Over het boek

Hij had dood moeten zijn, maar de schikgodinnen sponnen zijn levensdraad verder. Hij stond op van het slagveld en vluchtte naar de andere kant van de wereld. Samen met twee trouwe vrienden stond hij bloot aan de listen van het lot. Hij vocht tegen wilde horden, liet zich bedotten door het masker van verraders en werd verlegen bij het zien van een naakte vrouw. In de ochtend daagde hij het leven uit, maar de avond bleef hem steeds een stap voor.

Paul Christiaan Smis, auteur van Korte verhalen uit de Middeleeuwen, duikt in het leven van de jonge Harald Sigurdsson, de latere koning van Noorwegen. Hij volgt hem op zijn tochten door het Oost-Europa van duizend jaar geleden en schildert zijn ontwikkeling van leerling tot krijgsman. Een verhaal waarin de held geen held is, maar een onzekere jongen die een voetstuk achter zich aansleept.

"Paul Christiaan Smis weet de spanning vast te houden, schrijft in een soepele stijl en doorspekt zijn verhaal met mooie metaforen en wijsheden." - De Leesclub van Alles.

"Het einde is verrassend mooi. Vier sterren voor dit geweldige boek!" - Hebban

"Levendig geschreven en historisch goed onderlegd." - NBD Biblion

Eerder verschenen bij Uitgeverij Historische Verhalen

Historische Verhalen. Korte verhalen uit de Oudheid
geschreven door Marjolijn v/d Gender, Denise Michelle Pol en Key Tengeler

Historische verhalen. Korte verhalen uit de Middeleeuwen geschreven door Paul Christiaan Smis.

Historische verhalen. Korte verhalen uit de Gouden Eeuw
geschreven door diverse auteurs

Historische Verhalen. Verzamelbundel I, diverse auteurs

Historische Verhalen. Verzamelbundel II, diverse auteurs

Historische Verhalen. Verzamelbundel III, diverse auteurs

Historische Verhalen. Verzamelbundel IV, diverse auteurs

Harald, een historische novelle, geschreven door Paul
Christiaan Smis.

De vluchteling uit Damascus. Een historische novelle,
geschreven door Key Tengeler.

Harald

Harald

Een historische novelle uit de reeks Heersers sterven niet

Paul Christiaan Smis

Uitgeverij Historische Verhalen

Harald. Een historische novelle.

Uit de reeks Heersers sterven niet

Geschreven door Paul Christiaan Smis

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020

© 2021

Het auteursrecht berust bij Paul Christiaan Smis

Ontwerp omslag: Salma Boujid.
Illustratie omslag: Matthew McHugh

isbn 978-908-311-77-20
nur 342

Redactie: Rik van der Vlugt
Eindredactie: Esther Roth
Vormgeving: Rik van der Vlugt

Uitgegeven door Uitgeverij Historische Verhalen, te Leiden.

www.historischeverhalen.nl 

Inhoud

Hoofdstuk 1  –  7

Hoofdstuk 2  –  35

Hoofdstuk 3  –  73

Hoofdstuk 4  –  96

Hoofdstuk 5  –  138

Verantwoording  –  183

Reeds verschenen  –  197

Aangekondigd  –  198

Hoofdstuk 1

Zomer 1030, nabij het huidige Verdal
in Noorwegen

Zelden hingen de wolken zo zwaar boven Trøndelag als die avond na de slag bij Stiklestad. Een natte schemering daalde over de vlakte, rolde voorwaarts naar het oosten en kwam daar tot stilstand, leunend tegen de bergen. De Noorse bossen, die uur noch einde kennen, lieten de slagregens berustend over zich heen komen.

Harald schrok wakker. Het was een bizar ontwaken. De wereld schokte in een regelmatige cadans op en neer, een groene wereld, een natte wereld, doorregen met nevelslierten en verwarring. Het drong tot hem door dat hij niet liep, hij werd gedragen op een bedje van lappen.

Tussen vlagen van paniek door probeerde hij zich te herinneren wat er was gebeurd. Voor een moment trok de waas in zijn hoofd op. Kreten hoorde hij en hij zag wapens flitsen. Iemand zwaaide een bijl. Hij bewoog zijn schildarm om te pareren. Te laat. Een klap in zijn linkerzij. Hij voelde weer hoe zijn ribben braken. De scherpe pijn vloeide vanonder zijn oksel uit over zijn borstkas. Hij wilde schreeuwen, maar zijn longen weigerden hem lucht.

Kreunend liet hij het bewustzijn los en alles werd pijnloos donker.

De takken van de hazelaars zwiepten hen in het gezicht en veroorzaakten natte striemen, maar de mannen bukten niet en liepen door. Ze hadden in stilte kunnen bidden tot goden en geesten. In plaats daarvan vloekten ze binnensmonds, schudden hun hoofden en stampten verder over het glibberige mos. Ulf en Eldfjall, twee bonkige kerels, sjouwden hun last door de avond. Ze worstelden zich door kreupelhout en manshoge varens. Weg van Stiklestad, weg van de wereld, diep, diep het bos in.

‘Ik begin moe te worden,’ begon Eldfjall, de jongste van de twee. Hij keek eens om zich heen naar de zware dennenbomen die hen omringden. ‘We zijn sinds gistermiddag onderweg. Het ziet er hier veilig uit. Ik heb al uren geen levend wezen meer gezien behalve de woelmuis die daarnet voor mijn voeten wegschoot. Weet jij waar onze gids uithangt? Straks raken we hem nog kwijt.’

Ulf hield zijn pas in en nam de omgeving in zich op. Hij zag niets gevaarlijkers dan wiegende varens, gehuld in een van regen druipend halfduister. ‘We kunnen het nu wat kalmer aan doen.’ Hij wees met zijn kin naar de geïmproviseerde draagbaar die ze droegen. ‘En hij zal ook wel blij zijn als we hem even niet zo heen en weer schudden. Goed, we rusten hier.’

Eldfjall tuitte zijn lippen en floot zachtjes. Ergens, tussen het kreupelhout voor hen, floot iemand terug.

Voorzichtig legden de mannen de draagbaar op het doorweekte mos. ‘Draagbaar’ was misschien een groot woord voor de haastig samengestelde constructie van twee speren die door enkele wollen mantels waren geregen.

Haralds lichaam reageerde niet op de kilte van de bosgrond. Zijn ogen waren naar boven weggedraaid en zijn huid zag bleek. De raspende ademhaling kwam met onregelmatige tussenpozen tussen zijn halfgeopende lippen vandaan. Eerst zacht, dan dieper, nog dieper en dan volgde een onnatuurlijk lange pauze. Net als de dragers dachten dat er geen ademtocht meer zou komen, zoog de zwoegende borstkas gierend een teug lucht naar binnen en daarna begon de cyclus opnieuw.

Ulfs knieën kraakten toen hij naast Harald neerhurkte. Zijn enorme lijf had veertig winters verdragen en zijn gewrichten hadden zich veertig keer verheugd op de warmte van het voorjaar. Voorzichtig raakte hij het lichaam op de draagbaar aan, zoals een bezorgde berin haar klauw zou leggen op de vacht van haar gewonde jong. Er kwam geen reactie. Ulf schudde een beetje aan Haralds schouder. Dat had effect, een dof gekreun waarschuwde hem dat hij het getormenteerde lijf maar beter met rust kon laten.

‘Ga niet dood, Harald. Blijf bij ons. We hebben je nodig, Noorwegen heeft je nodig.’ Ulf keek omhoog naar waar de duistere boomkruinen zijn blik op het hiernamaals belemmerden. ‘Ze wachten daarboven nog maar even. Engelen zijn geduldig, heb ik me laten vertellen.’

‘En ze hebben zijn broer, koning Olaf al,’ vulde Eldfjall aan. Hij ging naast de draagbaar op een dikke boomwortel zitten en keek zijn metgezel aan. ‘Zag je hoe Tore Hund zijn speer in Olafs buik stootte? Dat overleeft niemand.’

Ulf haalde zijn schouders op. ‘Zo’n enorme buik was niet te missen. Maar die Tore Hund is een klootzak, moge de Walkuren hem voor de rest van zijn leven achterna zitten. Die vent droeg een betoverd rendiervel dat alle slagen van onze wapens opving. Zo kan ik het ook.’ Hij kwam uit zijn gehurkte houding overeind en ging naast Eldfjall op de boomwortel zitten. Samen staarden ze peinzend naar de dorre naalden aan de voet van een oude den, alsof ze daarin de gevallenen van de veldslag weer voor zich zagen.

Het geruis van de regen en de wind werd onderbroken door de ademhaling van de gewonde jongen. Een hortende hapering in de bosrust.

Eldfjall keek opzij en constateerde: ‘In elk geval ademt hij nog. Ik denk bij iedere adempauze dat hij…’

Ulf wuifde de opmerking weg. Hij zette zich af tegen de boomwortel en ging staan. ‘Het hielp natuurlijk ook niet mee dat Thorstein Knarresmed met zijn bijl Olafs dij bijna doormidden hakte.’

‘Ja, zag je dat, wat een klap, hè? Het kostte ons de overwinning, maar voor zo’n dreun kan ik toch wel waardering opbrengen.’ Eldfjall hield van verhalen vertellen, hij had een zwak voor veldslagen en heldendaden. Bij de herinnering aan het strijdgewoel van de vorige dag raakte hij op dreef. ‘Maar wat er daarna gebeurde vond ik schandelijk. Na Thorsteins klap en de stoot van Tore’s speer was de koning zo goed als dood. Maar toch vond Kalv Arnesson het nog nodig om zijn bijl in Olafs nek te leggen. Ik zeg: zoiets doe je niet. Strijders voor de Deense koning hebben geen eergevoel.’

Ulf staarde voor zich uit en kruiste de armen voor zijn borst. Hij leek zich de laatste ogenblikken van zijn koning voor de geest te halen. Nadenkend, de mogelijkheden van de strijders afwegend, wierp hij tegen: ‘Je zegt zoveel. Heb jij wel eens een speer in je darmen gevoeld? Enig idee wat er dan door je heen gaat, behalve die punt? Heb jij weleens steun moeten zoeken bij een rotsblok omdat je been was verbrijzeld? Nee? Oordeel dan niet te hard over iemand die juist genade toonde. Kalv hielp Olaf uit zijn lijden. Zo zie ik het.’

De krijgskundige overwegingen van de mannen werden onderbroken door twee nieuwkomers. Uit de bosjes kwamen een lichtvoetig bewegende jongeman, gehuld in een halflange bruine tuniek, en een priester die bij het voortgaan werd gehinderd door zijn van regenwater doordrenkte pij. De struiken onderweg hadden het kledingstuk op verschillende plaatsen gescheurd.

De geestelijke hief zijn armen ten hemel. ‘Heilige Deodatus, schutspatroon bij regen en tegenslag, sta mij bij! Ik kan niet meer. Gudmundur, mijn jonge en veel te fitte metgezel, loopt licht als een wolf en met hetzelfde doorzettingsvermogen. Maar ik, ik ben een priester, geen woudloper. Edele heren, voorkom dat ik neerval en vertel me dat we gaan rusten.’

De jongen die naast de priester liep, wierp een minachtende blik op zijn reisgezel. Daarna keek hij Ulf aan en glimlachte. ‘Ik heb Werenfridus dicht bij mij gehouden. Zonder mij zou hij al drie keer zijn verdwaald. Maar eerlijk gezegd ben ik ook moe.’ Met een knipoog vervolgde hij: ‘Mijn wolvenaard vertelt me dat het zo wel even mooi is geweest. We hebben onze achtervolgers afgeschud. Ik heb hun geschreeuw voor het laatst gehoord toen de zon nog hoog aan de hemel stond.’

‘We hebben niemand afgeschud,’ gromde Ulf. ‘Ze zijn misschien teruggegaan, maar alleen om gidsen en spoorzoekers te vinden die bekend zijn in deze streek. Harald’ – hij wees op de gewonde op de draagbaar – ‘is een gevaar voor de koning van Denemarken en Noorwegen. Zolang die knul leeft, zit geen koning veilig op zijn troon. Nee, ze zullen komen.’

Priester Werenfridus boog zich over de draagbaar en voelde aan de lap wadmal die als provisorisch verband om de borst van de jongen was gebonden. Zijn hand werd nat van het bloed dat door de wol sijpelde. Hij veegde zijn vingers af aan het mos, kwam overeind en schudde het hoofd. ‘De jonge prins maakt het niet lang meer. Het is beter hem de sacramenten der stervenden toe te dienen en hem toe te vertrouwen aan Gods genade.’

Verontwaardigd draaide Eldfjall zich om. Hij vergat het gevaar van Deense moordenaars in het bos en de dreiging van het stilte minnende duister: ‘Wel alle… Hoor je dat Ulf? Die schijnheilige smeerlap wil Harald voor de raven achterlaten!’ Hij legde zijn enorme handen om Werenfridus’ nek. ‘Zal ik jou eens even heel snel naar die hemel van jou helpen?’

‘Wacht!’ Gudmundur mengde zich in het twistgesprek. Hij maakte dempende gebaren alsof hij het machtige stemgeluid van Eldfjall zo wilde bezweren. ‘Een lid van je reisgezelschap doden brengt ongeluk.’ Hij keek om zich heen naar de boomstammen die in duisternis wachtten. ‘Tussen de bladeren, tussen de varens en zelfs tussen regendruppels waken bosgeesten. Dit is hun gebied en zij beslissen wie hier leeft of sterft. Deze sukkel,’ Gudmundur wees naar de priester, ‘snapt niets van ons geloof. Werenfridus weet niet wat goden en geesten hebben beschikt voor Harald. Hij is een volgeling van de Witte Christus. De pijn van doornenkronen en zweepslagen, daarin is hij thuis. Wat begrijpt hij van de gevolgen van verwondingen die zijn opgelopen in de strijd?’

Eldfjall ontspande zijn vingers iets, zodat de priester kon ademen.

Gudmundur draaide zich nu naar Werenfridus, keek hem aan en snoof. ‘Je bent bang. Angst hangt als een doodskleed over je gezicht. Daardoor zie je de wereld om je heen niet scherp. Voor jou is dit gewoon een bos. Je voelt het woud niet, maar de bomen voelen jou wel. Net als de struiken en de varens. Zelfs de damp die uit de grond opstijgt, weet dat jij er bent.’ Hij wendde zich weer tot Ulf en Eldfjall en haalde zijn schouders op. ‘Hij lijkt me geen aanwinst voor ons gezelschap, maar het is te laat om hem weg te sturen.’

Door de greep van Eldfjalls vingers om zijn hals zag het gezicht van de geestelijke rood. Er liep een zweetdruppeltje vanuit zijn haarlijn over zijn wang. Met moeite bracht hij uit: ‘Ik ben alleen bang voor God en Duivel. Mijn woorden zijn niet ingegeven door angst, maar door rede.’

Ulf trok Eldfjalls handen weg van de nek van de priester en zei: ‘Laten we ons groepje niet onnodig uitdunnen. Als de Denen Werenfridus’ lijk hier vinden, weten ze dat ze op het goede spoor zitten.’ Hij gaf de priester een por. ‘Wat bedoel je met “woorden die zijn ingegeven door rede?”’

‘U kunt zelf ook wel zien hoe die jongen eraan toe is. Nog voor de zon opkomt is hij dood. Er zijn vijanden in het bos. Als ze dit gezelschap vinden, slachten ze iedereen af. Laat mij bij hem blijven, ik kan voor hem bidden in zijn laatste uren en ik vrees de Denen niet. Red uzelf!’

‘En jij dan?’ vroeg Eldfjall die een dergelijke vlaag van christelijke moed niet had verwacht. ‘Wat doe jij als de vijand je vindt?’

‘Als de Denen komen verzin ik wel iets. Bijvoorbeeld dat ik een geheime opdracht heb van bisschop Sigurd om in Haralds buurt te blijven.’

‘Sigurd, die hielenlikker van de Deense koning?’

‘Zijn soldaten zullen me niets durven doen zonder me eerst naar zijn huis te brengen. U daarentegen kunt niet op genade rekenen. U zult…’

Ulf onderbrak de priester. ‘Klets niet, man, Harald gaat zomaar niet dood. Ben jij soms een magiër die alles weet van iemands levensdraad? En trouwens: als die Deense soldaten jou vinden, vragen ze je heus niets. Ze steken je lek, dat doen ze. Nee, we rusten even en dan gaan we snel weer verder.’

Werenfridus zweeg en staarde naar de grond.

Eldfjall mompelde wat.

Gudmundur knikte, alsof hij in Ulfs woorden een bevestiging hoorde van zijn eigen gedachten. Hij liep naar de draagbaar en liet zich op een knie zakken. Zonder druk uit te oefenen legde hij een hand op Haralds borst, zijn vingers raakten het verband nauwelijks. In gedachten bleef hij even zo zitten. Toen keek hij op naar Ulf en Eldfjall. ‘Mijn moeder is een ervaren seidrvrouw, als iemand Harald kan helpen is zij het. Ik hoop alleen dat de prins het uithoudt tot we bij het langhuis zijn. We hebben zeker nog drie dagmarsen voor de boeg.’

De dagen die volgden gingen voorbij in een waas van regen, druipend groen en loerend gevaar. Drie dagen werden er vier en uiteindelijk zelfs vijf.

Er was beweging in het bos, beweging en geluid. Voetstappen deden het mos trillen. Takken kraakten als ze opzij werden gebogen. Hier en daar klonken kreten.

Ulf was de eerste die de soldaten zag. Hij lag op zijn buik in het struikgewas en loerde onder de varens door. ‘Denen,’ mompelde hij. ‘Geen twijfel mogelijk. Lichte infanterie, ze dragen de kleuren van bisschop Sigurd.’ Kennelijk hadden ze – zoals Ulf al had voorspeld – gidsen en woudlopers opgehaald uit de dorpen in de buurt en nu werd de jacht op prins Harald voortgezet.

Het groepje Deense soldaten baande zich een weg door het bos. Normaal gesproken zouden ze grappen hebben gemaakt en gezongen, maar nu zwegen ze. Hun ogen zochten het pad af naar voetsporen. De meer ervaren zoekers bekeken ook de struiken om te zien of er misschien twijgjes op een verdachte manier waren afgebroken.

Links van de soldaten klonk een knappend geluid, alsof iemand op een dorre tak trapte. Het groepje hield abrupt de pas in.

‘Hoorde je dat, Thorgils?’ siste een van de boogschutters tegen hun Noorse gids. ‘Hoorde je dat? Zit er iemand in die struiken daar?’

Thorgils pakte een steen op en wierp die in de richting vanwaar hij het geluid gehoord had. Een doffe plof tussen de varens, verder niets. Hij lachte: ‘Krakende takken, vallende dennenappels, een vluchtende vos, wie zal het zeggen? De bossen zitten vol geluid, maar toch zeggen de bomen ons niks.’

De hoofdman had geen zin in beschouwelijke teksten. ‘Gelul!’ blafte hij tegen de boogschutter. ‘Laat je niet bang maken, Grjotgard. Kom op, lopen! We hebben nog meer te doen.’

De troep zette zich in beweging en zou weldra uit het zicht verdwenen zijn als de hoofdman zich niet had bedacht. Na een paar stappen draaide hij zich om en wees twee van zijn mannen aan. ‘Wacht, ik ben misschien wat te snel in mijn oordeel. Jullie twee, schiet ieder drie pijlen in dat kreupelhout, met een spreiding van ongeveer een el. Als er iets zit, merken we dat snel genoeg.’

De boogschutters legden aan en schoten ieder twee pijlen op borsthoogte de struiken in. De derde richtten zij lager, zodat ook een eventueel gehurkt zittende man geraakt kon worden. Er gebeurde niets.

‘Gaan we die pijlen nog ophalen?’ vroeg Grjotgard.

‘Die vind je nooit meer terug in die dichte bosschages.’ De hoofdman haalde zijn schouders op en wenkte. De troep zette zich in beweging en verdween tussen de bomen.

‘Daar komen we goed weg,’ zuchtte Ulf. ‘Als we nog een paar stappen verder waren doorgelopen, hadden ze ons gezien.’ Hij draaide zich om naar zijn kameraden. ‘Compliment voor jullie koelbloedigheid. Niet iedereen zou hebben gezwegen als de pijlen hem om de oren vliegen.’ Toen viel zijn blik op Harald, hij verstarde. Hij voelde hoe zijn maaginhoud omhoogkwam en slikte moeizaam om de bittere smaak weg te krijgen. Zijn ogen fixeerden het beeld van de jongen op de draagbaar.

Harald lag doodstil, zijn mond hing open en zijn ogen puilden uit. Er stak een pijl uit zijn schouder.

Naast de draagbaar geknield zat Werenfridus, hij keek angstig omhoog naar Ulfs bevroren gezicht. ‘Ik moest mijn hand wel op zijn mond houden, anders had hij misschien geschreeuwd.’

Ulf trok een wenkbrauw op.

‘Geen nood,’ gromde Eldfjall. ‘Ik had mijn handen om de nek van de priester, anders had híj misschien geschreeuwd.’

Gudmundur, die plat op de grond had gelegen, kwam snel overeind, liep naar de draagbaar en boog zich over Harald heen. Hij likte zijn lippen af om ze gevoeliger te maken en hield zijn mond vlak boven die van Harald. Na een poosje richtte hij zich op: ‘Ik voel zijn adem. De nornen hebben zijn levensdraad niet doorgeknipt. Ze weven een toekomst voor onze prins. Laten we hen niet teleurstellen en maken dat we hier wegkomen. Heel Asgard wil dat we heelhuids bij mijn moeder aankomen.’

Vanwege de jagende Denen zag het gezelschap zich genoodzaakt enkele keren af te wijken van de door Gudmundur aanbevolen route. De doorweekte mannen dwaalden mijlenver van de paden af naar plekken waar het woud nog dichter was en het kreupelhout nog hoger. Daar verstopten ze zich, met draagbaar en al, in diepe kuilen tussen de varens. Urenlang bleven ze liggen, tot de achtervolgers waren verdwenen.

Het was in de vroege avond van de vijfde dag dat het gezelschap aankwam bij de boerenwoning van Gudmundurs familie. Op een halfopen plek in de bossen van Kjølen stond tussen de dennenbomen een eenvoudig langhuis, omringd door enkele armoedige hutten. De muren van het hoofdgebouw waren opgetrokken uit een skelet van in de grond gegraven balken. Tussen de palen was een vlechtwerk aangebracht van twijgen, winddicht gemaakt met een mengsel van klei, takjes en mest. Naast de zware stammen van de naaldbomen – er bijna tegenaan leunend – oogden de bouwsels als tenen aan de voet van een reus, groezelig en tegen de aarde gedrukt. Hier woonde Gunhild, de seidrvrouw, bij aanhangers van het oude geloof vermaard om haar magie en om diezelfde kwaliteit gevreesd en gehaat door de volgelingen van de Witte Christus.

‘Jullie zijn niets te vroeg.’ Gunhild, kwam moeizaam overeind nadat zij de bewusteloze Harald uitgebreid had onderzocht. ‘Hij zweeft tussen twee werelden. Hebben jullie wel tot de goden gebeden voor zijn behoud?’ Bij deze woorden keek ze de priester oplettend aan.

‘Let niet op Werenfridus, moeder,’ zei Gudmundur. Hij komt uit Engeland, hij weet niet veel van hoe wij leven. Hij gelooft niet in de bewoners van Asgard. Tijdens onze vlucht hadden we niks aan hem.’ Hij haalde zijn schouders op en spreidde zijn armen in een ik-kan-er-ook-niets-aan-doen gebaar.

Eldfjall, die in kleermakerszit tegen een boomstam zat en een grote kom warme brei naar binnen werkte, grijnsde: ‘Hij gelooft niet in onze goden, maar hij was wel als de dood voor bosgeesten. Overal zag hij wazige armen.’

De priester keek onrustig van de een naar de ander en met name naar de grote handen van Eldfjall, handen waarin de papkom een kommetje leek. ‘Goede Gunhild, als er toch over mij gepraat moet worden, is het misschien verstandiger dat ik iets over mijzelf vertel: ‘Ja, ik kom van overzee en ja, ik ben een christelijke geestelijke. Ik ben opgegroeid in Tara – vlak bij Dublin – maar ik ontving mijn priesterwijding in het gebied dat bekend staat als de Danelagh. Toen koning Olaf, destijds nog gewoon Olaf Haraldsson, zijn strooptochten in Engeland hield, hebben rijke inwoners van Londen een flinke afkoopsom betaald om hem te zien vertrekken. Die schat werd gedragen door vier priesters, ik was een van hen. Olaf nam ons aan boord en sindsdien maak ik deel uit van zijn gevolg.’

Gunhild leek hierdoor niet gerustgesteld. ‘Verontrustend, heel verontrustend. Iedereen weet dat koning Olaf weinig ophad met het oude geloof en al helemaal niets met volva’s en seidrvrouwen.’ Nu keek ze naar Eldfjall, die zijn papkom inmiddels met zijn middelvinger zat uit te likken. ‘Jullie zijn ook uit Olafs gevolg en jullie reizen in het gezelschap van een christen. Moet ik mij zorgen maken?’

Ulf had het gesprek van een afstandje gevolgd. Hij deed een stap naar voren en maakte een kleine buiging. ‘Wees maar niet bang, Gunhild. Ik ben van het oude geloof. Ik kom uit IJsland, daar hebben de gewone mensen nog respect voor volva’s. Toen koning Olaf de Dikke…’

‘Ik zou zeggen: Olaf de Heilige,’ viel Werenfridus hem in de rede. ‘Hij is gesneuveld omdat hij Noorwegen wilde behouden voor het christelijk geloof.’

‘Misschien wil je even je kop houden als verstandige mensen praten, anders trek ik hem van je romp,’ fluisterde Eldfjall voor iedereen duidelijk hoorbaar.

De priester dook in elkaar en zei verder niets meer.

Ulf ging onverstoorbaar verder. ‘Toen Olaf de Dikke zijn macht uitbreidde naar mijn eiland, heb ik dienst genomen in zijn legers. Het heeft mij geen windeieren gelegd. Ik kwam in Sarpsborg terecht, Olafs hoofdstad. Daar heb ik me opgewerkt van eenvoudig soldaat tot huskarl. Olaf schepte graag op over zijn christelijke stijl van regeren maar voor ons, zijn lijfwacht, was hij nogal gemakkelijk. Zolang de huskarls niet met een afwijkende mening te koop liepen en zolang ze maar goed vochten, maakte het hem niet zoveel uit wat ze geloofden.’

‘En goed vechten deed hij,’ viel Eldfjall bij. Hij schoof de lege kom opzij, kwam vanonder zijn boom overeind en ging naast Ulf staan. ‘Hij heeft mij alles geleerd: van vechten met een knuppel tot linke streken met dolk en zwaard. Hij woonde bij ons in de buurt, dus ik ken hem al vanaf mijn kindertijd.’ Hij keek opzij en legde zijn arm om Ulfs schouder. ‘Voor mij was IJsland ook te klein, dus ik ben maar met hem meegegaan. Bovendien, iemand moest toch op die ouwe passen?’

‘Jullie hebben vast lange en kleurrijke verhalen te vertellen,’ zei Gunhild peinzend. ‘Maar hoe komen jullie nou uitgerekend met een zwaargewonde jongen bij mijn zoon Gudmundur terecht?’

‘Dat zal geluk geweest zijn. Een vooruitziende blik misschien,’ antwoordde Ulf. ‘Eldfjall en ik waren voor de troepen van de koning uit gereisd. Als spionnen zogezegd. We waren op verkenning in Trøndelag. Vandaar gingen we verder naar Nidaros om zien hoe de stemming onder de bevolking was. Ik had er toen al geen goed gevoel bij. Op de markt, bij een kraam met kruiderijen, knoopte ik een praatje aan met jouw zoon. Het was al gauw duidelijk dat hij veel wist van geneeskrachtige kruiden en ook van het helen van verwondingen. Ik dacht: die moet ik bij me houden. Twintig el wadmal beloofde ik hem, zware IJslandse kwaliteit. Hij hoefde zich alleen maar onopvallend bij ons leger aan te sluiten. Hij hoefde daar niks te doen. Een dienstje als warmoezenier bij de Zweedse hulptroepen, meer niet.’

‘Zeg,’ onderbrak Eldfjall de conversatie, ‘hoort dit zo?’ Hij wees op Harald, die bewegingloos op de draagbaar lag, nog stiller en beweginglozer dan daarvoor. ‘Zijn gezicht wordt helemaal blauw. Ik heb er natuurlijk geen verstand van, maar…’

‘Zijn ademhaling stokt. Hij krijgt geen lucht!’ riep Gunhild.

Gudmundur boog zich over de draagbaar en strekte zijn armen naar Harald uit. ‘Wat moet ik doen, moeder? Zal ik zijn borst masseren?’

‘Nee, hij heeft al genoeg gebroken ribben!’