EDUCATED

DRUGDEALER

Een kijkje in het leven van een apothekersassistente

Ellen Kruize Kok

Copyright © 2021 Ellen Kruize Kok
Auteur: Ellen Kruize Kok
Uitgeverij: Uitgeverij E&E
Illustrator: Ellen Kruize Kok
Opmaak binnenwerk: Ellen Kruize Kok
Druk: Eerste druk
Redactie: Gonnie Petstra, H&B Multimedia BV / Ronald van Assen

ISBN print: 9789083166711
eISBN : 9789083166759
NUR: 400

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd, opgeslagen of openbaar gemaakt worden zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Aan de informatie in dit boek kunnen geen rechten worden ontleend. De medische informatie die gedeeld wordt, kan niet gezien worden als medisch advies. Voor medische adviezen over aandoeningen of geneesmiddelen dient men contact op te nemen met een arts.

Alle personen in mijn verhalen zijn denkbeeldig.

Met input van collega’s uit alle disciplines van de farmacie vanuit de resultaten van de enquête ‘Vakvragen Apotheek - Ongepubliceerde ruwe data en inzendingen over het werk in de apotheek’.

Voor wie is dit boek?

Patiënt:
Ben jij weleens patiënt? Heb je al eens een apotheek bezocht en wil je weten hoe het achter de schermen van deze bijzondere wereld eraan toegaat?

Educated drug dealer in opleiding:
Heb je altijd al willen weten hoe je legaal drugs kunt dealen en er geld aan kunt verdienen?

Student:
Wil je gaan werken in de (openbare) farmacie en ben je nieuwsgierig naar de ervaringen van mensen die werken in deze sector? Pak dan mooi deze kennis mee. Dit boek is interessant voor alle mogelijke beroepskeuzes binnen de apotheek.

Collega in de farmacie:
Wil je heerlijke, herkenbare verhalen lezen over hoe jouw collega’s dit vak ervaren? Geniet van verhalen en anekdotes van jouw collega’s in de apotheek.

Met dank aan mijn familie, vrienden, collega’s,

bekenden en onbekenden.

Door jullie is dit boek een succes geworden.

Inhoudsopgave

Voorwoord                               

Inleiding                                    

Hoofdstuk 1 Heb jij het in je?                  

Hoofdstuk 2 Doosjes schuiven                  

Hoofdstuk 3 Het opstapje                  

Hoofdstuk 4 Zonder schort                  

Hoofdstuk 5 Het boek                        

Hoofdstuk 6 De heksenketel                  

Hoofdstuk 7 De eerste patiënt                  

Hoofdstuk 8 Waarom ben ik de opleiding gaan doen?      

Hoofdstuk 9 Praktijkles bereiden                  

Hoofdstuk 10 De robot                        

Hoofdstuk 11 Het mantelpakje                  

Hoofdstuk 12 WHAM                        

Hoofdstuk 13 Honderden doosjes                  

Hoofdstuk 14 Educated Drug Dealer            

Hoofdstuk 15 Poeders vouwen                  

Hoofdstuk 16 Farmaceutisch rekenen            

Hoofdstuk 17 Aanschrijven                  

Hoofdstuk 18 Gimmics                        

Hoofdstuk 19 Aseptische bereidingen            

Hoofdstuk 20 Anticonceptie                  

Hoofdstuk 21 Moest ik mijn droom opgeven?            

Hoofdstuk 22 Het ligt bij de O                  

Hoofdstuk 23 Morfinecassette                  

Hoofdstuk 24 Crimineel                        

Hoofdstuk 25 Gek van de jeuk                  

Hoofdstuk 26 Beïnvloeding                  

Hoofdstuk 27 Ik steek je een mes in de ribben            

Hoofdstuk 28 Een prikaccident                  

Hoofdstuk 29 Haat-liefdeverhouding            

Hoofdstuk 30 Bloedglucosemeter                  

Hoofdstuk 31 Zwangerschap                  

Hoofdstuk 32 Les geven                        

Gastblogs                                    

Inzendingen en anekdotes                        

Contact                                     

Bijlagen                                     

Ruimte voor aantekeningen                        

Voorwoord

Een eigenzinnige wereld

Dit boek is niet alleen voor apothekersassistenten geschreven, maar voor iedereen die geïnteresseerd is in het reilen en zeilen in de apotheek. Het is door een apothekersassistente geschreven. Ik geef een kijkje achter de balie in de apotheek en in mijn leven. Een wereld waar je niet zomaar binnenkomt als je er geen deel van uitmaakt. Voor buitenstaanders een zeer eigenzinnige en onbekende wereld. De apotheek had in het verleden iets ‘magisch’ voor mij. Veel van mijn collega’s verlangen terug naar de ‘goede oude tijd’. Is er dan zoveel veranderd?

Ja, er is veel veranderd. Ik voel me bevoorrecht om dit boek te mogen schrijven. Naast mijn eigen persoonlijke verhalen deel ik gastblogs uit het leven van collega’s. Bekenden en onbekenden hebben me meegenomen in hun werk en ervaringen in de apotheek, een onderdeel van de farmacie.

Ik deel verhalen vanuit de openbare apotheek, de apotheekhoudende huisarts, de dienstapotheek, de instellingsapotheek en de militaire apotheek. Het was een groot plezier om tijdens het schrijven van mijn boek de verhalen van collega’s te verzamelen. De wereld als apothekersassistente van toen en nu. Een eerlijk boek over de rauwe werkelijkheid. De mooie en minder mooie kanten van het vak.

Verhalen vertellen en lezen is een belangrijk onderdeel van mijn leven. Schrijven is sinds enkele jaren steeds belangrijker voor mij geworden. Een boek schrijven is een droom die uitkomt. Toch was het een hele bevalling. Ik had het onderschat. Het was een hele klus om een boek te schrijven naast mijn jonge gezin en werk. Niemand vroeg me om mijn aandeel in deze magische wereld vast te leggen, ik heb het met veel plezier gedaan.

Welke patiënt weet nu wat zich achter de balie van de apotheek af speelt? Het is tijd dat dit verhaal vanuit de apotheek wordt verteld.

Nu ligt mijn boek hier voor jou. Het heeft bloed, zweet en tranen gekost. Het is het waard, dat weet ik zeker.

Ellen Kruize Kok – Apothekersassistente

Inleiding

Pillendraaiers of doosjesschuivers

Je kunt wel een boek schrijven over de apotheek! Zelfs wel tien, denk ik. Wat een heksenketel kan de apotheek zijn en wat is apothekersassistent een dynamisch vak. Eerder werden we pillendraaiers genoemd en tegenwoordig doosjesschuivers. We zijn echter veel meer dan dat. Of je nu in de apotheek werkt als bezorger, apothekersassistent of apotheker, wij staan klaar om de patiënt zo goed mogelijk te helpen. Dat doen we in goede en in kwade tijden.

Wij werken in de zorg en we helpen patiënten om hun medicijnen goed te gebruiken. Dat doen we door voorlichting te geven, door met patiënten, naasten en andere zorgverleners in gesprek te blijven. Wij worden apothekersassistent omdat zorgen in ons bloed zit. Met dit boek wil ik iedereen met trots een kijkje in ons bijzondere vak geven. Ik loop al een tijdje mee. Maar er zijn collega’s die veel meer ervaring hebben. In dit boek staan verhalen van de starter in de opleiding tot aan de oude rot in het vak.

Ons vak is in de laatste twintig jaar totaal veranderd. Waar we eerder alle dagen ‘pillen draaiden’ (bereiden),zijn we nu aan het ‘doosjes schuiven’ (farmaceutische patiëntenzorg leveren). Communicatie is een belangrijke hoeksteen geworden in het werk van een apothekersassistent. Met als gevolg dat er meer gesprekken over het goed gebruik van medicijnen zijn gekomen.

We werken met geneesmiddelen die in de verkeerde dosering gevaarlijk zijn!

Zo is er niet voor niets een Engels gezegde:

‘BE NICE TO THE PHARMACIST, BECAUSE THEY CAN KILL YOU WITH ONE MISTAKE’

Of in goed Nederlands: ‘Wees aardig tegen de apotheker, want met één fout kunnen ze je vermoorden.’

Wij leven mee vanaf de verstrekking van de vitamine K en D druppels voor pasgeboren baby’s, tot de pijnstilling met morfine aan het einde van een mensenleven. In tegenstelling tot een verpleegkundige, arts of mantelzorger staan we niet aan het (sterf)bed. Wat wij doen, is zorgen voor de juiste middelen als verband en medicijnen, in de juiste hoeveelheden.

We zorgen op een andere manier. We zijn nooit uitgeleerd. Elke dag is er wel een wijziging in de geneesmiddelenzorg: iets is niet leverbaar, een stof heeft een ongewenste uitwerking in combinatie met een ander medicijn en alle andere belangrijke informatie die op onze patiënten van toepassing is. Het is een uitdaging om bij te blijven en dat doen we met liefde voor het vak.

Wij zien patiënten nadat andere zorgverleners hun taak hebben uitgevoerd of we zien patiënten die hun ‘zorgvraag’ meteen bij ons op de balie leggen. Op dat moment moeten wij kijken of het af te leveren product een goede match is met de bij ons bekende informatie over de patiënt. We beoordelen of de zorgvrager wel bij ons geholpen kan worden of naar een arts (terug) moet gaan. We geven adviezen over zelfzorg of leefstijl. Bij alles wat we verstrekken, ligt de medicatiebewaking in onze handen. Dat klinkt simpel. Maar het is een grote verantwoordelijkheid waar veel bij komt kijken. Wij monitoren na aflevering en patiënten zien ons als geneesmiddelexperts waardoor we allerlei vragen krijgen.

We hebben steeds meer een logistieke taak gekregen, waarbij we ‘ervan langs’ krijgen. Wij voelen ons ‘aangevallen’ tijdens onze uitleg en informatievertrekking. Het beïnvloedt onze relatie met de patiënt soms negatief. In het vak krijgen we steeds meer te maken met agressie. Daar kunnen we samen wat aan doen. Daar moet een einde aan komen!

In de apotheek hebben we te dealen met de regels van de overheid en de zorgverzekeringen. Wij hebben daar geen invloed op. We zijn degene die de mensen op de regels wijzen. Op één of andere manier hebben we een hele lading taken in ons pakket gekregen die niet in ons beroep thuishoorden. Het is inmiddels onderdeel geworden van ons beroep. Tot onze grote ergernis.

Voor de één zijn we een reddende engel en voor de ander dat stomme wijf van de apotheek. Ja wijf, want helaas zijn er in dit vak - tot mijn grote teleurstelling - nog weinig mannen. Wat heb ik graag mannen aan de balie staan. Een team met een mix van mannen en vrouwen vind ik veel mooier.

In dit boek lees je over de opleiding, mijn eerste uren in de apotheek en mijn werk als apothekersassistente. Daarnaast hebben een aantal gastbloggers een plekje gekregen in dit boek. Via een enquête met vakvragen zijn de kleine anekdotes ontstaan van collega’s waardoor ik vanuit verschillende perspectieven de farmacie kan belichten. Het boek bestaat uit verschillende delen, die opgebouwd zijn uit werkervaring.

Ik ben benieuwd wat dit boek jou voor inzicht geeft. Laat je het aan me weten via de e-mail?

apothekersassistentenblog@gmail.com

Dit boek is een echte ‘must read’ voor studenten die net starten met de opleiding en een eyeopener voor patiënten en zorgverleners. In dit boek zullen medewerkers van de apotheek veel herkenbare verhalen en anekdotes tegenkomen.

Ik hoop dat dit boek een steentje kan bijdragen aan een positiever imago van de apothekersassistent en begrip van het publiek voor de soms lastige taken die we hebben. Dat het maar in elke wachtruimte en koffiekamer komt te liggen!

Hoofdstuk 1

Heb jij het in je?

Volgens mij was ik net 17 jaar toen ik de poster met de oproep zag hangen in mijn middelbare school. Het was een grote, groene poster met een vrouw in een soort doktersjasje. Er stond een tekst op, het was zoiets als: ‘Apothekersassistent. Heb jij het in je?’ Onderaan deze poster stond een website om je op te geven voor een kijkje achter de schermen in de apotheek.

Werken in de apotheek…Dat was nog niet bij me opgekomen! Tot dan toe was het mijn plan om me aan te melden bij de landmacht. Vooral omdat ik van actie houd en, niet geheel onbelangrijk, ik moest nu eenmaal een beroep kiezen.

De poster sprak me aan. Hoe zou het eraan toegaan in een echt bedrijf? Dit was een mooie mogelijkheid om een apotheek te verkennen. Met mijn klas hadden we al bezoekjes afgelegd aan beroepsopleidingen waar suffe leraren preekten voor eigen parochie, dat was niets voor mij! In een bedrijf zou ik echt zien hoe het was om aan het werk te zijn.

Ik meldde me aan via de website. ‘Wanneer zou ik iets horen? Zouden ze mij geschikt vinden om te gaan meekijken in de apotheek?’

Steeds meer dacht ik na over de vervolgstappen in het leven. Aan het einde van de middelbare school maak je belangrijke keuzes. Ik vond het doodeng om een beroep te kiezen. Alsof ik me voor eeuwig moest gaan vastleggen. Hoe zou het zijn om echt aan het werk te zijn? Ik worstelde al met deze keuzes voordat ik de poster zag, en nu gaf deze poster me ineens perspectief.

Grappig detail: op school boden ze me een halfjaar eerder een beroepskeuzetest aan. Daar kwam iets totaal anders uit: ik moest makelaar worden, dat zou mijn roeping zijn. Nu, 25 jaar later, weet ik wel beter.

Het was al eindexamentijd en ik had nog niets gehoord. Het examen doen ging lekker, mijn favoriete vakken waren scheikunde en wiskunde. Tussendoor kon ik mezelf helemaal verliezen in de Harry Potter boeken.

De school was heel leuk. In de klas had ik het naar mijn zin en ik wilde nog geen afscheid nemen. We kregen les van aardige docenten.

Ik hoopte op een uitnodiging om mee te kijken in de apotheek. Dan wist ik eindelijk of ik verder kon bouwen aan mijn toekomst. 

Hoofdstuk 2

Doosjes schuiven

Daar was de uitnodiging. Ik mocht kijken in de apotheek!

Daar ging ik dan, op mijn opoefiets. Ik had klotsende oksels van de spanning. Het was erg mooi weer op de dag dat ik erheen fietste.

De gedachten raasden door mijn hoofd:
wat als ik dit leuk vind? Dan ga ik straks in de grote stad naar school. Wat als ik het niet leuk vind? Dan moet ik wéér iets anders zoeken…
Zou ik het wel kunnen?
Is er wel een goede boterham mee te verdienen?
Zal het wel iets met scheikunde te maken hebben?

Het oude gebouw zag er anders uit dan wat ik in gedachten had. Vroeger, in het dorp waar ik vandaan kwam, hadden we zo’n groot, statig gebouw als apotheek.

Misschien zat deze apotheek al lang op deze locatie gevestigd. Het lijkt wel een woonhuis, dacht ik. Gelukkig zit mijn haar goed vandaag.

Ik zette mijn fiets op slot en haalde diep adem. Daar ging ik dan!

‘Doe je best Ellen, wie weet moet je hier stage lopen later’, zei ik tegen mezelf.

Ik kwam binnen in een kleine ruimte. Zo klein dat er maximaal vier mensen konden zitten. Er hing een kenmerkende muffe geur van te veel mensen in een te kleine ruimte. Ik werd er niet enthousiast van. Vanbuiten leek het een stuk groter en minder oud, dit zag er zó gedateerd uit. Zelfs de computers waren oud. Er zat nog een grote beeldbuis achter de computerschermen. Het rook er niet fijn en het zag er doorleefd uit.

In de kleine wachtruimte nam ik plaats. Er zaten ook twee patiënten. Van buiten zag het er vast uit alsof ik rustig aan het wachten was. Vanbinnen stond ik op scherp. Ik luisterde naar wat de assistenten aan de balie tegen elkaar en tegen de patiënten zeiden. Het viel me op dat er weinig privacy was. Ik zag de assistenten in de computer opzoeken of iets klaarstond. Dit haalden ze dan op en gaven de zakjes aan de patiënten.

Zodra ik aan de beurt was, voelde ik mijn gezicht rood worden. Het was de spanning. Om wat ik ervan zou vinden en om wat ze van mij zouden vinden.

Ik stelde mezelf voor en gaf een hand. De assistente opende de deur van een kamer naast de balie.

Daar stond ik dan…Achter de schermen!

Hoofdstuk 3

Het opstapje

Ik liep naar binnen, keek rond en zag een stapel van een soort dienbladen met vakjes erin. Later bleken dat medicatiecassettes te zijn. En ik zag boeken, eindeloos veel boeken.

Daarna zag ik de ladekasten. Er waren meerdere vrouwen aan het werk die steeds de lades opentrokken. Ik hoor de lades open- en dichtgaan. De lades waren diep en hoog. Hoe konden ze in die bovenste lades iets pakken? Opeens zag ik een lade in de vorm van een plankje waarop een van de assistenten ging staan. Nu kon ze wel gemakkelijk bij de hoogste vakken komen, handig bedacht!

Ik denk dat ik mijn mond open had van verbazing. Wat een drukte hier achter de schermen! De telefoon rinkelde, er kwamen steeds medewerkers voorbij lopen en ik hoorde verschillende gesprekken. Ik moest mezelf er toe zetten niet te staren.

Petra, een collega van de assistente die de deur voor me had opengedaan, gaf me een kleine rondleiding.

De apotheek had verschillende hokjes die best wel donker waren. Ze zette mij uitgerekend in de donkerste ruimte neer. ‘Trek dit witte schort maar aan. Hier in de bereidingsruimte mag je even wat vaselinelanettecrème FNA gaan uitvullen,’ zei Petra. ‘Doe het licht maar weer aan, dat stond uit omdat we tetracycline moesten afwegen’. Zalfjes uitvullen, ja dat is goed’, zei ik. ‘Nee’, antwoordde Petra, ‘dit is een crème.’ Ik hield mijn mond, ik had geen idee wat het verschil was tussen een zalf en een crème.

Petra gaf me een wit schortje en vroeg me mijn handen te wassen. Daarna begon de demonstratie. Ze liet me in verschillende stappen zien hoe je een crème in een tube doet.

Dat moet lukken, dacht ik en legde alles klaar.

Die middag heb ik 50 tubes gevuld. Eerst de vaselinelanettecrème, daarna nog andere crèmes en zalven. De eerste twee tubes vond ik leuk om te doen, daarna was het eerlijk gezegd best saai. Iedere weging werd gecontroleerd door een apothekersassistent die in de ruimte ernaast bezig was. De apothekersassistenten waren druk bezig. Een paar tubes vullen met controle door hen nam veel tijd in beslag. Op een gegeven moment ben ik alles gaan voorbereiden zodat ze 10 folies in één keer kon controleren. Dat vond ik efficiënter.

Aan het einde van de middag vertelde Petra dat je normaal gesproken nog veel meer tubes op een dag moet vullen. Daar schrok ik wel even van. Maar ze vertelde me dat ik nauwkeurig werkte en dat dit voor een eerste keer netjes was. Dat was een leuke opsteker!

Wat is FNA

- F staat voor Formularium
- N staat voor Nederlandse
- A staat voor Apothekers

Het FNA bestaat uit bereidingsvoorschriften voor het maken van geneesmiddelen. De vakterm voor het maken is recepteerkunde. Recepteerkunde betekent: kennis over het bereiden van geneesmiddelen.

In tegenstelling tot bij koken, komen recepten voor geneesmiddelen tot op de milligram of microgram nauwkeurig.

Verschil tussen een zalf en een crème

Een zalf bestaat volledig uit vetten, een crème is een mix van vet en water. Een crème trekt sneller in dan een zalf en de meeste mensen vinden dit dan ook prettiger in gebruik.

Hoofdstuk 4

Zonder schort

Eindelijk mocht ik de bereidingsruimte en mijn schortje uit. Toen kon ik meekijken met het klaarmaken van medicijnen. Het proces begon met het recept van de arts. Met behulp van dat recept typte je de etiketten. Daarna moesten er met het recept van de arts en de stickers van de typiste doosjes klaargemaakt worden. Ik mocht Petra helpen met het klaarmaken van de recepten en ze zei: ‘Je mag wel helpen tellen.’

Ik dacht: tellen, dat kan niet zo moeilijk zijn? Maar ik hield mijn mond, al kan ik niet zo goed stil zijn.

Natuurlijk wilde ik helpen. Petra deed het me eerst voor en gaf me daarna een setje etiketten en een recept. Ik kon aan de slag met mijn eerste recept.

Waren de juiste etiketten bij het recept gemaakt? Klopt de naam van het medicijn? Kloppen de achternaam en de geboortedatum? Kloppen de sterkte en het aantal?

Achternaam en geboortedatum gingen me makkelijk af. Daarna probeerde ik de medicijnen te ontcijferen.

Op de etiketten stond ‘Sintrom®’ en op het recept stond ‘acenocoumarol’. Dat klopte niet! Direct vroeg ik aan Petra wat hier misging.

Met een glimlach gaf ze me een boek. Een zwaar boek met de tekst ‘Informatorium Medicamentorum’ op de voorkant ‘Zoek het maar op’, zei ze. Ik sloeg het boek open en zag dat Petra nog steeds lachte. Ze gaf me een knipoog. Dan kan het nooit erg fout zijn, dacht ik.

Het boek stond vol met medicijnnamen en moeilijke termen.

Hier kwam ik zelf niet uit. Dit was moeilijk. De letters waren megaklein en het leek wel een andere taal. Gelukkig was Petra was behulpzaam: ‘Zoek achterin de index bij de medicijnnamen’, zei ze. Zo gezegd, zo gedaan. Ik zag dat bij de namen een korte beschrijving stond en dat de andere medicijnnaam in die beschrijving terugkwam. Bij ‘Sintrom®’ stond in de beschrijving ‘acenocoumarol’ en andersom.

Petra legde uit hoe het werkte: ‘Een medicijn bestaat uit een bepaalde stof, dat is de stofnaam. Een fabriek maakt het medicijn en geeft er zelf een naam aan, dat is de merknaam. In de lades van de apotheek kun je alles op de stofnaam vinden. In dit geval gebruikt de patiënt altijd het merk Sintrom®, de stofnaam is acenocoumarol. Op het recept staat een ®, wij noemen dat het origineel, daaraan zien we dat de patiënt dit merk gebruikt.

Fabrikanten die een nieuw geneesmiddel met patent op de markt brengen geven het geneesmiddel een merknaam. Vaak ligt de naam iets gemakkelijker in de mond dan de stofnaam van de actieve stof die in het geneesmiddel is verwerkt.’