.

.

.

.

Twee steden:

.

Babylon en Jeruzalem

.

.

De kernvraag van dit boek is: ‘Hoe kunnen we als ondernemers bijdragen aan het welzijn van deze wereld, van alle betrokkenen bij ons bedrijf en ons weloverwogen eigenbelang?’ Om die vraag te kunnen beantwoorden, wil ik kijken naar twee steden, hun cultuur, hun denken, hun opkomst en hun ondergang of toekomst. Deze twee steden gebruik ik als metafoor om lessen te trekken over ons ondernemerschap en leven vandaag. Het zijn de steden Babylon en Jeruzalem.

.

De historische stad Babel of Babylon is een stad uit de Oudheid, die volgens de Bijbel gesticht werd door Nimrod, de eerste machthebber op aarde.1 De stad bevindt zich in het huidige Irak, tachtig kilometer ten zuiden van Bagdad.2 Babylon bereikte het hoogtepunt van haar roem als de hoofdstad van het groeiende Babylonische Rijk (626-539 v Chr.), onder koning Nebukadnezar (605–562 v Chr.). Het werd één van de mooiste steden van de Oudheid. De stad werd beroemd om haar hangende tuinen, één van de zeven wereldwonderen. Onder Alexander de Grote bloeide Babylon opnieuw op als centrum van studie en handel. Maar na zijn dood in 323 v Chr. werd het rijk onder zijn generaals verdeeld. Er begonnen decennia van twist en strijd, waar Babylon het brandpunt van werd. Het aanhoudende oproer deed de stad leeglopen.3

De stad Jeruzalem is één van de twintig oudst bewoonde steden ter wereld. Het is een oude Kanaänitische stad, die vroeger Salem heette.4
Jeruzalem bestaat nog steeds en is de hoofdstad van het huidige Israël.1

1 Natuurlijk dient opgemerkt te worden dat de staat Palestina Jeruzalem ook als zijn hoofdstad ziet.

.

In de Bijbel blijken beide steden in alle opzichten tegenpolen. Babylon staat symbool voor de stad van de mens, de mens die zelf God wil zijn.
Jeruzalem staat symbool voor de stad van God, de God die mens werd. Beide steden worden geregeerd door een hogere geestelijke macht, die het denken van de mens beïnvloedt – en daarmee zijn keuzes, emoties en gedrag.

De macht die Babylon regeert, wordt in Openbaring5 de hoer2 van Babylon genoemd. Deze macht wil heersen en is op zichzelf gericht.6 De macht en cultuur van Babylon heeft de eigenschap dat ze automatisch groeit als we niets doen en geen keuzes maken, want ze wil heersen.

2 Hoer is een plat en denigrerend woord in het huidige Nederlands, maar omdat het woord nog in de Bijbelvertalingen gebruikt wordt, handhaven we het hier. In het huidige spraakgebruik zou een exclusieve callgirl of escortdame misschien een betere beschrijving zijn.

.

God is de macht die Jeruzalem regeert.7 Hij wil liefde schenken en dienen. De macht van Jeruzalem vraagt om een actieve keuze van de mens. Ze komt pas tot groei en bloei als we haar aanroepen en ons naar haar uitstrekken. Ze wil beschikbaar zijn en de mens helpen, maar ze dringt zich niet op en dwingt de mens niet. Dat maakt haar kwetsbaar.

.

Beide steden hebben een eigen cultuur en een eigen manier van denken, gevoed en gevormd door de macht die de stad beheerst. De cultuur en manier van denken van beide steden was zichtbaar in vele machtige koninkrijken en in het handelen van haar leiders. Ze is zichtbaar in onze huidige (zakelijke) cultuur, in het denken van de huidige politieke leiders en in het gedrag en denken van de moderne mens. Het lijkt erop dat in onze huidige tijd beide culturen steeds meer tot een soort voltooiing komen en opnieuw scherper tegenover elkaar komen te staan.

.

De geestelijke macht achter Babylon

Babylon wordt geregeerd door een geestelijke macht, een onzichtbare kracht die invloed kan krijgen op onze emoties, ons denken en daarmee ook op ons handelen. Ze vertegenwoordigt waarden en principes en wil die realiseren via het werk van de mensen op aarde. De hoer van Babylon is de geestelijke macht achter Babylon. Deze macht wordt beschreven in het Bijbelboek Openbaring in de hoofdstukken 17 en 18. Ze is de religie van weelde, hedonisme, plezier en eigen genot. Ze is daarmee de motor achter economische groei door consumptie. Haar credo is: ‘Ik ben geen arme vrouw, ik zit hier als een koningin! Mij zal niets gebeuren.’8 Ze is onafhankelijk en houdt alleen van zichzelf. Als ze zich in mensen openbaart, zegt de mens: ‘Ik eerst, mijn bedrijf eerst, eigen volk eerst, eigen land eerst.’ Ze bevordert egoïsme, narcisme en egocentrisme. Ze kleedt zichzelf in weelde, met dure kleren, gouden sieraden, en edelstenen. Hiermee staat ze voor een luxe en extravagante levensstijl die zijn weerga niet kent. Iedereen mag van haar overvloed genieten, zolang het haar niet belemmert in haar expressie om dat te nemen wat ze begeert. Ze gebruikt de door haar gecreëerde overvloed, rijkdom en macht om zich te profileren als weldoener. Maar haar weldoen aan anderen valt samen met haar narcistische en egoïstische eigenbelang en ambitie; als dit in gevaar komt, stoppen het weldoen en de gedane beloftes onmiddellijk.

.

Grenzeloze zelfverrijking

Ze staat ook voor het wangedrag van managers met allerlei seksuele uitspattingen en losbandige feesten met drank, drugs en seks. Ze staat voor de overtuiging dat alles geoorloofd is om de ambities van het topmanagement te verwezenlijken. Ze staat voor de schaamteloze uitbuiting van mensen. Ze staat voor de grenzeloze zelfverrijking van machthebbers en leiders ten koste van anderen.

Ze is haar eigen norm geworden. Ze zegt: ‘Ik bepaal wat goed is. Wat goed is voor mij, is goed voor de wereld.’ Er is geen norm buiten haar eigen bestaan. Zij doet wat goed is in haar eigen ogen.9 Het grenzeloze uitleven van haar begeerten noemt ze vrijheid. Ze is haar eigen god geworden.

De mens die deze levensstijl begeert, aanbidt haar in zijn hart. Haar macht openbaart zich in de mens, die doet en denkt zoals zij. De levensstijl en de cultuur die ze uitdraagt, is niet ver weg. We zien haar macht en invloed dagelijks om ons heen. In het bedrijfsleven, in de politiek, in overtuigingen en gedrag van gewone mensen. Haar aantrekkingskracht is enorm. Haar schoonheid en weelde zijn oogverblindend. Als mens worden we allemaal door haar beïnvloed. Ze maakt deel uit van ons denken en ons hart. En als we niets doen, neemt ze bezit van ons.

.

De mens als object

De hoer van Babylon zorgt er voor dat mensen elkaar zien als een object van verlangen en genot. Zij laat de mens vanuit zijn egocentrische persoonlijke ambitie naar anderen kijken. De mens zal de ander gaan zien als een gebruiksvoorwerp, niet als een gelijkwaardig medemens met een intrinsieke waarde.

Het kan ook zijn dat de mens, gedreven door het denken van Babylon, de medemens ziet als een bedreiging. Een bedreiging voor zijn welzijn en welvaart. Die medemens moeten we op afstand houden. Controle, macht en angst gaan het denken dan bepalen.

In het denken van de hoer, waar de mens geen waarde heeft, kan deze mens als een sta-in-de-weg rustig opgeruimd of gevangengezet worden. De medemens bepaalt dan niet meer het doel en de zin van het leven, maar het egocentrische eigenbelang.

.

Als de mens zijn oorspronkelijke waarde als beelddrager van God en kroon op de schepping10 aflegt of wanneer die hem wordt ontnomen, verliest hij zijn identiteit. Hij wordt dan aan de schepping en dieren gelijk. De mens is dan misschien slimmer en intelligenter dan de dieren, maar er is geen kwalitatief verschil meer. De hoer van Babylon sluit aan bij dit denken. Daardoor kan ze de mens tot een instrument van haar egocentrische eigenbelang maken. Een beschaving wordt vanaf dat moment niet meer beoordeeld naar haar humaniteit en zorg voor de individuele gemarginaliseerde mens, zoals God haar beoordeelt11, maar naar haar macht, rijkdom en technologische vooruitgang. De waarde van de mens wordt dan bepaald door zijn economische bijdrage aan de samenleving. Als de mens geen economische waarde meer heeft, wordt hij waardeloos.

.

Lijden is dwaasheid

Doel, zin en betekenis worden in Babylon alleen nog gevonden in het persoonlijk welbevinden en het individuele geluk. Lijden omwille van iets groters dan jezelf is een ondeugd en dwaasheid. Lijden en pijn worden per definitie afgewezen als negatief, want persoonlijk genot is het grote goed. Het idee dat het goede doen – zoals het dienen van de medemens, compassie en barmhartigheid – een prijs vraagt in het gedeeltelijk opgeven van je egocentrische eigenbelang, is vreemd. Alles wordt bepaald door het eigenbelang en het economisch nut. Het leven en zakendoen gaat niet meer over het dienen van andere mensen, maar over onderhandelen en voor jezelf het maximale eruit halen.

.

Samengevat: De cultuur van Babylon staat voor egoïsme en narcisme. Schoonheid, aanzien en weelde zijn het doel. Het gaat erom dat zelf te genieten – tegen elke prijs. Mensen zijn daarbij instrumenten geworden om je doel te bereiken. Een mensenleven is een aanvaardbare prijs voor genot. Het uiterlijk en de resultaten zijn het belangrijkst. De smaak van haar weelde en de aanblik van haar schoonheid zijn haar aantrekkingskracht. Daarmee verleidt ze en controleert ze machthebbers, zakenmensen, volkeren, mensen en culturen. En ze wil ook jou en mij verleiden.

.

De aantrekkingskracht van Babylon

Al eeuwenlang willen koningen, machthebbers en gewone mensen delen in de beloofde rijkdom, luxe en schittering die de hoer van Babylon bezit en uitstraalt. Ze is als een mooie, rijke en luxe escortgirl. Ze is zelfingenomen en zich bewust van haar schoonheid en rijkdom. Iedereen is verzot op haar. De mensen en de naties van deze aarde laten zich door haar verleiden, als mannen die verleid worden door een mooie en rijke vrouw. Ze willen lust aan haar beleven. Ze zijn graag in haar huis vol luxe en rijkdom. Ze nemen deel aan haar grote feesten met muziek, drank, drugs en seks. Het leven is één groot feest. Geen zorgen, geen verantwoordelijkheid, geen gezeur, maar vrijheid, geld en luxe.

Ook de handelaren, zakenmensen, ondernemers en grote bedrijven zijn altijd gek op haar geweest. Ze doen goede zaken door het geld dat zij besteedt aan luxe, kleren, eten, auto’s en huizen. Luxe en hedonisme kenmerken de stad en haar bewoners. Alles is overdadig en het hoogst haalbare op elk gebied.

De stad Babylon en de hoer die de stad regeert, zijn onvoorstelbaar rijk. Alles bloeit en groeit door haar uitgaven en bestedingskracht. De economie groeit en bloeit; er is handel, import en export. Er zijn geen grenzen aan haar behoeftes en consumptie. De stad kent haar gelijke niet. Iedereen wil een graantje meepikken en laat zich daarom verleiden. Dat is ook de reden dat ze de grote hoer genoemd wordt: mensen laten zich door haar verleiden. De mensen zijn bereid zichzelf te verloochenen om onderdeel te kunnen zijn van dit leven. Een leven van status, weelde, genot en plezier.

.

Jeruzalem en haar kenmerken

De andere stad is het Nieuwe Jeruzalem, de stad van God. De geestelijke macht achter de stad Jeruzalem is God zelf.

.

Jeruzalem wordt beschreven als een vrouw. De stad wordt de bruid van het Lam12 genoemd (het Lam is een beeldspraak voor Jezus). Het beeld van een bruid en een bruidegom wordt gebruikt omdat er sprake is van een liefdesrelatie. Er is sprake van partners die zichzelf aan elkaar willen geven en zichzelf willen opofferen voor de ander. God schenkt Zijn glorie en pracht aan deze stad en verbindt Zich aan deze stad. Hier is geen geestelijke macht aan het werk die zichzelf centraal zet en zichzelf overlaadt met schoonheid en glorie, maar Iemand die oog heeft voor de mens. God wordt mens, om de mens te dienen. Hij bekleedt de stad, Zijn bruid en geliefde, met edelstenen, mooie kleren en schoonheid. De inwoners van de stad vinden hun geluk en welzijn in de aanwezigheid van Jezus en God. Het samenzijn, het elkaar liefhebben en dienen maakt hen gelukkig.

De schoonheid waarmee God de stad bouwt, is niet de uiterlijke pracht en opgebouwde welvaart van Babylon, maar is de schoonheid van het innerlijk.13 Gods karakter en persoonlijkheid worden zichtbaar en daaraan ontleent de stad zijn glorie en uitstraling. De schoonheid van de stad zit onder andere in liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing.14 Het is de schoonheid van God en Jezus, door de Heilige Geest geschonken aan de mensen. De kleren van de mensen in deze stad zijn van zuiver, stralend linnen. Dit zijn de goede daden van hen die Christus toebehoren. De edelstenen waarmee de stad gekleed is, zijn de beloften van God voor Zijn mensen. Het zijn de beloften van God aan Zijn volk Israël en de beloften van God en Jezus zoals ze aan ons verkondigd zijn door de apostelen. Deze beloften hebben niet alleen te maken met dat wat zichtbaar is, maar liggen ook als een fundament onder het zichtbare.15 Deze beloften zijn verbonden met de innerlijke houding en schoonheid van de mens. Het zijn de waarden en wetten die God in het hart van de mens heeft gelegd en van waaruit de mens kan leven. De uiterlijke schoonheid van de stad vindt haar oorsprong in het innerlijke. De waarden en de principes van de stad zijn haar schoonheid. Het gaat hierbij om authentieke mensen, waarbij ‘zijn’ en ‘doen’ samenvallen. Mensen uit één stuk.

Vrede, rust, herstel, overvloed, gerechtigheid, genade, liefde en vergeving kenmerken de stad en dat wordt als welzijn ervaren door haar bewoners. Dood, rouw, jammerklacht, pijn, het zal er niet meer zijn. God komt naar de mens en wist persoonlijk hun tranen uit de ogen.16 De overweldigende schoonheid van Gods liefde maakt dat daarbij alles in het niet valt. Niemand denkt meer aan het verleden of aan de schoonheid van Babylon, niemand verlangt ernaar terug.17 De stad is de hemel op aarde. Mensen zullen er niets meer te vrezen hebben, onderdrukking kan de mensen niet bereiken, en van terreur blijven ze gevrijwaard.18 Er is waarheid, gerechtigheid en liefde. Er is leven in de stad en ze is er tot zegen voor haar omgeving.19 Volkeren en mensen komen naar haar toe om wijsheid, inzicht en genezing te ontvangen en om God te eren. Haar poorten staan altijd open.20

.

Liefdevolle relaties, verbinding en dienstbaarheid

Een kenmerk van het Nieuwe Jeruzalem zijn liefdevolle relaties, verbinding en dienstbaarheid. Het gaat immers om een bruid en bruidegom. Het gaat om een God die Zijn positie loslaat en onder de mensen wil wonen en voor de mensen wil zorgen.21 Het gaat over Jezus die bereid is te sterven voor het grotere doel, namelijk het overwinnen van het kwaad, de zonde en het winnen van de liefde van de mensheid. God wil zich verbinden met de mensen.22 Deze liefde is een onderdeel van Gods wezen en liefde is onlosmakelijk verbonden met wie Hij is.

Om het wat nader te specificeren: het is de liefde zoals beschreven in
1 Korintiërs 13.23 ‘Een liefde die geduldig en vriendelijk is. Een liefde die niet jaloers is, die niet vertelt hoe goed ze is. Een liefde die zichzelf niet belangrijker vindt dan een ander. Het is een liefde die de ander niet beledigen wil. Een liefde die niet alleen aan zichzelf denkt. Een liefde die geen ruzie wil maken en geen wraak wil nemen. Ze wordt blij van het goede, en heeft een hekel aan het kwaad. Ze verdraagt alles wat er met haar gebeurt. Het is een liefde die blijft geloven en vertrouwen. Het is door deze liefde dat je blijft volhouden.’ Het woord liefde heeft hier dus een andere en diepere betekenis dan de erotische of romantische liefde.

.

Er zijn verschillende vormen van liefde. Dat kunnen we het beste uitleggen aan de hand van vier Griekse woorden voor liefde24:

– Eros gaat over de erotische liefde en de voortplanting. Wij hebben het in dit boek niet over dit begrip.

– Philia. Hier gaat het over de vriendschappelijke liefde tussen vrienden en verwanten op basis van wederkerigheid. We spreken vooral over deze liefde in het hoofdstuk: ‘Liefde in bedrijf’.

– Storge gaat over genegenheid. Het is de liefde en aandacht die kleine kinderen ontvangen van hun ouders. Zonder deze aandacht en genegenheid zouden ze sterven. Het is ook de liefde die ons leert te delen en voorbij te zien aan ons egocentrisch eigenbelang. We willen wel iets opofferen uit naam van deze liefde.

– Agape gaat over de liefde voor het geheel. Deze liefde is een innerlijke bron. Het is iets in ons dat zichzelf wil delen. Het heeft het geheel lief, onszelf, de ander25 en de leefomgeving. Het is ook de liefde die kan geven zonder iets terug te verwachten. Het is deze liefde die God wil schenken en tot een bron wil maken van ons denken en bestaan. Agape is ook de samenvatting van alle levenswoorden die God in de Bijbel aan de mens heeft willen schenken. Zijn verlangen is dat deze liefde ons gedrag en handelen gaat bepalen.

.

Deze laatste twee vormen van liefde zijn kenmerkend voor wie God is.

.

Gerechtigheid

Het fundament van de stad is gerechtigheid26, vertegenwoordigd door de boodschap en het goede nieuws van de apostelen.27 Het woord gerechtigheid kent verschillende aspecten.
Er is een juridisch aspect. Dit gaat over juridisch recht doen. Zoals wanneer iemand een overtreding begaat. Degene die de overtreding begaat ontvangt een straf. In een rechtszitting wordt juridisch recht gedaan aan het slachtoffer en dat is goed en rechtvaardig. De beklaagde ontvangt zijn straf.

Daarnaast is er de herstel-brengende kant van gerechtigheid. Het restauratie-aspect, zoals ik het noem. Het gaat hierbij over het herstel van posities en verhoudingen. Na de straf en spijtbetuiging mag er ruimte voor de mens zijn om zijn plek binnen de samenleving weer in te nemen. De mens mag weer gaan functioneren, zoals een mens binnen een samenleving geroepen is te doen.

Een mooi voorbeeld van deze laatste gerechtigheid is de waarheidscommissie in Zuid-Afrika na de Apartheid. Men wilde het land niet vernietigen door wraak en juridisch recht, maar men wilde het land herstellen. De juiste verhoudingen moesten hersteld worden. De nadruk lag niet op straf, maar op verzoening en herstel.

.

In het Nieuwe Jeruzalem wordt er vanuit Gods kant recht gedaan aan de mens. Hij wordt hersteld naar zijn oorspronkelijke bedoeling. Naar zijn oorspronkelijke positie als beelddrager van God en heerser/koning over de schepping. Aan arme en verdrukte mensen wordt recht gedaan door ze te herstellen en te verheffen.28 Aan rijke en hoogmoedige mensen wordt recht gedaan, door ze terug te zetten naar hun oorspronkelijke positie van mensen die leven uit de genade van God.29 Er komt een algehele ‘reset’. De vijanden van God, de goddelozen en de boosdoeners krijgen hun straf en de rechtvaardigen, de oprechte, nederige, arme en zwakke die om hulp roepen worden gered.30 Mensen ontvangen een eerlijk proces. Er wordt niet geoordeeld op uiterlijke schijn, of op grond van geruchten. Het bestuur is rechtvaardig en eerlijk. Jezus blijft trouw aan zijn waarden en zijn beloften.31

.

Het Nieuwe Jeruzalem wordt gekenmerkt door Shalom, vrede. Het kwaad is weg, de destructieve krachten zijn vernietigd en overwonnen. Er is geen strijd meer. Het joodse woord voor vrede, Shalom, wil meer uitdrukken dan ‘geen oorlog’. Het gaat bij Shalom ook over rust, tot rust komen en gerust kunnen zijn. Het gaat over het goede leven van overvloed, welzijn en thuiskomen. Het gaat over bloeien en tot je recht komen.32

.

Babylon en Nimrod

Terug naar Babylon. De stad heeft oude wortels; we vinden het verhaal over haar vestiging en ontstaan in het Bijbelboek Genesis.33 De stad is gevestigd door Nimrod. Hij is de eerste grote veroveraar op aarde en de eerste grote machthebber. Hij brengt als eerste een verandering aan in de bestaande conventies door het inzetten van macht om te veroveren en te doden voor groei, aanzien en welzijn.

Voordat Nimrod heerste, werd het niet als normaal beschouwd om macht op deze manier te gebruiken. In de stammen- en familiecultuur van die tijd was het gebruik van macht om te veroveren, anderen te onderwerpen om zelf groot en machtig te worden niet aan de orde. Zeker, men voerde oorlogen om waterbronnen, stukken grond of als wraak op vermeend onrecht, maar het stichten van steden en het bouwen van een ‘wereldrijk’ door middel van macht, geweld en oorlogsvoering was nieuw voor die tijd.

Mensen gebruikten hun macht tot die tijd vooral om te zorgen. Ze wilden zorgen voor hun familie of stam. Zorg en aandacht brachten voorspoed en welzijn. Zorg voor het land leverde een hogere opbrengst op, zorg voor de dieren maakte de dieren vet, sterk en verhoogde de productie van melk en nageslacht. Zorg voor de familie maakte de familie sterk en weerbaar. Goed rentmeesterschap betaalde zich uit in hogere opbrengsten, meer welvaart en welzijn. Nimrod maakt blijkbaar als eerste de beweging van zorg voor de middelen van het bestaan als welvaarts- en welzijnsmodel, naar het gebruik van macht en geweld voor eigen glorie, eer en rijkdom als een model voor welvaart, en welzijn. Nimrod gebruikt zijn macht om te nemen, te veroveren en te vermenigvuldigen.

.

Nimrod wordt een geweldig goede jager genoemd, de beste van allemaal. Hij doodt om in zijn levensbehoefte te kunnen voorzien. Dieren worden gedood voor zijn basisbehoefte en genot. Mensen worden gedood tijdens en door zijn veroveringen voor zijn macht, aanzien en status.

De kostprijs van Nimrods welzijn is niet alleen zijn eigen inspanning en arbeid, maar ook het genomen leven van anderen. In plaats van te investeren, waardoor er waarde wordt toegevoegd, wordt er in zijn model geen waarde toegevoegd, maar alleen waarde weggenomen. Vermenigvuldiging en welvaart vindt nu plaats door te nemen. Door dood, strijd, competitie en overwinnen.

Het fundamentele idee dat duurzame groei ontstaat door het geven van aandacht en zorg aan de middelen van bestaan en het toevoegen van waarde aan dat wat er is, wordt door Nimrod voor het eerst aangetast.

.

Hoe ziet dat vandaag-de-dag eruit? In het huidige zakenleven zie ik vooral de volgende twee onderscheidende gedachten waar zakelijke leiders zich door laten leiden:

1. We groeien met ons bedrijf en creëren welvaart en welzijn voor onze stakeholders door het toevoegen van waarde. (de oorspronkelijke vorm van vermenigvuldiging en het creëren van welzijn)

2. Wij groeien als bedrijf en worden rijker, door het uitschakelen van de concurrentie, het egocentrisch slim zakendoen en het vergroten van ons marktaandeel. (Het Nimrod-paradigma)

.

In de praktijk komen deze twee vormen overigens vaak door elkaar voor en doen bedrijven beide.

.

De torenbouw van Babel34

Nimrod bouwt de stad Babylon. De mensen in deze stad besluiten om voor zichzelf een monument te bouwen. Ze willen beroemd worden. De focus verschuift van God naar de mens. De mensen zeggen: ‘Laten we een stad bouwen met een toren die tot in de hemel reikt, dat zal ons beroemd maken, en dan zullen we niet over de hele aarde verspreid raken.’35 Hier zitten drie elementen in.

– Een toren bouwen die tot in de hemel reikt. De mens wil God worden, zichzelf groter maken en zijn eigen weg naar de hemel bepalen

– Dit zal ons beroemd maken. De mens wil iets zijn, onafhankelijk van God

– Niet over de hele aarde verspreid. We willen samenwonen, dat geeft veiligheid en maakt ons sterker. Het vertrouwen op God wordt vervangen door eigen maakbare macht en kracht

.

De toekomst van Babylon

Hoe bestendig is Babylon en wat is haar toekomst? Is het verstandig om onze toekomst en onze bedrijven op de waarden van Babylon te bouwen? Met deze waarden kunnen we immers geweldige koninkrijken en bedrijven bouwen. Bedrijven die groot zijn in macht en in aanzien. Laten we naar de toekomst en het einde van Babylon kijken.

.

Als we kijken naar de torenbouw van Babel, dan zien we dat de stad tot verval komt door een ingrijpen van God. Hij verwart de spraak van de mensen en laat ze zo stoppen met hun project. De bouw van de stad en de toren worden gestaakt.

God ziet de mogelijkheden van de mens, omdat Hij die zelf in de schepping heeft gelegd. Hij heeft de mens immers bijna goddelijk gemaakt en de mens erg veel macht gegeven. De mens is ongelooflijk slim en krachtig en hij is als heerser over de schepping gesteld.36 Dit gegeven maakt de mens ongekend machtig. Maar dit verandert in een vloek als de slechte, destructieve en boze geestelijke machten hem gaan beheersen en leiden. De macht van Nimrod, met het paradigma van doden en veroveren, met een identiteit die los van God staat en die continu bevestiging nodig heeft, is een supergevaarlijke cocktail voor de mens.

God begrijpt dat de macht en kracht van de mens in Babel ontembaar wordt en tot vernietiging leidt als ze vrij spel krijgt. Door een spraakverwarring voorkomt Hij dat deze macht al vroeg in de geschiedenis tot voltooiing komt. Hetzelfde principe zagen we al eerder. Namelijk toen God de mens in het paradijs de toegang tot de boom van het leven ontzegde en ervoor zorgde dat de mens hiervan niet meer kon eten.37 God deed dit zodat de mens niet voor eeuwig zou leven en de zonde daardoor niet voor eeuwig in de mens zou heersen.

De beperking die God heeft aangebracht door middel van de spraakverwarring is voor de mensheid een zegen geweest.

.

De ondergang van de grote hoer van Babylon en haar stad

Het zijn opvallende gegevens die we in de Bijbel lezen over het uiteindelijke einde van de grote hoer van Babylon:

– De landen en de rijken die ze regeert krijgen een afschuw van haar en zullen haar te gronde richten38

– Alle dodelijke plagen treffen haar op één dag. Ziekte, rouw, hongersnood en vernietiging39

– Haar weelde, rijkdom en welvaart verdampt binnen één uur40

– Het fysieke aardse rijk dat haar en deze cultuur weerspiegelt, verdwijnt voorgoed41

.

De schoonheid, het korte-termijnvoordeel en de beloften van de hoer van Babylon verblinden het oog. Haar uiterlijk is oogverblindend mooi en ze verkoopt zichzelf goed. Maar ze vindt haar einde onverwacht.

.

Jeruzalem en Melchisedek

De fysieke voorloper van het Nieuwe Jeruzalem is het aardse Jeruzalem. De stad Jeruzalem, zoals we die kennen uit de Bijbel en de seculiere geschiedenis. Het Nieuwe Jeruzalem wordt naar deze stad vernoemd, omdat God het aardse Jeruzalem heeft gebruikt om Zijn naam op aarde te vestigen en er te wonen. Het is de stad waarvan God zegt dat ze eeuwig zal bestaan.42 Met het Nieuwe Jeruzalem wordt terugverwezen naar de betekenis van het aardse Jeruzalem. Met het oude en aardse Jeruzalem wordt vooruit gewezen naar de toekomst. Verleden en toekomst horen hier bij elkaar en verwijzen naar elkaar.

.

De stad wordt in het begin, in het Bijbelboek Genesis43, eerst Salem genoemd, de stad van de vrede. Ze wordt geregeerd door Melchisedek. Hij is de eerste vorst en koning van Jeruzalem die we tegenkomen in de Bijbel. De naam Melchisedek betekent: ‘rechtvaardige koning, koning van de gerechtigheid’. En de naam Salem betekent: ‘vrede’. Melchisedek is dus de koning van de gerechtigheid en de koning van vrede. Hiermee verwijst hij naar Jezus als de ware Koning van de gerechtigheid en vrede.44

Als Jeruzalem-ondernemers zijn we ook leiders die gerechtigheid en vrede mogen brengen.

Het bijzondere aan Melchisedek is dat hij naast koning, ook een priester is. Hij is de priester van de allerhoogste God en hij is degene die een zegen uitspreekt over Abraham45, één van de grootste vorsten van zijn tijd46 en stamvader van hen die geloven.47

Melchisedek neemt een positie van zegenen aan. Hij wil zegenen in plaats van veroveren, zoals Nimrod deed. Hij is ook een koning van gerechtigheid. Hij wil mensen tot hun recht laten komen, laten bloeien en ontwikkelen. Dit in tegenstelling tot Nimrod, die mensen doodt of gebruikt voor eigen doelen.

.

Als Jeruzalem-ondernemers zijn we ook geroepen om te zegenen en priester te zijn. Een priester die ook God mag verkondigen en grootmaken. Zoals Petrus zegt: ‘Maar u (zij die Christus volgen) bent een uitverkoren geslacht, een koninkrijk van priesters, een heilige natie, een volk dat God zich verworven heeft om de grote daden te verkondigen van Hem die u uit de duisternis heeft geroepen naar zijn wonderbaarlijke licht.’ 48

Dit impliceert dat we als christelijke ondernemers niet alleen werken aan het welzijn van mensen, maar ook aan verzoening en verkondiging. We hebben een speciale positie als gezant en priester van God. Paulus bevestigt dit en zegt: ‘Hij heeft ons de verkondiging van de verzoening toevertrouwd’. Wij, Jeruzalem-ondernemers, zijn ambassadeurs, gezanten van Christus, door wie God namens Christus de wereld oproept om zich met Hem (dat is God) te verzoenen.49

Deze taak is een roeping van en voor allen die zich aan Christus verbonden hebben.50 Alle christelijke ondernemers zijn dus ook priesters en gezanten van Christus.

.

Als Jeruzalem-ondernemers, naar het beeld van Melchisedek, hebben we dus een tweevoudige taak:

mensen zegenen door ons leiderschap, en God grootmaken en verkondigen door ons gedrag, werk en spreken.

.

Het Nieuwe Jeruzalem

Jeruzalem is de stad van God. Het is de plaats waar God woont. God troont op dit moment in de hemel, maar woont door de aanwezigheid van de Heilige Geest ook op aarde. Door de Heilige Geest is God ook aanwezig in de mensen die in Jezus geloven.51 Het Nieuwe Jeruzalem is een nog verborgen stad, die pas in de toekomst openbaar wordt als de bruid van Christus.52 De stad symboliseert de gemeente van Christus, waar de Heilige Geest woont.53 Het Nieuwe Jeruzalem is daarmee iets van de toekomst en van het heden. De toekomst start vandaag en komt op een bijzondere manier tot zijn volle openbaring in de tijd die voor ons ligt.

De stad blijft eeuwig bestaan en kan ons heden en onze toekomst zijn, afhankelijk van onze keuzes, ambities en idealen.

.

Als ondernemers zijn we onderweg. We maken dagelijks keuzes en de vraag van dit eerste hoofdstuk is: in welke stad wil jij je vestigen? Welke stad en welke cultuur wil jij tot je huis en uitgangspunt maken?

.

.

.

.

Eindnoten

1 Genesis 10: 8-12

2 https://nl.wikipedia.org/wiki/Babylon_(stad)

3 https://nl.wikipedia.org/wiki/Babylon_(stad) https://nl.wikipedia.org/wiki/Babylon_(stad)

4 Genesis 14:18

5 Openbaring 17-18

6 Zie de omschrijving van haar in Openbaringen 17 en 18

7 Openbaring 21

8 Openbaring 18:7 (BGT)

9 Dit klinkt als het refrein uit het Bijbelboek Rechters. De verschrikkelijke gevolgen van dit denken worden in het bijzonder in de laatste hoofdstukken van dit Bijbelboek zichtbaar

10 Genesis 1:26-29; Psalm 8

11 Zie hiervoor ook Matteüs 25:31-46

12 Openbaring 21:2 en 9

13 Openbaring 21:19. Grondstenen en een fundament zitten onder de grond. Het heeft geen zin om deze met edelstenen te bekleden. Voor mij hebben we het hier over een innerlijke schoonheid.

14 Naar Galaten 5:22-24

15 Openbaring 21:19

16 Openbaring 21:3-4

17 Jesaja 65:17; Openbaring 21:4b

18 Jesaja 60:18

19 Jesaja 60:3; Openbaring 21:24

20 Jesaja 60:11; Openbaring 21:25-26

21 Openbaring 21:2-4 en 9

22 Johannes 3;16 en 1 Johannes 4: 8-10

23 1 Korintiërs 13: 4-7

24 Naar aanleiding van C.S. Lewis, 4 loves ,Thomas Nelson Publishers, 2017 en een paper van Bas van Os, The things we do for love, april 2019 (in progress)

25 Matteüs 22: 36-40

26 Jesaja 54:14

27 Romeinen 3: 21-26

28 Jesaja 61: 1-3

29 Lucas 1: 51-53;

30 Psalm 9 en 72; Lucas 4:18-19

31 Jesaja 11:3-4

32 Beelden hiervan vinden we in Jesaja 11 en 65

33 Genesis 10: 8-12

34 Genesis 11:1-9

35 Genesis 11:4

36 Psalm 8:6-7; Genesis 1:26-30

37 Genesis 3:22-24

38 Openbaring 17:15-17

39 Openbaring 18:8

40 Openbaring 18:10; 16-17;19

41 Openbaring 17:18; 18:8-9 en 21

42 2 Kronieken 6:6; Psalm 48; 68:17; 78:68-69; 87; 132:13

43 Genesis 14:18-20

44 Hebreeën 5:2

45 Genesis 14:19

46 Genesis 13:2; 23:6

47 Genesis 17:4; Romeinen 4:1

48 1 Petrus 2:9

49 2 Korintiërs 5:18 en 20

50 1 Petrus 2:4-5 en 9-10

51 Johannes 14: 15-20; 23

52 Openbaring 21:2;9

53 Vergelijk voor de beelden van bruid (gemeente) en bruidegom (Jezus) ook 2 Korintiërs 11:2 en Efeziërs 5:21-32

.

.

.

.

Zakendoen in een

.

Babylonische cultuur

.

.

Wanneer we er als ondernemer voor kiezen om ons te vestigen in Jeruzalem, hoe kunnen we dan leven en werken in een zakelijke omgeving met Babylonische kenmerken? Voordat we in de volgende hoofdstukken naar de praktische uitwerking gaan, wil ik aan de hand van het leven van de Bijbelse Daniël een aantal principes weergeven die belangrijk zijn voor een Jeruzalem-ondernemer binnen een Babylonische cultuur. Daniël is een mooi voorbeeld, omdat hij als balling uit Jeruzalem in een volledig Babylonische cultuur leefde. De God van Jeruzalem was niet meer tastbaar en zichtbaar aanwezig. Sterker nog, Hij leek verloren te hebben in de competitie tussen Babylon en Jeruzalem. Vanuit menselijk oogpunt bezien controleerde Babylon in deze tijd Jeruzalem. Daarbij was alles wat van waarde was voor de gelovigen uit Jeruzalem geofferd en toegewijd aan de god van Babylon.1 Daarmee is de tijd van Daniel vergelijkbaar met onze tijd.

.

Daniël als voorbeeld

Daniël is een jonge high potential, zo lezen we in het gelijknamige Bijbelboek. Als trainee is hij bijzonder bekwaam en getalenteerd.2 Hij wordt ontvoerd door de Babylonische vijanden van zijn volk en moet gaan dienen in een vijandige regering. Die heeft Daniëls land vernietigd en het volk gedeporteerd. Iemand die gaat werken voor een vijandige regering, die net het eigen land heeft overwonnen en verwoest, wordt in de meeste culturen een verrader genoemd. Maar Daniël gaat desondanks dienen met de inzet van al zijn krachten en mogelijkheden. Hij ontvangt een hoge positie, wordt baas en heerser van het belangrijkste gewest in het rijk en wordt daarnaast het hoofd van alle adviseurs en de wijzen van het land.3 Onder deze wijzen zijn ook de magiërs, bezweerders en toekomstvoorspellers die door de religieuze leiders van het volk in ballingschap verfoeid worden. Bovendien zijn dit mensen waarvoor God waarschuwt in Zijn wet.4 Het zijn mensen die zich inlaten met duistere machten en hun heil niet bij God zoeken. Later komt Daniël in de top van de regering en wordt er zelfs overwogen om hem over het hele koninkrijk aan te stellen, samen met twee andere rijksbestuurders.5

Deze Daniël, door sommigen van zijn volksgenoten waarschijnlijk gezien als landverrader en corrupt, wordt door God gebruikt om Zijn naam te vestigen in dit rijk van Babel. De koning van het Babylonische rijk, de grote Nebukadnezar, vernedert zich en aanvaardt God als zijn Koning6, omdat Daniël hem God bekend maakte. Daarna dient Daniël in het Perzische rijk de koning Darius. De uitwerking van deze bediening is dat Darius iedereen in het grote Perzische rijk gebiedt om eerbiedig ontzag te tonen voor God.7 Daniëls positie en zijn opvatting over zijn bediening en roeping, heeft een grote invloed gehad op het rijk dat hij diende.

.

Het geheim van Daniël

Wat is het geheim van Daniël om als ‘Jeruzalem-man’ te kunnen overleven in deze Babylon-cultuur, en daar één van de belangrijkste mensen te worden? Hoe kon Daniël een instrument van God zijn, om Zijn naam binnen de cultuur van Babylon groot te maken? Hoe kon Daniël een persoon van zegen worden in dit grote Babylonische rijk? Het geheim van Daniël is maar één beslissing. Die bepaalt daarna zijn hele leven en toekomst. In het Bijbelboek Daniël lijkt het slechts een bijzin, een voetnoot. Zoals in het leven van veel mensen deze keuze een voetnoot lijkt te zijn. Vaak wordt deze beslissing niet herkend als cruciaal en bepalend voor alles wat plaats vindt in iemands leven. Deze keuze is bepalend voor hoe jouw leven eruit gaat zien. Het is het volgende besluit van Daniël: ‘Daniël nam zich voor in zijn hart en was vastbesloten om zich te houden aan de voorschriften van God.’8

Deze beslissing maakt alles anders. Daniël besluit zich niet te laten meeslepen in de cultuur van Babylon, maar hij besluit om trouw te blijven aan God. Hij is vastbesloten en maakt deze beslissing in zijn hart. Daarom kan God hem gebruiken om Zijn woorden en inzichten bekend te maken. Daarmee wordt Daniël tot een zegen voor zijn bazen, voor het volk Israël en voor de grote wereldrijken van Babylon en (later) Perzië. Vanuit dit besluit, dat verankerd is in zijn hart, kan hij veel verleidingen van de cultuur weerstaan. Deze keuze is beslissend.

.

Denk je eens in. Je wordt door een grote multinational gescout. Je bent een high potential en bijzonder begaafd. Je ontvangt een traineeship en hebt kans op een buitengewone carrière. Je bent niet meer meneer of mevrouw X, maar je kunt directeur worden. In de toekomst stel jij jezelf niet meer voor met je eigen naam alleen, maar met de toevoeging van je positie en naam van het bedrijf. Mensen willen graag in je nabijheid zijn, je ontvangt status, waardering en aandacht. Luxe hotels, auto’s, inkomen, bonussen, de juiste contacten, het is allemaal geen probleem. Je ontvangt dit door jouw status binnen dit bedrijf dat wereldwijd opereert. Alleen, je moet je wel houden aan de voorschriften en de cultuur van dit bedrijf. De voorschriften en de cultuur van dit bedrijf zijn niet per definitie slecht of verkeerd. Ze zijn alleen anders. Anders dan de persoonlijke waarden en overtuigingen die je van huis hebt meegekregen. In het bedrijf is er bijvoorbeeld de stelregel: Het doel heiligt de middelen. Dat hoeft niet direct slecht te zijn, maar heeft de potentie in zich om mensen ethisch te laten ontsporen. In de zakelijke markt waarin het bedrijf opereert is het eten of gegeten worden. Intern is dit ook de cultuur: Je doet mee en groeit, of je ligt eruit. In het bedrijf is er ook een cultuur van manipulatie en politiek, er zijn veel machtsspelletjes. Alles is geoorloofd. Wat doe jij?

.

Daniël heeft zijn eigen dilemma, hij moest iets doen wat hij niet wilde. Hoe gaat hij hiermee om?

.

De strategie van Daniël

Daniël vertrekt niet, hij gaat niet in verzet, hij beroept zich niet op zijn rechten, hij klaagt niemand aan en is geen moraalridder of klokkenluider. Wat doet hij wel? Hij brengt alternatieve manieren van gedrag in. Hij zoekt naar wegen die passen binnen zijn overtuiging om toch de gevraagde doelen te halen.

Dit vraagt om wijsheid en andere vaardigheden. Dit zijn zaken en manieren van opereren in de business die je niet geleerd hebt op school. Dit vraagt een overtuiging, innovatief denken en Gods bijstand. Het is niet vanzelfsprekend een succesverhaal. Toch zijn er mogelijkheden. In veel bedrijven is de cultuur: ‘Het doel rechtvaardigt de middelen’. Dit wordt vaak negatief en slecht gebruikt, maar geeft ook ongekende kansen en mogelijkheden. Voor ons als christelijke professional is het de kunst en de uitdaging om deze leus positief om te zetten. Vanuit dit credo kunnen we alternatieve manieren van zakendoen ontwikkelen en introduceren. We worden uitgedaagd om te laten zien dat er betere alternatieven zijn.

.

Daniël had een duidelijke strategie:9

– Hij vertrouwde God en was een man van gebed en toewijding aan God

– Hij maakte zijn beslissingen vanuit zijn hart en volhardde hierin

– Hij had duidelijke waarden

– Hij was bereid hiervoor risico’s te lopen en zijn nek uit te steken

– Hij vroeg, maar eiste niet

– Hij begreep de belangen van alle stakeholders en die van zijn leidinggevenden

– Hij had concrete alternatieve voorstellen en plannen

Is dit altijd makkelijk en overal toepasbaar? Leidt dit altijd tot het begeerde zakelijke succes? Beslist niet. Maar het is wel een mooi en aantrekkelijk leven vol avontuur en bijzondere ervaringen. Het vraagt moed en durf.

....

Daniëls leiderschap

..

Waarden en authenticiteit

In Daniël 1 wordt Daniël voor het eerst beproefd in een kwestie over gezonde voeding en voedsel.

De nieuwe trainees moeten er onberispelijk en gezond uitzien. Daarvoor ontvangen ze een strak schema van eten, sporten, leren en ontspannen. Het voedsel is hetzelfde voedsel dat de adviseurs ook aan de koning hebben voorgeschreven. Het voedsel is van uitmuntende kwaliteit en bijzonder gezond. Daniël vraagt aan zijn leidinggevende om voor hem en zijn vrienden hiervan af te wijken en koosjer voedsel te serveren. Dat is uiteraard niet niks. Het klinkt eigenwijs en lijkt op een minachting van datgene dat hem als het beste wordt aangeboden. Zijn leidinggevende is daarnaast bang om zijn positie en zijn leven te verliezen als hij zijn taak niet goed vervult door op dit verzoek in te gaan. Er wacht hem misschien wel ontslag of de doodstraf als hij tegen het voorschrift en bevel van de koning ingaat. Daarom stelt Daniël een proefperiode voor als een test, om achteraf te bepalen welk voedsel tot het beste resultaat leidt. Uiteindelijk blijkt dat voor hem goed uit te pakken. Na een test van tien dagen zien hij en zijn vrienden er beter en gezonder uit dan alle anderen. Zijn persoonlijke overtuiging dwong hem tot deze actie, ook al moest hij tegen de bestaande cultuur ingaan.

.

Daniël had nog geen credits opgebouwd en nog niets gepresteerd, toch durft hij positie te kiezen. Hij negeert de groepsdruk die er ongetwijfeld was. Hij is zich bewust van de competitie die er onder deze trainees was. Toch durft hij anders te zijn. De meeste mensen weten uit eigen ervaring hoe moeilijk dat is. Om in deze fase een eigenheid te laten zien, is knap en verdient veel respect. Toch is dit precies de eigenschap die iemand maakt tot wie hij is. Authentiek leiderschap komt in deze fase bij Daniël al vroeg bovendrijven.

.

Goed en gezond leiderschap wordt gekenmerkt door twee dingen:

– De waarden zelf

– De authenticiteit van de leider

.

Grote leiders zijn op cruciale momenten in staat om vanuit de eigen waarden, dwars tegen de gebruikelijke cultuur en gevestigde conventies in, de enige juiste keuze te maken. Denk aan Gandhi, Mandela, Martin Luther King, William Wilberforce en anderen. Al deze leiders hebben geen gemakkelijk leven gehad. Maar hun visie, dat wat hen motiveerde, was groter dan het persoonlijk lijden dat ze moesten ondergaan. Maar ik denk ook aan Bilal, een kleine ondernemer die tot het christelijke geloof gekomen is binnen een moslimgemeenschap. ’s Avonds wordt hij regelmatig gebeld en bedreigd. Ze proberen hem het ondernemen onmogelijk te maken, maar hij blijft trouw aan zijn geloof en blijft wonen waar hij woont. Hij voelt het als zijn roeping om binnen die gemeenschap getuige van Christus te zijn. Op mijn vraag hoe hij dit volhoudt, antwoordt hij in gebroken Engels: ‘God is good’. Dat is zijn geloof en overtuiging en daarmee was het gesprek ten einde. Het leven is niet altijd makkelijk voor hen die leven vanuit hun overtuigingen en idealen, maar het is het waard. Jezus is hierin een subliem voorbeeld. Zijn liefde voor de mensheid en deze wereld maakte dat Jezus bereid was zijn leven te geven. De liefde als hoogste deugd en ideaal was en is voor Jezus onopgeefbaar. Dat is wie Hij was en is. Hij zou zichzelf verloochenen als Hij de liefde opgaf. Het is juist deze daad van liefde die Jezus tot grote hoogte laat stijgen. Het is hierdoor dat God Jezus verheft en Hem een naam verleent die boven alle namen staat.10

.

Onberispelijk leven

Jaloezie en weerstand is iets waar we allemaal mee te maken krijgen als ‘onze ster rijzende is’. Daniël ervaart dit aan den lijve als de koning overweegt hem over heel het koninkrijk aan te stellen.11 De andere bestuurders worden jaloers en proberen Daniël ten val te brengen. Ze kunnen echter niets vinden waarop ze hem kunnen aanklagen, alleen zijn geloof in de God van Jeruzalem. Hiermee stuiten we op iets dat ons als christen in business zou moeten definiëren: een onberispelijk leven. Denk je eens in wat dat zou doen met ons imago. Ik hoorde eens van een vriend dat men bij bepaalde gemeenten in een corrupt land de voorkeur geeft aan ambtenaren met een christelijke achtergrond, omdat men weet dat die niet gevoelig zijn voor steekpenningen en zich niet laten omkopen. Het christelijk geloof is daar een kwaliteitskenmerk.

.

Moed en vertrouwen

Het is niet zo dat Daniëls onschuld hem gaat helpen. Daniël eindigde in de leeuwenkuil, ook al redde God hem hieruit.12 Ook onze onschuld gaat ons niet helpen als we bepaalde mensen in de weg lopen. Dat zullen we merken wanneer anderen jou als hun vijand gaan zien en je proberen ten val te brengen. Het gebruik van privédetectives, chantage van medewerkers, fake news, geruchten en andere tactieken: alles wordt door sommige mensen uit de kast gehaald om hun doel te bereiken. Ook binnen het bedrijfsleven zijn het middelen die gebruikt worden als er grote belangen op het spel staan. Er is helaas vaak bewondering voor diegene die overleeft of als winnaar uit de bus komt, ook al was dit met illegale middelen. Te vaak telt alleen de winnaar en heiligt het doel de middelen.

.

Daniël verandert zijn houding niet en blijft op God vertrouwen. Dit vertrouwen maakt dat wij als Jeruzalem-ondernemers ook tegendraads kunnen ondernemen. Dan moet ik denken aan het verhaal van Will. Hij heeft een productiebedrijf. Zijn rechterhand John neemt plotseling ontslag. Will had veel in John geïnvesteerd en hij zag in hem een opvolger. De relatie was meer dan een puur zakelijke. Ze waren vrienden en min of meer elkaars gelijken in het bedrijf. Will was dan ook verbijsterd door de mededeling van John, dat hij het bedrijf wilde verlaten. Hij was diep teleurgesteld en verdrietig toen hij erachter kwam dat John ondertussen voor zichzelf begonnen was. Hij had het bestverkochte product gekopieerd en ontwikkelde zich tot Wills belangrijkste concurrent.

Negen jaar later kampte John met een designprobleem in één van zijn nieuwe producten. Mede daardoor liepen er verschillende rechtszaken tegen het bedrijf. Will had John ondertussen vergeven en bad regelmatig voor hem. Tijdens één van zijn gebeden voelde hij sterk dat God hem zei om John te helpen. Will besloot één van Johns producten te kopen en ontdekte waar het designprobleem lag. Hij gaf zijn engineers opdracht om het probleem te verhelpen. Na verschillende modificaties belde hij John om hem te laten weten hoe hij het probleem kon verhelpen. Will vertrouwde dat God hem zou helpen. Hij reageerde uit zijn eigen kracht en niet vanuit jaloezie, afgunst, angst of rancune.

.

Een ander voorbeeld waar een ondernemer God vertrouwt en tegendraads kan ondernemen is het verhaal van Henk. Henk was een groot ondernemer in de bouw. In zijn woonplaats ging een lokale aannemer failliet. Toen ik Henk eens in zijn huis bezocht, zag ik net de failliete lokale aannemer zijn huis verlaten. Toen ik hem hiernaar vroeg zei hij: ‘Och, ik heb hem geholpen met een lening om opnieuw te starten.’ Ik was verbaasd en vroeg hem: ‘Waarom zou je een concurrent opnieuw helpen zijn bedrijf op te starten?’ Henk antwoordde: ‘Ik denk dat ik dit moet doen en we moeten niet vergeten dat God ons meer kan geven dan jij en ik bij elkaar kunnen verdienen.’

.

Petrus zegt: ‘Leid te midden van de ongelovigen een goed leven, opdat zij die u nu voor misdadigers uitmaken, door uw goede daden tot inzicht komen en God eer bewijzen op de dag waarop Hij komt rechtspreken.’13

.

Hier worden keuzes gemaakt. Wat is belangrijker? Onze positie en ons bedrijf? Of onze overtuigingen en ons getuigenis?

.

Naast het vertrouwen op God spelen twee aspecten een rol in het kunnen verdragen van onrecht en het tegendraads kunnen antwoorden op bepaalde situaties.

Het eerste aspect: gelukkig is er een uiteindelijk oordeel en wordt er op een bepaald moment recht gedaan. Dit helpt ons om onrecht te kunnen verdragen en om goed te blijven doen.

Het tweede aspect: God is erbij. Hij wil ons helpen om het te kunnen volhouden, voor zolang dit nodig is. ‘Het is een blijk van genade als iemand, doordat zijn aandacht op God gericht is, in staat is onverdiend leed te verdragen. Immers, is er enige reden om trots te zijn wanneer u de slagen verdraagt die u als straf voor uw wangedrag krijgt? Het is echter een blijk van Gods genade wanneer u verdraagt wat u moet lijden voor uw goede daden.’14

.

Zegenen als opdracht

Eerder in dit boek, bij het beschrijven van Melchisedek als koning van Jeruzalem, hebben we gezien dat hij een koning is die wil zegenen. Ook God komt naar voren in het Nieuwe Jeruzalem als Degene die zegent. Zegenen is een opdracht, ook voor hen die in een cultuur van Babylon leven.

God geeft duidelijke instructies aan het volk van Israël over de manier waarop ze moeten leven in de Babylonische ballingschap. Jeremia schrijft een brief aan de ballingen uit naam van God: ‘Dit zegt de HEER van de hemelse machten, de God van Israël, tegen de ballingen die Hij vanuit Jeruzalem naar Babel heeft laten voeren: Bouw huizen en ga daarin wonen, leg tuinen aan en eet van de opbrengst, ga huwelijken aan en verwek zonen en dochters, zoek vrouwen voor je zonen en huw je dochters uit, zodat zij zonen en dochters baren. Jullie moeten in aantal toenemen, niet afnemen. Bid tot de HEER voor de stad waarheen ik jullie weggevoerd heb en zet je in voor haar bloei, want de bloei van de stad is ook jullie bloei.’15

.

God roept op tot een actieve houding om de stad en haar bewoners te zegenen en tot zegen te zijn.

.

Dat blijkt ook uit het verhaal van Jona. De profeet Jona wil de vijanden van zijn volk niet zegenen met een boodschap die hen redt van de ondergang. Daarom vlucht hij weg van zijn opdracht. Als hij uiteindelijk toch zijn opdracht uitvoert en de mensen zich daadwerkelijk bekeren, zegt Jona: ‘Ik wist het wel: U bent een God die genadig is en liefdevol, geduldig en trouw, en tot vergeving bereid.’ God wil redden.

Jezus heeft een vergelijkbare boodschap. We zien in de gelijkenis van het zuurdesem uit Matteüs 1316 dat het koninkrijk van God de aarde wil doordesemen. ‘Het koninkrijk van de hemel lijkt op zuurdesem die door een vrouw met drie zakken meel werd vermengd tot alle meel doordesemd was.’

We worden opgeroepen om tot zegen te zijn en om Christus en het Nieuwe Jeruzalem zichtbaar te maken op aarde. In de Bergrede zegt Jezus: ‘Jullie zijn het licht in de wereld. Een stad die boven op een berg ligt, kan niet verborgen blijven. Men steekt ook geen lamp aan om hem vervolgens onder een korenmaat weg te zetten, nee, men zet hem op een standaard, zodat hij licht geeft voor ieder die in huis is. Zo moet jullie licht schijnen voor de mensen, opdat ze jullie goede daden zien en eer bewijzen aan jullie Vader in de hemel.’17

God wil Zichzelf aan de wereld bekend maken. Hij heeft geen behagen in haar ongeluk, maar in het geluk van de mensen.18 Gods compassie met alle mensen moet leidend zijn voor onze houding.

.

Paulus en Petrus roepen ons op om het kwade te overwinnen door het goede19 en ook het Nieuwe Jeruzalem is er tot licht en tot zegen van de volkeren.20 Blijkbaar wil God dat wij de wereld ingaan en beïnvloeden met het goede en met Zijn manier van denken. Het is de liefde van Christus, die ons in beweging zet. Deze liefde van Christus drijft ons om de wereld en haar mensen te zegenen met onze aanwezigheid en ons handelen. Daniël kan hierin een voorbeeld zijn.

.

Werken aan uitmuntendheid

Uitmuntendheid heeft te maken met het je onderscheiden in de markt door een voortreffelijke dienstverlening. Het heeft niets te maken met politiek gekonkel en manipulatie.

‘Daniël overtrof iedereen in wijsheid en inzicht en over welke kwestie de koning hem ook raadpleegde, hij vond hem tien keer zo voortreffelijk als alle andere raadgevers.’21

Daniël had veel talenten gekregen en God was hem bijzonder nabij. Toch merk je aan zijn hele houding dat hij oprecht was en echt zijn best wilde doen. Hij wilde de taken zo uitvoeren dat er niets op hem aan te merken viel.22

Als je gegrepen bent door Gods liefde, wil je het maximale van de ontvangen vaardigheden en talenten teruggeven aan God, door de mens en de samenleving te dienen. Alle stakeholders van je bedrijf zijn belangrijk. Door je ontvangen talenten in te zetten en te benutten, eer je God. Je geeft hiermee aan dat je dankbaar bent voor wat je ontvangen hebt. Het is zoals de atleet en hardloper Eric Liddle, uit de film Chariots of Fire, zegt: ‘God maakte mij met een doel. Hij maakte mij snel en als ik ren, voel ik Zijn genoegen.’ God geniet ervan als we werken met de door Hem gegeven talenten. Hij roept ons op om onze talenten, onze persoonlijkheid, ons IQ en al het andere te ontplooien. Dit is ook iets dat God in Zijn laatste oordeel zal wegen.23

Bij christelijk ondernemen past altijd de vraag: Heb ik al het mogelijke gedaan dat binnen mijn bereik en mogelijkheden ligt? Zo ja, dan geef ik het aan God. Zo nee, dan ga ik terug en voltooi ik mijn gedeelte van het werk.

.

Uitmuntendheid en efficiency

Hoe verhouden uitmuntendheid en efficiency zich tot elkaar? Ze sluiten elkaar niet uit. Integendeel, ze versterken elkaar. In elk bedrijf zijn er regelmatig gesprekken over kostenbesparingen. In plaats van te besparen op service en dienstverlening kun je ook werken aan het voorkomen van vermijdbare kosten of faalkosten. Je kunt beter en efficiënter gaan werken. Dat is een besparing die kosten uit de organisatie haalt, in plaats van het geld weg te halen bij de klant. Traditionele kostenbesparingen uiten zich vaak in het verlagen van de directe kosten. Zoals bijvoorbeeld lagere salarissen, het uitknijpen van toeleveranciers of de hoeveelheid product in de verpakking met een klein percentage te verminderen, zodat het niet opvalt. Er wordt dan niet gewerkt aan verbeteringen, maar aan verslechteringen. Streven naar uitmuntendheid en efficiency is een streven naar verbetering. Een verbetering die leidt tot minder verkwisting, minder faalkosten, meer opbrengsten en een betere service. Een beter proces voegt waarde toe aan het bedrijf en het product, terwijl een platte kostenbesparing vaak toegevoegde waarde weghaalt. Een bedrijfsvoering gericht op uitmuntendheid werkt aan een excellente en efficiënte dienstverlening om de klant beter van dienst te zijn. De spin-off is een hogere opbrengst.

Aan de financiële kant verhogen we de opbrengst door lagere kosten en hogere marges; we hebben immers een beter product en kunnen daarom een hogere prijs vragen, met minder verkwisting en minder faalkosten. Aan de sociale en relationele kant hebben we hogere opbrengsten omdat de klant meer tevreden is door onze uitmuntende dienstverlening. Daardoor hebben we weer een hogere klanttevredenheid, meer terugkerende klanten, een beter imago en hogere aanbevelingsgraad. Dit leidt weer tot een verlaging van de marketing- en acquisitiekosten.

Een uitmuntende dienstverlening, een excellente klanttevredenheid en meer winst leidt tot een gevoel van tevredenheid, voldoening en betekenis bij het personeel en de ondernemer. Uitmuntendheid prikkelt ook de spirituele kant. We eren God, doordat we verspillingen tegengaan en hiermee de schepping in stand houden. We eren God, omdat we de dienstverlening en mensen centraal hebben staan in onze bedrijfsvoering. We eren God ook, omdat we met het handelsmerk van uitmuntendheid een afspiegeling zijn van Hem, als mensen geschapen naar Zijn beeld en gelijkenis. Uitmuntendheid leidt tot winst op alle terreinen van het leven en tot zakelijke successen.

.

.

.

Eindnoten

1 Daniël 1: 1-2

2 Daniël 1:3-4

3 Daniël 2:48-49

4 Deuteronomium 18: 9-14

5 Daniël 6:3

6 Daniël 4:34

7 Daniël 6:27-28

8 Daniël 1:8, vrij vertaald

9 Daniël 1

10 Filippenzen 2:7-11

11 Daniël 6

12 Lees het verhaal in Daniël 6

13 1 Petrus 2:12

14 1 Petrus 2:19-20

15 Jeremia 29:4-7

16 Matteüs 13: 33

17 Matteüs 5:14-16

18 Jeremia 29:11-13

19 Romeinen 12:21; 1 Petrus 2:12

20 Jesaja 60:3 en Openbaring 21:24

21 Daniël 1:20

22 Daniël 6:5-6

23 Matteüs 25:14-30; 1 Korintiërs 3:9b-15