik wil liever niet mijn laatste dagen als een soort kasplantje doorbrengen. Vooral omdat ik dan beslist geen enkele invloed heb op wat ik zeg of doe.

Daarom heb ik na lang peinzen bedacht dat mijn ondervragers mij moeten helpen om dood te gaan. Dat zullen ze natuurlijk niet vrijwillig doen. In elk geval niet voordat ze van mij de informatie hebben gekregen waarnaar ze op zoek zijn. Ze zullen me dus onbedoeld, beetje voor beetje moeten doden. Dat kan ik voor elkaar krijgen door hen niet te laten merken dat de martelingen en leefomstandigheden een aanzienlijk grotere fysieke tol van me eisen dan dat ik laat blijken. Daar komt een hoge pijngrens goed bij van pas. Samen met een lage bloeddruk en een trage hartslag — het gevolg van slecht en vooral weinig eten — en wat geluk, bezwijk ik dan onopzettelijk voordat ze alle pressiemiddelen mogen inzetten.

Alleen wil dat nog niet echt vlotten. Ze doen niet wat nodig is om me ongemerkt dichter bij de dood te brengen. De klappen die ik krijg zijn de laatste tijd meer afgemeten. Ze timmeren er niet meer blind en woest op los. Mijn hoofd wordt zo nu en dan ontzien en de pauzes tussen de afranselingen zijn langer. Zonet zijn ze echter bijna de fout in gegaan. Hoelang ik buitenwesten ben geweest en hoelang ze bezig zijn geweest om me weer bij bewustzijn te brengen, weet ik niet, maar aan hun opgeluchte blikken te oordelen toen ik weer bij mijn positieven kwam, moet dat lang zijn geweest.

Terwijl ik water blijf ophoesten en de teleurstelling dat ik het heb overleefd steeds meer bezit van me neemt, steken de ondervrager en zijn twee hulpjes sigaretten op. Ze smoezen met elkaar en kijken regelmatig naar mij op de vloer. Als de peuken zijn opgerookt en ik niet meer onophoudelijk hoest en rochel, word ik overeind getild en met mijn bovenlichaam opnieuw over de rand van de badkuip geduwd. De ondervrager zit alweer tegenover me.

‘Waar komen waterstofbom vandaan?’

‘Uit je moeders plasser. Of wacht: was het nou je vaders poepgat?’

Mijn hoofd verdwijnt weer volledig onder water. Onmiddellijk keer ik terug naar eerdere gedachten. Om paniek en ademnood te overwinnen, gebruikte ik eerst mijn herinneringen aan Deanne. Maar al snel bleken die juist een averechts effect te hebben. Mijn overlevingsdrang, de wil om te vechten voor mijn leven werd daardoor juist sterker. Daarom gebruik ik nu de herinneringen aan mijn jeugd, het verdriet om mijn ouders en broer en zus, het gemis van hun aanwezigheid in mijn leven, mijn gevangenschap bij Ningal, en zelfs de dood van Paige om mijn instinctieve overlevingsdrang de kop in te drukken.

En dat lukt. Terwijl ik gedoseerd weerstand bied aan de krachten die mij onder water houden en mijn voeten minder ongecontroleerd op de vloer spartelen dan ze eigenlijk zouden moeten doen, voel ik duisternis steeds meer bezit van me nemen. Ik hoor stemmen, zie gezichten, voel aanrakingen en ik voel liefde. Dan wordt het stil en erg donker.

Ik schiet met een ruk van de vloer overeind en kots water uit. Het lijken wel liters. Misschien zijn het wel liters. Ik hoest en kokhals zowat mijn longen uit mijn lijf. Mijn keelholte en slokdarm doen pijn alsof ik een emmer glassplinters heb leeggedronken. Aan de gezichten van de ondervrager en zijn hulpjes zie ik dat het ditmaal echt kantje boord was. En ik zie dat ze het voor vandaag genoeg vinden.

Met een legerkist boven op mijn borsten duwt de ondervrager me plat tegen de vloer. Zijn blik is gevuld met woede en zijn mond verklapt dat hij zich moet inhouden om me nu niet dood te trappen. Misschien kan ik de verleiding nog wat groter maken.

‘Roken jullie eerst een peuk of zullen we meteen verdergaan?’

Hoog op mijn tenen, het ruwe touw diep in het vlees van mijn hals, de enkels strak bij elkaar gebonden en de polsen op de rug geboeid, kan ik niets anders dan roerloos als een standbeeld op het lage krukje van krakend hout staan. De geringste beweging zou mijn luchtpijp verder dichtknijpen. Wat gunstig zou zijn. Alleen hebben ze het touw rondom mijn hals zo strak aan de metalen ring aan het plafond bevestigd dat ik mijn hielen nog geen millimeter kan laten zakken.

De ondervrager staat een meter of 2 voor me met een brede en vooral erg domme glimlach. De spleetjes links en rechts van zijn neus fonkelen van plezier. Hij neemt enkele lange halen van die meurende sigaret en blaast telkens de rook demonstratief omhoog in mijn gezicht. Iets wat hij graag en dus vaak doet.

‘Waar komen waterstofbom vandaan?’

Omdat ik niks zeg, zelfs geen pogingen onderneem om een woord uit te brengen, alsof ik nu iets verstaanbaars zou kunnen zeggen als ik wel antwoord op de vraag zou willen geven, blaast hij nog maar wat rook in mijn gezicht. Dan gebaart hij naar een van zijn hulpjes en wordt het krukje onder mijn voeten weggeschopt.

De strop trekt zich strak om mijn hals en de toevoer van lucht stopt abrupt. Er komt een soort van gorgelend geluid tussen mijn lippen vandaan. Net als alle voorgaande keren dat ze me aan een stuk touw lieten hangen, slinger ik zachtjes heen en weer als de klepel van een wandklok die moet worden opgewonden en draai daarbij ook iets om mijn as.

In mijn hoofd hoor ik een stem. Als ik mijn ogen sluit zit ik in een auto. Een Porsche, zie ik op het stuur. Het is nacht en sneeuwvlokken dwarrelen uit een gitzwarte hemel. Deanne staat naast de auto en probeert verwoed de portieren open te krijgen. Onderwijl smeekt ze me om uit te stappen. Zonder dat de woorden mijn mond verlaten, laat ik haar weten dat ik van haar houd. Dan geef ik gas, eerst een beetje, vervolgens trap ik het pedaal tot de bodem in. Ik hoor Deanne gillen en zie haar in de spiegels samen met mannen achter de Porsche aan rennen. Tranen vertroebelen mijn zicht. Maar ik hoef niets anders te doen dan het stuur rechthouden. De bocht nadert snel. Nog even en dan is alles voorbij.

‘Het spijt me,’ fluister ik in gedachten tegen Deanne. ‘Het spijt me dat ik een eind wilde maken aan… aan alles, aan ons… Ik weet niet…’

Opeens word ik iets aan mijn benen opgetild. Ik voel het krukje weer onder mijn voeten. De strop wordt losser gemaakt en ik zuig instinctief mijn longen vol. Mijn keel brandt alsof ik een emmer chloor achterover heb geslagen. Er wordt weer rook in mijn gezicht geblazen.

‘Wat jij zeggen?’

Ik kijk de ondervrager aan, maar zeg niks.

‘Wat jij zonet zeggen?’

Kan het zijn dat ik niet in mijzelf tegen Deanne sprak?

‘Wat jij zeggen?’

‘Ik vroeg me af…’ zeg ik met een stem alsof ik drie pakjes sigaretten achterelkaar heb gerookt. ‘Ik vroeg me af of… of ik ooit iemand… met een dommer smoelwerk… als jij heb… gezien…’

Zijn gezicht betrekt in een oogwenk, alsof op een prachtige zomerdag de lucht van het ene op het andere moment gevuld is met diepgrijze, onheilspellende onweerswolken. Ik meen zelfs zijn bovenlip kort te zien trillen. Hij gebaart driftig naar een van zijn hulpjes en het krukje wordt andermaal onder me vandaan geschopt. Hopelijk zetten ze hem ditmaal te laat onder mijn voeten terug.

5

De vroege middagzon verwarmt mijn huid. Ze voelt vriendelijk en vertrouwd, zelfs in een omgeving die dat beslist niet doet. Ondanks de warmte waarmee ze me bedekt slaagt ze er niet in om de kou die diep in mij huist te verjagen. Ik blijf rillen alsof het hartje winter is en ik net uit een wak ben geklauterd. Mijn vingers en tenen voelen verkleumd en bewegen stroef als ik ze op en neer beweeg. Zelfs mijn gewrichten lijken te kraken alsof ze bevroren zijn.

De lange ondervragingen, mishandelingen en het gebrek aan gezond voedsel eisen nu zichtbaar en voelbaar hun tol. Ik ben onafgebroken moe en mijn ogen openhouden lijkt soms de moeilijkste opgave in mijn leven te zijn geworden. De geringste inspanning veroorzaakt spierpijn en kramp. Concentreren en praten — vooral langere zinnen — lukt steeds minder goed. Buikkramp, misselijkheid en de hik houden me vaak uit mijn slaap. Ik ben bleker dan ooit en de kringen onder mijn ogen donkerder dan mijn voetzolen. Mijn vingers trillen en ik sta onvast op mijn benen. Af en toe heb ik het idee dat mijn zicht minder is, alsof ik ineens bijziend ben. En ik bemerk, ook omdat ik geen medicatie meer slik, dat ik geestelijk minder stabiel begin te worden. En dat was al niet mijn sterkste eigenschap. Samen met mijn smerige en verwaarloosde uiterlijk, de verwondingen, de ontelbare donkergekleurde beurse plekken en het gewichtsverlies, oog ik als iemand die niet lang meer heeft.

En dat is de ondervragers niet ontgaan. Misschien daarom zijn de ondervragingen sinds eergisteren korter en mag ik ook weer naar de binnenplaats. Waarschijnlijk ook omdat ze ontdekt hebben dat ik mijn eten in het meurende putje van mijn cel deponeer. En ze brengen me niet eenmaal, maar wel driemaal op een dag naar de binnenplaats. Sinds ik Jinjing heb gedood, gaan de handboeien buiten mijn cel niet meer los van de ketting om mijn middel. Dat is lastig, maar dat ongemak weegt geenszins op tegen het plezier dat het doden van dat kutwijf me gaf.

Soms mag ik lang op de binnenplaats zitten, zelfs als de anderen al naar binnen zijn. Als de gevangenen er wel zijn, dan negeren die me volledig. De teven laten me ongestoord op het bankje zitten en gluren met hun gluiperige spleetogen heimelijk naar me. Als ik terugkijk, blikken ze vlug weg. Domme kutwijven. Als ik meer energie had, zou ik er een paar om zeep helpen. Gewoon voor de grap.

Vanaf vandaag gluren ze niet meer. Het is alsof ik lucht ben, een geest onzichtbaar voor de levenden, alsof ik een ziek of gewond dier ben dat door de kudde aan haar lot wordt overgelaten omdat het binnenkort vanzelf het loodje legt of bij de eerstvolgende aanval door een roofdier zal worden gegrepen.

Radeloosheid krijgt me steeds meer in zijn greep. Ik ben bang. Niet voor mijzelf, niet voor mijn leven of voor de naderende dood. Ik ben ook niet bang dat ik alleen zal sterven, zonder mensen om me heen die om mij geven. Het maakt me ook niet uit dat ik ergens op een plek zal worden begraven waar niemand mij ooit zal kunnen terugvinden.

Ik ben wel bang — doodsbang zelfs — dat ik me op een dag niet zal kunnen houden aan de eed die elk Týr-lid heeft afgelegd en dan alles wat ik weet over de missie in Noord-Korea, maar ook over de organisatie en haar leden, zal delen met mijn ondervragers. En ik ben bang dat die dag met forse schreden naderbij komt.

6

‘Wakker worden, Madeline. Het is een te mooie dag om in bed te blijven liggen.’ Haar stem voelt als een liefkozing en doet me glimlachen. Vogels vlak bij het slaapkamerraam vallen haar levenslustig fluitend bij. ‘Madeline, wakker worden,’ klinkt opnieuw zacht en heel dicht bij mijn oor. ‘Ik heb ontbijt voor ons gemaakt. En speciaal voor jou een appeltaart. Daarna gaan we wandelen. Het is zalig weer. Hoor je me, Madeline?’

Even speel ik met de gedachten om net te doen alsof ik haar niet hoor, zodat ze misschien zal proberen om me met een kus wakker te maken. Maar ik kan me niet beheersen. Met een glimlach kijk ik over een schouder achter me. Deanne ligt naast me op bed, precies in een streep binnenvallend zonlicht, op een zij, haar hoofd ondersteund door een hand en iets scheef waardoor een oog deels achter een lok haar verscholen gaat. Haar volle lippen vormen een glimlach die ik niet alleen in mijn buik, maar zelfs in mijn vingertoppen voel. Ze wenst me goedemorgen en drukt haar lippen zacht tegen mijn schouder.

Als ik me naar haar omdraai is het plots aardedonker en stil, alsof ik mij in een vacuüm zonder licht en geluid bevind. Dan gaan mijn ogen langzaam open en zie ik de grauwe, vochtige muur van mijn cel. Ik kreun van teleurstelling. Het is niet voor het eerst dat mijn hoofd spelletjes met me speelt en al mijn zintuigen me in het ootje nemen.

Ik leg mijn handen op mijn gezicht. Mijn hoofd bonkt in het ritme van een kerktorenklok. Ademhalen gaat moeizaam, alsof iets loodzwaar op mijn borst drukt. En ik ben misselijk. De smaak in mijn mond is die van kots. De cel beweegt om me heen alsof ik midden op de oceaan op een vlot drijf en telkens door huizenhoge golven in een andere richting wordt meegenomen.

Opeens moet ik plassen. En heel nodig ook. Wanneer ik van de vloer omhoog probeer te komen, val ik meteen weer terug, alsof een onzichtbare kracht me heeft omgeduwd. Als het me eindelijk is gelukt om rechtop te zitten, kruip ik op handen en knieën naar de hoek van de cel. Ik hou het bijna niet meer. Nog voordat ik me heb omgedraaid en goed en wel boven het stinkende putje in de vloer heb gepositioneerd, loopt de pis vanzelf uit me. De straal gaat eerst over een been en een voet alvorens die in het gat terechtkomt. Al snel komt de pis weer uit het dichtgeslibde putje omhoog en vormt een plasje om mijn voeten.

Hoewel er nog wat uit me stroomt, begin ik terug te kruipen naar de plek waar ik vandaan ben gekomen. Mijn armen en schouders zijn krachteloos en mijn handen van de vloer optillen, lukt me nauwelijks nog. Dan zak ik door een arm, val daardoor op mijn rechterzij en klap met mijn voorhoofd, vlak boven de wenkbrauw, hard op het beton. Ik blijf roerloos liggen.

Met het draaien van een sleutel en het schuiven van vergrendelingen wordt de celdeur geopend. Ik zie drie schimmen binnenkomen. Twee stormen onmiddellijk op me af. Zonder iets te zeggen beginnen ze op me in te trappen. Ze raken me hard en met veel venijn, alsof ze zich op mij willen wreken omdat ik hun familie iets vreselijks heb aangedaan. Iedere keer als ik word geraakt, schud ik ruw heen en weer, alsof ik een zak aardappelen ben waartegen wordt getrapt.

Ik probeer niet weg te kruipen. Ik maak me niet zo klein mogelijk en bescherm eveneens mijn hoofd niet. Ik kreun ook niet. Ik maak geen enkel geluid. Er glijden alleen tranen uit mijn ogen.

Zeker driekwart van de binnenplaats staat vol in de zon. Zo ook de muur waartegen ik zit. Toch voel ik niets van de warmte waar de andere gevangenen met glanzende gezichten van genieten. Sterker nog: ik heb het nog even koud als in de cel, ondanks dat ik hier al even op het provisorische bankje zit.

Net als ik de kou niet kwijtraak, blijft de smaak van bami, hoewel ik zonet hooguit een half kommetje heb binnengekregen, in mijn mond hangen. Ik heb de slierten niet uit vrije wil gegeten. Sinds een paar dagen wordt de bamisoep bij me naar binnen gepropt. In ploegen van drie man zorgen ze ervoor dat ik in elk geval tweemaal daags minimaal een halve kom van die smurrie binnenkrijg. Een hele kom was de opdracht, maar ik heb ontdekt dat de bewakers met de helft genoegen nemen als ik ze begin onder te kotsen. Dat doe ik dan ook steevast. En met veel plezier.

Ik kijk naar de andere gevangenen. In tegenstelling tot voorgaande dagen zie ik sommigen zo nu en dan stiekem naar me gluren. Ik denk dat ze ook over mij praten. Misschien hebben ze een pool gemaakt en kan er worden ingezet op de datum waarop ik het loodje leg. Door de conditie waarin ik nu verkeer zullen velen hun weddenschap ongetwijfeld willen aanpassen. Begrijpelijk. Dat zou ik ook doen.

De lucht die om me heen hangt zegt eigenlijk al genoeg over mijn toestand. Mijn huid heeft een lijkkleur, alsof de doorbloeding ervan dagen geleden is gestopt. Zwellingen, striemen en beurse plekken hebben alle kleuren van een regenboog. Mijn haar is één grote klit en het vet sijpelt er nog net niet uit, zo ver ik weet.

De voornaamste reden dat de gevangenen de verwachte datum waarop ik zal overlijden naar voren zullen willen verschuiven is denkelijk de wijze waarop ik beweeg en kijk. Beiden zijn van een persoon die aan het einde van haar latijn is, van iemand die in de allerlaatste dagen van haar leven is terechtgekomen. Misschien zelfs wel in de laatste uren.

De wereld begint plotseling weer om me heen te draaien. Ik grijp me vast aan de plank onder me. Mijn oogleden worden nog zwaarder dan ze al zijn en een waanzinnig bittere smaak vult mijn mond en doet me kokhalzen. De anderen kijken naar me en smoezen met elkaar. Opeens begin ik te kotsen. Ik spuug hele slierten bami samen met gal op. Mijn jurk, benen en voeten zitten onder. Dan zak ik heel langzaam voorover, alsof ik voor de grap met mijn neus mijn knieën wil aanraken. Wanneer ik met een klap op de grond val, springen mijn ogen van schrik open.

Iedereen kijkt naar me. Ook de bewakers. Niemand doet wat.

Hopelijk blijft dat zo en laten ze me eindelijk doodgaan.

Mijn ogen vallen dicht en ik hoop dat ze nooit meer opengaan.

7

Ik heb de celdeur niet horen opengaan. De stemmen waren er ineens, net als de schimmige gestalten. Langs plukken haar en een arm gluur ik kort naar ze. Ik sluit mijn ogen weer en wacht op wat gaat komen omdat ik niet direct ben gaan staan toen de celdeur openging: een woeste trap ergens tegen mijn lichaam, een hand die me wild aan mijn haar omhoog op de benen trekt, een goedgeplaatste rochel of urinestraal op mijn gezicht. Ik ben niet blijven liggen omdat ik ineens lak heb aan hun regels. Het ontbreekt me eenvoudigweg aan kracht om op te staan. Met opgetrokken benen op de vloer liggen en ademhalen lukt wel. En zelfs dat lijkt te inspannend.

Ik krijg echter geen rotschop, word ook niet aan mijn haar omhooggetrokken en eveneens niet bespuugd of onder gezeken. Er wordt wel gepraat. Vooral door een stem die ik niet herken. Een stem die het gewend is om bevelen te geven. Een stem die het gewend is om niet te worden tegengesproken. Een kalme stem, zelfs als die boos klinkt, zoals nu.

De stem komt dichterbij en zakt dan omlaag, vlak naast mij. Ik kijk in de ogen die bij de stem horen en zie wat ik al heel lang niet heb gezien. De glimlach rondom de mond zal ik me ongetwijfeld ook inbeelden. De man gaat rechtop staan. Als mijn ogen vanzelf zijn dichtgevallen, klinkt zijn stem opnieuw. En hoewel ik slechts fragmenten van zijn woorden meekrijg is het me duidelijk dat een of meerdere personen verbaal ervan langs krijgen.

Anderen komen de cel binnen. Ik word op mijn benen geholpen. Dit gebeurt echter niet met de gewoonlijke ruwheid, maar zeer omzichtig. De twee mannen blijken soldaten te zijn. Ik ken ze niet. Denk ik. Hun camouflagegevechtstenuen heb ik ook niet eerder gezien. Denk ik. Ze ondersteunen me door mijn armen langs hun schouders te leggen en brengen me de cel uit. De ondervrager, zijn hulpjes, de commandant van de gevangenis, de personen die op hun sodemieter hebben gekregen, ontwijken allemaal mijn blik.

De man met de rustgevende stem — een hoge officier, aan de rangonderscheidingstekens op zijn uniform te oordelen — doet alsof hij de gevangenisdirecteur niet hoort zeggen dat ik beter niet zonder boeien kan worden vervoerd. Samen met twee andere officieren gaat hij ons over de gang voor. Enkele soldaten in dezelfde gevechtstenuen volgen ons.

Traliedeuren gaan ruim op tijd open zodat hij nergens hoeft te wachten. Bewakers buigen diep als hij voorbijkomt. Ondanks dat ik me nauwelijks op eigen kracht voortbeweeg, blikt hij regelmatig over een schouder naar mij om, alsof hij zich ervan wil overtuigen dat ik het tempo kan bijbenen.

Over gangen waar ik nooit eerder ben geweest, komen we in een hal waar twee rijen bewakers staan opgesteld. Uit aangrenzende kamers komt burgerpersoneel aangesneld dat ook in de houding springt en buigt. Niet alleen vanwege zijn rang. Ik zie meer dan eens blikken van respect en bewondering voor de man.

De buitendeuren worden opengehouden. De zon verblindt me enkele tellen en doet mijn huid ogenblikkelijk tintelen. Met mijn ogen zowat dichtgeknepen, zie ik dat we richting militaire voertuigen gaan waar nog meer soldaten staan. Ze zijn zwaar bewapend. Ik word geduldig op een bank in een busje geholpen.

Voor het eerst sinds ik in deze hel ben terechtgekomen, zie ik iets van een reflectie van mijzelf. De vrouw die me aankijkt, doet me denken aan iemand die ik vroeger heb gekend. Ik kan niet naar haar kijken en wend mijn blik af. Omdat rechtop zitten te vermoeiend is, laat ik me opzij tegen het raam zakken.

Dan vertrekken we. Alhoewel de bestemming onbekend is en het zeker niet vaststaat of deze een verbetering betekent, kan ik niet geloven dat ik de gevangenis levend ben uitgekomen. Ik kan me niet herinneren wanneer ik daar voor het laatst serieus rekening mee heb gehouden, als ik dat sowieso ooit heb gedaan. Tranen vullen mijn ogen en ik moet mijn best doen om niet te gaan huilen.

We gaan over een bochtige weg dwars door een groen landschap. De kleine colonne passeert een vertrouwd veld. Vandaag zijn er veertien arbeiders aan het werk. Achter hen verstoren de grauwe bakstenen van de gevangenis de omgeving. Achter een van de smalle raampjes lag ik slechts minuten geleden nog, wachtend op de dood.

Ondanks dat ik veel moeite heb om mijn ogen open te houden en uitputting mijn hoofd doet tollen, kan ik me niet herinneren ooit zo veel aandacht en vooral waardering te hebben gehad voor alledaagse zaken als bomen, weilanden, akkerbouwland, zonlicht dat langs takken en bladeren de grond weet te bereiken, voor de vormen van wolken en schaduwen, en voor zwermen vogels die neerstrijken of vertrekken. Alles lijkt mooier en vooral betekenisvoller dan ooit tevoren.

Waarschijnlijk nog geen tien minuten nadat we zijn vertrokken, gaan we de verharde weg af en rijden een hobbelig weggetje op met aan weerszijden grote, dichtbegroeide bomen. Wat later komen we tot stilstand. Zou het kunnen zijn dat dit al mijn eindbestemming is, dat ik dadelijk twee kogels in het achterhoofd krijg en aansluitend, zonder dat er een vriendelijk woord is gezegd, mijn lichaam in een ondiepe kuil voorgoed aan de aarde wordt toevertrouwd? Voor ons stapt de hoge officier samen met een van zijn officieren uit de wagen. De schuifdeur van mijn busje wordt voor hem geopend.

‘Ik ben generaal Huáng Qiang van de People's Liberation Army Special Operations Forces,’ zegt de man in perfect Engels. ‘En dit is kapitein Dèng Ju-long.’

Ik reageer niet, alsof ik geen enkel woord heb begrepen.

‘Je bent veilig, Madeline,’ verklaart hij, terwijl ik een flesje water krijg aangereikt.

Ik staar hem aan en kan de emoties die plotseling door me heen razen nauwelijks de baas blijven. Kan het zijn dat de ondervragers me hebben gebroken zonder dat ik me dit kan herinneren? En heb ik hen dan alleen mijn naam verteld of ook wat er in Noord-Korea is gebeurd en voor welke organisatie ik werk? Alleen de gedachte al doet tranen in mijn ogen branden.

‘Mijn naam is… is Madison,’ zeg ik futloos. ‘Madison Swanson.’

‘Je hebt ons niets verteld,’ zegt de generaal alsof hij mijn gedachten kan lezen. Op zijn verzoek krijgt hij een satelliettelefoon aangereikt. Hij toetst een nummer in en loopt enkele meters van het busje weg. Dan heeft hij verbinding. Ik zie hem praten, maar kan geen woord verstaan. Zijn blik gaat kort in mijn richting. Niet veel later komt hij terug naar het busje en houdt de telefoon voor me op.   

Ik kijk hem aan, maar doe niets.

‘Ik heb Deanne voor je aan de telefoon.’

‘Ik ken… ken geen Dean.’

‘Ik heb iemand voor je aan de telefoon die jou graag wil spreken.’

Ik aarzel secondelang voordat ik uiteindelijk de telefoon aanpak. Het duurt nog even alvorens ik deze tegen een oor houd. Haar stem zorgt er bijna voor dat ik de controle over mezelf verlies en in snikken uitbarst. Iets — vermoedelijk mijn instinct en training — zorgt ervoor dat ik geen van beide doe.

Als ik niks terugzeg, begint Deanne gedetailleerd over onze laatste avond samen in Pyongyang te vertellen. Specifieke informatie die niemand kan weten. Dan verlies ik alsnog mezelf. Met een hand op mijn mond gedrukt begin ik te huilen. Deanne huilt met me mee. Tussen de snikken door spreekt ze troostende woorden. Ze vraagt echter niet één keer hoe het met me gaat. Vermoedelijk weet ze dat door de generaal beter dan ik dat doe. En waarschijnlijk vertelt mijn stem en mijn wijze van praten haar genoeg over mijn conditie. Misschien is ze daarom zo emotioneel.

Ik schrik met een ruk wakker. Generaal Huáng zit vlak voor me op de rand van de bank, waarschijnlijk om te voorkomen dat ik ervan af rol als er wordt geremd. Ik retourneer zijn glimlach niet en kijk naar het infuus in mijn onderarm.

‘Je bent ondervoed en uitgedroogd. Daarom heeft kapitein Dèng een vochtinfuus aangelegd. Hij heeft ook een injectie toegediend waardoor je een energie-boost krijgt en je je snel wat beter zult voelen. Tevens heb je een injectie gekregen met de startdosering van de medicatie die je normaal gesproken dagelijks inneemt.’

Hij helpt me om rechtop te gaan zitten. Ik voel me inderdaad minder licht in mijn hoofd en het kost me minder moeite om mijn ogen open te houden. Mijn gedachten lijken ook helderder. Geen idee wat ze me hebben gegeven, maar ze mogen me beslist meer van dat spul geven. Ik staar de generaal aan. Er is iets aan hem, of met hem. Hij komt me op de een of andere manier bekend voor. Dan grijp ik met een hand naar mijn mond. Mijn reactie doet hem glimlachen.

‘Hebben wij elkaar…’

‘In de helikopter.’

Alsof ik naar een film kijk zie ik Generaal Huáng ineens met een headset op in de helikopter zitten. Het is de Dag van de Zon. Hij geeft het bevel om Kim Jong-kun uit de helikopter te gooien. Daarna om mij te laten leven. Ik kan niet geloven dat ik hem nu pas herken, dat ik eerder zelfs geen vaag gevoel van herkenning had toen ik hem recht in het gezicht keek. Kan het zijn dat het nog slechter met mij gaat dan ik al denk? Ik zucht en verontschuldig me dat ik hem niet eerder heb herkend. Aansluitend bedank ik hem dat hij me uit de gevangenis heeft gehaald.

‘Je hebt het ook aan mij te danken dat je er bent terechtgekomen. Het was de enige kans om je het leven te redden. Door de situatie in de helikopter was dat spijtig genoeg noodzakelijk. Omdat de bemanning niet tot mijn eigen manschappen behoorde moesten we net doen alsof je Kim Jong-kun achterna kon gaan.’

‘Ik begrijp het.’

‘Dat denk ik niet,’ reageert hij en blikt kort het busje uit. ‘De bedoeling was dat je hooguit een week in de gevangenis zou verblijven, wat al een enorme beproeving zou zijn, op zijn zachtst gezegd. Dan zou ik je net zoals vandaag persoonlijk weghalen om je zogenaamd door anderen te laten verhoren en nadien boven de Gele Zee alsnog uit een helikopter of een vliegtuig te laten gooien. De legerleiding besloot echter twee dagen later al dat door de situatie in Noord- en Zuid-Korea de aanwezigheid van mijn troepen buiten China gewenst was. In eerste instantie voor twee weken, maar dat werd tweemaal verlengd. Hierdoor kon ik je niet uit de gevangenis weghalen. Om te voorkomen dat je definitief in handen zou vallen van personen waar ik nauwelijks of geheel geen invloed op heb, hebben we besloten om niemand anders in mijn plaats te sturen. Dat was een zeer moeilijk besluit. Het enige dat ik op afstand kon doen, was ervoor zorgen dat er geen verhoortechnieken zouden worden toegepast die onomkeerbare fysieke schade aanrichten.’

‘Hoelang heb ik er gezeten?’

‘Op twee dagen na acht weken. Ik besef dat er geen woorden zijn die volstaan als excuses, maar ik wil dat je weet dat ik ogenblikkelijk je plek had ingenomen, als dat had gekund. Het spijt me dat je door mij al die weken in de hel hebt moeten doorbrengen.’

‘Je hebt me ook het leven gered.’

Generaal Huáng reageert niet.

‘Was het in de helikopter de eerste keer dat we elkaar ontmoetten?’

‘We kennen elkaar al jaren. Jij sprak me aan met Qiang en ik jou met Inanna. We hebben meer dan eens samen een missie gedaan. Ik weet van de moorden op je familie, van Ningal en van Idaho. Na overleg met Ephraim heb ik het zo kunnen regelen dat ik op de Dag van de Zon met enkele van mijn troepen nabij de grens was waar jij die zou oversteken. Ik heb toen weliswaar je leven kunnen redden, maar heb niet kunnen voorkomen dat je vreselijke martelingen hebt moeten doorstaan. Ik heb op onvergefelijke wijze gefaald.’

‘Ik leef, Qiang, dus van falen is geen sprake.’

‘Ik hoop dat je me op een dag kunt vergeven.’

Ik krijg een nieuw flesje water en brood. We praten een poos niet. Het landschap waar we doorheen rijden is onverminderd mooi. Ik kan er niet van wegkijken. Ondertussen herbeleef ik het telefoongesprek met Deanne keer op keer. Ik hoor haar stem, de bezorgdheid, de blijdschap, het verdriet, maar vooral de liefde voor mij, alsof ik de telefoon weer aan mijn oor heb. Pas als generaal Huáng mij een zakdoek aanreikt, ontdek ik dat er langs mijn wangen tranen rollen.

Een kleine twee uur later rijden we langs een bewaakte poort een militaire vliegbasis op. We stoppen tussen een hangar en een gebouw. Verderop staat een reusachtig militair transportvliegtuig. De vier turbines loeien keihard. Zwaarbewapende soldaten gaan in rijen van twee over de openstaande laadklep aan de achterzijde het vliegtuig binnen.

‘We vliegen naar Hong Kong,’ legt de generaal ongevraagd uit. ‘Vandaar vlieg jij direct door naar Manilla.’

‘Wanneer zie ik de anderen?’

‘Deanne en Ephraim wachten binnen in het gebouw op je.’

‘Ze zijn hier?’ reageer ik geschrokken en blik omlaag, naar mezelf.

‘Ik denk niet dat het hen iets uitmaakt hoe je eruitziet. In Manilla heb je alle tijd om je te wassen. Deanne heeft voor nu kleding bij zich. Nadat je je hebt omgekleed, vertrekken we zo snel mogelijk.’

We gaan het busje uit. Mijn benen voelen ietwat sterker, maar het duizelt me wel weer. Terwijl generaal Huáng me ondersteunt, lopen we het gebouw binnen. Militairen springen in de houding en salueren. Kapitein Dèng gaat ons voor over een korte gang en opent de deur aan het einde.

Nog voordat ik in de kamer ben zie ik Deanne en Ephraim van een bank opveren. Hun gezichten, en met name hun ogen die me in een seconde van top tot teen opnemen, zijn als spiegels. Deanne grijpt kreunend naar haar mond. Van het ene op het andere moment rollen tranen langs haar wangen en ze moet het uiterste van zichzelf vergen om niet in huilen uit te barsten. Mij vergaat het niet veel anders. Met enkele stappen staat ze voor me.

Ze wil mijn gezicht tussen haar handen nemen, maar de vele zwellingen, beurse plekken, de bijna dichtgeslagen ogen en de kapotte, opgezwollen lippen, doen haar eerst weifelen en er uiteindelijk van afzien. Ondanks dat ik zeg dat ik te vies ben om aan te raken, gaan haar armen om me heen en drukt ze zich voorzichtig tegen me aan. De generaal laat mijn bovenarm los. Terwijl ik met mijn armen om Deanne’s middel ga, dringt haar parfum, maar ook de geur van haar haar mijn neus binnen. Beiden doen me weer beseffen dat ik erger ruik dan een openliggende riolering.

We staan lang in elkaars armen zonder iets te zeggen. Dan laat ze me met voelbare tegenzin los om plaats te maken voor Ephraim. Zijn ogen verklappen meer dan ik ooit heb gezien. Ze glimmen. Ook zijn armen gaan om me heen en hij drukt me zacht tegen zich aan. We praten niet, staan alleen in elkaars armen.

Deanne wil dat iedereen de kamer verlaat zodat ze me kan helpen met omkleden. Nog geen vijf tellen later zijn we alleen. Ze trekt de gevangenisjurk voorzichtig over mijn hoofd uit. Mijn naakte lichaam doet Deanne nu met beide handen haar mond vastgrijpen. Toch is de kreun van afschuw goed te horen.

‘Wat… wat hebben ze je allemaal aangedaan?’ snikt ze.