TUNNELVISIE
STAN JACOBS

Elke gelijkenis met bestaande gebeurtenissen en/of personen berust op louter toeval.

© 2023 Stan Jacobs

Cover: ontwerp Stan Jacobs

Eerste druk: oktober 2023

ISBN 9789083178899
NUR 332

Uitgeverij Het Punt
Baasrodestraat 118
9200 Dendermonde

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of welke andere wijze ook zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Stan Jacobs

TUNNELVISIE

UITGEVERIJ HET PUNT
DENDERMONDE

2023

voor Sanda

Heel oprechte dank aan mijn twee trouwe proeflezers, Vera en Karen. Zonder hen zou het manuscript in de lade van de kast zijn weggekwijnd.

“Ik dacht dat twee schilderdoeken genoeg zouden zijn. Eén voor het weer met wolken en één voor het weer met zonneschijn. Maar al gauw nadat ik het zonnige moment begon te registreren veranderde het licht. Daardoor waren twee doeken niet meer voldoende om een waarachtige impressie van de natuur neer te zetten.” Claude Monet, Frans impressionistisch schilder (1840-1926)

Inhoudsopgave

Tunnelvisie

Inhoudsopgave

Hoofdstuk 1

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 5

Hoofdstuk 6

Hoofdstuk 7

Hoofdstuk 8

Hoofdstuk 9

Hoofdstuk 10

Hoofdstuk 11

Hoofdstuk 12

Hoofdstuk 13

Hoofdstuk 14

Hoofdstuk 15

Hoofdstuk 16

Hoofdstuk 17

Hoofdstuk 18

Hoofdstuk 19

Hoofdstuk 20

Hoofdstuk 21

Hoofdstuk 22

Hoofdstuk 23

Hoofdstuk 24

Hoofdstuk 25

Hoofdstuk 26

Hoofdstuk 27

Hoofdstuk 28

Hoofdstuk 29

Hoofdstuk 30

Hoofdstuk 31

Hoofdstuk 32

Hoofdstuk 33

Hoofdstuk 34

Hoofdstuk 35

Hoofdstuk 36

Hoofdstuk 37

Hoofdstuk 38

Kfar Kila “Good Fence Crossing” Lebanon.
2 July 2006, 11:15 p.m.

Behoedzaam neemt hij het deksel weg en richt de lichtbundel de diepte in. Hij deinst achteruit, drukt zijn sjaal, de keffiyeg, tegen zijn neus. De vochtige lucht die uit de tunnel opstijgt geurt naar oude wapenfeiten. Geroemd in de geschiedenisboeken van de overwinnaar, maar verschaald na jaren van gewapende vrede. Aan die vrede is sinds vanmorgen echter een einde gekomen. Hij tast naar de holster op zijn rechterheup, zet dan zelfverzekerd een eerste stap op de smalle metalen ladder.
Het duurt slechts enkele minuten voor hij een diepte van vijftig meter heeft bereikt, niet meer dan de grootte van de Libanese ceder. De lichtbundel tekent vreemde schaduwen tegen de ruwe wanden. Hij tuurt de verte in. Het is onmogelijk om doorheen de lange tunnel te kijken. Hij dooft de lamp, hurkt neer en spitst de oren. De stilte en de volmaakte afwezigheid van licht zouden elke gevoelige ziel verlammen en hier kunnen begraven. Hij perst de lippen op elkaar en trekt zijn neus op. Die angst krijgt geen kans. De zinderende woede in zijn borst laat daar geen plaats voor.
Een half uur, meer tijd heeft hij niet om de zeshonderd meter af te leggen. De grenswacht wordt precies om middernacht afgelost. Dat weet hij van Youssef, de onfortuinlijke boer wiens hoeve aan de rand van het dorp ligt, op enkele tientallen meters van de grens.
De gedachte aan de gruwel van deze ochtend doet hem opveren. Hij klikt op de knop van zijn lantaarn, kijkt op het scherm van zijn polshorloge en knikt. Lichtjes voorovergebogen zet hij zich in beweging. Links van hem ziet hij de roestige rail die moet gediend hebben bij het ruimen van het puin tijdens de graafwerken. Boven hem hangt de draad die de tunnel voorziet van elektriciteit. Hij had het licht kunnen inschakelen, maar rekent liever op zijn eigen lantaarn. Bovendien zouden de Israëlische soldaten hem al van ver kunnen zien naderen. Als ze de uitgang van deze tunnel op hun grondgebied al zouden hebben ontdekt. Hij rekent erop dat de boer zich niet heeft vergist. Het huis waar de ingang van deze tunnel zich bevindt, is volgens hem al een poos verlaten. Hij blijft echter alert. Deze tunnel kan van het ene op het andere moment door milities van Hezbollah worden gebruikt voor een vergeldingsactie. Vooral nadat de Israëlische premier vanmorgen het leger de “volledige vrijheid” heeft gegeven “te doen wat nodig is” om de door de Palestijnen ontvoerde Israëlische soldaat in de Gaza-strook te bevrijden. Dat maakte ook de soldaten aan de grensposten met Zuid-Libanon ongemeen nerveus.
Hij schudt het hoofd, kan het nog steeds niet vatten. Slaagt er niet in de beelden te wissen. Roodgekleurde foto’s van de boerin, de kinderen, het vee. Maar toen Youssef hem naar de plek achter het huis wees, was alles zwart geworden.
‘Ze was niet eens vijftien!’
De arme man depte zijn ogen met zijn keffiyeh voor hij zijn volle hand voor een derde keer voor zich uit hield.
‘Wala hataa, khamsat eashar, niet eens vijftien.’
Hij was aan het werk geweest op zijn akker toen de Israëlische soldaten op zijn boerderij hadden gezocht naar de ingang van de tunnel die ‘sjiitische terroristen ’gebruikten om ongezien aan de andere kant van de grens te komen. Zijn vrouw en kinderen hadden geen antwoord kunnen geven. Alleen Youssef wist dat de ingang onder de voederbak in de stal verborgen was. Ze hadden niets gevonden en hun woede op zijn familie gekoeld.
Toen hij tegen de middag nog steeds geen van de kinderen had zien opdagen met een fles vers water…
Zijn stem kraakte.
‘De ellendelingen hebben niet eens een kogel gebruikt.’

1

Het was Sunny die haar erop had gewezen.
Hij had net zijn intrek genomen in het oude flatgebouw dat door de eigenaar genoegzaam was ingedeeld in studentenkamers die door elke bewoner duiventillen werden genoemd. Niet omdat ze te krap waren of te lawaaierig, wel omdat het er een komen en gaan was. Elk jaar stond er wel een nieuwe naam op de deur. Maar Sunny zou een blijver worden. Dat zag je aan hem.
Hij was enkele jaren geleden met zijn ouders en zijn zusje vanuit het haveloze Libanon naar België gevlucht. Zijn vader was professor statistiek geweest aan de ‘Lebanese International University’, maar had zichzelf verbannen na een of ander schandaal waarvan Sunny enkel de woorden ‘copyright’ en ‘plagiaat’ had onthouden. Omdat hij ze uit kennisdrang had opgezocht. Want de kleine jongen die hij toen nog was, had een bloedhekel aan onwetendheid. Toen al. Alsof hij vreesde dat het onbekende de spot met hem zou drijven, hem met de kromme vinger naar de smadelijke ondergang zou lokken. Hem honend om zijn domheid.
Hij moet het brein van zijn vader hebben geërfd. De genen die door tientallen generaties van Feniciërs waren verfijnd tot een ode aan cijfers en getallen.
‘Zie je het niet, Louise?’ Ik probeerde niet eens meer mijn naam te corrigeren. Wiskunde was zijn onderdaan, taal zijn meester. Héloïse was voor hem onnodig ingewikkeld.
‘Wat moet ik dan zien, Sunny?’ Niet eens zijn echte naam. Die had ik wel onthouden, maar Abdul-Nasser paste niet bij het beminnelijke smoeltje dat werd beheerst door zijn blauwgroene ogen.
Hij wees naar het plaatje dat aan mijn deur hing, schoot met wijs- en middenvinger kogels af op de volgende deuren en glimlachte dan zijn witte tanden bloot. Ingekaderd door een zonovergoten gelaat.
‘Wat lees je, Louise? Begin hier,’ en hij richtte zijn schaars behaarde kin naar zijn deur die tegenover de mijne stond. Ik begreep niet waar hij heen wilde. Als ik hem niet beter kende, zou ik geloven dat hij me voor de gek hield. Dat was ik gewend. Mijn hele leven dobberde immers in cynisme. Maar Sunny dreef de spot niet met me. Dat zei zijn glimlach. Ik las dus het getal dat op zijn deur stond.
‘Ik zie het cijfer nul …’ Mijn schouders optrekkend en met hangende onderlip. So what, dacht ik erbij. Maar het verbaasde me dat ik het niet eerder had gemerkt.
Hij wees naar de deur naast de zijne.
‘Eén, en ernaast ook één, en dan twee, drie, geen vier maar vijf, dan acht, dertien, eenentwintig, vierendertig en hierboven op de eerste verdieping vind je kamer vijfenvijftig, naast negenentachtig.’ Hij keek glimlachend in mijn verbaasde ogen.
‘Heb jij …’ Ik keek hem met schuin hoofd aan. Dat was Sunny. Het kon niet gek genoeg zijn. Op een verlaten moment moet hij de kaartjes met de getallen in de ijzeren houdertjes op de deuren hebben geschoven. Zich voor geen moer druk makend om de verwarring die hij daarmee stichtte. Ik knikte. Krabde me boven het oor.
‘Hoe heette die kerel ook alweer? Een Italiaan, niet?’
‘Fibonacci,’ knikte hij.
‘Dit,’ hij wees naar de getallen, ‘is de rij van Fibonacci. Ieder getal in deze reeks is de som van de twee voorgaande getallen.’
Ik knikte, maar hij zag aan me dat ik niet onder de indruk was. Fibonacci was jaren geleden in mijn puberhoofd verdronken. Het was totaal zinloos om een reanimatie te overwegen. Ik hoopte maar dat Sunny, net als mijn leraar wiskunde zo’n tien jaar geleden, dit begreep. Een warme thee wachtte op me en ik moest dringend.
‘Zie je, Louise,’ ik stapte mijn kot binnen, ‘als je de reeks zou voorstellen als vierkanten met, steeds oplopend, een zijde van één, twee, drie, vijf centimeter, dan krijg je een lijn die de spiraal van Fibonacci wordt genoemd.’
Hij drukte mijn deur wijd open en gooide zich in mijn afgeleefde fauteuil.
‘En zo’n spiraal vind je overal op de planeet.’ Hij staarde me aan, sprong terug recht met de handen in de lucht. ‘Zelfs in het heelal!’
Het klonk alsof hij zelf de reeks had bedacht. Deed een paar pasjes als een bezopen danser en lachte luid. Ik zette twee kopjes op de houten krat die uit onversneden overlevingsdrang gewillig de rol van salontafeltje op zich nam.
‘Allemaal heel mooi, Sunny, maar wat doen we daarmee?’
Ik had net zo goed de fundamenten van de wiskunde kunnen ontkennen. Beweren dat één en één gewoon elf is. Dat de zwaartekracht een fabel is en de aarde doodgewoon het middelpunt van het heelal.
‘De spiraal in schelpen, slakkenhuisjes, zonnebloemen, kolen als de romanesco, onze vingerafdruk, de spiraal op onze kruin, de dubbele helix van ons DNA, maar ook in de sterrenstelsels …’
Hij liet zich op de bank zakken. Ontzet door mijn onwetendheid. Ontgoocheld in onze vriendschap. Leek het. Een volle seconde. Toen sloeg hij zijn handen op zijn dijen en gierde als een hyena.
‘Ik kan je niet bekeren tot de wiskunde, Louise,’ schokte hij, ‘maar geef toe dat getallen meer zijn dan je denkt. Het zijn,’ hij sloot een tel zijn ogen, als een dichter die zorgvuldig naar zuinige woorden zoekt, ‘het zijn de bouwstenen waaruit alles is gemaakt. Het zaad van de goden. De kwintessens van de kosmos.’

Het zou niet bij die ene bekeringspoging blijven. Overal vond ik post-its met vraagstukken. Tussen mijn cursussen, tussen de vaat, op mijn hoofdkussen, zelfs in mijn wc-rol. De masterthesis voor middeleeuwse geschiedenis die ik voorbereidde was echter te tijdrovend om nog uit te rekenen hoe ik door vier keer het getal negen te gebruiken kon uitkomen op honderd, hoe vaak het getal zeven voorkwam tussen nul en honderd, hoe ik een rijtje kon afmaken, welk getal er niet in de rij hoorde.

Bekeren kon hij me niet. Wiskunde bleef een onmogelijke liefde. Toch was zijn geestdrift aanstekelijk. Dat merkte ik wanneer ik de eindeloze reeks data uit het hoofd leerde. De getallen van twee, drie of vier cijfers werden meer dan haakjes waaraan ik de historische gebeurtenissen ophing. Ze begonnen te leven, kregen een identiteit. Het gebeurde ook steeds vaker dat de digitale klok een datum aanwees in plaats van een uur. Wanneer een dronken buur me ’s nachts uit mijn slaap haalde las ik het jaar vierhonderdtien, de plundering van Rome door de Visigoten. Om zeven uur tweeëndertig in de ochtend versloeg Karel Martel de Arabieren in Poitiers en tegen de tijd dat de lessen beëindigd waren, hadden de Spaanse conquistadores de Azteken nagenoeg volledig uitgeroeid.

Het moet de oosterse gastvrijheid zijn geweest die me elke avond bij hem uitnodigde. ‘Bij hem’ betekende dat ik vanuit mijn eigen kamer precies twee passen moest zetten om een duwtje te geven tegen zijn altijd op een kier staande deur. Liggend op zijn bed gromde hij dan mijn naam als een vraagteken en staarde onverstoord verder in een cursus die hij neuriede als een zanger met de nieuwe muziekpartituur in de hand. Hij was te verdiept in de melodie der getallen om mijn blos te zien. Merkte niets van mijn verwarring. Ving niet één keer de geur op van het wijfje dat zich in zijn nest waagde. Het was inmiddels november. We riepen mekaar elke ochtend wakker, deelden elke maaltijd, deden onze inkopen met z’n twee, waren samen de notoire afwezigen op fuiven en cantussen, vergaten al schakend en dammend de tijd, vielen elke zondagavond na het weekend bij de ouders in mekaars armen. Als een oud stel. De twee wielen van dezelfde tandem. Mekaar rechthoudend, maar altijd bij definitie op een afstand van elkaar. Was het zijn onbevangenheid, zijn onbeschroomdheid die me aantrok of was het de broer die me ontbrak? Ik ontkende vurig het laatste. Het werd tijd dat ik duidelijker seinen aan hem gaf. Een korte jurk. Een vergeten beha. Wat doorschijnends. Het kwijlende stemmetje van de poppetjes met de gozers op de laatste rij van de aula.
Het stond te gebeuren, die avond waarop hij zijn jas over mijn schouders had gelegd. Het was plots beginnen regenen. De bioscoopzaal had ons de volle twee uur uit de werkelijkheid ontvoerd. Ik had me vereenzelvigd met het verliefde delletje op het scherm. Ik sloeg mijn zwaar opgemaakte ogen naar hem op, likte over mijn vuurrode lippen en drukte hem tegen de deur van mijn kamer. Een vochtig waas steeg op uit zijn haar. Ik haalde zijn pull over zijn schouders en graaide in een geoefende beweging een handdoek van de stoel. Laat me even. Dat was alles wat ik zei. Hij liet me begaan. In het duister merkte ik zijn verwarde blik niet. Ik wreef zijn borst droog, zijn haar dat plots krulde als het pluis op de staart van een veulen, sloeg de handdoek rond zijn nek, trok zijn hoofd naar me toe en deed wat ik tot dan slechts in mijn dromen had gedurfd. Ik kuste hem. Prompt op de mond.

Er was geen enkele manier waarop ik het kon weten. Het bed had gevaarlijk gekraakt, vermanend, dreigend dat het deze onaangekondigde uiting van dierlijke gretigheid niet tolereerde. Dat het in elkaar gezet was om slechts één slaperige gast te dragen en hoogstens een enkele keer een discreet solootje kon tolereren. Ik had de meiden op de middelbare school met samenzweerderige gebaren aan elkaar verslag zien uitbrengen van hun laatste flirt. Maar ze draaiden steevast de rug naar me wanneer ze me in de gaten kregen. Ik had gebiologeerd gekeken naar de innige omhelzingen van de acteurs van mijn favoriete series, maar ik had niet meer opgeslagen dan geluiden, woorden, beelden. Verhalen van anderen die me er alleen maar op wezen hoe onbemind en onbewoond ik was.
Sunny was onder me beland, zijn handen op mijn billen. Ik was als een omgevallen boom op hem blijven liggen, mijn takken verward in zijn natte haren. Roerloos, niet begrijpend wat ik met mijn opwinding moest. We staarden schaapachtig in elkaars ogen. Twee naïeve broekjes. Met een lichaam waarvan we de taal niet kenden. Niet de juiste woorden, niet eens hun intonatie.
Ik moet zo bedrukt hebben gekeken dat zijn wenkbrauwen plots de hoogte ingingen. Wolken die door de zon werden verdreven. Zijn ogen schitterden, zijn schouders begonnen te schokken. Diep in hem piepte een lachje, dat opsteeg als borrelend water uit een bron en een hikkende fontein werd. Ik sprong op, streek mijn rokje glad en zette verontwaardigd een stap achteruit. Ontnuchterd, teleurgesteld. Hij kon niet snel genoeg verdwijnen. Maar nog voor ik mijn mond kon openen greep hij me bij de hand en trok me naast zich op de rand van het bed.
‘He, Louise …’
Hij legde zijn hand in mijn nek, haalde met zijn wijsvinger de zwarte lok weg en keek me diep in de ogen. De ogen die ik voor iedereen verborgen wilde houden. Vooral het linkse, dat Sunny net had bevrijd. Had vrijgepleit. Zonder het te veroordelen.
‘Ik leg het je wel eens uit. Dat beloof ik je, op het hoofd van …’
Hij speurde het plafond af naar het juiste hoofd waarop hij kon zweren. Ik was hem voor.
‘Op het hoofd van je maatje Fibonacci?’
Zijn ademhaling haperde. Hij sloeg zijn ogen neer. Had ik hem beledigd? Op zijn ziel getrapt? Zo leek wel, want hij kwam recht, keek door het raam dat voor drie kwart was beplakt met oude kranten.
‘Je begrijpt me niet, Louise.’
Hij trok me overeind, nam me in zijn armen. Drukte zich tegen me aan met een tederheid die me verwarde. Beschermend, alsof ik breekbaar was. Ik voelde geen begeerte in zijn omhelzing. Omdat ik een te smalle kledingmaat droeg? Omdat ik te klein was, niet blond, de verkeerde dingen zei, te snel at, te snel lachte, te traag sprak, te laat zijn grappen begreep, te sloom was? Of was ik niet ondernemend, niet doortastend genoeg? Zoals alle andere meiden die hun tijd niet leken te verspillen. Onder mijn schedel raasde een orkaan. Ik drukte mijn bekken lichtjes naar hem toe. Forceerde een zucht. Sunny schrok op en duwde me van zich af. Was het mijn geur? Mijn oksels, mijn adem, mijn haren, mijn parfum?
Alsof hij mijn gedachten kon lezen, schudde hij het hoofd.
‘Het is niet dat ik je niet aardig vind, Louise.’
Ik voelde mijn benen onder me wegslaan. Me aardig vinden! Hetzelfde als me graag mogen, me lusten. Dat deed je met een maaltijd, met frieten, spaghetti, taarten en soesjes. Ik vond katten en honden aardig, kleine kinderen en lieve oudjes. Dat wilde ik hem godverdomme zeggen, maar ik kreeg de kans niet.
‘Je weet dat ik gek ben op getallen. Dat wiskunde mijn taal is. Dat weet je, toch?’
Hij wachtte even. Als een juf die van het schoolmeisje om een blijk van belangstelling vroeg. Een scherpe blik, handjes mooi over elkaar. Wat weerhield me om me los te rukken en terug de kille maar eerlijke regen in te rennen? Sunny voelde mijn wrevel.
‘Wel, van alle getallen ben ik het eenvoudige getal “nul”.’
Ik keek hem in de ogen. Was dit een grap? Dacht hij me met deze onzin naar bed te sturen?
‘Nul is de belichaming van leegte, de afwezigheid van hoeveelheid. Nul is neutraal, maar vooral, het is het enige gehele getal dat bij vermenigvuldiging met een ander getal, het resultaat nul geeft.’
Hij wachtte een tel. Peilde welk effect deze nonsens op me had. Ik trok mijn schouders op, schudde het hoofd.
‘Je spreekt in raadsels, Sunny. Ik … ik herken je niet.’
Hij hield mijn hand stevig in de zijne. Alsof hij vreesde me kwijt te raken. Besefte hij dan niet dat het net andersom was?
‘Begrijp je het niet?’ Hij keek me zorgelijk aan. Leek het oprecht te menen. Dat hij een “nul” was.
‘Als ik me met jou verenig, Louise, dan zijn we samen nul. Niks.’
En om me helemaal uit het lood te slaan, spelde hij:
‘N-i-k-s. Ik ben niks voor jou.’ Met de nadruk op jou.
Uit de hersenplooien waarin ik hoogst ongemakkelijke details had weggestopt, borrelde de waarheid op naar mijn verdoofde bewustzijn. Beelden die achteloos naar de prullenmand van mijn brein waren geklikt. De deur van zijn kamer die altijd op een kier stond behalve die keer dat hij hoogdringend een bijles aan zijn medestudent Jonas had moeten geven. Zijn ongeïnteresseerde blik die van mijn naakte borstjes naar de kranten op het raam gleed toen ik in zijn bijzijn mijn pull ruilde voor een T-shirt. Zijn ogen die hij te snel neersloeg toen ze de mijne kruisten.
De waarheid beukte als een vuist in mijn gezicht. Alles werd duidelijk. Soulmates, dat waren we. Ik moest niet hopen op meer.
Weer veegde hij de lok weg die voor mijn linkeroog hing. Als een gordijn waarachter de waarheid schuilt. Ik liet hem begaan. Mijn eerlijkheid naast de zijne. De enige manier om onze vriendschap in evenwicht te houden.
‘Heterochromie is evenmin een ziekte als homofilie, Louise.’
Zijn stem kraakte.
‘De verschillende kleur van je ogen, blauw en bruin, het is niet de norm, maar beslist een deel van je schoonheid.’
Hij keek over mijn schouder naar de miezerige maan die uitrustte op de rand van de kranten. Wachtte op me. Liet me de tijd. Ik knikte. Er was wel degelijk een manier geweest waarop ik het had kunnen weten. Hij had seinen genoeg gegeven. Ik kon het alleen mezelf verwijten. Ik sloeg mijn armen om zijn tors en drukte hem tegen me aan. De tranen die in zijn natte haar verdwenen lieten geen sporen na. Zijn lippen brandden nog op mijn voorhoofd toen hij mijn kamer verliet.

2

453
Attila de Hun wordt tijdens zijn huwelijksnacht vermoord door een jaloerse haremvrouw. Of stierf hij toch ten gevolge van een gesprongen bloedvat in de keel na jarenlang overmatig drankmisbruik?

04.53 uur.

Ik staarde naar de rode cijfers die door mijn wekker op het plafond werden geprojecteerd. Wie of wat had me gewekt? Bezopen buren? Bedrijvige stelletjes die even de kartonnen muren waren vergeten? Onwaarschijnlijk. Jaren geleden al had ik mijn oordopjes afgevoerd en was ik er stilaan in geslaagd om de buitenwereld van me af te sluiten. Dommelend in de schuit van de zeppelin die zich niet langer druk maakte over de opgewonden mierenkolonie onder me.
Ik spitste de oren. Schuifelende voeten. Niet eens ver van me vandaan. Gedempte stemmen.
‘Laten we teruggaan, Jordy. We gaan hier niets vinden. En stel dat iemand ons ziet …’
‘Hou je bek, Vic! Hier is geen kip meer wakker.’
‘Godverdomme schijtluizen, shut the fuck up!’
De stemmen naderden de deur van mijn kamer. De sleutel! Ik gleed het bed uit, draaide de deur op slot en drukte me verschrikt tegen de muur. Het geknars had het hele gebouw gealarmeerd. Er kon net zo goed een sirene zijn afgegaan. Ik hield de adem in en luisterde gespannen. Het gedreun in mijn borst en het gesuis in mijn oren joegen me terug onder de lakens.
Pas nadat het geraas in mijn hoofd was gaan liggen, stak ik het hoofd weer boven water. Het was volkomen stil in de gang. Ik had me aangesteld, was alweer de kleuter geweest die om papa riep, zachtjes, zodat mama het niet hoorde. Mijn papa die de tik op de muur had gehoord en die een tel later zijn hobbykamer verliet om me te verzekeren dat de schaduwen op de muur geen spoken waren, het geruis niet de bezem van de heks, slechts het ritselen van de bladeren onder het openstaande raam. Mijn lieve papa die heel even lepeltje kwam liggen, me in zijn armen sloot als een oesterschelp rond haar parel. Slaap nou maar, anders wordt mama boos. Die daarna weer naar zijn hobbykamer trok. De enige plek die mama hem gunde, omdat zij alleen maar hoofdpijn kreeg van de oplichtende schermen, het gezoem van de talloze computers, het geflikker van de lichtjes, zijn geratel op de toetsen.
Hij had zich ingegraven in de eenzaamheid van zijn digitale wereld. Net zoals hij dat had gedaan op kantoor waar hij de eeuwige ondergeschikte was gebleven. Die na het werk nooit wat was gaan drinken met zijn maten, die hij niet eens had. Altijd mooi op het uur thuiskwam. Als de tram niet vast was komen te zitten in de klemmende benauwdheid van de spits.
Op dezelfde manier had hij zich thuis ingegraven. Eerst nog in een loopgraaf waarin hij naar links of rechts kon, maar waarin hij zijn kop riskeerde als hij die uitstak. Later leek de sleuf te zijn dichtgeslibd zodat alleen zijn hoofd nog boven de grond stak. Zoals dat werd gedaan door boeven in ruwe westerns.
Zo werd hij alleen nog toeschouwer, getuige van de stilte in het huis, want pratende mensen waren stoorzenders. Hinderden haar moeder wanneer ze de bijbel las, zich voorbereidde op de wekelijkse lezingen in het zaaltje van de Wachttorengenootschap. Waarna ze de straat op kon om zo veel mogelijk twijfelaars te bekeren tot het geloof in Jehova. Honderddertig uren per maand, want dat was de regel om een speciale pionier te worden, die in het hemelse rijk zou worden opgenomen wanneer het einde der tijden was aangebroken. En daar zou de mensheid niet lang meer op hoeven te wachten, wist ze. Want satan was overal. Je moest wel stekeblind zijn als je hem niet zag. Dan wees haar kin naar haar dochter die het teken van de duivel in haar ogen droeg.
Net zoals papa had ik mezelf begraven. In boeken. Sinds ik op mijn twaalfde The Hobbit had gelezen en even later The Lord of the Rings, was ik helemaal in de ban van middeleeuwse sagen en legendes. Ik verslond al de boeken die met de middeleeuwen te maken hadden en al snel bleef ik steken in de eindeloze reeks intriges, verraad, moord en schandelijke zelfzucht.
Ik lag nachten wakker van de grimmige verhalen en kon maar niet begrijpen hoe mensen in staat konden zijn om een ander de duivel aan te doen voor een schijfje materieel geluk.
Wat ik wel begreep was dat alles draaide om macht. De overredingskracht die de massa verblindde. Ik was er inmiddels mee vertrouwd dat zowel vrouwen als mannen meesters konden zijn in manipulatie. Ik hoefde slechts te kijken hoe het er thuis aan toeging. De eerste kans om te ontsnappen aan de tirannie van mijn moeder liet ik dan ook niet gaan. Op mijn kot kon ik me ongestoord verdiepen in de geschiedenis van de mensheid en in mijn eentje verbaasd zijn over de slaafse volgzaamheid van haar figuranten die gevaarlijk raasde langs beknepen domheid.
Ik zou beslist zwaarmoedig geworden zijn van al het leed in de kroniek van de mensheid als Sunny niet de kamer tegenover de mijne had ingenomen. De eerste keer dat hij me de helft van zijn pizza aanbood, was hij glimlachend mijn kamer binnengekomen. Hij had niet eens aangeklopt en het was ook niet bij hem opgekomen om zich voor te stellen als mijn nieuwe overbuur. Hij had eenvoudigweg de doos met de lauwe pizza op het bed gegooid en zich wijdbeens voor me gezet. Grijnzend had hij het boek uit mijn handen getrokken en me met opgetrokken wenkbrauwen aangekeken.
‘Nou nou, heavy stuff! Koningmoorden door de eeuwen heen. Het zal allemaal wel.’ Hij had het boek naast de vergeten pizza gegooid en me bij de hand genomen.
‘Tijd voor wat leuks. Een mens moet zich maar niet te druk maken over de dingen die al voorbij zijn. Een biertje om de hoek?’
Zijn geestdrift bleek onverwoestbaar. Als een diamant. Die als vanzelf over mij straalde. Die me uit mijn jeugd tilde en me een onverwachte inkijk bood in de leukere dingen van het leven.

De ringtone in de kamer tegenover de mijne klonk als het klaroengeschal van de naderende cavalerie.
‘Jesus Quinten! Wil je de hele keet op onze kop! Zet die herrie af en help ons de smartphone van die roetmop te vinden!’
Wat had ik gehoord? Sunny? Ik wipte het bed uit, ontgrendelde de deur, bedacht me. Mijn wekker projecteerde de dood van Attila’s erfopvolger en oudste zoon Ellac op het plafond. De rode dubbelepunt knipperde hijgend op het ritme van mijn ademhaling. Ik schudde het hoofd. Sunny zou nooit zijn smartphone vergeten en helemaal niet door anderen in zijn kamer laten ophalen. Er klopte iets niet. Ik greep naar de bezem die als een schildwacht naast de deur stond en opende de deur op een kier.
De onverlichte gang was verlaten. Alleen een streepje licht boorde zich door de deurspleet recht tegenover me. Het gemurmel vermengde zich met schuivende stoelen, krakende kastdeuren, krassende lades. Ik keek naar de bezem en kon een nerveuze giechel niet onderdrukken. Dacht ik echt dat ik hiermee wat kon uitrichten als ik bedreigd werd? Door twee of drie kerels.
Ik moest me maar niet druk maken. Er was vast een reden waarom men op zoek was naar de smartphone van Sunny. Hij was verhinderd, was te dronken, zijn studentendoop was nog steeds niet afgelopen. Een doop waarvoor ik zelf drie jaar geleden vriendelijk had bedankt. De faculteit Ingenieurswetenschappen had echter een genadeloze traditie. Als je gerespecteerd wilde worden, mocht je niet ontbreken. Dat had Sunny begrepen. Voor zijn medestudenten was hij altijd Abdul-Nasser gebleven. De schoorsteenvegerskreet ‘roetmop’ klonk nog nauwelijks, maar werd nog wel door een harde kern gebruikt. Het leek hem niet te raken. Hij verdedigde die lui zelfs. Ze zijn jaloers op me, zei hij dan, dat ik niet hoef te zonnen om er goed uit te zien. En wellicht ook om je cijfers, vulde ik dan aan.
Dat hij de dagen voor de doop toch wat gespannen was, bleek uit het feit dat hij geen centimeter van me week. Hij raasde door de stille momenten heen en hing tot laat bij me op de uitgebluste zetel. De doop was niet zomaar een pretje, verzekerde hij me. Het was belangrijk voor hem, hij wilde vooral geen uitzondering zijn, was vastbesloten om evenveel kansen te grijpen als de anderen. Want zo’n studentedoop was als een initiatieproef, een inwijdingsritueel. Dat moest je ernstig nemen, want als je slaagde, gingen alle deuren voor je open. En slagen zou hij, al moest hij tot het uiterste gaan.
Ik stond nog steeds met de bezem aan de deur toen die met een ruk werd opengegooid. Voor ik het goed besefte troonde een reus wijdbeens boven me. Een onbestemde geur hing rond hem. Van verschaald bier, tabak, wiet en een mix van etensresten die op zijn minst vervallen moesten zijn. Ik probeerde recht te komen, maar voelde hoe de voet steeds zwaarder op mijn borst drukte.
‘Wilde je vertrekken of ben je net terug van je vlucht?’
Door het duister kon ik niet zien wie me op de grond hield, maar de toon was me niet ontgaan. Mijn witte nachtjapon, de losse haren, de bezem die ik nog steeds in mijn hand had. Ik kon me niet harder schamen. Of ergeren. De angst raspte echter in mijn keel toen hij de druk opvoerde.
‘Laat haar, Jordy, deze weet nergens van.’
Maar Jordy greep me bij de bovenarm, trok me overeind en drukte me verder mijn kot binnen. De twee anderen volgden. Als luitenants achter hun generaal.
‘Wat is dit? Wat zochten jullie in zijn kamer? Waar is hij? Waar is Sunny?’
De ‘y’ gleed uit en verdween zuchtend door mijn neus. Ik had me verraden.
‘Sunny?’ Jordy keek met opgetrokken mondhoek naar de twee anderen, richtte zich terug naar mij.
‘Horen jullie dat? Deze jonkvrouw is beste maatjes met onze jongen!’
Hij trok me overeind, zijn mond op een centimeter van mijn oor. Hij stelde hier de vragen, siste hij. Ik trilde als een naakte chihuahua. Haalde de schouders op en wilde mijn fleece van de stoel nemen, maar hij greep me bij de pols.
‘Ik vraag het je slechts één keer, snoes. Waar is … “Sunny”?’
Hij had de naam uitgesproken alsof het een slak was die tussen zijn sla zat. Ik schudde het hoofd, had geen idee waarover hij het had. Sunny had bij hen moeten zijn … met zijn smartphone.
Een knoop zette zich vast in mijn buik. Ik keek hen een voor een aan. Vic en Quinten, de luitenants. Het was hen aan te zien dat ze niet snel genoeg hier vandaan konden. Ze zagen er berooid uit. Twee daklozen, die op dit uur, vijf uur in de ochtend, naar de warmte van een bed verlangden.
Jordy had me inmiddels losgelaten. Als een stroper keek hij om zich heen. Ik griste snel het deken van het bed en sloeg het om mijn schouders. Minder tegen de koude dan tegen zijn blik. Ik schudde traag het hoofd.
‘Gisteravond, rond achttien uur. Zijn doop … ik weet niet …’, kraste ik.
Hij haalde zijn neus op en kwam op me af. Voor ik het kon verhinderen greep hij me bij de nek, trok me naar zich toe en sloeg brutaal de andere hand tussen mijn benen. Mijn kreet was niet meer dan een kreun. Verlamd. Door de overmacht, maar vooral door de verontwaardiging, de woede die ik bij me voelde opkomen.
‘Genoeg, Jordy, laat haar met rust!’
Een van zijn luitenants pleegde hoogverraad, bleek de kracht te vinden om zijn generaal bij de elleboog te nemen en me van hem weg te drukken. Jordy sloeg de hand van zich af en grijnsde.
‘Eén woord, je laat niet één woord los over ons bezoekje, hoor je!’
Als een gluiperige charmeur haalde hij de lok voor mijn linkeroog weg en snoof toen luid.
‘Een heks, ik zag het meteen.’
In een flits was hij bij mijn bureautje en griste hij mijn dagboek weg. Het in bruin leder ingepakte logboek dat me overal vergezelde, me door mijn jeugd had geleid. Dichtgesnoerd met een touwtje dat ooit wit was geweest. Blank als een kinderziel, maar voorbestemd om vaal te worden. Te rafelen, te knappen.
‘Ik zet al je hartsgeheimen op het Net als je onze afspraak niet nakomt.’
Hij draaide zich om en sloeg de deur met een smak achter zich dicht. Zijn lach zinderde nog minutenlang na in de gang.
Het duurde een eeuwigheid voor mijn vingers Sunny’s nummer hadden ingetoetst. Mijn bevende mobieltje herkende zijn voicemail die drie keer herhaalde “dat hij met zijn digitale telraam in de weer was en beslist zou terugbellen als zijn bellimiet het toeliet.”
De kokende douche slaagde er niet in de beklemming en de vernedering weg te spoelen.

3