Peter Joosten

Biohacking
De toekomst van de maakbare mens

Project Leven

Eerste druk, augustus 2018

© 2018 Peter Joosten

www.projectleven.nl (NL)

www.peterjoosten.net (NL)

www.biohackingimpact.nl (NL)

www.superhumantalks.com (EN)

Fotografie: Henry Dullink

Ontwerp omslag: Stefan Kuil

Vormgeving modellen: Deesje Laméris, Grafische Communicatie Opmaak binnenwerk:

Vincent Zandkuijl

Drukwerk: New Energy Drukwerk

ISBN boek 978-90-828867-0-2

ISBN e-boek 978-90-828867-1-9

NUR 950

Alle rechten zijn voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar worden gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder uitdrukkelijke voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

VOORWOORD MARTIJN ASLANDER

Rond 2006 kwam ik via Danny O’Brien op het spoor van de lifehacking beweging. Ik werd de medeoprichter van lifehacking.nl en stond ineens bekend als een van de eerste slimmer-werken-experts. In een nieuw veld ben je al snel expert… Rond die tijd begon mijn fascinatie voor brein- en kenniswerk. Het zou zomaar eens kunnen, en daar zijn veel aanwijzingen voor, dat we eigenlijk nog helemaal niet weten wat kenniswerk is, laat staan hoe je dat organiseert en faciliteert. Wonderlijk in een kenniseconomie en in een kennissamenleving waarin we zo’n 5 miljoen kenniswerkers hebben. Na lifehacking kwamen KPN en Microsoft met een slap aftreksel van onze inzichten over slimmer werken, genaamd Het Nieuwe Werken. Met die marketingkracht erachter werd het snel groot, maar de gemiste kansen (daadwerkelijk terug naar de tekentafel, opnieuw nadenken over de essentie van kenniswerk) zijn vele malen groter.

Een speling van het lot bracht me vervolgens als vrijwilliger samen met Joost Plattel naar de eerste Quantified Self bijeenkomst in Silicon Valley in 2011. Niet veel later haalde ik met een stel enthousiastelingen de conferentie naar Europa en startte ik het Quantified Self Institute met de Hanzehogeschool Groningen, jaren voordat stappentellers gemeengoed werden. En in 2014 was ik een van de sprekers op de eerste Biohacking Summit in Helsinki, vier jaar voordat de pers er uitgebreid over ging schrijven. Driemaal in de voorhoede van verschillende bewegingen die door de massa en pers lange tijd niet begrepen of zelfs maar opgemerkt werden.

Rafelrandbewegingen noemt Peter ze in dit boek, waarin hij op meesterlijke wijze zijn persoonlijke reis door deze domeinen en de relevantie ervan heeft opgetekend. Wie wil weten waar de wereld naartoe beweegt, dient af te reizen naar de rafelranden. Vol freaks, weirdo’s en (wannabe) world dominators, zoals Chris Brogan ze in zijn boek The Freaks Shall Inherit the Earth beschrijft. Verbonden dankzij de mogelijkheden van het digitale tijdperk en met tools in handen waar de meeste wetenschappers en onderzoekers tien jaar geleden alleen maar van konden dromen. Moderne Indiana Jones-types die de mysteries in ons lijf en hoofd ontrafelen, vaak op risicovolle en omstreden manieren. Maar eigenlijk geheel in de traditie van hoe de medische en biologische wetenschap een paar honderd jaar geleden in Europa begonnen is.

Het voordeel van nu is dat elk puzzelstukje op dit vlak razendsnel gedeeld wordt met medepuzzelaars, doorgaans ‘for the greater good’, zelden vanuit direct financiële motieven. Godzijdank! Laat je verrassen door de verhalen en inzichten van Peter. En bezoek vooral de congressen, summits en meetups waar Peter zijn kennis vandaan haalt. Heel veel lees- en ontdekkingsplezier!

Martijn Aslander

stand-up filosoof / medeauteur Nooit Af / oprichter lifehacking.nl / medeoprichter Quantified Self Europe / medeoprichter Quantified Self Institute / medeoprichter Permanent Beta

INLEIDING

Het begon klein. Zoals altijd. Ik droeg een sporthorloge en een hartslagband om mijn hardlooptraining bij te houden. De hartslagband knelde om mijn borst. Het horloge was een zwaar ding, omdat de sensoren en de GPS-ontvanger nog niet zo subtiel zijn als nu.

Toch was ik er blij mee. Ik kon precies mijn hartslag, snelheid, afstand en tijd meten tijdens het hardlopen. En na afloop had ik een uitgebreid overzicht: een routekaart met alle biometrische data van mijn training.

Tot een koude zaterdagmiddag in maart 2010. Voor een 10 kilometerwedstrijd drie weken later wilde ik een intervaltraining doen. Ik liep ons appartement uit, door het trappenhuis naar beneden en sloot de voordeur achter me.

Zoals altijd moest ik buiten even wachten tot het GPS-signaal van mijn sporthorloge en hartslagband werden opgepikt, maar nu duurde het wel erg lang. Ik begon te verkleumen in de kou.

Ik werd ongeduldig en stoof weer naar binnen, waar mijn vriendin Susan me verbaasd aankeek. ‘Wat voor nut heeft het voor mij om te trainen, als de data niet wordt gemeten!’, riep ik geïrriteerd.

Susan zei maar niets.

Dat was het begin van mijn biohacking avontuur. Al snel kwamen er andere apps, gadgets en wearables bij. Van activity trackers die je om je pols draagt tot het meten van hersengolven en het analyseren van mijn DNA. Ik kwam erachter dat er meer mensen waren zoals ik, die elkaar ontmoeten op meetups en daar hun eigen experimenten delen.

Het lijkt onschuldig, een app om je slaap te meten. Maar al vlot wilde ik niet alleen meten, maar ook verbeteren. Supplementen slikken om mijn hersenen een boost te geven, ijszwemmen om mijn lichaam en gezondheid te prikkelen, koud douchen voor meer energie.

Van alles meten ging ik naar ingrijpen in het lichaam, naar wijzigen en zelfs ‘upgraden’. Uit de DNA-test haalde ik inzichten om beter te slapen en bewuster te eten. En ik liet een chip in mijn hand implanteren die dient als visitekaartje, slot en portemonnee.

Welkom in de wondere wereld van biohacking.

Een mooie omschrijving van deze term vind ik deze van het Rathenau Instituut in 2012: ‘Het menselijk lichaam is een kwantificeerbaar object geworden, een verzameling nullen en enen die je kunt meten, uitlezen, manipuleren, monitoren, pimpen en verbeteren en waarop je kunt ingrijpen, bezuinigen, sturen en controle kan uitoefenen.’

Biohacking gaat over alle mogelijke manieren om jezelf te verbeteren. Dat kan bijvoorbeeld door wetenschappelijke inzichten, maar ook door gebruiken uit andere en oudere culturen of innovaties uit het bedrijfsleven. Hoe gaan die optimalisaties in zijn werk? Wat valt er allemaal onder biohacking? Hoe ziet onze toekomst eruit? Wat voor impact heeft dit op ons leven, op bedrijven en organisaties, op de gezondheidszorg, het onderwijs, de overheid en de maatschappij?

Daarom heb ik dit boek geschreven.

Hoe je dit boek moet lezen

Biohacking draait om inzichten uit de biologie, technologie, wetenschap en persoonlijke experimenten. De hoofdstukken bevatten inzichten uit al deze domeinen. Het boek heb ik onderverdeeld in 3 delen: Theorie, Trends & Toekomst.

Deel 1 Theorie gaat in op het ontstaan en de achtergronden, zoals het verband tussen quantified self en biohacking, waarom Human Performance Improvement wel biohacking is (maar niet andersom) en welke thema’s vallen onder Human Enhancement (en wat het verschil is met Human Augmentation).

Als je nu al verward bent: in het eerste deel leg ik deze termen allemaal uit.

Deel 2 Trends behandelt ontdekkingen en onderzoek in de wetenschap, welke nog niet commercieel beschikbaar zijn. Voorbeelden zijn 3D-bioprinten, genetische manipulatie en neurowetenschappen. Dit deel heb ik opgedeeld aan de hand van de thema’s die onder Human Enhancement vallen.

Deel 3 Toekomst is meer beschouwend over de impact van biohacking op de mens, instellingen zoals het onderwijs en de zorg, de overheid en de maatschappij. Hierin staat ook een essay waarin ik uitleg hoe ik denk hoe we als mensheid moeten omgaan met alle mogelijkheden die we straks hebben.

In bijlage 2 Hacks & Experimenten lees je meer over de beste hacks, gadgets en experimenten die ik in de afgelopen vijf jaar heb getest en die jij direct kan toepassen in je leven. Dit volgt na bijlage 1, het nawoord.

Je kan dit boek van voor tot achter lezen. Je kan ook een hoofdstuk lezen waarvan je op dat moment denkt dat je het interessant vindt. De delen en hoofdstukken zijn zelfstandig leesbaar. Wel raad ik je aan om met deel 1 of in ieder geval hoofdstuk 1 te starten. Nadat je dat gelezen hebt, snap je wat ik met bepaalde termen bedoel en hoe deze met elkaar samenhangen.

NEWTON

Ik bedenk dit niet allemaal zelf. Isaac Newton had daar een bekende uitdrukking voor: ‘Als ik verder heb gezien dan anderen dan was dit doordat ik op de schouders van reuzen stond.’

Dit geldt zeker voor mij. In de onderzoeksfase van dit boek heb ik vele boeken gelezen, artikelen bestudeerd, podcasts geluisterd en video’s bekeken.

Naast deze kennis haal ik soms inzichten uit interviews aan die ik heb gevoerd met experts en deskundigen voor mijn podcast (Biohacking Impact), uit video-interviews voor mijn YouTube-kanaal of uit lezingen die ik heb gegeven tijdens een congres of symposium.

In het boek heb ik geprobeerd om al deze lijnen samen te brengen, te structureren en daar duiding aan te geven.

SUBCULTUUR

Waarom is het nodig om die duiding te geven aan ontwikkelingen in biohacking?

De reden is dat veel vernieuwingen en innovaties ontstaan aan de randen van systemen. Door pionierswerk van freaks, weirdo’s, nerds, hackers, buitenstaanders en randgevallen. Straks zijn het niet de computerhackers die een grote impact op de wereld en onze toekomst hebben, maar de biohackers.

Dit is mijn visie en de reden dat ik dit boek heb geschreven: Biohacking is een belangrijke ontwikkeling die een verregaande invloed heeft op mijn leven, jouw leven, het bedrijfsleven, instellingen zoals de zorg en het onderwijs en onze maatschappij.

Daarom: wees welkom in de bijzondere subcultuur van quantified self en biohacking. Een subcultuur met verstrekkende implicaties voor de toekomst voor ons als mensen en de mensheid, maar ook met eeuwenoude inzichten en onverwachte adviezen om je leven nu al een upgrade te geven.

Ben je er klaar voor?

Peter Joosten

Juli 2018

DEEL 1

THEORIE

In 2010 interviewde Steven Levy de oprichter van Microsoft, Bill Gates. Het interview werd gehouden in het kader van het boek Hackers: Heroes of the Computer Revolution dat Levy ruim 25 jaar eerder had geschreven. Levy maakte voor magazine Wired weer een ronde langs de mensen die in zijn boek aan bod kwamen.¹ Het bleef niet bij mannen die weemoedig terugkijken op hun leven. Bill Gates gaf in het gesprek ook zijn visie op technologische ontwikkelingen en de huidige status van het ‘hacker gedachtegoed’. Wat mij vooral bijbleef, was het antwoord van Bill Gates op de vraag wat hij zou doen als hij nu jong was.

Bill Gates zou aan biohacking doen: ‘Als ik nu een tiener was, dan zou ik in plaats van computers hacken biologie gaan hacken. Als je echt de wereld wilt veranderen dan moet je starten bij biologische moleculen, de bouwstenen van het leven.’

WAT IS BIOHACKING?

Een paar jaar geleden keken mensen me nog glazig aan als ik de term biohacking noemde. Soms kreeg ik wel een blijk van herkenning, maar dan bleek al snel dat mensen dachten aan de term lifehacking. Om dat onderscheid direct te maken: lifehacking gaat om trucjes om dingen slimmer te doen, vaak met behulp van technologie. Bijvoorbeeld hoe je je T-shirt handig opvouwt of je vriezer in 10 minuten ontdooit. Maar zoals je straks zal lezen, is biohacking een stuk ingrijpender.

De eerste hint over wat biohacking precies is, krijg je als je het woord ontleedt. Het eerste deel ‘bio’ staat voor biologie en het tweede deel ‘hacken’ staat voor ingrijpen en veranderen. In 1988 werd de titel voor het eerst gebruikt in een artikel in de Washington Post.² Het had overigens een andere lading dan de term tegenwoordig heeft. Dat stuk ging namelijk over DIY- biotechnologie, een thema waar ik in deel 2 meer over schrijf.

DIY-BIOLOGIE

Biohacking met als doel zelfverbetering en biohacking in de zin van DIY-biologie zijn eigenlijk twee parallelle werelden. Daar had ik het in 2015 over met Pieter van Boheemen van de Waag Society in Amsterdam toen we te gast waren in een radioprogramma van BNR Nieuwsradio. Bij de Waag is biohacking nauw verbonden met DIY-biologie. Dit betekent dat biologisch onderzoek niet alleen maar voorbehouden is aan grote bedrijven of wetenschappelijke instellingen, maar dat leken ook aan de slag kunnen met het onderzoeken en ingrijpen in de biologie. In de Biohack Academy van de Waag kun je bijvoorbeeld zelf aan de slag met het bewerken van algen, het kweken van bacteriën en het zelf analyseren van je DNA.

In 2014 kwamen de eerste non-fictieboeken uit met de term biohacking in de titel.³ Diverse onderdelen en thema’s binnen biohacking, zoals onsterfelijkheid en cyborgs, kwamen al veel eerder aan bod in fictieboeken, series, films en kunst. Ik kom later nog uitgebreid op deze thema’s terug.

GROEI VAN BIOHACKING

De definitie biohacking wordt tegenwoordig voor allerlei doeleinden gebruikt. Biohackers willen zichzelf verbeteren in de breedste zin van het woord, qua gezondheid, cognitie en fysieke prestaties. Hiervoor gebruiken ze producten en diensten die door bedrijven onder de naam biohacking in de markt zijn gezet, maar passen ze ook radicale methoden toe (zoals het implanteren van elektronica in hun lichaam) of proberen ze recente wetenschappelijke inzichten op zichzelf uit.

Vanuit een brede definitie als ‘zelfverbetering’ kan je zeggen dat iedereen aan biohacking doet. Vanuit een nauwe definitie als ‘zelfverbetering met bio-elektronica of biotechnologie’ is de groep biohackers veel kleiner.

Mijn verwachting is dat beide groepen in de komende jaren enorm gaan groeien en dat je de term biohacking veel vaker gaat horen. Ten opzichte van het huidige gebruik van het woord denk ik dat de definitie van biohacking zich gaat verbreden. Ten eerste gaat het niet alleen om het verbeteren van jezelf met technologie, maar ook juist de verbinding met de natuur voor rust, ontspanning en herstel. Immers, hoe meer ontspannen je bent, des te beter je presteert.

Ten tweede zal biohacking nog wel altijd op het individu gericht zijn, maar zal het meer gaan over de impact op anderen en de planeet. Hoe ingrijpender de methoden worden om jezelf te verbeteren, des te belangrijker worden ook de maatschappelijke, culturele, sociologische, economische, ecologische, politieke, ethische en filosofische vraagstukken die dit streven met zich meebrengt.

ONDERDELEN BIOHACKING

Ik heb een model gemaakt van welke onderdelen onder biohacking vallen, wat de overeenkomsten zijn, wat de verschillen zijn en hoe de diverse aspecten met elkaar in verband staan.

De drie grote thema’s onder biohacking zijn self tracking, human performance improvement en human enhancement.

Self tracking staat voor het meten, monitoren en bijhouden van functies van je lichaam en leven.

Human performance improvement is het verbeteren van je lichamelijke, cognitieve en emotionele vermogens met behulp van methoden en technieken die op dit moment (commercieel en vrij) verkrijgbaar zijn.

Human enhancement staat voor het fundamenteel ingrijpen op het menselijk lichaam met als doel om de menselijke vaardigheden of capaciteiten uit te breiden of te verbeteren. De methoden en technieken om dit te doen zijn niet tot lastig commercieel verkrijgbaar of bevinden zich nog in de fase van wetenschappelijk onderzoek.

SELF TRACKING

Onder self tracking vallen quantified self en lifelogging/streaming. In hoofdstuk 2 werk ik dit verder uit.

Quantified self: het meten, monitoren en analyseren van diverse onderdelen van je leven met behulp van apps en gadgets. Denk aan activity trackers om te meten of je genoeg beweegt gedurende de dag, apps waarmee je je eten en drinken kan loggen of sensoren die meten hoe goed je slaapt.

Lifelogging en streaming: het registreren van kwalitatieve aspecten in je leven (logging) en het continu en/of realtime delen van onderdelen van je leven (streaming). Een voorbeeld van lifelogging is het fotograferen van iedere maaltijd. Een voorbeeld van lifestreaming is het delen van je locatie met vrienden in een app.

HUMAN PERFORMANCE IMPROVEMENT

Onder human performance improvement vallen body en mind hacking. In hoofdstuk 3 komen deze onderdelen uitgebreid aan de orde.

Body hacking: manieren om je lichaam, gezondheid en/of fysieke prestaties te verbeteren. Dit omvat beweging en training, maar ook leefstijl en voeding.

Mind hacking: manieren om je cognitieve prestaties te verbeteren. Technieken en strategieën om sneller te denken, creatiever te worden of je geheugen te trainen. Gerelateerd aan mind hacking is consciousness hacking, dat gaat om technologie voor spirituele groei.

In bijlage 2 Hacks & Experimenten heb ik de meest aansprekende en spraakmakende experimenten, hacks en gadgets op het gebied van human performance improvement beschreven.

HUMAN ENHANCEMENT

Onder human enhancement vallen drie onderdelen, namelijk human augmentation, biotechnologie en transhumanisme. In deel 2 van dit boek werk ik deze subonderdelen verder uit.

Human augmentation: het toevoegen van elementen aan het lichaam. Deze term lijkt heel erg op human enhancement, maar het verschil is dat augmentation gaat om het toevoegen van elektronische of biologische componenten. Human enhancement is breder, hieronder valt ook het verbeteren van bestaande lichamelijke functies. nfc

Human augmentation kan onderverdeeld worden in twee subgebieden: DIY Grinding en neurotechnologie. DIY Grinding is het modificeren van het lichaam met behulp van technologie. Zo heb ik zelf een NFC-chip laten implanteren in mijn linkerhand. Neurotechnologie is het onderzoek naar en het ingrijpen op het menselijke brein.

Biotechnologie: de technieken om biologie te gebruiken voor praktische doeleinden. Dit is een breed terrein. Om die reden heb ik het onderverdeeld in twee subonderdelen, namelijk genetische modificatie en epigenetica.

Genetische modificatie is het wijzigen van DNA en RNA in levende organismen. Epigenetica is hieraan verwant en staat voor de studie naar de uitwerking van genen op de ontwikkeling van een organisme.

Transhumanisme: een filosofische stroming die probeert de door de natuur gestelde grenzen aan het menselijk bestaan te doorbreken. Dit zijn de grenzen in allerlei gedaanten, zoals vaardigheden en leeftijd, maar ook de vorm waarin de mensheid leeft.

Onder transhumanisme vallen de subonderdelen onsterfelijkheid en de supermens. Onsterfelijkheid staat voor visies waarmee technologie en wetenschappelijke doorbraken de mens in staat stellen om significant ouder te worden tot wellicht onsterfelijkheid. De supermens is een ontwikkeling waarbij mensen straks in staat zijn om niet alleen veel ouder te worden, maar ook om meer capaciteiten te hebben (onder andere door de andere onderdelen die ik heb beschreven, zoals genetische modificatie en neurotechnologie).

CONCLUSIE

Zoals je ziet is de verscheidenheid van onderwerpen die onder biohacking vallen erg groot. In de komende hoofdstukken licht ik per onderdeel alles toe. Mijn biohackingmodel is daarbij het uitgangspunt. Ik beschrijf de ontwikkelingen binnen elk onderdeel en zal dit, waar mogelijk, illustreren met voorbeelden.

Bill Gates had overigens wel gelijk. Met biohacking kun je de wereld echt veranderen, want het is mogelijk om direct in te grijpen op het leven. Niet alleen met genetische manipulatie, maar ook met de andere methoden en technieken die onder biohacking vallen.

Een veelgebruikte app onder racefietsers is Strava. De app houdt bij hoe je presteert op een bepaald parcours of beklimming. Dit zijn zogenaamde segmenten.

De wielrenner die het snelst een beklimming heeft afgelegd, kan zich virtueel King of the Mountain noemen. Hiermee kunnen amateurs zichzelf ook vergelijken met professionele wielrenners.

De snelste tijd van de beklimming van de Cauberg was in 2014 in handen van ene Sam O. Hij was in iets minder dan anderhalve minuut boven. De profs die de beklimming tijdens de Amstel Gold Race deden, kwamen niet aan zijn tijd. Strava verwijderde deze score na verloop van tijd, omdat ze vals spel vermoeden.

Sam O. bleek Sam Oomen te zijn. In 2016 kwam hij in dienst bij de wielerploeg Sunweb. In een interview met de Volkskrant gaf hij aan dat hij het niet erg vindt dat die tijd is verwijderd. De tijd klopte overigens wel volgens hem. Hij was door een paar vrienden perfect afgezet aan de voet van de beklimming en kon daarna zelf zo hard mogelijk omhoog fietsen.

2.1 QUANTIFIED SELF

De term quantified self (met kleine letters) staat letterlijk voor de ‘gekwantificeerde zelf’. Een betere Nederlandse vertaling vind ik de ‘meetbare mens’. Door technologische ontwikkelingen zoals sensor technologie, smartphones en wearables (in de vorm van stappentellers en andere activity trackers) ben je in staat om bijna alle aspecten van je leven te kwantificeren en te analyseren, zoals slaap, stress en voeding.

Quantified self staat dicht bij self tracking, met als verschil dat quantified self vooral gericht is op het verzamelen en monitoren van kwantitatieve data. Het bijhouden van kwalitatieve gegevens valt wel onder self tracking, maar niet onder quantified self. Dit noem ik lifelogging.

Mijn premisse is dat iedereen aan quantified self doet. Heb je ooit in een notitieboekje bijgehouden hoe goed je hebt getraind? Draag je een stappenteller om te meten hoe actief je bent gedurende de dag? Draag je een sporthorloge om te meten hoe je hebt getraind?

Sta je af en toe op de weegschaal? Juist, iedereen is bezig met zichzelf te analyseren met behulp van technologie.

WAT IS JE DOEL?

Wat is er zo interessant en boeiend aan quantified self? Waarom zou je er überhaupt mee beginnen? Persoonlijke data op zichzelf is niet interessant. Data moet je altijd kunnen relateren aan iets anders, zoals aan andere datasets of aan de context waarin het verzameld is. Daarna kun je pas betekenis geven aan data.

Een bruikbaar model om daarom te gebruiken is de feedback loop. Binnen de Quantified Self beweging staan drie vragen centraal wanneer mensen tijdens meetups en conferenties vertellen over wat ze van hun leven bijhouden.⁴ Niet het verzamelen van data, maar de interpretatie en het gebruik zijn interessant.

Wat kun je eruit afleiden en hoe kun je daarmee je gedrag de volgende keer aanpassen?

Dit zijn de drie vragen die centraal staan:

• Wat heb ik gedaan?

• Hoe heb ik dat gemeten?

• Wat heb ik ervan geleerd?

Het gaat om persoonlijke data een kader en context te geven. Door een kader zoals de feedback loop wordt persoonlijke data niet alleen kwantificeerbaar, maar ook betekenisvol.

Zelf heb ik bijvoorbeeld een keer gedeeld wat het effect op mijn gewicht was van calorieën tellen en je dieet veranderen. De datapunten van mijn gewicht zeggen niet zoveel, maar als ik een interventie doe door mijn gedrag te wijzigen, dan krijgt de data betekenis. Het kader is dan het moment waarop ik ben gestart en het moment waarop ik ben gestopt met calorieën tellen.

In dit geval heb ik mijn data gerelateerd aan tijd. Andere vergelijkingen zijn bijvoorbeeld andere metingen (hoeveel heb ik gesport) of andere mensen (wat is mijn gewicht ten opzichte van leeftijd- en seksegenoten).

Tijdens de meetups en conferenties worden mooie casussen gepresenteerd. Een fascinerend voorbeeld is het verhaal van een man die vertelde over zijn smartphonegebruik tijdens het autorijden. Hij schrok van het resultaat: hij keek veel meer op zijn smartphone tijdens het autorijden dan hij had verwacht. Dit experiment hielp hem om van deze gewoonte af te komen.

Een ander voorbeeld is van een jonge vrouw die vertelde wat het effect van haar cyclus was op haar Tindergedrag en naar welke muziek ze luisterde op Spotify. Het bleek dat zij in de dagen van haar eisprong meer mannen met baarden op Tinder de goede kant op swipete en meer naar hiphop ging luisteren.

OVERLAP?

Ik krijg vaak de vraag wat nu de overeenkomsten en verschillen zijn tussen quantified self en biohacking. Ik sprak hierover met Bob Troia, ondernemer en blogger.⁵ Hij ziet biohacking en quantified self als twee cirkels in een Venn diagram die in het midden met elkaar overlappen. Je kan quantified self op zichzelf inzetten om aspecten van je leven te registreren en te meten. Als je vervolgens daar gericht interventies op gaat doen dan spreek je over biohacking. Aan de andere kant kun je ook aan biohacking doen zonder de effecten van de veranderingen in je leven te meten.

QUANTIFIED SELF BEWEGING

De diehard self-quantifiers gaan nog een stapje verder en analyseren de data om er bruikbare statistieken en inzichten uit te halen. Soms doen ze ogenschijnlijk vreemde experimenten, zoals het tracken van je tranen (hoe lang en wanneer), alle uitgaven van de afgelopen twintig jaar en de bloedwaardes als je een aantal dagen niet eet. Soms verbinden ze in eerste instantie niet gerelateerde concepten met elkaar, zoals darmflora en slaapkwaliteit of de mate van ontspannenheid met wilskracht.

Een ander thema binnen deze groep zijn meer beschouwende discussies op een hoger abstractieniveau, zoals de toegang en eigendom van data en de maatschappelijke impact van deze ontwikkeling. Zij vinden elkaar in de wereldwijde Quantified Self beweging.

Quantified Self (met hoofdletters) is een beweging, opgericht in 2007 door Wired-journalisten Gary Wolf en Kevin Kelly. Binnen deze beweging worden overal ter wereld bijeenkomsten en symposia georganiseerd over de impact, de kansen en risico’s van zelfmetingen en persoonlijke data. De slogan van de beweging is ‘self knowledge through numbers’.

Quantified Self is een beweging om technologie te laten integreren op aspecten van het dagelijks leven, in termen van inputs. Het gaat om het in kaart brengen van informatie over jezelf. Met deze informatie kun je patronen herkennen. Die patronen kun je vervolgens gebruiken om gezonder, slimmer, fitter en gelukkiger te worden.

Het gaat de Quantified Self organisatie om het delen van deze kennis, zodat je van elkaar kan leren. In Amsterdam en Groningen zijn regelmatig Quantified Self meetups en wereldwijd zijn er een à twee keer per jaar conferenties. Zo werd de Quantified Self Europe Conference in 2015 en 2017 in Amsterdam gehouden.

QUANTIFIED SELF INSTITUTE

Quantified self is een ontwikkeling met wetenschappelijke aandacht en een groeiend economisch belang. Wetenschappers onderzoeken bijvoorbeeld de invloed van zelfmetingen op het gedrag van mensen. In Groningen heeft de Hanzehogeschool in 2012 zelfs het Quantified Self Institute (QSI) opgericht in samenwerking met Quantified Self Labs (LCC, San Francisco).⁶