Hof van Eden

Peter den Hollander

I

Hof van Eden

(I)

Bram was onderweg, weg van het verleden, via het heden naar een toekomst. Onderweg kocht hij kranten en scheurde er de berichtgeving uit zijn verleden uit, zo hield hij bij hoe dicht ze bij een oplossing waren. Hij vroeg bij een sigarenwinkel om een kistje en propte daar dat verleden in.

In zijn lelijke eend reed hij via Luxemburg richting Zuid-Frankrijk. Aan de hand van Michelinkaarten volgde hij zoveel mogelijk provinciale en lokale wegen. Hij reed door de bossen, langs weilanden en kabbelende beekjes. Hij vermeed de snelwegen omdat hij wist dat hij lang onzichtbaar moest blijven. Zijn gedachten bleven in het verleden hangen. Herinneringen dwaalden door zijn hoofd, leuke herinneringen, mooie herinneringen, maar ook nare herinneringen, zij alle vormden zijn geschiedenis, vormden het beeld dat hij van zichzelf had.

Hij wilde er afscheid van nemen, let bygones be bygones and think about tomorrow zong Johnny Nash, en dat is wat Bram ook wilde: let bygones be bygones and think about tomorrow, our future is

bright.

De eerste nacht stopte hij bij een plek met stenen en bomen. De bomen die er stonden hingen vol met dikke groene bladeren. Hun takken waren in een vlechtwerk tot een overkapping gegroeid waardoor licht nauwelijks de grond bereikte. De grond lag bezaaid met grijsgroene stenen en zwarte keien. Ertussen groeiden kleine plantjes met miniblaadjes en paarse bloempjes. Het terrein lag in een bocht van een rivier, het water had vrij spel. Op het terrein schoof Bram wat stenen en keien opzij en maakte een plek vrij waar hij zijn tent kon opzetten.

Hij had een onrustige nacht. De stenen en keien die te diep in de grond vastzaten prikten door zijn slaapzak heen. Zijn gedachten lieten Gaia, zijn tweelingzus niet los. Hij realiseerde zich goed dat hij iets vreselijks gedaan had, maar om zo door te leven als twee-eenheid was voor hem onmogelijk. ‘Het was een fait accompli, als de daad eenmaal gesteld is, is er geen weg terug, spijt hebben heeft geen zin, er is alleen een toekomst die geldt, wie in het verleden blijft hangen komt nooit aan een toekomst toe.’ Het waren dit soort gedachten die hem bezighielden, ze kwamen in allerlei variaties voorbij.

Hij zag het licht worden en kroop op handen en

voeten zijn tent uit. Er lag een lichte dauw op het kleine groen van het terrein. Zijn tent was bedekt met een waas van minuscule druppeltjes, ze glinsterden in de zon wiens stralen ternauwernood tussen het bladerdak door vielen. Zonnestralen zijn de enige kaarsrechte lijnen in de natuur, had zijn tekenleraar ooit eens gezegd.

Bram kookte water op de campingbrander en maakte instantkoffie. Hij at het laatste plakkadetje met kaas en vroeg zich af waarom hij verder zou rijden, hij zou hier zijn eigen kleine domicilie kunnen inrichten.

Hij begon met het afbreken van takken van de bomen om het terrein meer licht te geven. Hij schoof nog meer stenen en keien weg zodat er aarde tevoorschijn kwam en er planten konden gaan groeien. ‘Ik zou hier een moestuin kunnen aanleggen,’ dacht hij.

Toen hij zo een poos bezig was, besloot hij naar het dichtstbijzijnde dorp te rijden en een schep, een houweel, een snoeimes en een boomzaag te kopen.

Op de terugweg stopte hij bij een boerderij en vroeg aan de boer die op hem kwam aflopen in zijn beste Frans van wie het terrein was dat hij wilde confisqueren.

‘Il appartenait autrefois à la famille Simon, mais

leur fils était faut dans la guerre et le terrain est va-cant de-puis.’ Bram begreep dat het terrein ooit vaneen familie Simon was, van wie de zoon fout was in de oorlog en sindsdien lag het terrein braak. Het lag dus al decennia onbeheerd. Bram besloot niet verder te vragen, maar gewoon door te gaan met het ontginnen van de plek die hem een toekomst moest brengen.

Met schep en houweel bewerkte hij de loop van de rivier dusdanig dat deze binnen de oevers ging lopen. Dagen was hij aan het werk om van het ruwe terrein een leefbare omgeving te maken. Het verzette zijn gedachten of eigenlijk had hij geen gedachten meer. Hoe meer hij in het heden bezig was, hoe meer zijn verleden vervaagde. Zijn leven had een andere bestemming gekregen, het verleden kreeg geen kans om aan dit heden te knabbelen.

Hij liet een klein stroompje als irrigatie over het land lopen, zodat hij daar gras en kruiden kon laten groeien en een moestuin kon aanleggen. De moestuin lag deels in de schaduw en deels in de zon, waardoor de gewassen de warmte van de zon kregen en besproeid werden door het vallende dauwwater van de bladeren. Hij kocht in het dorp zaden en planten om

van zijn terrein een soort Hof van Eden te maken.

Hij genoot van deze plek. Vooral ‘s avonds als bij volle maan het ijzerblauwe licht op de beplanting en de kleine golfjes van de rivier weerkaatste. Hij genoot van de duisternis en de miljarden sterren die aan de hemel hij kon kijken.

Met al de ingrepen die hij had gepleegd kwamen er zelfs herten bij hem buurten. En bezocht ook een roedel zwijnen vroeg in de avond zijn terrein. Hij moest zijn moestuin afschermen om te voorkomen dat zijn gewassen door de dieren opgegeten werden. Ook leek het alsof er in de rivier meer vissen kwamen zwemmen, maar hij vermoedde dat hij zich dat inbeeldde.

Hij genoot, het verleden was afgesneden, dit was zijn nieuwe leven. Een leven waarin niets moest en de natuur het ritme van de dag bepaalde.

Op een dag kwam er een meisje langs, Hannah heette ze. Ze wilde bij hem komen wonen, hier in de natuur, ze wilde weg van de stad en het stadse. Ze had lang zwart krullend haar, ze droeg een lange rok en een tafelkleedje als vest, daaronder had ze een wildgekleurde blouse aan. Bram zag dat haar borsten loshingen.

‘Ik wil niet over het verleden praten, ik leef nu en

wil in het nu leven,’ had ze als reactie op Brams vraag waar ze vandaan kwam, gegeven. En zo bleef hun conversatie beperkt tot Brams uitleg over wat onkruid was en Hannahs uitleg met welke kruiden welke groente te mengen waren. Ze deelden de tent, en hoewel er geen sprake van verliefdheid was, raakte Hannah toch zwanger. Het was het moment waarop de tent vervangen moest worden door een definitiever gebouw, met iets meer comfort waarin de baby in een relatieve netheid kon opgroeien, waar kleren in een kast konden liggen, waar potten en pannen op planken konden staan en waar het eten op een schoon aanrecht klaargemaakt kon worden. Bram hakte boompjes die op het terrein stonden om, maakte de stammen kaal, bond ze als palen zo aan elkaar en bouwde er een huis mee, een huis met een verdieping en een zolder. Hij smeerde de kieren dicht met de klei die de rivier aanvoerde.

Hannah beviel van een zoon, Adam.

Met het houweel ontdeed Bram het terrein van de boomstronken en egaliseerde het. Op de kale plek waar de boompjes hadden gestaan zaaide Bram gras en zo ontstond er een groene weide waar Adam met een bal en takken kon spelen.

Diezelfde zomer stopte er een volkswagenbusje

met een klein gezin bij het terrein en het vroeg of het een paar dagen mocht blijven logeren, Bram had geen bezwaar. Het gezin parkeerde de auto in een hoek van het grasveld, plaatste er zijn tent naast en creëerde zo een eigen primitieve camping. Het gezin wilde graag naakt van de natuur genieten, Bram en Hannah hadden geen bezwaar. Toen ook een tweede stel op het terrein wilde komen staan, besloot Bram dat hij het terrein ging ombouwen tot een camping, tot een naturistencamping.

Hij hakte nog meer bomen om en bouwde het huis uit tot een kantine waar tijdens regenbuien spelletjes gedaan konden worden, waar gekookt kon worden en waar hij kantoor hield om de administratie bij te houden.

Hij splitste de rivier, groef een kuil en leidde een deel van de rivier zo om, dat deze als een riool naar de beerput kon dienen. In de bocht van de rivier bouwde hij een steiger en monteerde daar een simpele handwaterpomp op zodat men zich daar kon douchen. Ook groef hij een heel groot en diep gat, waar hij aan de ene kant een stroom water in liet lopen en aan de andere kant het teveel aan water liet terugstromen naar de rivier, zo had hij zijn eigen na-

tuurzwembad.

De eerste gasten waren tevreden en vertelden aan eenieder die het horen wilde over deze bijzondere camping. Zo kreeg de camping bekendheid onder de mensen die wilden logeren in de natuur, die het niet erg vonden hun behoefte aan de rand van een beekje te doen en die ervan genoten om bloot de dag door te brengen.

De moestuin leverde groenten en fruit, aardappelen en bloemen op voor de gasten. De geit gaf melk voor kaas. De kippen waren er voor de eieren. Er waren ook kippen die voor het spit bestemd waren. Men genoot van het naakte samen zijn, de volwassenen en de kinderen. Ze zwommen en visten in de rivier, ze speelden in het natuurzwembad en spoelden zich af met het rivierwater dat uit de douche kwam.

Het was een rustig bijna gezapig leven. Bram en Hannah leefden het leven van een gezin zoals dat ook in de stad gebeurde. Er waren mooie momenten en er waren slechte momenten. In de mooie momenten genoten ze van het spelen van Adam in de modder en met de kinderen die er vakantie kwamen vieren. In de slechte momenten waren er discussies over de toe-komst van Adam. Hannah geloofde niet dat Adam hier op de camping een toekomst had. Bram wilde bewijzen dat de camping zoals hij die voor ogen had een prima plek voor een kind is om volwassen te worden. Hannah ergerde zich steeds meer aan het vrije en plichtloze leven, terwijl dat juist het karakter van de camping was. Zij merkte dat zij behoefte had aan zekerheid, aan een leven met een toekomst zoals dat in de twintigste eeuw gewoon was. De discussies waren heftig. Bram weigerde zich aan de filosofie van vooruitgang aan te passen, Hannah weigerde zich aan de stilstand te conformeren. Tussen hen in stond Adam.

Bram won het pleit. Na zeven jaar verliet Hannah Bram. De ergernis over het ongecompliceerde groeide uit tot een frustratie, groeide uit tot bijna dagelijkse ruzies over het reilen en zeilen op de camping. Hannah vond dat ze uiteindelijk in haar oude leventje was teruggevallen. Te veel was routine geworden zonder dat er een structuur was. Elk jaar leek hetzelfde, de uitdaging die ze ervoer toen ze zich bij Bram aansloot was verworden tot saaiheid, ze voelde geen avontuur meer, ze wilde zo niet oud worden, ze wilde nog eenmaal een avontuur aangaan. Ze verliet Bram en liet Adam bij hem achter.

(II)

Toen Adams’ tienerjaren voorbij waren, ging hij zich ook met de camping bemoeien. Adam moderniseerde de camping, maar hij zorgde er wel voor dat het duurzame karakter behouden bleef. Hij bouwde fatsoenlijke toiletten, die doorgespoeld werden met regenwater. Hij plaveide sommige paden zodat men minder in de modder liep als het regende, hij legde een irrigatiesysteem aan zodat de gazons waar de gasten op logeerden na een regenbui snel droogden.

Bram ontmoette Sarah een lieve vrouw die graag de zorg voor Bram en Adam op zich nam, tenminste dat leek zo. Adam voelde zich echter opzijgezet. De ideeën die hij voor de camping had, werden door Sarah telkens als onrealistisch weggezet. Adam voelde zich nog meer opzijgezet worden toen bleek dat Sarah zwanger was. Adam trok zich steeds vaker in zijn schuilplaats achterin de camping terug, hij wilde niet geconfronteerd worden met het gezinsgeluk dat zijn vader en zijn nieuwe vriendin hadden. Maar met dezelfde onverwachtheid als waarmee Sarah was geko-

men, was ze ook weer verdwenen. Binnen een maand na de geboorte van Mo had ze haar spullen gepakt en deelde ze Bram mee dat zij haar kind niet in deze modderpoel wilde laten opgroeien en verdween ze met de baby zonder enig adres achter te laten. Adam wist niet of hij hier blij mee moest zijn of erom moest treuren. Zijn vader was weer alleen, dat was triest, zijn kind was van hem weggenomen, dat maakte hem depressief, maar ze konden wel weer doen wat zij wilden, ze konden de camping weer runnen zoals zij dat wilden, een bepaalde mate van opluchting kon hij niet ontkennen. Adam betrapte zijn vader op een voor hem ongekende somberheid. Het was de tweede keer dat hij door een vrouw verlaten was, het was de eerste keer dat een kind van hem werd afgenomen, toch kon Adam de diepe depressie die bij Bram had toegeslagen niet goed plaatsen.

Adam was begin twintig toen hij Eveline ontmoette, het was liefde op het eerste gezicht. Beiden hielden van het naakt zijn. De spanning van hun verliefdheid zat niet in het lichaam maar in de geest, zij zagen elkaars naaktheid niet, zij zagen de puurheid van hun respectievelijke zijn. Adams’ blonde krullen, blauwe ogen en vriendelijke gezicht waren voor Eveline ge-

noeg om voor hem te kiezen. Hij keek open naar de wereld. Het leven op de camping was ongecompliceerd.

De gasten waren vriendelijk, zij allen hadden dezelfde wereldvisie: de natuur als leidraad, de natuur vertelt hoe het leven geleefd moet worden. Voor sommige gasten duurde dat soms een week, voor andere twee weken, een enkeling bleef zelfs de hele zomer. Voor Adam was dit zijn thuis, zijn leven. Hij had geleerd hoe hij de geiten moest melken, hoe hij brood moest bakken, hoe hij vis moest vangen, het waren zijn dagelijkse beslommeringen. Als er iets aan de irrigatie gerepareerd moest worden of als er een boom moest worden gesnoeid pakte Adam deze klussen op. Er waren klussen bij die hij leuk vond om te doen en er waren er bij die hij minder leuk vond om te doen. Een enkele keer als er weer te veel zwijnen op het terrein waren, verjoeg hij die met schreeuwen en zwaaide hij met stokken en met zachte hand verdreef hij het hert dat van de groenten in moestuin stond te genieten.