SCHAAMTELOOS NAAKT
STAN JACOBS

© 2019 Stan Jacobs

Cover: tekening en ontwerp: Stan Jacobs

Eerste druk: september 2019

ISBN 9789083178851
NUR 300
D/2019/13365/31

Uitgeverij Het Punt
Baasrodestraat 118
9200 Dendermonde

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of welke andere wijze ook zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Stan Jacobs

SCHAAMTELOOS NAAKT

UITGEVERIJ HET PUNT
DENDERMONDE

2019

Voor de liefde
en haar duizend gezichten.

‘Niets is zo hels als een afgewezen vrouw.’

‘Hell hath no fury like a woman scorned.’
Act 3 Scene 2, The Mourning Bride (1697). 
William Congreve (1670-1729)

Inhoudsopgave

SCHAAMTELOOS NAAKT

Inhoudsopgave

EEN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

TWEE

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

DRIE

23

24

25

26

27

28

29

30

Buenos Aires, 1 de Mayo de 1982

Achter de stapel platen is het stikdonker. Hier vinden ze me nooit. Ik hurk neer en maak me zo klein mogelijk. Mijn hart beukt tegen mijn ribben. Ik duizel. Laat me achterovervallen. Mijn bek wijd open, als een stervende vis. Stilaan verdwijnt de roffel in mijn oren. Met moeite kom ik overeind. Ik gluur over de stapel platen en spits de oren. Het geloei van de politiesirenes is stilgevallen. Ik knijp mijn ogen tot spleetjes. In het duister herken ik de mengmolen die als een gapend monster op de volgende werkdag wacht. Zonder aarzelen klim ik in de lege kuip en maak me zo klein mogelijk. In de werkplaats verderop weerklinken plots voetstappen. Ze naderen de zaal waar de platen te drogen hangen. Ik hou de adem in, rol me op in het stof en word een witte schim, onzichtbaar. Mijn dreunende borst doet de molen gonzen. Dit is het einde, de gedaante van de dood. Maar dan hoor ik hoe de voetstappen zich verwijderen. Ik hap naar adem. En plots, op het moment dat ik meen dat ik veilig ben, voel ik hoe diep in mijn lichaam een kriebel opsteekt. De fijne asbestvezels doen mijn borst samentrekken. Ik hou mijn mouw tegen de mond, probeer uit alle macht de hoest te onderdrukken. Mijn longen barsten uit mijn lijf. De slijmprop zoekt piepend zijn weg naar mijn keel. De reutel weergalmt in de mengmolen. Mijn hoofd slaat als een klepel tegen de wand van de ton. De tranen lopen over mijn witte gelaat. Blind en naar lucht happend als een drenkeling word ik uit de mengmolen getrokken. Twee paar vuisten slaan in op mijn hijgende lijf en slepen me naar buiten. Dan wordt alles zwart.

EEN

1

Het pakje lag onder de brede glazen luifel aan de voordeur. Precies in het midden van de lichtstraal van de motor. Hij draaide de gashendel terug, knipte de verstraler aan en kneep zijn ogen halfdicht. Hij rilde onwillekeurig, schudde het hoofd en reed verder de oprijlaan op naar het schuurtje. Hij zette de motor op de standaard en liep terug naar de voorkant van het huis.
Het pakje lag er nog steeds. Flauw verlicht door de straatlamp. Hij rukte de helm van zijn hoofd en keek om zich heen. Een uur, langer was hij niet van huis geweest. Net de tijd om het kleintje terug naar haar moeder te brengen. Zoals elke zondagavond na hun week samen.
Hij bukte zich, legde de helm op de dorpel en bekeek het ding van nabij. Het was iets groter dan een schoendoos, was aan de zijden overdadig verstevigd met beigekleurige tape en telde een bonte verzameling van voor hem onbekende rood en zwart bestempelde postzegels. Midden op de voorkant stonden zijn naam en die van Anouk. En hun adres.
Hij staarde naar de met zorg geschreven letters. Het bloed steeg naar zijn hoofd. Dit was onmogelijk. Ze woonden pas sinds vorige maand op de gerenoveerde hoeve. Drie weken geleden hadden ze beiden hun appartement in de stad geruild voor de woonhoeve in deze uithoek. De stilte en de rust in plaats van de nerveuze drukte. Een mooie deal. Een veelbelovend begin. Samen. Ze hadden nog even niet de adresverandering aan familie en vrienden gemeld. Ten voordele van de zinnelijke intimiteit.
Hij tilde het pakje op, draaide het met trillende vingers om. ‘José Garcia’. Spaans voor ‘Jan Janssens’, mompelde hij. En behalve het land was het afzendadres onleesbaar. Gemaakt. Met vette vingers die door de inkt waren gegleden.
Hij kwam rechtop, draaide zich met een ruk om en tuurde door het halfduister de voortuin in. Er klopte iets niet. Hij wist zeker dat er niets aan de voordeur had gelegen toen hij deze middag met Fleurtje naar de paardenwei even verderop was gewandeld. En de postbode werkte niet tijdens het weekend. Het pakje was dus niet meer dan enkele minuten geleden aan de deur gelegd. Aan de voordeur die nooit gebruikt werd en die ze vergrendeld hadden gehouden. Het leven speelde zich af op het zonnige erf aan de achterkant van het huis. Tussen de honderden wilde bloemen, waar hun liefde onbegrensd was en alleen werd ingetoomd door de hoge haag.
In een snelle beweging greep hij zijn helm en de doos en liep naar de achterdeur. Hij klikte de lamp aan en zette zich aan de keukentafel. Het pakje lag precies in de lichtkegel. Alweer. Hij las opnieuw hun namen. Hardop deze keer.
“Nick Mazure – Anouk Flores.”
Hij vloekte binnensmonds, voelde zich betrapt. Hun gestolen rust was voorbij. Grimmig hield hij de doos op enkele centimeters van zijn neus en bestudeerde de postzegels.
‘Republica Argentina’. Op elke zegel. Zoals het ook onder het adres stond. Hij sloeg met de beide vuisten hard op de tafel, liep door de open keuken naar het aanrecht en greep de halfvolle fles rode wijn. Hij vulde het glas dat hij al bij de vaat had gezet en dronk het in één teug leeg. Hij vulde het opnieuw en zette het naast de doos. Hij mocht ze niet openen. Dat moesten ze samen doen. Hij keek naar de wandklok. Anouk zou dadelijk terug zijn van de repetitie in de oude abdijkerk. Hij had haar graag vergezeld, maar Lena stond erop dat hun dochter voor acht uur terug thuis was.
Hij nam het glas, dronk het te snel leeg en morste daarbij op zijn sweater. Hij veegde grommend met de vaatdoek over de vlek, opende de achterdeur en liep op een draf naar de hoge schuur die tegen het huis leunde als een boer op zijn schop. De vorige eigenaar had de oude schuur laten opknappen, maar had ervoor gezorgd dat de oorspronkelijke stijl bewaard was gebleven. Rieten dak, puntig en hoog. Houten zijgevel met hoge houten poort. Hij opende het deurtje dat in de grote poort was verborgen en knipte het licht aan. Hij liep hijgend langs een grote atelierezel die aan een raam van de felverlichte ruimte stond, stormde de houten trap naar de tussenverdieping op en stopte voor een kleine driepoot waarover een deken was gedrapeerd. Niet een laken, niet een lijkwade. Vandaag was het een bijzondere dag. Hij aarzelde, wilde haar nog niet wekken. Hoewel hij elke kleur en elke penseeltrek kende, zag hij zijn handen beven. Er mocht niets veranderd zijn. Het doek moest precies zijn zoals het jaren geleden geschilderd was. Als ‘La Gioconda’ van da Vinci. Het werk dat Leonardo overal op zijn reizen had vergezeld. De creatie van de perfecte schoonheid, onaards, want onveranderlijk. De illusie van de onvergankelijkheid, het eeuwigdurende geluk. Het houvast van de sterveling, het anker van het zwalpende schip.
Nadat hij om zich heen had gekeken en er zich van had verzekerd dat hij alleen was, nam hij met duim en wijsvinger de bovenkant van de deken vast en lichtte het op. Het gelaat dat hem toelachte, snoerde zijn keel dicht. In al die jaren was ze niets veranderd. Haar dikke blonde krullen staken nog steeds alle kanten uit. Als de aureool rond de zon. Hij ging met de wijsvinger over de meest weerbarstige van haar krullen en kreunde. Deze had ze nooit kunnen temmen. Wat ze ook deed. Zijn wijsvinger gleed over haar rozige kaak. Hij glimlachte, maar voelde hoe zijn borst samentrok. Zesentwintig. Vandaag zou ze zesentwintig zijn geworden.

Het was precies twintig jaar geleden dat hij het doek had geschilderd. Voor haar verjaardag. Hij was goed en snel. Maakte rake portretten van zijn klasgenoten en zijn leraars. Verdiende daarmee zijn plaats in de pikorde van de klas en pikte vooral een graantje mee als hij een naaktportret van een van de meiden uit de klas aan een gozer kon verkopen. De uit het hoofd getekende kop vulde hij aan met het overgetekende lijf van de centerfold uit het blote blaadje. Dat had hij enkele dorpen verderop gekocht, bij de dagbladhandelaar met de onmatig dikke brilglazen.
De zaakjes draaiden goed, hij werd sneller en beter. Hij trok zich terug in het werkhuis van zijn pa achter de garage, waagde zich zelfs aan een portret in kleur, dat was levensecht en dus duurder. Tot zijn ma hem op een dag was gevolgd. Hij had haar niet horen komen, had haar alleen maar sprakeloos aangekeken toen ze de foto uit zijn handen had gerukt. Hij was vuurrood aangelopen toen ze daarna de tekening van het houten plankje scheurde. Hoe hij het ook zou proberen uit te leggen, hij zou altijd betrapt blijven. Op puberaal kwijlgedrag, op gluiperige zaakjes en vooral op verzuim. Want het was welletjes geweest. Ze zat niet de hele dag aan de kassa van de kleine supermarkt in het dorp om het bedje te spreiden van een tegendraadse nietsnut. Hij was verdomme bijna zestien. Als hij zijn leven wilde verprutsen met kleurtjes dan was dat zijn zaak, maar dan moest hij het verder zelf maar uitzoeken. En nog voor hij een woord had kunnen zeggen, had ze de tekening tot een prop geperst. Ze had het met zichtbare minachting naar hem toegeworpen en het poortje met zo’n kracht achter zich dicht getrokken, dat het grote raamwerk aan de wand gevaarlijk heen en weer was gaan slingeren.
Hij was woedend opgesprongen. Niet om haar wat na te roepen. Zijn ma was sterk, kort van stof en aarzelde niet om een flinke mep uit te delen. Hij bukte zich, tastte onder zijn stoel naar het propje en wreef het voorzichtig plat. Hij vloekte hardop. Dit was nooit eerder gebeurd. Niemand zou het ooit hebben gewaagd om een van zijn kunstwerkjes te vernielen. Hij sloeg woedend met zijn vuisten op de massief houten werkbank. En het was op dat moment dat hij de beslissing nam. De school was klote, daar kon hij niets aan veranderen. Dat zou hem echter niet tegenhouden. Hij snoof hard, spuwde minachtend op de plek waar zijn moeder een seconde geleden had gestaan en haalde zijn fiets uit het hok. Als hij thuis niet mocht werken, dan zou hij het elders doen. Niemand hoefde hem de les te spellen.
Hij genoot van de geur van olieverf en terpentijn die in het achterkamertje van Leon hing. Elke avond na school reed hij naar zijn winkel. Dan drukte hij de tubes uit op het schilderspalet, vulde de bakjes met medium en terpentijnolie en schoof ze op het palet. Hij had twee uur. Net genoeg om het doek op het raam te spannen, het portret met houtskool op het ruwe canvas te zetten en met de brede kwast het doek lichtjes in te kleuren. Hij werkte snel, wist dat de tijd beperkt was. Precies om zeven uur sloot Leon de krantenwinkel. Tien minuten later zat hij met Roos en Leon aan de tafel. Daar was geen ontkomen aan.
Hij wist dat hij de plaats innam van Thierry. Die het nochtans goed had kunnen hebben, hier, bij zijn ouders. Die maar niet begrepen waarom hij was vertrokken naar dat verre India. Terwijl hij alleen nog zijn thesis moest afwerken. Was dat zijn dankbaarheid? Had hij dan geen respect voor zijn ouwelui? Hadden ze daarvoor al die jaren het beste van zichzelf gegeven en kosten noch moeite gespaard? Hem elke woensdag- en zaterdagmiddag naar de academie gebracht omdat hij er als knaap van had gedroomd kunstschilder te worden? Gelukkig waren er anderen. En ze keken met hun door de bril uitvergrote treurige ogen naar Nick. Die hun klaagzang wegslikte met de laatste hap pudding, zijn jas van de stoelleuning griste en met een verlegen ‘merci-en-tot-morgen’ hun eetkamer even deed oplichten.

Hij keek in Liesjes blauwe ogen. Ze was zijn eerste levende model geweest, was bij het schetsen voorbeeldig stil blijven zitten en had nooit geklaagd als Nick haar even bij zich in het tuinhuis riep om een kleur te controleren. Hij wreef een laatste keer over haar rozige wang. Alles was zoals twintig jaar geleden. Er was niets veranderd. De tijd was stil blijven staan.
Hij hing voorzichtig de deken weer over haar heen. Hoorde weer haar gespeeld klagerige stemmetje. Dat hij ook haar schouders met het laken goed moest toedekken, dat hij niet mocht vergeten de deur op een kier te laten en dat hij het licht op de gang nog even moest laten branden. Tot ze sliep.
Hij doofde het felle licht op de tussenverdieping, bleef onbeweeglijk bovenaan de trap staan. Hij wilde nog even bij haar blijven. Het was tenslotte haar verjaardag. En op haar leeftijd was het leven duidelijk afgetekend, bevroren, onloochenbaar afgebakend, gekaderd. Op een vreemde manier veilig. Onder hem wachtte de grilligheid, de onvoorspelbaarheid en onzekerheid. Vanaf de dag dat ze was gestorven, was ze hem bij elke stap die hij zette voor de voeten gelopen. Alsof ze hem wilde straffen. Dat hij haar niet had behoed voor het gevaar. Dat hij alleen maar aan zichzelf had gedacht. Dat haar dood zijn godverdomde schuld was.

Na het ongeluk was alles veranderd. De klok kaapte de tijd zonder schadeloosstelling. Wreed en hardvochtig. Gemachtigd door harteloosheid. De tijd is geen heelmeester. Wel het tegendeel. Hij is niets meer dan een meedogenloze piraat. Ongevoelig voor de steeds wranger wordende verwijten van zijn moeder. Die de schuld van Liesjes dood afwisselend legde bij hem en bij zijn vader. Zoals het voor haar uitkwam. Zo slaagde ze erin om zelf ongeschonden te blijven. Op die manier ging het leven voor haar gewoon verder en was alle leed in de wereld altijd weer terug te voeren tot wat zij boven alles verafschuwde: nalatigheid. Lakse luiheid en slonzige slordigheid. Want als iedereen godverdomme eindelijk zijn verantwoordelijkheid zou nemen, dan zouden ‘zo’n dingen’ niet hoeven te gebeuren. Dan zou de wereld er heel anders uitzien. Zo was zijn moeder alleen maar harder geworden en was ze in staat gebleken om haar man – ‘Allez, Gilbert verman u!’ – uit de armen van zijn zuster te rukken toen hij bij haar wat troost poogde te vinden.
De tijd was ook voor de plannen van Hannes onverschillig geweest. Zijn oudere broer was potig en bijdehand. Hij was gevat, had op alles een antwoord en scoorde altijd de meeste doelpunten bij het voetbal. Dus bij de meiden. Het was dan ook geen verrassing geweest toen hij pa en ma meedeelde dat hij zich aan de universiteit zou inschrijven. Rechten. Hij had zijn kot al gevonden en vastgelegd op het moment dat de eindexamens van het zesde jaar nog moesten beginnen. Hij rekende op de centen van zijn ouders, maar vooral op hun gezond verstand. Ze konden beter in hem investeren dan in Nick. Die was, dat wisten ze toch ook, alleen maar geïnteresseerd in grietjes. En in kleurtjes. Alsof hij daar ooit wat mee zou uitrichten.
Na de dood van hun zusje was hun pa ingestort. Alsof hij al zijn energie had uitgebraakt op het moment van het ongeval. In die ene, ijselijke schreeuw. Die het bloed had doen stollen van allen die getuigen waren geweest en hen gedurende een eeuwenlange seconde had bevroren. Na de afscheidsdienst voor zijn kleine meid kwam hij het huis niet meer uit. Begraven onder tonnen droefenis.
Na een maand ziekteverlof was hij nog steeds niet in staat om terug aan de slag te gaan. Nadat hij van de dokter twee extra weken thuis was mogen blijven, zat zijn pa die maandag onderaan de trap voor zich uit te staren. Hannes was al met de fiets naar school vertrokken. Hij nam nooit de bus. Zijn moeder zat al een uurtje aan haar kassa in de supermarkt. Ze hadden hierbij het vonnis over hem en zijn pa uitgesproken. De vergeethoek. Haar favoriete straf toen Nick nog een kleuter was. Nick zag het vanuit de keuken aan. De opengesperde ogen. Zijn vaders hoofd dat van de romp leek te breken. Onbeweeglijk. Alsof de voordeur de bek van de draak was. De muil die zich elk moment kon openen om zonder erbarmen te verscheuren wat nog van hem restte.
Na een kwartier had Nick het niet langer kunnen aanzien. Hij nam de telefoongids, zocht het nummer van vaders kantoor en belde de firma op. Aan de andere kant van de lijn werd het even muisstil toen hij bits had verwoord wat zijn pa had moeten zeggen. Als hij het lef had gehad. Hij legde de hoorn op het toestel, trots als een cowboy die de rook uit de loop van het pistool blaast. Niet meer dan een minuut later rinkelde het toestel. Zijn woorden ‘geldwolven’, ‘slavendrijvers’ en ‘harteloze hypocrieten’ vroegen niet om verdere uitleg en werden door de chef prompt geriposteerd met ‘onwettige afwezigheid’ en ‘loonverlies’.
De afwezigheid werd bestendigd, net als het loonverlies. Zijn pa bleef thuis, trok zich steeds meer terug in het tuinhuis waar hij zijn verzameling doorprikte vlinders in het glasraam aan de wand aanvulde met insecten. Eerst in kleine flesjes, later eveneens doorprikt en mooi opgespeld in een glazen kast. Een vergeefse poging om het leven vast te houden. Krampachtig de schaal koesterend waarin het leven ooit vervat zat. Nick vond hem steeds vaker terug in de oude sofa. De handen lusteloos in zijn schoot, starend naar het houten deurtje. Duidelijk teleurgesteld dat het slechts zijn zoon was die hem kwam zeggen dat het tijd was. Tijd om naar binnen te komen en te gaan rusten.
Op het einde van de zomer was het duidelijk geworden dat alleen psychiatrische bijstand zijn vader die rust nog kon bieden. Zo had de huisarts het althans voorgesteld. Zijn pa was echter een binnenvetter. Een stille, die alleen zijn mond opendeed als het echt niet anders kon. Die zelden tussenbeide kwam, tenzij om zijn hand op de arm van zijn druk discuterende zonen te leggen, met het hoofd te knikken als het eten goed was of het slapende dochtertje glimlachend tegen zijn borst te vleien. Woorden waren voor grootpraters. Hij geloofde in de stilte en was daarom altijd alleen.
Zijn vrouw zorgde er echter voor dat hij minstens enkele keren op consult ging bij de zielenknijper. Met een kleine uitkering wegens arbeidsongeschiktheid konden ze het misschien net redden. Met het salaris van zijn ma kwamen ze lang niet meer rond. Dat had al tot ellenlange discussies geleid tussen haar en Hannes. Uiteindelijk trok zijn broer aan het kortste eind. Hij moest zijn kot opzeggen en het was niet langer zeker of er middelen genoeg waren om zijn inschrijving aan de universiteit te bekostigen.
Er zijn echter grenzen aan verdriet. Als de ogen vochtig blijven en de keel blijft raspen, als de gedachten onderaan de schedel blijven beuken en de pijn niet meer ophoudt, dan is het alleen nog een kwestie van tijd.
Het was Nick die hem eerst zag. Zijn pa stond naast de kast met de insecten, de torretjes en de spinnen. Mooi rechtop. Zijn kin lichtjes naar beneden gericht. Nick dacht dat zijn vader hem niet had horen binnenkomen, in gedachten was verdronken, maar toen zag hij de donkere vlek in zijn kruis. En het touw. Een zeel dat was vastgeknoopt aan de horizontale trekbalk boven hem, dat zijn vader rechtop hield, op een centimeter van de houten vloer. Zo stond hij. Dood. Tussen zijn verzameling. Opgezet als de eeuwig wachtende hond.
Meedogenloos, dat was ze geworden sinds ze gestorven was. Want Nick twijfelde er niet aan dat de zelfdoding van zijn vader niet meer was dan weerwraak van Liesje. Haar vergelding omdat hij haar niet voor het gevaar had behoed. En hij vreesde dat hij de volgende zou zijn. Want niet zijn vader, maar hijzelf was de schuldige. Dat maakte van zijn jonge tijd een flitsende stroboscoop. Licht dat harteloos werd afgewisseld door de schaduw van het opgeknoopte lijf van zijn vader.
Hij verweet zichzelf dat hij hem niet had kunnen redden. Dat hij hem niet eens duidelijk had gemaakt dat de dood van Liesje ook hem had gevloerd. Dat hij niet alleen was. Hij haatte zichzelf dat hij het niet eens had geprobeerd. Samen, samen hadden ze er beslist uitgekomen. Hadden ze kunnen verhinderen dat het drijfzand van de spijt hen verder meezoog naar de krochten van de zelfverachting. Op zijn heldere momenten wist hij echter dat hij hem nooit had kunnen redden, omdat hij, evenmin als zijn pa, in staat was om in woorden te vatten wat in zinnen kan worden geuit.
Het schooljaar was om. Hij had twee maanden vakantie. Hij zette zich in de stad op de dorpel van de kathedraal en maakte snelle schetsen van de voorbijgangers. Toeristen die zich verzamelden op het plein, gekleed als narren, likkend aan hun ijs, het fototoestel om de nek. Op die manier zou hij de duisternis de baas blijven. Demonen sijpelen immers het brein binnen wanneer het stil is. Sluipen de schedel in via de spleten van vertwijfeling en verdriet.
Wanneer hij ’s avonds laat terug thuis kwam, trok hij zich terug in het schuurtje en maakte hij van zijn schetsen aquarellen. Als het weer hem treiterde, trok hij naar het ateliertje van de krantenverkoper. De olieverf en de terpentijn waren het wijwater en het kruisbeeld die de duivel op afstand hielden.
De zomer was alweer snel voorbij. Sinds de verstrooiing van de assen van zijn pa had hij nog nauwelijks met zijn moeder en zijn broer gesproken. Hij gruwde van hun kilheid en van hun gemis aan begrip. Hij wilde niets te maken hebben met Hannes’ geraas. Over zijn gemiste kansen. Zijn weigering om werk te zoeken. De slaande deuren, die tegen het einde van de zomer voorgoed werden gesloten toen hij met een grote zak op de rug hun moeder toeriep dat hij de wereld in trok.
Het vertrek van Hannes, de zoon die het meest op haar geleek, was te veel voor haar. Ze verdronk in zelfmedelijden, at meer zoet dan goed voor haar was en werd na het werk één met de sofa voor het televisietoestel. Alsof Nick niet bestond.
Hij schreef zich in voor de richting kunst. De eerste maanden leken goed te lopen. Zijn afwezigheid op de lessen kunstgeschiedenis en esthetica werden hem voorlopig gepardonneerd. Hij had immers onmiskenbaar talent. Zijn succes in het schildersatelier vertaalde zich steeds vaker in een stiekeme, nietsbetekenende, zielige wip met een van de meiden.
Hij dacht steeds minder aan haar, geloofde vast dat Liesjes demon in hem zijn meester had gevonden. Tot die ochtend dat de jonge stagiair hem bij zijn eerste les ongevraagd het paletmes uit handen had genomen en ermee de dikke laag olieverf van het doek had gehaald. Als een nietsontziende ijsschraper. Het naakt dat een seconde geleden nog op de laatste touche had gewacht, was een vuile vale vlek geworden. Hij zag terug de prop die zijn moeder voor de zomer van zijn tekening had gemaakt en bevroor vanbinnen. Nog voor de stagiair een reden had kunnen formuleren en de kans had gehad om de vod met terpentijn over het doek te vegen, landde Nicks vuist in diens gezicht. Een gebroken neus voor een uitgeveegd naakt. Een gesloopt gebit voor een gesloopte schoolcarrière.

Hij keek een laatste keer naar de houten veldezel waarover de deken hing, toen daalde hij de houten trap af en viel in de gammele vlekkerige sofa naast het grote rek in de hoek. Daarin stonden zijn oude werken. Dingen die hij aan de straatstenen niet kwijt raakte. Mooi, maar waardeloos. Hij balde de vuisten. Net als zijn schoolloopbaan, werd zijn schilderscarrière een flop. En net als zijn grote artistieke ambities werden al zijn relaties afknappers. Hij had meiden gekend uit alle hoeken van het land. Had zelfs een tijd samengewoond met de vurige Spaanse conciërge van de kunstacademie en was na een hevige veldslag in de armen beland van Lena. De zachtaardige, maar bloedeloze blonde dochter van zijn huisbaas. Het enige goeds dat uit die relatie was geboren was zijn kleintje. Fleurtje was in zijn hart geslopen van het moment dat hij het knorrende wurmpje in de handen had gehouden. Want op het moment dat ze haar glimmende oogjes had geopend, had hij haar herkend.
Hij veerde recht. Het geronk in de verte was onmiskenbaar het geluid van Anouks auto. Om een duistere reden voelde hij plots een onbestemde angst in zich opkomen. Het pakje! Het stond nog steeds op de keukentafel. Hij stormde de schuur uit. Moest hij het niet eerst zelf openen? Als het vanuit Argentinië was verzonden, had het wat met Anouk te maken. Of met haar vader. Het kon goed nieuws zijn, maar ook minder goed. Dat zou haar in de war kunnen brengen. En dat wilde hij verhoeden. Net als Fleurtje had Anouk vanaf de eerste seconde zijn hart gekaapt. En ooit moest de kwelling stoppen. Ooit moest zijn straf ingelost zijn. Op een dag zou de dood van zijn zusje verleden tijd zijn. Voltooid verleden. Als in uitgewist, geschrapt, vereffend. Fleurtje en Anouk mochten nooit de prijs betalen van zijn dodelijke blunder. Dat had hij gezworen.
Op het moment dat Anouk het tuinpad opreed, stormde hij met het pakje onder de arm de trap van de tussenverdieping op. In de hoek achter de driepikkel met de deken was het donker. Daar zou Anouk nooit durven komen. Dat wist hij zeker.

2

‘gouache’: een met dekkende waterverf gemaakt schilderij, waarbij de ondergrond niet meer zichtbaar is, dit in tegenstelling tot een aquarel (Wikipedia)

Door de kieren van de louvre luiken schenen zuinige reepjes zonlicht de slaapkamer binnen. Nick staarde naar de lijnen. Ze leken wel barcodes. Hij draaide zijn hoofd naar de gebronsde rug naast hem en glimlachte. Deze keer was de houdbaarheidsdatum niet overschreden. De scharrels die na de scheiding met Lena zijn avonden en nachten vulden, bleven nooit langer dan een week. Net lang genoeg om de koopwaar te keuren en te consumeren. Vaak nog in hun verpakking. Ruim voordat het product kon bederven. Jonge wijn, die je best drinkt voor hij ranzig wordt.
Anouk was anders. Hij kwam recht op de ellebogen en begluurde haar lichaam. Haar zwarte haar was kortgeknipt en stak tegendraads alle richtingen uit. Een schouderblad wees naar omhoog als een afgeknapte vleugel, haar naakte bovenarm was dun en pezig. Net als haar nek. Hoewel ze al sinds vorige zomer samen waren, bleef het hem verbazen dat ze het bed met elkaar deelden. Ze was het tegengestelde van zijn eerdere veroveringen, die liefst blond waren, vlezig en met uitgesproken vrouwelijke vormen.
Anouk was dan ook niet de buit van zijn versierkunsten geweest, geen prijs van zijn onvolprezen doortastendheid. Als hij eerlijk was, moest hij toegeven dat zij hem had binnengehaald en niet andersom.

Zijn appartement in de stad was niet direct de gedroomde plek voor een kleintje van zes. Tijdens de afgelopen zomervakantie was hij met Fleurtje naar Albi in het zuiden van Frankrijk getrokken. Het was geen fabel dat het licht er eerlijker was, dat de zee, de stranden, de steden, met hun platanen en getaande inwoners kleuren vingen die zich in het Noorden steevast vermomden in de grauwheid die je op ieders gezicht las.
Ze hadden doorheen de stad geslenterd, genoten van de zon op hun huid en waren als vanzelf naar het enorme bakstenen gebouw gezogen dat de stad beheerst. Het leek eerder op een vesting dan op een kathedraal en nodigde hen niet bepaald uit om langer op het plein te blijven dan de tijd van een ijsje. Net op het moment dat Nick had besloten om het museum van Toulouse-Lautrec, dat tegen de domkerk aanleunt te bezoeken, trok Fleurtje aan zijn mouw. Zonder een woord te zeggen nam de anders behoorlijk kwetterende jongedame hem bij de hand en leidde hem naar de hoofdingang van de kathedraal.
Het waren niet de enorme fresco’s van de Italiaanse meesters die hen bij de keel grepen. Evenmin de architecturale hoogstandjes. Toen ze de immense ruimte betraden, begreep hij wat haar aandacht had getrokken. De monumentale klank van het gigantische orgel benam hen de adem. De muren en de gewelven die tientallen meters boven hen het blauwige licht vingen alsof het de hemel zelf was, weerkaatsten de bovenaardse klanken. Gebiologeerd bleven ze minutenlang aan de ingang staan. Onbeweeglijk. Niet in staat om een voet te verzetten. Alsof ze bevreesd waren de organist te vertoornen en daardoor de magie te doorbreken.
Fleurtje was tegen zijn been komen schurken en had met een mengeling van ontzag en angst naar hem opgekeken. Plots was de muziek gestopt. De nagalm was nog heel even blijven zinderen tot hij was weggestorven. Geabsorbeerd door de felle kleuren die, overtuigd van hun onvergankelijke kracht en van hun gelijk, de bestorming hadden overleefd. Voorzichtig waren ze naar de immense fresco gestapt waarboven het orgel uittorende. Daar had hij Fleurtje op de arm genomen en fluisterend verteld waarom de naakten aan de ene kant een engel volgden en aan de andere kant de duivel. Met een onbestemd gevoel hadden ze de angstige blikken bekeken en te laat gemerkt dat de vrouw die hen voorbij stoof, enkele bladen uit de map die ze tegen haar borst gedrukt hield, was verloren. Pas toen ze zich hadden omgedraaid om de kilte te verlaten die dat soort kerken uitstraalt, zag Nick de partituren liggen. Maar nog voor hij zich kon bukken, was ze al op haar stappen teruggekeerd, had de bladen opgeraapt en zich haastig geëxcuseerd. Met snelle passen was ze naar de poort gelopen, had zich nog een keer omgedraaid en daarbij een stralende glimlach op haar gebruinde gelaat getoverd.

Nick haalde voorzichtig het laken weg en stapte het bed uit. De plankenvloer onder hem kraakte. Ze kreunde, draaide zich naar hem toe met de arm over haar ogen.
“Eén eitje is voldoende,” kraakte ze. “Het broodje licht geroosterd, graag. En het sinaasappelsap vers geperst, deze keer.”
Nick glimlachte, boog zich over haar en zette zijn lippen op haar voorhoofd.
“Ook goed geslapen, neem ik aan.”
Zijn blik bleef even rusten op haar naakte bovenlichaam. Heel wat mannen zouden haar te iel hebben gevonden en in een vorig leven hoorde Nick bij hen. Anouk sloeg haar armen over zijn tors en beet hem in de oorlel.
“Niet nu”, kreunde ze plagerig, “ik heb hoofdpijn.”
Het viel hem weer op hoe sterk ze was. Pezig, gespierd.
“Bovendien, ik moet dadelijk aan de slag. De generale repetitie is volgende maand en ik heb nog enkele lastige loopjes te oefenen.”
“Zoals je wil, lieverd. Aan bed of beneden?”
Ze keek hem ondeugend aan.
“Wat dan?”
“Je brik sinaasappelsap.”
Ze stak haar tong naar hem uit, sloot dan de ogen.
“Ik kom zo, Nicky. Even mijn droom afmaken.”
Net voor ze zich omdraaide en het laken over zich heen trok, zag hij het weer. Het lag tegen haar linker tepel aan en had de vorm van een hartje. Een klein bruinig vlekje. Niet groter dan een vingerafdruk. Van haar schepper, die, omdat hij dat nu eenmaal kon, niet zichzelf, maar zijn bijzondere kunstwerk een pluimpje had gegeven.
Nick daalde de krakende houten trap af. Gelukkig zijn, dat moest hij wel. Hij had geen keus. Dacht hij.

Nadat ze de kathedraal hadden verlaten, zetten ze zich een eind van de terrasjes op een houten bank. Een glas witte wijn zou gesmaakt hebben, maar dat was een gescheiden kladschilder helaas niet gegund. De camping net buiten Albi was al prijzig genoeg. Fleurtje nam een slok water uit het flesje dat ze daarna zuinigjes terug in het tasje aan de zijkant van haar rugzak stak. Ze keek haar papa aan en vroeg zich af of ze hem het flesje ook niet had moeten aanbieden. Nick leek haar echter niet op te merken, tuurde met zijn hand boven de ogen het plein rond. Ze kon niet zomaar verdwenen zijn. De felrode mouwloze jurk, A-lijn, met v-halsuitsnijding. Ze kon niet weg zijn.
“Ik fie haar nergens, pap.”
Hij schrok van het hoge stemmetje, glimlachte om de ‘f’ die sinds enkele weken de ‘z’ had vervangen, streelde haar schuldig over de krullen.
“Wie dan, moppie?”
Ze keek hem in de ogen. De opgetrokken mondhoek maakte een kuiltje in haar wang. Haar gefronste wenkbrauwen deden hem plots denken aan haar moeder.
“Zal ik een schets van je maken, wijsneus?”
Nog voor hij het kleine tekenblok uit zijn rugzak had gehaald, zat Fleurtje al in de juiste houding. Onmiddellijk kwam het beeld weer in hem op. Hij schudde het hoofd. Vergeefs. Want hij wist dat dit niet zou volstaan om de demon te verjagen. De laatste tijd was haar beeld wel vaker verschenen. Altijd op het moment dat hij Fleurtjes portret wilde maken. De beklemming had al een poos in zijn borst geknepen. De angst dat hij in Fleurtje Liesje zou herkennen op het moment dat ze net als zij zes zou zijn geworden. Hij nam het vette potlood in de vingers en concentreerde zich. Bij de eerste trekken zou de demon verdwijnen. Dat hoopte hij.

In de keuken stonden nog de glazen van de vorige avond. Nick spoelde ze om en zette ze in het afdruiprek op het aanrecht. Terwijl hij de sinaasappelen perste, keek hij over het kookeiland de living in. Als men hem een jaar geleden had verteld dat hij op deze plek het ontbijt zou maken voor een gevierde musicienne die op het moment dat het eitje en de toast werden klaargezet naakt tussen de lakens lag na te soezen, dan had hij het cynisme voor geen beet kunnen pruimen.
Zijn leven had tot vorig jaar bestaan uit herhalingen op hetzelfde thema. Zoutloze en banale relaties die, dat besefte hij best, steeds fout liepen omdat vrouwelijke warmte op zich voor hem niet voldoende was. Hij wilde vuur. Hitte die, als de vlam even minder oplaaide, minstens permanent gloeide. Een gloed die hij, zo leek het wel, vergeefs bij een vrouw zocht. Bij gebrek aan dat soort passie had hij een heel oeuvre bijeen geschilderd van vrouwenportretten. Types die hem tijdens zijn eenzame tochten door de stad kruisten. Jong en oud. IJzig of hoerig. Maagd of moeder. Afgemeten of groezelig. Kleurig of sepia. Olieverf of houtskool.
Nick zette het ontbijt op het ronde tafeltje aan de haard. Naast de schoorsteen hing het portret dat hij in Albi van haar had gemaakt. Sober ingekaderd. Haar glimlach zegde genoeg. Met zijn wijsvinger volgde hij de lijn van haar lippen. Streelde haar voorhoofd en verdronk in haar gitzwarte ogen die over zijn schouder naar een onbekende verte hadden gekeken. Hoe snel ging de tijd! Albi was haast een jaar geleden. Bestond het dat het leven plots en ongepland een andere wending nam? Beslopen door het raadselachtige lot. In de gedaante van een felrode jurk.

Het portret van Fleurtje was niet eens af toen ze plots achter hem was verschenen. Haar jurk blaakte in de zon als een vlammende fakkel.
“Wat een aardig portretje!”
Ze sprak hun taal, met een iets scherpere klinker. Wat hem van de bank had doen opspringen.
“En dat ging snel!” Wat erop wees dat ze hen al een tijdje in de gaten had gehouden.
“Je hebt wel een aparte stijl.”
Het aplomb! Hij knikte, haalde de schouders op.
“Je hebt niet één keer je potlood van het papier gehaald.”
De snedigheid! Hij knikte als een betrapte puber.
“Het lijkt wel of je de schaduwen met je potlood uit het papier schraapt.” En ze knikte als een kenner, de lippen bewonderend op elkaar geperst. Toen keek ze hem voor het eerst aan en lachte brutaal.
“Oh, maar natuurlijk. Mag ik me voorstellen: Anouk! Anouk Flores.” En ze maakte hierbij een kleine reverence.
“De organist?” stamelde hij. Hij schudde haar uitgestoken hand, brabbelde zijn naam en las in haar ogen dat ook vrouwen op een orgel spelen, als hen dat zint.
Ze zocht een geschikte afbeelding voor haar affiche, zei ze. En dat ze wel eens wat anders wilde dan de eeuwige portretten van de vaste fotograaf die ze niet eens zelf had gekozen. Ze had met een tedere glimlach naar Fleurtje gekeken.
“Zullen we naar mijn hotel gaan? Dan bestellen we een lekkere hap in het restaurant. En dan kunnen we daarna rustig werken.”
Doortastendheid kreeg voor Nick plots een heel andere betekenis.
Fleurtje was op de bank in slaap gevallen nog voor hij de eerste schets had gemaakt. Zijn aquareldoos en het stel goede marterharen penselen had hij altijd bij zich. Hij had haar portret dan ook onmiddellijk in gouache gezet. Hij wist immers dat hij de juiste kleur nooit meer zou kunnen vatten in de mistige kilte van het Noorden.
Hij glimlachte, hoorde weer haar kroelend gekir toen hij het portret voor haar had opgehouden. Hoe kon hij het ooit vergeten. Het had geklonken als een liefdesverklaring. Ze hadden erom gelachen. Als pubers. Na de glazen wijn, dat ook, maar vooral omdat ze in mekaars ogen het verdriet hadden herkend en hadden begrepen dat het veilig was voor elkaar.

3