APRIL
kind van een boef

Tweede druk, juli 2022
© April van der Bijl

Redactie: Micha Jacobs en Eddy Veerman
Ontwerp en lay-out: Vincent Sterk/das Studio
Foto auteur: Maarten Albrecht

ISBN: 9789083186672
NUR: 339

vesperpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Voorwoord

Lieve papa,

Ik draag dit boek op aan jou, uit dankbaarheid voor alles wat je me hebt gegeven, voor alles wat je me hebt geleerd. Toen je nog in mijn leven was, maar ook daarna.

Met het delen van mijn verhaal wil ik andere mensen inspireren, of nog mooier, mensen helpen die ook een trauma hebben opgelopen of er nog in zitten en zich ook gevangen voelen in hun verdriet of het verleden.

Dat delen is niet makkelijk, pap. Vanwege mijn angst om die ene dag weer te herbeleven, bang dat ik dan weer in dat moment zit. Het moment dat écht is gebeurd en waarvan ik wilde dat het nooit was gebeurd.

Ik wil de pijn niet meer voelen, maar ik voel hem nog steeds, elke dag.

Trek ik het wel om ‘m te beschrijven, die 20ste april van 2006? De dag die mij nooit loslaat, omdat ik de kans niet heb gekregen om mijn vaders dood op een ‘normale’ manier te verwerken. Maar als ik alles over die bewuste dag, de weg ernaartoe en de reis daarna opschrijf, helpt dat misschien om tegen mezelf te zeggen: “April, je mag doorleven.”

Ik hoef me niet schuldig te voelen als het of jij, papa, er even niet is in mijn gedachten. Ik hoef niet bang te zijn dat ik gelukkig mag en kan zijn zonder jou, want ik weet dat ik echt alles, álles, voor je gegeven heb.

Het heeft heel lang geduurd voordat ik kon zeggen: “Het is nou eenmaal zo gelopen.” Tot het moment van acceptatie er was, dat ik er niks meer aan kon veranderen, hoe graag ik het ook zou willen.

Het is de realiteit: je bent vermoord en ik moet je leren loslaten, hoezeer ik dat eigenlijk niet wil. Fysiek moest ik je laten gaan, maar wie je was zit voor altijd in mijn hart en hoofd. Loslaten en accepteren hoort bij het verwerken, waar ik juist in ben blijven hangen. Dat loslaten gaat me ook lukken. Je hebt en houdt een speciaal plekje in mijn hart. Wat wij hadden, was zó bijzonder. Misschien zijn er mensen die dat niet snappen, maar ik snapte jou.

Mensen mogen ook niet zomaar oordelen, maar ze doen het wel. Ze doen aannames, plakken overal stempeltjes op. Eigen schuld, dikke bult, of: daar zal-ie het zelf wel naar hebben gemaakt. En ik? Ik word weggezet als kind van een crimineel. Ze weten niet eens hoe het echt zit en vergeten voor het gemak dat er ook mensen áchter dat verhaal zitten. Nabestaanden, achterblijvers, onschuldige mensen: ook hun levens worden verwoest.

Ik weet hoe het is om depressief te zijn, ook al zie je dat niet aan de buitenkant. Ik heb jaren medicijnen moeten slikken, omdat ik de dagen niet kon verdragen. Ondanks dat een deel van mijn levensgeluk is verpest, kende ik ook mooie en goede dagen, dus ik weet dat ik de pijn van het trauma kan overwinnen. Dat mijn betere kant het zal winnen van mijn depressieve kant. Maar dat gaat niet zomaar, daar zal ik kei- en keihard aan moeten werken.

Kúnnen verwerken is geen vanzelfsprekendheid. Kijk naar mij. Mijn brein en ik, we konden het niet. Ik ben door een hel gegaan. Wat die tocht vol tranen, spiegels, therapieën, duisternis, licht en mooie herinneringen mij heeft opgeleverd – of juist niet – wil ik delen. Dat is niet makkelijk, pap. Want ik ben er nog niet. Maar ik moet het doen, ik móet het doen. Voor jou en voor mezelf.

Zodat mensen, jongeren vaak nog, wel drie keer nadenken voordat ze iets doen waar ze later spijt van krijgen. En waar ze ook hun ouders, broertjes, zusjes en kinderen mee duperen.

Door het verhaal te delen leren jouw kleinkinderen te begrijpen waarom ik zo vaak niet de moeder voor hen kon zijn die ik wilde zijn. Omdat ik gebukt ging onder het kwijtraken én het missen van mijn papa. Ze leren begrijpen wie jij was, pap. En wat voor een opa jij voor hen zou zijn geweest.

Ze leren begrijpen hoe ‘de grotemensenwereld’ ook kan zijn en ik hoop dat zij daardoor de wereld een beetje mooier gaan maken. En niet alleen zij; ook iedereen die dit boek leest. Zodat hetgeen wat jou en ons is overkomen ook een andere betekenis krijgt.

Bedankt dat je mijn papa was. Ik hoop dat je van boven meekijkt, pap, en dat je trots kan zijn!

Liefs, April.

Inhoud

Het is niet goed

Doodskist uitzoeken

Papa komt thuis

Ik leef mijn eigen leven

Mama

“Ik heb hier een leuke jongen voor je”

Jarig in de bajes

Vrij en toch gevangen

Rechercheurs voor het raam

Hoe ga ik dit vertellen?

Opsporing verzocht

Kogeltje

Oud en nieuw

Andere kinderen

“Ik vindt je véél praten”

Hoop doet leven

Het lot in de handen van de rechters

Het bankje

Een goede boef

Voor altijd een schaduw in mijn hoofd

Waarom ben ik zoals ik ben?

“Kijk eens omhoog”

Groep 8

Fotoalbum

Foto’s die je echt niet wil zien

Papa, wat wil je me nou nog vertellen?

“Mag die vrouw even naar buiten worden geleid?”

De waarheid van mijn vader

Nawoord

Verklarende namenlijst

Het is niet goed

Donderdagochtend, 20 april 2006.

Ik lig nog heerlijk te slapen, boven op zolder bij m’n moeder thuis, als opeens mijn telefoon gaat. Een familielid belt, totaal overstuur.

“April, er is iemand neergeschoten in De Hallen… ik denk dat het Thomas is. Het staat ook al op Teletekst. Ik zou zo snel mogelijk naar De Hallen gaan. Ik ga nu ook die kant op.”

Meteen dringt het ook tot mij door. Ik zit rechtop in bed, mijn hart bonkt in mijn keel. Ik begrijp de boodschap, maar ik ben ook erg verward.

Dan slaat de paniek toe.
Angst.

Ik pak de afstandsbediening, zet de tv aan, druk op de Teletekst-knop en daar zie ik al: er is iemand neergeschoten in De Hallen. Het staat er écht.

Met de telefoon nog aan m’n oor spring ik uit bed. Het enige waar ik aan denk is ‘naar De Hallen.’ Zo snel mogelijk.

De adrenaline giert door mijn lichaam.

“Ik kleed me snel aan en stap in de auto!” schreeuw ik door de telefoon. Een wit joggingpak is het eerste wat ik in mijn kast zie, dus dat trek ik aan. Daarna ren ik naar beneden en zoek in mijn tasje naar de autosleutels. Ik trek mijn laarzen aan, doe de voordeur open en ren naar mijn auto.

Het is niet goed.

Het zijn maar vier woorden, maar ze spoken de hele tijd door mijn hoofd.

Buiten gaat de telefoon weer. Nu is het mijn beste vriendin. “Eep, ik hoor net iets afschuwelijks op de radio”, zegt ze.

Voordat ze verdergaat, onderbreek ik haar.

“Ik stap nu in de auto richting De Hallen,” zeg ik. “Het is niet goed.”

Mijn vriendin is in de buurt aan het werk en biedt aan om mee te gaan, maar ik mompel iets in de trant van: “Dat ga je niet redden, want ik rij nu weg.”

Ik hang op, stap de auto in en trek de deur dicht, maar als ik de sleutel omdraai start hij niet. De motor maakt een schrapend geluid, de sleutel een paar keer heen en weer draaien heeft geen enkele zin. Ik begin keihard op het stuur te rammen en te huilen. Nee, nee, nee… Een naar gevoel trekt door mijn hele lijf, ik kan bijna niet meer ademen. Wat gebeurt hier toch?

Het is niet goed, en waarom start die fucking auto niet?

Ik stap uit en begin te rennen, de wijk uit. Er is niemand op straat. Ik ren richting de grote weg, want daar kan ik misschien een taxi nemen. Ik bel de taxicentrale die in mijn telefoon staat, maar door de paniek zie ik opeens wazig en val op de grond. Daar zit ik, een paar tellen, gehurkt.

Ik weet even niet waar ik het zoeken moet, ik kan ook amper ademen. Ik kijk om me heen, voor me, achter me, maar ik zie niets. Geen auto, geen fietser, geen voetganger. Wat moet ik nou?

De telefoon gaat. Het is een collega. “Ik hoor het net van je vader op de radio,” zegt ze.

Ik leg meteen uit dat ik nu op straat sta, omdat mijn auto niet startte. Dat ik nu richting de grote weg loop en op een bus of taxi wacht. Ik ben helemaal in de war, maar ik kan nog redelijk uit mijn woorden komen.

“Wacht,” zegt mijn collega. “Mijn zoon is thuis, ik vraag of hij je kan brengen. Ik bel hem meteen.”

Ik ben de wijk nog niet uit of hij staat al klaar. Ik stap in. Wéér gaat de telefoon, weer mijn beste vriendin.

“Ik rij zo langs je werk,” zeg ik. “Als je mee wilt, moet je zo meteen buiten gaan staan, anders rij ik door.”

We rijden over de Ookmeerweg in Amsterdam-Osdorp. Daar staat ze, langs de kant van de weg. Ze stapt in en we rijden verder richting de snelweg, dan de Jan van Galenstraat op, in Amsterdam-West. Zoals altijd is het er druk, maar nu is het nog drukker dan normaal, omdat verderop het grote kruispunt is afgezet.

De rij auto’s voor ons is lang.

“Pak de stoep!” schreeuw ik tegen de zoon van mijn collega. “Ik betaal die boete wel voor je!” Het gaat niet snel genoeg. “Kom!” zeg ik tegen mijn vriendin. “We gaan er hier uit.”

Ik trek de deur open, stap uit en ren zonder achterom te kijken zo hard als ik kan naar De Hallen, het café van mijn vader. De halve Jan van Galenstraat af, langs al die auto’s. Ik steek over op het tramspoor, richting de andere kant van de straat, langs de winkels, totdat ik er ben.

Ik zie nog niets, behalve mijn zwager die met snelle passen mijn kant op loopt. Zijn ogen zijn knalrood en hij schudt zachtjes met zijn hoofd. Die blik in zijn ogen vergeet ik nóóit meer. Op dat moment voel ik dat het gedaan is. Hij zegt nog niets, maar zijn blik zegt genoeg.

Papa is dood.

Ik begin keihard te schreeuwen.

“Nee papa, nee papa, neeeeeee!”

Ik probeer verder te lopen, maar het lijkt meer op strompelen. Als ik dichterbij kom, pakken mijn zwager en een paar politieagenten mij vast. Opeens krijg ik zo’n raar gevoel vanbinnen, zoveel pijn in mijn lijf.

Ik kan niet meer ademen en ook niet meer op mijn benen staan. Ik schreeuw en begin te schoppen en slaan tegen alles wat ik maar kan raken. Iedereen probeert me in bedwang te houden, maar ik ga helemaal door het lint.

“Ik wil naar hem toe!” roep ik door mijn tranen heen. “Papaaa! Papaaa!”

Ik roep hem, maar er komt geen antwoord.

Ik wil dichterbij komen, maar ze laten me niet gaan. Daar verzet ik mij net zolang tegen tot ik niet meer kan en me op de grond laat zakken.

“April, ga staan,” hoor ik iemand zeggen.
Maar dat lukt niet, ik kan niet meer.

Anderen helpen me overeind en proberen me te kalmeren. “Stop met filmen!” roept iemand even later. “Waag het niet om dit uit te zenden.” Kennelijk is er al een cameraploeg aanwezig.

Enkele minuten later ben ik enigszins gekalmeerd, maar nog altijd in shock. Er zijn drie politieagenten bij me en twee familieleden. Ze stellen voor om langzaam richting De Hallen te lopen, maar er wordt wel al gezegd dat ik niet meer bij papa mag komen. Begeleid door agenten lopen we naar de voorkant van het café. Bij het eerste raam kijk ik opzij, misschien zie ik iets van papa. Maar ik kan niets zien, want de gordijntjes hangen er gewoon voor. Hoe dichter ik bij de ingang kom, hoe harder mijn hart bonkt. Voor de ingang hangt een wit doek, dus ik kan niet naar binnen kijken. De minuten die volgen trekken in een waas aan me voorbij. Ik loop richting het grote kruispunt van de Jan van Galenstraat en de Willem de Zwijgerlaan, waar een politieauto en een ambulance staan. De straat is inmiddels met rood-witte linten afgezet. De vriendin van mijn vader loopt me tegemoet, maar we zeggen niets. We janken alleen maar en geven elkaar een knuffel.

Agenten zeggen dat we mee kunnen gaan naar het bureau verderop, waar we worden opgevangen. Daar is ook Slachtofferhulp aanwezig.

Maar ik wil niet weg.

“Ik blijf hier, bij mijn vader,” zeg ik en wijs naar het bankje tegenover het café. Daar ga ik zitten, in m’n eentje.

Na een paar minuten komen mijn zwager en een paar anderen van de familie mij halen.

“Ik wil hier echt heel graag blijven zitten,” zeg ik, maar ze staan erop dat ik meega. In de komende uren gaat er toch niets gebeuren, zeggen ze. En ik kan hier ook niet alleen blijven zitten. Ik besluit om mee te gaan, wat ik helemaal niet wil.

Ik wil bij papa blijven.

Voor het politiebureau wachten een paar andere familieleden. Totaal verdoofd loop ik het bureau binnen, naar de bovenverdieping, waar nog meer familie staat.

Het houdt maar niet op, het is één grote chaos. Iedereen is van slag en er klinkt een hoop lawaai. Wat er allemaal wordt gezegd of gedaan gaat langs me heen. Mensen lopen door elkaar heen, vlak voor mijn neus, maar het lijkt alsof ze ver weg zijn.

Het voelt naar. In de tien minuten dat ik daar zit, komt er niemand bij me. Geen enkele agent vraagt hoe het met me gaat, ook niemand van Slachtofferhulp. Ik weet ook niet wat ze voor me kunnen doen, maar ik weet wel dat dit niets met opvang te maken heeft.

Pfff… ik ben weg. Het is zo’n chaos hierbinnen, en ik ben al zo in de war. Wat doe ik hier nog? Was ik nou maar op dat bankje blijven zitten.

Ik word volledig aan mijn lot overgelaten, wat je tegenwoordig wel vaker hoort van slachtoffers en nabestaanden. Veel mensen zullen zich hier wel in herkennen. Als slachtoffer of als nabestaande hoor je niets over de ontwikkelingen. Als ik weer beneden ben, komt Marco aangelopen, mijn vriend. We kennen elkaar net een maand. Hij heeft zijn winkel op slot gegooid en is meteen hier naartoe gekomen. Ik zie ook dat mama al een paar keer heeft gebeld, dus ik bel haar terug. Ik begin meteen te huilen als ik haar stem hoor en vraag haar of ze zo snel mogelijk deze kant op kan komen. Dan kan ik hier weg.

Doodskist uitzoeken

De uren daarna trokken in een waas aan me voorbij.

De hele familie kwam naar mijn vaders huis in Zwanenburg. Je kunt je voorstellen dat het er echt heel druk was. Iedereen was er om met elkaar deze vreselijke gebeurtenis te verwerken. Als ik eraan terugdenk vormde het een heel mooi samenzijn, ondanks alle hectiek. Het is een mooie herinnering dat iedereen op dezelfde plek wilde zijn, in het huis van mijn vader en zijn vriendin. Voor haar was dat wel moeilijk. Papa zou thuis worden opgebaard en vanuit hier naar zijn graf worden gebracht. Dat betekende dat het de hele week één grote inloop zou zijn in het huis dat ook haar huis was. Dat vond ik dapper van haar. Zoveel mensen wilden ons condoleren en afscheid nemen van mijn vader.

Toen we daar met z’n allen waren, was ‘het’ voor het eerst op tv, op RTL4, om zes uur ‘s avonds. Daar schrok ik van. Het leek alsof ik naar een vreselijk bericht over iemand anders keek, maar het ging toch echt over mijn eigen vader. Ik zie die nieuwsuitzending nog aan me voorbijflitsen.

Die avond ben ik naar mijn eigen huis gegaan. Ik vroeg aan mijn moeder of Marco mee mocht en of hij mocht blijven slapen. Hij was al de hele dag bij me, en ik durfde die nacht echt niet alleen te zijn.

Het mocht.

Dat moet een rare en misschien wel ongemakkelijke situatie zijn geweest. Mijn moeder en Marco kenden elkaar amper, ik had hem zelfs maar een paar keer gezien, en opeens bleef hij dus slapen. Niet echt ideaal in deze situatie, maar ik vond het wel fijn.

Ik dacht daar pas later over na, hoezeer zij zich hebben moeten aanpassen. Alles draaide om mij, of ík me veilig voelde en hoe zij mij het best konden troosten. Op dat moment stond ik daar totaal niet bij stil, wat ook logisch was, want die dagen leefde ik in een roes. Van sommige momenten kan ik me helemaal niks meer herinneren, terwijl ik andere situaties juist heel goed voor de geest kan halen.

Het moet niet makkelijk voor Marco zijn geweest om mij, het meisje waar hij dol op was, zo te moeten zien, op het dieptepunt van haar leven. Met zoveel stress, zoveel verdriet, zoveel onmacht. Dat mijn leven, ons leven, zo’n andere wending zou krijgen, konden we een dag eerder nog niet weten.

Ik weet zeker dat ik voor hem hetzelfde zou doen. Ik had hem ook gesteund met alles wat ik had. Ik ben hem natuurlijk eeuwig dankbaar. Hij had ook kunnen denken: aju, dit zijn te veel problemen, zo vroeg in een relatie.

Toch is hij bij me gebleven.

De dag erna ben ik het huis niet uit geweest. Papa was er nog niet. En ik kón het gewoon niet. Ik werd op de hoogte gehouden door familie, van wat er allemaal gebeurde. Ondertussen werd me verteld dat papa tijdens het stofzuigen is doodgeschoten. Mijn vader was dus gewoon als een normale man zijn werk aan het doen. Zijn tweede thuis, zijn café aan het schoonmaken. Dat hij dáár het leven moest laten door een paar domme klootzakken…

Hij was op slag dood, werd gezegd. Hij viel ter plekke neer op de nog loeiende stofzuiger, waarbij hij zijn neus brak.

In het ziekenhuis mocht ik zijn levenloze lichaam zien, maar ik koos ervoor om het niet te doen. Ik durfde niet. Het beeld dat hij daar zo lag, zou ik echt niet trekken.

De begrafenisondernemer kwam een dag later langs. Met hem en een paar familieleden zaten we aan de grote ronde tafel. Ik jankte alleen maar en kon totaal niet helder nadenken. Er werd gepraat over de muziek die tijdens de uitvaart moest worden gedraaid, en ze vroegen ook aan mij of het oké was. Ik vond het allemaal best.

Op een gegeven moment werd er een boek onder mijn neus geschoven met allemaal doodskisten erin. Ik sloeg helemaal dicht. In welke kist hij moest gaan liggen? Moest ik die uitzoeken?

Alleen al bij het idee kreeg ik geen lucht meer. Ook dat liet ik liever aan anderen over. Er was van tevoren duidelijk verteld dat ik mee mocht denken en dat mijn mening ook van belang was, maar er kwam gewoon echt niks uit mij.

Mijn vader kreeg een simpele bruine kist, maar dat maakte me helemaal niet uit. Alle kisten waren verschrikkelijk. Als ik dacht aan papa in een kist, werd ik helemaal gek. Ik kon me er niets bij voorstellen. Mijn papa die dood was…

Ik was verlamd en zat er als een dood vogeltje bij. Ik was echt niet bekwaam genoeg om überhaupt over iets te beslissen en heb overal akkoord voor gegeven.

Papa komt thuis

Maandag 24 april 2006.

Na vier dagen werd het lichaam van mijn vader pas vrijgegeven.

Ik wist al wat er ging gebeuren, hoe laat hij kwam en wat ze met hem gingen doen. Ik mocht er ook bij zijn, om hem aan te kleden en netjes in zijn kist te leggen.

Maar… ik kon het niet.

Ik durfde het gewoon niet.

De gedachte dat ik papa dood zou zien, verstikte me. Waarom was ik zo bang? Ik kon me er geen voorstelling van maken, maar mijn angst was groter dan ikzelf.

“Ik kom wel als jullie klaar zijn,” zei ik.

Thuis zaten we te wachten op het telefoontje. Op weg naar Zwanenburg waren de zenuwen zo beklemmend. Ik wist dat ik hem zou gaan zien. Zou ik het wel aankunnen? Ik was zo bang, zó bang.

Ik wist dat zijn gezicht zwaar toegetakeld was, dus ik was als de dood om hem te zien. De mensen in het mortuarium hadden de kogelgaten in zijn gezicht netjes dichtgemaakt, zo was me verteld. Ze hadden geprobeerd papa te fatsoeneren. Donderdag was hij vermoord, nu was het maandag. Steeds maalde het door mijn hoofd dat ik een dood, koud, niet pratend, niet levend, lichaam te zien kreeg. Van papa. Hoe zou dat eruitzien? Dat trok ik echt niet. Hoe ging ik dat doen?

Ik was zo bang…

We reden de straat in, langs het huis van papa. De gordijnen waren zo goed als dicht, dus je zag niks. We reden de hoek om en parkeerden de auto.

Mama, Marco en ik liepen de voortuin in en belden aan. Daar ging de deur open en – meteen – had ik het niet meer. Mijn hart ging als een razende tekeer. We liepen naar binnen, maar ik bleef nog even in de gang staan. Er waren al een paar mensen binnen. Familie en vrienden, ik hoorde overal geroezemoes. Mijn moeder en Marco liepen al naar binnen, maar ik bleef achter. Ik wist dat papa in de woonkamer lag, en durfde niet door te lopen.

Langzaam keek ik naar die deuropening en zette een paar stappen vooruit. Ik keek naar binnen en zag de kist staan. Op dat moment raakte ik compleet de controle over mezelf kwijt. Ik begon keihard te krijsen en rende langs de keuken naar buiten, de achtertuin in. Daar stortte ik op de grond, op mijn hurken en begon zwaar te hyperventileren. Mijn hoofd kon dit niet aan. Dit gevoel was met niets te vergelijken.

Mijn moeder kwam achter me aan. Zij had papa al gezien. Ik kon alleen maar huilen en zeggen dat ik het echt niet trok om papa zo te zien. Ik was helemaal in de war en ontzettend bang om hem echt dood te zien. Ik durfde niet naar hem te kijken. Wat moest ik nou?

Als ik toch even naar binnen keek, zag ik een stukje van de kist, waarna ik weer door het lint ging. Zo heb ik een tijdje buiten gezeten, op de grond, om bij te komen.

Ik móest naar hem toe, maar had even een moment nodig om de moed bij elkaar te rapen en op te staan.

Dat deed ik.

Ik liep naar binnen en bleef bij de eettafel staan. Daar keek ik recht tegen de kist aan.

“Ik zou links gaan staan,” zei iemand. “Die kant lijkt op je vader.”

Zijn rechterkant was helemaal verminkt.

Ik was blij dat ik werd gewaarschuwd. Zo wist ik honderd procent zeker dat ik niet aan die ‘verkeerde kant’ ging staan.

Er liepen best wat mensen rond in huis. De een liep even naar de kist om te kijken, de ander zat op de bank, weer anderen praatten aan de eettafel met elkaar. Ik stond ergens aan de zijkant van de eettafel, op zo’n drie meter van de kist.

Ik zei de hele tijd geen woord.

Op een gegeven moment leek het alsof de wereld stilstond, ik niks meer hoorde en ik alleen met papa in de kamer was. Wat ging ik doen? Ik wilde zo graag dichter bij hem komen, maar ik durfde niet.

De kist was voor de helft dicht, op de bovenste helft lag zo’n glasplaat die je eraf kon halen. Waar ik stond, kon ik net een deel van zijn gezicht zien.

Hij leek inderdaad helemaal niet meer op mijn vader.

Ik kon het niet bevatten, ik stond aan de grond genageld. Ik had nog nooit een dood lichaam gezien, en nu was het mijn eigen vader die daar lag.