DEPRI, en door

Eerste druk augustus 2016 (Titel: Usolath Road)

Tweede druk november 2021

© 2016 Chef Petroes

Paperback 978-90-832116-0-2

Epub 978-90-832116-2-6

Nur 402

chefpetroes.com

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Dit boek is vooral autobiografisch. Overeenkomsten met andere bestaande personen en situaties berusten naar alle waarschijnlijkheid op louter toeval. Niet alle situaties zoals deze in dit boek beschreven zijn, stemmen overeen met de werkelijkheid. 

CHEF PETROES

DEPRI, en door

Niet alleen als een feniks uit mijn as herrezen,

maar als een feniks boven mezelf uitgestegen.

Van vechten om het te kunnen,

naar vertrouwen dat je het kunt

Voor Carmen.

Voor mijn broer en mijn trouwe vrienden.

Voor mijn huisarts, de arbeidsdeskundige van het UWV en de tweede psycholoog uit dit boek.

Voor alle professionele hulpverleners die mij hebben bijgestaan.

Voor Mae, voor alle toevoegingen en redigeerwerk.

Voor iedereen die mijn leven bijzonder maakt.

Voorwoord

“…In de spreekkamer zie ik een volledig uitgebluste man tegenover me. Ook de blikken van zijn vrouw zeggen me genoeg. Ik zie niet vaak mensen die zo ver zijn afgedwaald van wat ze eerst waarschijnlijk waren. Wat me het meest bij blijft van dat gesprek is de uitgeblustheid of is het verslagenheid. "Wat kan ik een werkgever nog bieden, niemand zit toch op mij te wachten, wat kan ik nog?", in volledige overtuiging gezegd. Ik weet nog dat ik gezegd heb het daarmee niet eens te zijn want alle competenties zijn niet zomaar weg. Maar dat benadrukken heeft nu geen zin. Eerst even rust. En gelukkig (verzekeringstechnisch) kan ik even die rust geven.

Ik heb me iedere keer weer verbaasd over hoe groot jouw vooruitgang was. Het was echt een metamorfose vanaf het eerste gesprek tot aan het laatste spreekuur. Prachtig om te zien. En ik ben ook heel blij dat het jou gelukt is. Jij bent degene die het gedaan hebt, niemand anders.

Ik vind het echt heel knap van je dat je jezelf er zo goed bovenop hebt geholpen. Ik was stil toen je over het boek vertelde en ik was heel stil toen ik "mijn" hoofdstuk las.

Ik hoop je nooit meer te zien in de arbeidsdeskundige-klant relatie want dan gaat het niet goed met je ;-).

Voor nu: het ga je goed, geniet van je vakantie straks en het allerbeste gewenst!....”

Arbeidsdeskundige UWV

mei 2016

Proloog

Als je enigszins de grootte en complexiteit van het heelal probeert te bevatten, dan realiseer je je op dat moment ook hoe ongelofelijk nietig je als één menselijk exemplaar bent. We stellen totaal niets voor en toch vinden de meesten van ons zichzelf o zo ongelofelijk belangrijk. Iets waar ik ook last van had. Dat is het beeld dat het ego in onszelf projecteert, nauwelijks rekening houdend met zijn of haar omgeving. Uiteindelijk zijn we ook belangrijk, in onze eigen unieke persoonlijkheid. Alleen niet op de manier zoals ons ego ons dat wil laten geloven.

Tijdens het schrijven van dit boek was een van de definities van ego volgens Wikipedia “identificatie”. Deze sluit het beste aan bij wat ik in dit boek met ego bedoel:

Het woord "ego" gebruikt men algemeen voor de identificatie van het zelf met een onjuist denkbeeld. Als "zelfbeeld" is het dus onecht in die zin, dat het denkbeeld over zichzelf niet overeenkomt met de werkelijkheid. Men spreekt bijvoorbeeld over iemand met een groot "ego", als die mens bijvoorbeeld van zichzelf vindt dat hij erg belangrijk is, terwijl dat voor velen in de werkelijkheid niet zo blijkt te zijn. In dat geval wordt het subjectieve "ik" tot object van verschillende beschouwingen. Als iemand sterk op zichzelf is gericht, zich als een afgescheiden identiteit voelt, dan wordt zo iemand egocentrisch genoemd.

We worden pas echt belangrijk zodra we volwaardig onderdeel zijn van het geheel waar we deel van uitmaken.

In dit boek benoem ik het als Usolath = Universal system of love and total happiness. Iedereen is onderdeel van Usolath. Zie het als een verzameling van allemaal computers die samen een gigantisch grote cloud-computer vormen. Voor mij is het geen god, geen persoon, geen grote baas van de wereld, de Melkweg of het heelal. Die allesomvattende goddelijke kracht die er wel is noem ik daarom Usolath, omdat het de kracht is die een optelsom is van alles en iedereen in de wereld. Iedereen en alles wat daar deel van uitmaakt, is even belangrijk. Iedereen kan Usolath beïnvloeden en wordt er tegelijkertijd ook door beïnvloed. Usolath is de kracht die ons heelal stuurt en dus jij ook, terwijl jij dit leest.

Dit boek beschrijft hoe Usolath mijn leven vele tientallen jaren heeft beïnvloed en gestuurd om in 2014 te eindigen in een dramatische climax. Daar lag mijn leven in honderden scherven op de grond. In tien minuten tijd letterlijk en figuurlijk van top naar flop. Ik had een acute depressie in combinatie met symptomen van een stevige burn-out. In tien minuten tijd was mijn leven een gigantische chaos geworden. Het jaar dat daarop volgde was keurig gelijk verdeeld in aantal dagen als het ging om denken aan zelfmoord plegen of doorgaan met leven. Het werd het laatste, de oerkracht om te willen leven liet de feniks uit zijn as herrijzen. Na een jaar vechten kreeg ik in het daaropvolgende jaar het pad naar boven weer te pakken. Na twee jaar stond ik weer behoorlijk goed op de rails, back on track. Dit keer zou ik niet meer tegen de stroom proberen in te roeien, maar zou ik de stroom volgen. Go with the flow.

Het waren twee jaren van heel veel pijn en verdriet geweest, maar ook van grote eenzaamheid. Ik had nog wat familie en goede vrienden om me heen die me steunden, maar had er ook veel verloren, mensen die niets meer van zich lieten horen. Bij sommigen proefde ik het leedvermaak over wat mij overkomen was, anderen lieten me links liggen omdat ze niet wisten hoe ze met mij om moesten gaan.

Door middel van dit boek wil ik mijn verhaal delen met de wereld. Wellicht kan ik op deze manier mensen helpen en ze een ruggensteun bieden. Anderen hoop ik inzicht te geven in wat mensen met een depressie doormaken en wat ze voelen. Misschien kan dit boek ook wel worden gezien als een soort van handleiding met do’s and don’ts. Heel belangrijk. Een van de belangrijke pijlers om uit een depressie te komen, is er simpelweg voor deze mensen te zijn. Dus mensen met een depressie niet vermijden, maar er gewoon voor ze zijn. Misschien voor jou moeilijk, maar geloof me, nog moeilijker voor diegenen met de depressie. Zij kunnen alle steun gebruiken, in alle soorten en maten. Zie dit boek als een eerste aanzet, een eerste begin, om je te helpen er te zijn voor mensen met een depressie.

Daarnaast wil ik graag met de wereld delen hoe Usolath dit allemaal keurig in mijn leven had geregisseerd. Want dat is wel de les die ik heb geleerd. Ik had het over mezelf afgeroepen en ik heb het met heel veel pijn en moeite, vallen en opstaan, zelf ook weer opgelost. Ik beschrijf hoe Usolath mij keurig faciliteert in wat ik wilde en onderdeel liet worden van de Rat Race van carrière maken. Hoe ik tegen de stroom in probeerde te roeien en hoe ik mee ging doen aan de collectieve kastijding waar we zelf de oorzaak van zijn. Daarnaast had ik nog een ego dat me in de weg stond en was ik de grootste criticaster van mezelf zonder enige vorm van zelfcompassie. Uiteindelijk manoeuvreerde Usolath mij in een dusdanige positie dat mezelf eruit vechten geen optie meer was. Ik was in al die jaren vergeten mijn hart te volgen, met een dramatische crash als gevolg.

Als laatste hoop ik dat dit boek een vonkje is wat het bewustwordingsproces bij velen van ons zal inzetten. Dat het voor diegenen bij wie dat proces al eerder begonnen is een bevestiging mag zijn van het pad waaraan ze zijn begonnen. Dat het voor iedereen onderdeel mag zijn van inspiratie op het pad van liefde en geluk. Vandaag nog kunnen we de wereld veranderen, wij allemaal, als we dat willen.

Na bijna twee jaar in een onmetelijk diepe put gezeten te hebben, ben ik er uiteindelijk ook weer ZELF uit geklauterd. Wel met de hulp van mijn vrouw, mijn broer en enkele meer dan hondstrouwe vrienden. Met de hulp van Usolath, die me net zo hard ook weer hielp op te krabbelen. Je moet het zelf doen, maar steun op de juiste momenten is essentieel. Voortaan zal ik Usolath als mijn kompas gebruiken: Go with the flow………

Deel 1

1.

De weg naar beneden werd ingezet in december 2011. Het startschot werd gegeven door een goeroe in Azië. Deze hele maand december verbleef ik in een Ashram, waar ik de dagen vulde met mediteren en het aanhoren van de vele verhalen over manieren om verlicht te raken. Ik was daar samen met vele mensen uit alle windstreken van de wereld die naar hetzelfde op zoek waren als ik: een prachtig leven zonder zorgen. Het waren mensen in alle soorten en maten. Ik ontmoette mensen die hun hele bestaan in het Westen hadden opgegeven en zich daar in de nabijheid van de Goeroe hadden gevestigd. Ook kwam ik in contact met mensen die al tien jaar lang, ieder jaar de voltallige vakantie waar ze recht op hadden, vaak vijf tot zes weken, spendeerden aan een verblijf bij deze goeroe. Verlicht raken was schijnbaar nog een hels karwei, want dat kostte vele jaren van je leven.

Wat me nog het meeste opviel in de Ashram was dat deze zoekende mensen geen van allen het geluk daar al hadden gevonden, hoe hard ze ook probeerden mij daar wel van te overtuigen. Het kwam op mij nog het meeste over als een soort van toneelstuk waarin ze speelden dat ze gelukkig waren. Je zou kunnen stellen dat het in de basis niet anders was dan het zijn van een ´happy family´ wat zovelen van ons krampachtig proberen te spelen; alleen de setting was hier anders.

Nu moet ik zeggen dat ik het geluk daar ook zeker niet gevonden heb. Integendeel, ik voelde me bij thuiskomst slechter dan toen ik vertrok. Op dat moment had ik dat nog niet door, maar de goeroe had een heel klein gaatje in de dijk gemaakt waar binnen twee maanden al heel voorzichtig de eerste druppeltjes water door naar buiten begonnen te sijpelen. Daarna volgden allerlei tegenslagen zich in rap tempo op. Een jaar zonder inkomsten. Ik werkte als freelancer en kreeg ineens geen opdrachten meer. Toen ik na een jaar eindelijk weer aan het werk was, kreeg ik de ziekte van Lyme. Nog nooit van mijn leven één tekenbeet gehad. De allereerste leverde meteen de ziekte van Lyme op.

Wat met één druppeltje water begint als de dijk gaat lekken, eindigt uiteindelijk in een dijkdoorbraak als je niet resoluut en overtuigend ingrijpt. Geen van beide had ik gedaan, laat staan dat ik überhaupt al door had dat er water door de dijk lekte. Wat begonnen was met een klein gaatje in de dijk prikken, eindigde inderdaad met een dijkdoorbraak. Dat ging vanzelf, Usolath had zijn werk gedaan en gaf nog bekwaam het laatste zetje. Niet dat Usolath kwaad op me was of me wilde straffen, maar gewoon omdat Usolath het beste met me voor had en me iets wilde leren.

Zo is het allemaal begonnen.

De zomer van 2014 liep ten einde en omdat het lekker weer was, besloot ik die avond nog een rondje te gaan wandelen. Toen mijn rondje door het bos er bijna op zat, ging mijn telefoon. Je kon ook nooit eens rustig wandelen. De telefoon opnemend besefte ik niet dat dit toch echt het finale slotakkoord was.

We spreken elkaar! Met dat nietszeggende zinnetje sloot ik een half uur voor de dijkdoorbraak het telefoontje met een goede vriend van mij af. We hadden net tien minuten gesproken over koetjes en kalfjes. Ik betrapte mij erop dat het eigenlijk een nietszeggend gesprek was geweest. We hadden beleefdheden uitgewisseld. Hoe gaat het thuis? Hoe gaat het op het werk? De normale informatie werd weer eens uitgewisseld. Eigenlijk allemaal informatie die we beiden al lang van elkaar wisten. Mijn goede vriend vertelde net als altijd, dat het erg druk was op zijn werk. Daarna vertelde hij er altijd bij, dat hij het hoofd koel hield en dat hij het rustig aan deed. Ja, dat hadden we nu onderhand wel zo´n beetje gehoord. Was dat nu alles wat het leven te bieden had? Gek, die vraag had ik me nog nooit gesteld. En nu kaatste de echo van deze vraag nog even na in mijn hoofd.

Eigenlijk was het die middag al helemaal fout gegaan. Usolath had het slotakkoord goed georkestreerd. Sinds een jaar werkte ik voor een bedrijf, waar ik eigenlijk nooit had moeten gaan werken. Usolath had me een aantal opties gegeven en met open ogen had ik de meest foute gekozen. Op basis van angst dacht ik voor zekerheid gekozen te hebben. Angst is een heel slechte raadgever. Zolang ik er werkte, ben ik niet in staat geweest te laten zien wat ik kon en waard was. Ik paste niet binnen de cultuur van dit bedrijf. Daar was ik gewoon niet op mijn plek. Ik ervoer het werken daar als een enorme druk, terwijl het dat in werkelijkheid niet was. Dat was mijn eigen niet-objectieve waarneming.

Nu ik erop terugkijk, is het wel goed geweest dat ik daar terecht gekomen ben. Door mijn crash heb ik heel veel geleerd. Dat had ik naar alle waarschijnlijkheid niet gedaan als dat niet gebeurd was. Het heeft keurig bijgedragen aan het pad waarop ik toen liep en om dat pad ook af te maken: crashen, opbranden en herrijzen uit je as.

Die middag was ik het spoor al een beetje kwijtgeraakt tijdens mijn werk. In een vergadering met diverse collega’s zag ik de zaken niet meer zoals ze waren. Ik nam dingen waar die er gewoonweg niet waren. De waarheid was dusdanig vervormd geraakt dat het me langzaamaan een beetje gek begon te maken. De dijk begon langzaam onstabiel te worden, te verschuiven en steeds verder te verzakken, als ware het smeltende boter. Die avond brak de dijk met donderend gekletter van water volledig door. In tien minuten tijd veranderde ik van top naar flop. In tien minuten tijd verdween al mijn waardigheid, mijn kracht, mijn zelfvertrouwen en alles wat ik nodig had om het leven lief te hebben.

Dat doorbreken van de dijk gebeurde nadat ik had opgehangen toen mijn vriend belde. Ik hoorde de eerste tonen van de 5e van Beethoven in mijn hoofd. Dat gebeurde heel vaak dat er vanuit het niets ineens muziek in mijn hoofd zat. Muziek die in een soort van herhaalstand in mijn hoofd bleef zitten. Deze keer waren het de dramatische muzikale tonen die ook aan het begin van de film ‘The Longest Day’ worden gebruikt. De tonen die één van de moeilijkste en zwaarste dagen uit de 2e wereldoorlog aankondigen, maar die ook de bevrijding van Europa inluidden.

De tonen hoorde ik ook zonder te weten wat ze betekenden. Wat er voor mij volgde na deze tonen, waren 48 uur van vrijwel onafgebroken huilen. Ik was in een acute depressie terecht gekomen en eentje van de buitencategorie. Usolath had me in één keer met volle vaart op mijn rug gegooid. Een zuivere Ippon die als resultaat had dat ik deze wedstrijd verloren had. Zo zag ik het. Ik had de wedstrijd verloren, terwijl het dat uiteindelijk niet was. Ook dat kreeg ik pas veel later door. Het was de start naar verwerking en inzicht. Naar iets veel mooiers. De weg richting rust en vertrouwen waar ik al zo lang naar op zoek was.

Maar zover was ik toen nog niet. Hoe had het zover kunnen komen? Hoe had ík het zover kunnen laten komen?

2.

Geheel verdoofd kwam ik thuis van deze wandeling. En op dat moment wist ik het niet meer. Ik kon niet meer. De koek was op. De bodem was bereikt. Onheil had zich meester van me gemaakt. Het was niet zozeer de inhoud van het telefoontje dat me het laatste duwtje had gegeven, maar het innerlijk besef dat in me naar boven kwam. Op de een of andere manier drong het tot me door dat ik alle goede aanwijzingen van Usolath had genegeerd en dat ik volkomen op het verkeerde pad was terechtgekomen. De weg was nog net niet doodlopend, maar ik was heel ver afgedwaald van de bestemming waar ik uiteindelijk naar toe wilde. Iedereen op aarde wordt geboren met een bestemming waar hij of zij naar toe wil. Ik wilde de wereld een beetje mooier, beter, vrediger, enz. maken. Maar van die richting was ik heel, heel erg ver afgedwaald.

Het gevoel dat me toen overviel, op het moment dat die boodschap tot me doordrong, laat zich maar moeilijk beschrijven. Het was in elk geval een gevoel dat ik nog nooit eerder in mijn leven had meegemaakt. Het begon met een heel onwerkelijk gevoel, of ik mezelf niet meer was. Het leek of ik niet meer zelf de controle had, maar dat iets of iemand dat van mij had overgenomen. Alsof ik in de spiegel naar mezelf keek, maar niet meer voelde wie ik was. Een algeheel gevoel van onrust kwam over me heen en ik begon licht in paniek te raken. Er gebeurde op dat moment iets met me, maar ik had geen enkel idee wat. Ik raakte in mezelf gekeerd, alsof mijn denken in een glazen stolp gevangen zat en er niet meer uit kon komen. In vaktermen heet dat een ervaring van dissociatie.

Toen kwamen de eerste tranen bij me op en met mijn laatste beetje waardigheid probeerde ik er nog tegen te vechten. Het lukte niet meer. Velen kennen dat gevoel wel op een begrafenis of crematie; dat je je tranen probeert te onderdrukken. Meestal lukt dat dan ook wel, maar op het moment dat het echte afscheid komt van de overledene lukt dat bij veel mensen voor een kort moment even niet. Dat gebeurde bij mij dus ook, maar dan voor een langere periode en zonder dat er een duidelijk aanwijsbare reden was. Ik kon mijn tranen niet meer bedwingen en dat is bijna 48 uur zo doorgegaan. Huilen zonder een relevante reden, huilen als uitlaatklep. Hoe bizar. Waar ik de eerste minuten nog probeerde te stoppen met huilen, overviel me al snel de gedachte dat het me allemaal niets meer kon schelen. Het gevoel laat zich niet makkelijk in woorden uitdrukken, net zoals verliefd zijn zich heel moeilijk laat beschrijven. Je kan wel enkele symptomen noemen, maar het gevoel, die innerlijke energie,…..dat blijft moeilijk te benoemen en is ongrijpbaar. Alleen als je zelf zoiets hebt meegemaakt, kan je je enigszins voorstellen hoe dat bij iemand anders in zijn of haar hoofd voelt.

Dit alles had zich voltrokken in een luttele tien minuten. In de maanden daarna heb ik het heel vaak ’in tien minuten van top naar flop’ genoemd. De dijk was doorgebroken en in tien minuten was het meer leeggestroomd. In die tien minuten was al mijn energie, al mijn waardigheid, al mijn zelfvertrouwen, eigenlijk alles wat mij als persoon sterk maakte weggestroomd. Daar zat ik dan, letterlijk en figuurlijk op de grond, en aan de grond. In die tien minuten had een enorme vermoeidheid zich van mij meester gemaakt. Alles waar kracht, waardigheid en energie had gezeten was ingenomen door angst, verdriet en onzekerheid. De leegte was even snel weer opgevuld als dat ze ontstaan was. Een tornado die over het huis geraasd was, het had opgepakt en enkele seconden later had laten vallen. Kapot in duizenden stukjes.

Het besef van wat er was gebeurd drong totaal niet tot me door. Ik zag mijn vrouw volkomen ontredderd naar me kijken. In de 20 jaar dat we elkaar kenden, had ze mij alleen maar in mijn volle kracht en pracht gezien. Nu zag ze me als een natte krant waarvan de inkt uitgelopen was. Geen greintje stevigheid zat er meer in me. Ze was gelukkig voldoende goed bij zinnen om de situatie maar te laten zoals het was. Ze liet me gewoon zitten waar ik zat, maar wel in de positieve zin van het woord. Ze troostte me niet, wat ook totaal geen effect gesorteerd zou hebben. Ik was zover weg van wat we tegenwoordigheid van geest noemen. Dit moest ik zelf doen, hier viel niets te helpen, hier kon niemand helpen. Ze deed het enige goede wat je kan doen. ER ZIJN. Ze praatte niet tegen me, ze troostte me nog steeds niet, zelfs geen arm om me heen. Maar ze was naast me gaan zitten, in mijn directe nabijheid. Alles wat ik had opgespaard in de afgelopen jaren kwam naar buiten, een onafgebroken stroom van ellende en verdriet. Bij een dergelijke exercitie kan niemand je helpen, dat moet je zelf ondergaan. ER ZIJN is dan voldoende en dat deed ze.

Nadat ik daar een uur gezeten had, zei mijn vrouw dat ik maar in bed moest gaan liggen. Het was ondertussen tien uur in de avond geweest. Snikkend liep ik naar mijn bed. Mijn kleren heb ik nog uitgetrokken en nog steeds volkomen verdoofd ben ik in mijn bed gaan liggen. Zelf had ik dat al niet meer kunnen bedenken. Ik volgde als een zombie klakkeloos de instructies op die mijn vrouw me gaf. Het was volstrekt buitenissig. Twee uur geleden was ik nog in staat om de Fibonaccireeks zo uit mijn blote hoofd op te schrijven. Nu was ik niet eens meer in staat te bedenken dat het wel een goed idee was om mijn schoenen en kleren uit te trekken voordat ik in bed kon gaan liggen. De computer in mijn hoofd was vastgelopen en even simpel opnieuw opstarten was hier geen oplossing meer. Ook de software was behoorlijk beschadigd.

In bed liggend raakte ik nog meer in mezelf gekeerd. Volkomen ontredderd lag ik daar in mijn bed te liggen. Te liggen en te huilen, dat was alles wat ik deed. Volkomen afgesloten van alles en iedereen. Opgesloten, een gevoel alsof alle communicatiemiddelen met de buitenwereld waren afgesloten. Het huilen bleef doorgaan totdat ik na enkele uren totaal oververmoeid in slaap viel. Het besef van tijd was ik volkomen kwijt. Een minuut kon een uur duren en een uur een minuut. Een grote brij van spaghetti in mijn hoofd. Het systeem was in al zijn grootheid helemaal ontregeld. Waar ik heel mijn leven een controlefreak geweest was, had ik nu evenveel controle als een minuscuul zandkorreltje. In 1977 zong de rockband Kansas: ‘All we are is dust in the wind’. Dat was nu heel erg op mij van toepassing. Ik was hulpeloos en volkomen overgeleverd, ja aan wat. Ook dat wist ik niet meer.

Hooguit enkele uren had ik geslapen toen ik al weer wakker werd. Nog steeds volkomen uitgeput, maar wel klaarwakker. Iets minder in mezelf gekeerd dan voordat ik in slaap gevallen was, maar dat was ook de enige winst. Totdat het tijd was om op te staan, heb ik liggen huilen. Wacht, er was misschien toch nog iets meer winst. Ik had bedacht dat het misschien wel slim zou zijn om me ziek te melden. Nog steeds volledig geen besef hebbend van wat er aan de hand was. De situatie was nog steeds niet tot me doorgedrongen. Ziekmelden, dat was een goed idee, maar hoe. Ik was niet eens in staat om fatsoenlijk een volledige zin met mijn vrouw te communiceren. Laat staan dat ik naar mijn werk kon bellen. “Ik kan vandaag niet komen werken, want ik voel me niet zo lekker”. Mijn vrouw heeft me die ochtend ziekgemeld en erbij verteld dat het wel “even” kon gaan duren voordat ik weer zou komen werken. Ik zou daar nooit meer terugkomen om te werken en dat ‘even’ is bijna twee jaar geworden. Voordat ik echt weer in staat was om fulltime te werken.

Na de ziekmelding heeft mijn vrouw de huisarts gebeld. De assistente had door dat het ernstig was en we konden snel komen. Hoe we daar gekomen zijn, weet ik niet meer. Hoe dat moest kon ik ook zelf niet meer bedenken. Klakkeloos bleef ik de instructies van mijn vrouw opvolgen of volgde ik haar. Toen we bij mijn huisarts aankwamen, werden we door de assistente gelijk naar een apart kamertje gedirigeerd. De assistente had, toen we binnenkwamen, in een fractie van een seconde de situatie dus juist ingeschat. Mij, nog steeds, huilend in de wachtkamer tussen de andere patiënten laten, was simpelweg vragen om nog meer moeilijkheden. Toen het onze beurt was, heeft mijn vrouw het verhaal gedaan. De huisarts deed verscheidene pogingen om contact met me te maken, maar veel meer dan wat halve, kant nog wal rakende, moeilijk verstaanbare woorden kwamen er niet uit. Ik kreeg kalmeringsmiddelen voorgeschreven en het advies om voorlopig niet gaan te werken. Dat was me nog eens een understatement. Ik kon nog niet eens zelf bedenken voor welk bedrijf ik ook al weer werkte.

Het bezoek aan de huisarts had toch wel enige invloed op me gehad. Het volkomen apathische begon af te nemen. Het veld van volkomen dichte mist waarin ik me bevond, werd iets minder dicht. Het zicht was twee meter geworden i.p.v. een halve meter. Mijn eigen voeten kon ik gelukkig weer zien. Er drong iets van besef van de situatie tot me door. Ik zat in een uiterst vervelend en nog veel lastiger parket. De toestand was meer dan volledig uit de hand gelopen.

Het eerste wat ik weer zelfstandig bedacht en gedaan heb was al mijn vrienden een WhatsApp-berichtje sturen. Het versturen van een berichtje was ook het enige wat ik kon, praten was nog steeds onmogelijk. Het idee kwam vanuit het diepste van mijn instincten. Het was puur overlevingsdrang. Een SOS uitsturen. HELP. Achteraf wel heel bijzonder dat ik dat kon, want al het andere kon ik totaal niet meer. Dit was naar boven gekomen uit de aller diepste overlevingsmechanismen die in me zaten. Tot niets was ik meer in staat, alleen nog hulpgeroep. Mijn moeder, broer en zussen waren al telefonisch op de hoogte gebracht door mijn vrouw.

Door de kalmeringsmiddelen van de huisarts raakte ik weer in een soort van roes. Ik huilde gelukkig ook niet meer volcontinue, maar nog maar drie kwartier in een uur. Ik had weer iets van controle over mezelf terug. Ik kon het een kwartier drooghouden. De rest van de dag heb ik op de bank gezeten en een beetje voor me uit zitten kijken. Apathisch. Ik kon ook weinig meer. Ik was dodelijk vermoeid. Mijn energiepijl was onder nul gezakt. Mijn huisarts had het over een acute en ernstige burn-out en daar leken de symptomen in eerste instantie ook op. Maar het venijn zat veel en veel dieper.

Voor het avondeten had mijn vrouw vooral dingen gekookt die ik normaal gesproken erg lekker vind. Het eten smaakte voor mij totaal naar niets. De smaakpapillen hadden ook tijdelijk het werk neergelegd. Alles wat ik die avond at, het smaakte voor mij allemaal naar niets. Mijn hele leven had om lekker eten gedraaid. Vaak was ik ’s ochtends al bezig met wat ik die avond zou gaan eten. Nu waren alle smaakmechaniekjes uitgeschakeld. Ook daar was de stekker uitgetrokken. Lekker eten kon me niet meer bekoren. Ik at alleen nog om te overleven. Zo begon het ook steeds meer te voelen. Overleven. Beetje bij beetje kwam er ietsje pietsje besef in mij. De mist trok weer een beetje verder op. Ik had al vijf meter zicht. Maar doordat de mist op begon te trekken, kon er een afschuwelijke angst en een maximaal miserabel gevoel voor in de plaats komen. Die nacht sliep ik redelijk door de kalmeringspillen die ik voorgeschreven had gekregen.

3.

De volgende ochtend kon ik eigenlijk niet anders concluderen dat ik ondanks de crash redelijk had geslapen. Kalmeringsmiddelen waren toch nog ergens goed voor. De maanden daaraan voorafgaand was ik steeds slechter gaan slapen. Dit was een trend die een aantal jaren geleden al was ingezet en die zich verhevigd had in de laatste maanden. Aan alle kanten waren de reserves opgeraakt. Usolath had me geholpen om steeds verder te verdwalen. Dat was de richting die ik opliep en Usolath hielp daarbij. Was ik de andere kant opgelopen, dan had Usolath ook geholpen. Jij kiest je pad en Usolath helpt.

Systematisch, stap voor stap was ik de afgelopen jaren steeds verder verwijderd geraakt van het juiste pad, totdat ik in een doodlopend steegje terecht was gekomen, waaraan geen ontsnappen meer mogelijk was. Usolath wilde mij iets leren, wilde mij iets onder ogen laten zien. Daar was ik nog lang niet aan toe. Mijn situatie was nog steeds één grote calamiteit.

Nog geen tien minuten was ik uit mijn bed en de eerste huilbui diende zich alweer aan. Geen enkele reden waarom, het gebeurde gewoon. Het was huilen zonder verdriet, alleen maar huilen omdat het overdrukventiel was opengegaan en alle overtollige druk moest worden afgevoerd. Zoals mensen die de slappe lach hebben vaak niet meer kunnen stoppen met lachen, zo kon ik niet meer stoppen met huilen. De eerste huilbui van die dag duurde ruim een half uur, voordat ik weer enigszins iets van controle over mezelf kreeg. Dat stuk controle was nog steeds erg belangrijk voor me. Ik wilde mezelf weer in de hand hebben, maar veel langer dan tien minuten duurde het niet voordat de volgende huilbui zich alweer aandiende. Er zat nog veel te veel druk op het vat en de overdruk kwam met horten en stoten naar buiten.

Trek in ontbijt had ik niet. Ik at net als de avond ervoor om te overleven. Hoe zwakker ik zou worden, hoe kleiner de kans was dat ik zou overleven. Een niet relevante gedachte, maar hij zat wel in mijn hoofd. Er had een overlevingsdrang van me bezit genomen. Dit mechanisme had zich aangediend, omdat ik zelf niets meer kon beredeneren of kon sturen. Ik was overgeleverd aan Usolath en aan de goede zorgen van mijn vrouw. Ze was mijn enige baken en tegelijkertijd ook de reddingsboei aan wie ik me vastklampte. Elke vijf minuten vroeg ik haar wat ik moest gaan doen. Mijn geheugen werkte ook nauwelijks meer, omdat ik het antwoord na enkele minuten alweer vergeten was. Het enige waar ik me op kon focussen was de gedachte aan hoe ik weer controle over mezelf zou kunnen krijgen. Dat zou nog wel enkele maanden gaan duren. Die controle zou vervolgens leiden naar nog meer onheil. Uiteindelijk zou ik leren dat ik van die controledrang af moest en dat daar iets in een heel andere vorm voor in de plaats zou moeten komen.

Vanuit die voortdurende drang naar controle probeerde ik te bedenken hoe het verder moest. Het overdrukventiel liet ieder uur nog trouw een hoeveelheid stoom naar buiten stromen. Het huis stond nog in lichterlaaie. De brandweer was nog volop bezig met blussen en ik probeerde met alle kracht die ik in me had mezelf te concentreren op hoe het nu verder moest. Wat kon ik gaan doen en wat moest ik gaan doen. Door mijn gedrag bleef de drukopbouw ook prima in stand. Aan de ene kant werd er overdruk afgevoerd door de huilbuien, aan de ander kant deed ik er alles aan om met mijn controledrang weer druk op te bouwen. Een vicieuze cirkel die ik zelf in stand hield.

Vanuit die aangeboren drift om te controleren diende ook de eerste verwijten richting mezelf zich aan. Wat had ik fout gedaan, met grote nadruk op dat woordje FOUT? Ik dacht altijd in zwart en wit, grijstinten kwamen niet vaak voor in mijn gedachtenpatronen. Had ik wel in loondienst moeten gaan werken? Had ik geen freelancer moeten blijven. De verwijten zorgden voor nog wat extra drukopbouw die ook weer moest worden afgevoerd. Nieuwe huilbuien dus en dat patroon zou die dag niet meer veranderen. De problemen werden die middag van kwaad tot erger.

Mijn brein, mijn geestesgesteldheid was aan het verslechteren. Aan het einde van de middag werd ik steeds onrustiger. Dat het heel erg mistig was, zowel in mijn hoofd als in de buitenwereld, dat was nog één ding, dat ik tegelijkertijd ook steeds angstiger werd was nog wat anders. Ook nu weer had ik geen idee wat me aan het overkomen was. Rond vier uur die middag sloeg de angst om in paniek. Het voelde alsof ik door angst en paniek bevangen was. Mijn denkproces was nu volledig ontregeld. Ik werd zo bang dat ik op de grond ging zitten. Dat had ik twee dagen geleden ook al gedaan. Ik wilde niet op een stoel gaan zitten, maar op de grond zitten. Waarom weet ik nog steeds niet, maar het was een soort van dwang en misschien ook wel overleven dat ik op de grond wilde gaan zitten. Vallen kon ik dan in elk geval niet meer.

Mijn vrouw greep nu snel en resoluut in. Ze belde mijn broer die vlakbij ons huis aan het werk was. Hij was er binnen tien minuten. Dat was ook nodig, want ik werd aangetrokken door het raam. Een raam dat helemaal open kan en waardoor je erg makkelijk naar buiten kunt springen. Ons appartement ligt op de hoogste verdieping en een sprong uit het raam zou vrijwel zeker dodelijk zijn. De roep van het raam om ernaartoe te gaan en eruit te springen werd steeds sterker. Het begon kenmerken van een psychose te krijgen.

Ondertussen had mijn vrouw ook de huisarts met spoed gebeld. Die schreef direct sterkere kalmerende middelen voor. Tegelijkertijd zou hij stand-by blijven en kon mijn vrouw hem ieder moment bellen. Terwijl mijn broer bij me bleef, ging mijn vrouw de nieuwe sterkere kalmeringsmiddelen bij de apotheek halen. Mijn broer spoorde me aan om op een stoel of op de bank te gaan zitten. Dat wilde ik absoluut niet. Ik wilde op de grond blijven zitten en hield het raam goed in de gaten. De angst om eruit te springen, die een mens normaal heeft, was vrijwel verdwenen. Het raam bleef mijn aandacht trekken. Angst, paniek, het raam, springen, het was een complete chaotische draaikolk in mijn hoofd. Ik voelde me niet meer thuis in mijn lichaam. Ik was doodsbang, alleen wist ik niet waardoor. Bang zijn zonder dat je weet waardoor. Dat is nog erger dan bang zijn en weten waarvoor. Huilen zonder pijn, angst zonder aanleiding, het denken in mijn hoofd was op hol geslagen op een manier die gevaarlijk voor me was. Het was goed dat er mensen bij me waren, in mijn eentje had ik dit waarschijnlijk niet overleefd.

Gelukkig was mijn vrouw snel terug van de apotheek. Mijn broer had al een glas water gepakt en met haar jas nog aan liep ze de kamer in. Ik wist niet hoe snel ik de kalmeringspillen moest innemen. Gek werd ik van de angst en paniek in mijn hoofd. Het middel werkte snel. Normaliter schrijft een huisarts zelden zulke zware kalmeringsmiddelen voor, maar nu moest het. De huisarts had gevraagd om onmiddellijk weer te bellen als het nodig was. Sowieso werden we de volgende ochtend weer op het spreekuur verwacht. Binnen tien minuten begon ik rustiger te worden. Na een half uur was mijn geest voldoende verdoofd en besloot ik na enig aandringen van mijn broer de plek op de vloer te verruilen voor de bank. Ik had al bijna anderhalf uur op de grond gezeten. De enige plek waar ik me veilig voelde. De paniek nam af in mijn hoofd. De oorzaak ervan in mijn hoofd was nog steeds aanwezig, maar het heette niet voor niets een kalmeringsmiddel. Het maakte me kalm, het verdoofde me. Toen ik rustig genoeg was, is mijn broer naar huis gegaan. Wel stond hij ook stand-by voor als het nodig was. Ik kon niet meer alleen gelaten worden.

Die avond had ik ook weer geen trek. Met lange tanden probeerde ik eten naar binnen te krijgen. De overlevingsdrang in me was sterker dan de afkeer en smakeloosheid van het eten. Het diepste overlevingsmechanisme in mijn lichaam deed zijn werk omdat het niet dood wilde gaan. Het wilde leven, alleen had het nu hulp nodig van anderen. Meteen na het eten nam ik de volgende kalmeringspil. Vervolgens zat ik apathisch voor me uit te staren op de bank. Net als bij een veenbrand kun je het vuur bovengronds wel blussen, maar ondergronds smeult het gewoon verder om de volgende dag bovengronds weer volop op te laaien. Dat was bij mij ook aan de hand. De kalmeringsmiddelen hadden hun werk gedaan en het vuur aan de oppervlakte geblust, maar diep in het veen ging de brand gewoon verder. Na de instructies van mijn vrouw weer opgevolgd te hebben, lag ik in mijn bed. Die nacht sliep ik niet en was ik tegelijkertijd ook niet wakker. Een soort van zwaar verdoofde toestand in mijn hoofd. Een vat vol angst en paniek, in bedwang gehouden door een chemisch goedje in de vorm van een klein pilletje.

4.

Die ochtend werd ik net zo moe wakker als dat ik in slaap was gevallen. Eigenlijk was het niet eens slapen geweest. Door de sterke kalmeringspillen was ik meer verdoofd geweest dan dat ik had geslapen. We werden om half negen bij de huisarts verwacht en oververmoeid stapte ik bij mijn vrouw in de auto op weg naar de praktijk. Voor het eerst was het huilen afgenomen. Nog steeds was ik heel erg emotioneel, maar dat huilen zonder aanleiding was wat naar de achtergrond verdrongen. Nu werd het huilen opgewekt door een gedachte of een gebeurtenis. Voor het eerst was het ook weer mogelijk, kleine maar nog wel onsamenhangende zinnen, uit te spreken. Op vragen van de huisarts kon ik weer met wat inspanning een antwoord geven. Hij vroeg of ik mezelf onder controle had. Mijn vrouw had het verhaal over het raam verteld en daar maakte hij zich terecht zorgen over. Nee, ik had mezelf niet onder controle, maar de neiging om uit het raam te springen was veel minder geworden. Wel was die ochtend voor de eerste keer de gedachte bij me opgekomen of ik nog wel wilde leven. Nooit, maar dan ook nooit had ik in mijn leven tot nu toe een voorstelling kunnen maken hoe het was om suïcidale gedachten te hebben. Laat staan om ze zelf te hebben. Nu wist ik het, ik had ze zelf. Levenslust had plaats gemaakt voor depressie.

De huisarts had ondertussen zijn huiswerk al gedaan en een afspraak gemaakt bij de spoedeisende psychiatrie in het ziekenhuis. Zoals je met een gebroken been of een hartinfarct naar de spoedeisende hulp van een ziekenhuis gaat, werd ik op de spoedeisende psychiatrie verwacht. Van het bestaan van een dergelijke afdeling had ik nog nooit gehoord, maar vandaag zou ik er kennis mee maken. Ik kon diezelfde dag nog net na het middaguur terecht. Samen met mijn vrouw ben ik daar die middag naar toe gegaan. Ik zal nooit meer het desolate gevoel vergeten wat me overviel toen ik het gebouw binnen ging. Architectuur uit de jaren 50 van de vorige eeuw. Veel baksteen, lange gangen, kleine kamertjes met weinig ramen. Je kon er niet zomaar binnenlopen, maar door op een belletje te drukken werd de receptioniste gewaarschuwd dat er iemand voor de deur stond. Diezelfde dame zat vervolgens achter dik gepantserd glas. Hier liepen dus de zwaar geesteszieken rond. Mensen die zo doorgedraaid waren dat ze zichzelf of anderen wat aan konden doen. Dat was het moment dat voor het eerst in bijna drie dagen goed tot me door begon te dringen dat het heel erg mis met me was.

We werden naar een wachtkamer geleid, waar het me meteen opviel dat we in een beveiligde omgeving waren. Alles waar je mee kon gooien of slaan was verwijderd. Hier kwamen dus de heavy ones en daar hoorde ik nu dus ook bij. Het eerste waar ik weer aan begon te denken was hoe ik weer uit deze situatie kon komen. Ok, ik realiseerde me dat ik boven in mijn hoofd volledig ontspoord was, maar ik wilde dat absoluut niet accepteren. Dat aanvaarden zou nog heel lang duren. Voor mij voelde het als volledig falen. Ik had de wedstrijd verloren. Het kwam in de verste verte nog niet in me op dat dit, hoe moeilijk ook, het begin zou kunnen zijn van iets moois. Als een feniks uit je as herrijzen. Alle ballast achter je laten en volledig herboren opnieuw beginnen.

Een man kwam ons halen in de wachtruimte en begeleidde ons naar een kamer. Hij bleek psychiatrisch verpleegkundige te zijn. De man straalde wel iets uit wat vertrouwen bij me opwekte. Op een of andere manier voelde ik me wel veilig bij hem. We hadden nog niet eens de kans gehad om te gaan zitten, toen ook de psychiater zich bij ons voegde. Ze was hooguit begin 30 en ik was dus ruim 15 jaar ouder. Moest zij me gaan helpen? Kon zij zich een voorstelling maken van de problemen en omstandigheden waarin ik me nu bevond. Voordat ik daar goed en wel over na had kunnen denken, werd het gesprek geopend door de psychiatrisch verpleegkundige. Hij was ongeveer van mijn leeftijd en maakte op mij een gepokte en gemazelde indruk. Hij bleek ook nog eens uit dezelfde gemeente te komen als waarin ik geboren en getogen was. Hij kende ook alle kroegen waar ik vroeger in mijn jeugd kwam. We hadden dus wel wat dingen met elkaar gemeen.

Wat is er aan de hand? Wat een geweldige vraag was dat om het gesprek te openen. Ik probeerde antwoord te geven en werd meteen emotioneel, waardoor ik niets meer kon uitbrengen. Mijn vrouw nam de honneurs voor me waar en gaf in enkele zinnen aan wat er gebeurd was. Hoe voel je je? Die vraag was weer aan mij gesteld. Het lukte me om met horten en stoten te vertellen dat het niet zo goed ging. Hij antwoordde dat ik er inderdaad niet zo heel geweldig uitzag. Afgelopen dagen had ik niet bewust in de spiegel gekeken en ik had ook geen flauw idee hoe ik eruitzag. De verpleger bleef open vragen stellen en het lukte me met korte warrige zinnen toch antwoorden te geven. Af en toe vulde mijn vrouw de informatie nog wat aan, zodat er na een half uur toch een redelijk beeld was ontstaan bij de psychiater en de verpleegkundige. De jongedame had tot op heden nog nauwelijks iets gezegd of gevraagd en alleen maar geobserveerd. De eerste echt relevante vraag die ze stelde was wel meteen raak. Heb je suïcidale gedachten? Ja die had ik gehad, maar waren nu weer even naar de achtergrond gedrongen.

De conclusie na drie kwartier was dat ik in een acute depressie terecht gekomen was, met hier en daar ook nog wat kenmerken van een burn-out. De medicatie die ik had gehad van de huisarts werd vervangen door andere, maar was net zo zwaar of misschien nog wel zwaarder. Daarnaast kreeg ik er ook antidepressiva bij. Ik had altijd een beetje lacherig over antidepressiva gedaan omdat ik me er simpelweg niets bij voor kon stellen. Nog nooit in mijn leven had ik depressieve gedachten gehad. Ik had altijd alleen maar kansen in het leven gezien en nooit problemen. Daar was nu dus acuut verandering in gekomen. Halfvol was halfleeg geworden.

Aan het einde van het gesprek vroeg ik of het niet verstandiger was dat ik opgenomen zou worden. Ik vertrouwde mezelf niet meer zozeer na die paniekaanval van de dag ervoor waarin ook wat psychotische trekjes zaten. Wil je opgenomen worden? Nee, ik wilde niet opgenomen worden, maar ik wilde ook geen paniekaanvallen en lichte psychoses. Op een of andere manier leek het me wel een veilig idee om opgenomen te worden. De psychiater en de verpleegkundige twijfelden zelf ook een beetje of ik nu wel opgenomen moest worden of dat ik mee naar huis mocht. Hun argument was dat ik tussen nog meer ‘gekken’, ik had mezelf ondertussen als ‘gek’ betiteld, niet per definitie beter op mijn plaats was. De eigen thuisomgeving was het beste. Daar zou ik me het veiligste voelen, ook al voelde ik me niet veilig door de angst en paniek die in mijn hoofd heerste.

Mijn vrouw werkt vanuit huis en dat gaf de doorslag om toch te adviseren me niet te laten opnemen. Ze achtten haar goed in staat mij in de gaten te kunnen houden en de situatie te kunnen managen. De nieuwe medicatie zou ook beter werken om de angst en paniek wat beter onder controle te houden. Daarnaast kreeg ik drie keer per week bezoek van een psychiatrisch verpleegkundige die met mij zaken zou bespreken, me zou ondersteunen en bovenal de zaken goed in de gaten zou houden. Verder moest ik me de komende twee maanden wekelijks bij de crisisdienst melden. Een psychiater en verpleegkundige zouden wekelijks kijken hoe het met me ging en wat er verder zou moeten gebeuren.

Iets meer dan een uur later zat ik naast mijn vrouw in de auto op weg naar huis. Beetje bij beetje begon het tot me door te dringen wat me overkomen was. Voor het eerst kon ik ook weer een beetje praten met mijn vrouw. De mist was weer wat verder opgetrokken en ik had weer zo’n 15 meter zicht. Nog lang niet voldoende om de volle omvang van het leven te kunnen zien en jezelf te kunnen oriënteren. Nee, het was voor mij nog vooral blijven waar ik was. Op de terugweg konden we gelijk langs bij de apotheek om de nieuwe medicatie op te halen.

Thuisgekomen was het eerste wat ik deed een tablet van de nieuwe medicatie nemen. Als dat zou helpen tegen paniekaanvallen dan wilde ik dat zo snel mogelijk innemen. Van de drie dagen na de crash was de paniekaanval toch wel het allerergste geweest. Zo bevangen zijn door angst en paniek dat je gaat overwegen om uit het raam te springen om het maar te laten stoppen. Diezelfde angst en paniek nemen ook de normale angst van uit een raam springen weg. Het versterkte elkaar en dat wilde ik koste wat kost niet nog een keer meemaken. Als ik maar controle over mezelf had. Dat was nog steeds het ultieme.

De nieuwe medicatie werkte snel en goed. Ik werd er rustiger van en de angst en paniek werden ook minder. De mist trok nog wat verder op en ik kreeg zoveel zicht dat ik langzaam weer iets meer van mijn eigen situatie kon overzien. Het besef begon steeds verder tot me door te dringen. Ik was in een acute depressie terecht gekomen met kenmerken van burn-out. Het besef was tot me door gedrongen dat de controlefreak totaal uit controle was en dat deed pijn. Zoveel pijn dat de rest van die dag er nog behoorlijk wat huilbuien volgde. Ik begon mezelf zielig te vinden en vond het volstrekt oneerlijk dat dit me was overkomen. Net zo oneerlijk zoals dat ik twee jaar daarvoor de ziekte van Lyme had gekregen. Een gemiddeld zwaar Lyme-geval was ik. Afgelopen drie dagen was ik totaal niet in de positie geweest om daarover na te denken, maar nu langzaam toch wel. Ik begon als een gek te googelen en al snel werd het duidelijk dat ongeveer een derde van de mensen met chronische Lyme een depressie ontwikkelt. Gelukkig! Het lag niet aan mezelf maar het was gekomen door de ziekte van Lyme. Dat was niet zo, de oorzaak lag veel dieper. Lyme was louter een katalysator van het proces geweest. Anders was het een paar jaar later wel gebeurd.

5.

Het eerste volle weekend na de crash ging ik volkomen vermoeid in. Deze nacht had ik weer slecht geslapen en dat merkte ik die ochtend meteen. De avond ervoor was ik om half 11 naar bed gegaan, maar de eerste uren had ik wakker gelegen. Op mijn wekker had ik half twee ’s nachts nog gezien en dus had ik al drie uur wakker gelegen. Uiteindelijk was ik toch in slaap gevallen, maar om half vijf in de ochtend was ik alweer klaarwakker. Meteen begon mijn hoofd ook te malen en zat het vol met schuldgevoelens. Wat had ik fout gedaan. Dat woordje FOUT zat al een aantal dagen in mijn hoofd en was er niet meer uit weg te slaan. Iets had ik fout gedaan en ik wilde en moest weten wat dat was. Tegelijkertijd zat er ook een lied van de Beach Boys in mijn hoofd. Dat gebeurde heel vaak dat er zo maar muzieknummers in mijn hoofd gingen rondspoken. Het nummer ‘God only knows’ zong door mijn hoofd. Hij moest het weten, want ik wist het in elk geval niet. Wat had ik fout gedaan.

Het denken in wat ik fout had gedaan, zorgde ook voor een flinke deuk in mijn zelfbeeld. De grafiek met daarin mijn eigenwaarde had dezelfde richting als die van de beurswaarde bij een beurscrash. Er waren nu drie volle dagen verstreken en mijn zelfbeeld was volkomen naar de knoppen. Dat had ook te maken met hoe ik in het leven stond. Mijn wereldbeeld was erg Amerikaans en succes in je werk was een keuze. Als je dat niet lukte was je een slappeling en had je gefaald. Dan had je de verkeerde keuzes gemaakt, niet hard genoeg gewerkt en dus een fout gemaakt. De uitzonderingen op dat falen waren de mensen die met een dwarslaesie in een rolstoel zaten, een hersenbeschadiging hadden opgelopen bij hun geboorte of door een hersenbloeding o.i.d. niet meer konden lopen. Dan kon je er niets aan doen. Die gedachtenkronkel maakte het beeld nog zwart-witter. Fysiek was er niets mis met mij en het feit dat ik gecrasht was, betekende voor mij dat ik gefaald had. Het enige wat ik dan ook wilde weten was wat ik dan fout had gedaan, hoe ik het kon oplossen en weer verder kon gaan met het leven.

De mist in mijn hoofd was die ochtend weer wat verder opgetrokken. Dat wilde overigens dan ook weer niet zeggen dat ik de wereld helder zag. Ik kon weer veel meer van de wereld waarnemen dan de dagen daarvoor, maar de interpretatie daarvan was volledig anders. Alsof er een volledige aardbeving in mijn hoofd had plaatsgevonden. Alsof er in een keer iOS-Apple in mijn hoofd zat als besturingssysteem in plaats van Windows. De impact daarvan merkte ik al vrij snel. Afgelopen drie dagen had ik in een dusdanige persoonlijke crisis gezeten dat ik geen benul meer had van de wereld waarin ik leefde. De eerste ochtend had ik nog iets van tegenwoordigheid van geest om eraan te denken dat ik me ziek moest melden, maar daarna niet meer. De wereld om me heen was gewoon verder gegaan alleen even zonder mij. Voor mij was het even pas op de plaats geweest.

Het was me die ochtend ook voor het eerst weer gelukt om zelf uit bed te komen en me aan te kleden. Alleen was ik vergeten die ochtend te douchen. Dat had ik afgelopen dagen maar een keer gedaan op basis van de instructies van mijn vrouw. Iets wat altijd de normaalste zaak van de wereld voor me was geweest, douchen in de ochtend en dan aankleden, was nu uit mijn systeem verdwenen. Ik was op veel vlakken terug op het niveau van een kleuter. Die kunnen best zelf onder de douche alleen moeten pappa of mamma daar wel even de instructies voor geven. Toen ik daarna door het huis liep, eigenlijk zonder enig doel, zag ik mijn iPad op tafel liggen. Gek, die had ik de afgelopen dagen niet gemist, maar nu viel hij weer op en besloot ik hem te pakken. Het eerste wat me opviel was dat ik tientallen ongelezen e-mails had. Iets van automatisme was toch wel aan het terugkomen, want ik opende onmiddellijk Gmail.

Dat juist dat soort automatismen hadden bijgedragen aan mijn crash had ik nog lang niet door. De hoeveelheid e-mails en de inhoud ervan drongen nog nauwelijks tot me door. Tot ik de e-mail van een paar dagen geleden zag van mijn werkgever, als reactie op de ziekmelding door mijn vrouw. Hij zou me die middag bellen. Drie dagen geleden dus. Ik weet niet of hij gebeld heeft, maar ik heb hem op die eerste dag in elk geval niet gesproken. Ik wilde niemand spreken. Maar het triggerde me die zaterdagochtend wel met een bepaald soort psychotische trekje. Een onschuldig belangstellend e-mailtje had ik geduid alsof de hele wereld me aan wilde vallen. Een invasie was op handen.

Toen bleek onmiddellijk dat mijn incasseringsvermogen volledig weg was. Binnen tien seconden was de situatie compleet uit de hand gelopen. Een absurde reactie had in mijn hoofd plaatsgevonden. Een e-mail van enkele dagen daarvoor had iets in mijn hoofd getriggerd waardoor ik informatie was gaan combineren en waardoor ik me onmiddellijk bedreigd voelde. Ik was daarom ook in volle vaart naar de keuken gelopen en had het grootste keukenmes gepakt. Voor wat? Om de e-mail neer te steken? Het contact met de realiteit was ik volledig verloren. Het had iets van psychose en hallucinatie. Een e-mail had iets in werking gesteld waardoor ik gedachten als een fysieke persoon was gaan aanzien, waardoor ik me bedreigd voelde en de enige oplossing die ik zag was naar de keuken rennen en het grootste keukenmes pakken.

Een simpele e-mail was in mijn hoofd zo uit zijn verband getrokken, dat ik het gevoel had dat alles en iedereen mijn vijand was. Het UWV, de politie, de overburen, het ziekenhuis, enz. Goed en slecht kon ik niet meer onderscheiden. Ik raakte weer totaal in paniek en mijn vrouw had de grootste moeite me in bedwang te houden. Ze besloot onmiddellijk mijn broer te bellen en die was binnen tien minuten bij ons. Het drong niet tot me door dat de e-mail mij niet bedreigde en dat de rest van de wereld dat ook niet deed.

Dat ik niet meer normaal kon denken kwam ook tot uiting in het feit dat ik scenario’s ging bedenken. Als er iemand voor de deur zou staan, hoe kon ik me dan het best verdedigen. Moest ik zelf de aanval kiezen of moest ik hem binnen laten komen. Was het mes wel de beste optie of moest ik ergens een honkbalknuppel vandaan zien te halen. De gedachten in mijn hoofd hadden volstrekt irreële en absurde vormen aangenomen en ik draaide volledig door in die mallemolen. Ik vroeg mijn broer of hij wilde blijven om het huis mee te helpen verdedigen. Mijn hoofd was niet meer in staat om informatie te duiden. Een e-mail van een aantal dagen geleden had mij in totale staat van paniek gebracht. Alles kon me op dat moment in paniek brengen, ook een simpel krantenberichtje.

Als er iemand op bezoek kwam en voor de deur zou staan, dan zou ik mijn huid duur verkopen. Dat hele weekend was ik de alertheid zelve. Niemand mocht het huis binnenkomen, alleen mijn broer en mijn vrouw. Alle anderen waren de vijand. Mijn hoofd had voldoende aanvals- en verdedigingsscenario’s uitgedacht om de aanval af te slaan. Er zou geen tweede Pearl Harbour volgen, want ik was ten volle voorbereid op de aanval. Uiteindelijk is er niemand gekomen en hoefde ik niet met hand en tand ons pand te verdedigen.

6.

Na het dramatisch verlopen weekend waarin iedere vezel in mijn lijf alert was geweest om de aanval af te slaan, begon de daaropvolgende week al niet veel beter. De nieuwe kalmeringsmiddelen begonnen effect te hebben en dat hield in dat mijn gedachten wat meer tot rust kwamen, maar dat de gedachtevormen er zeker niet beter op werden. Ik begon meer en meer te twijfelen over de vraag of ik nog wel wilde leven. Het water van de dijkdoorbraak had alle lust in het leven weggespoeld. De contouren van een depressie begonnen zichtbaar te worden.

Het eerste wat me zelf opviel - mijn vrouw had dat al eerder waargenomen - was dat ik de interesse in het leven verloren had. Mocht dat er overigens nog wel zijn geweest, dan was het heel erg goed verborgen. Niets kon me meer interesseren, niets kon me meer boeien. De dag gleed niet aan me voorbij, maar ik moest de dag overwinnen. Alles was een opgave voor me. Nog drie uur en dan was het middag. Wat moest ik in die drie uur doen. De ideeën popten altijd als popcorn op in mijn hoofd. Nooit had ik me een seconde verveeld, altijd kwam ik tijd te kort om alle wilde ingevingen tot uitvoer te brengen. Niets was er van dat alles meer over. Ik zat naar de klok te staren, hopend dat de dag snel voorbij zou gaan. De tijd was mijn vijand geworden.

De eerste dag van de eerste week kwam mijn moeder op bezoek. Voor mij hoefde er niemand op bezoek te komen, maar mijn moeder kon ik toch moeilijk weigeren. Net als veel mensen kon zij niet met de situatie omgaan. Ze wist niet wat ze moest doen en begon daarom maar te praten en te praten. Praten om het gesprek op gang te houden. Er mocht geen stilte vallen. Geforceerd de conversatie vormgeven. Het was overigens niet uniek aan mijn moeder. Velen zouden haar voorbeeld nog volgen. Iemand die depressief is moeten we maar wat opvrolijken, dus praten maar. Dr. Vanillevla: als lullen pudding was. Ik had het al druk genoeg met mezelf. Op conversaties zat ik niet echt te wachten.

Voor mij was het allerbelangrijkste dat er mensen voor me waren. Er voor iemand zijn, kan zonder woorden, kan zonder aanraken, kan zonder overmatige aanwezigheid. Het gaat vooral om het gevoel wat je de ander geeft…… Ik had mensen nodig die zich konden inleven, maar verder niet veel deden.

Ja, het is mis in je hoofd, maar ik kan me in de verste verte niet voorstellen wat er in je hoofd omgaat. De problemen in je hoofd kan ik ook niet oplossen, maar ik laat je niet alleen met die problemen in je hoofd. Je staat niet alleen in die afschuwelijke poel van modder, ik kom naast je staan. Als je wilt praten over de gevoelens en gedachten in je hoofd, dan luister ik naar je zonder dat ik daar iets van vind. Als je wilt huilen, probeer ik je verdriet te voelen en te begrijpen, zonder dat ik daar iets van vind. Als je niets wilt doen is het ook goed, dan blijf ik net als jou niets doende naast je staan….. Het is niet goed zoals het is, maar ik vind daar niets van. Het is zoals het is en ik blijf bij je.

Wat ik ook erg vervelend vond aan het eerste bezoek van mijn moeder, ook hier volgden er na haar weer velen, waren de oplossingen en adviezen. Ga een leuk boek lezen of een leuke film kijken. Ik heb gehoord van iemand dat je ook die thee kan drinken, want dat is goed voor je humeur. Wellicht allemaal heel goed bedoeld, maar o zo contraproductief. Mijn zelfbeeld was naar de maan. Ik had het gevoel tot de domste personen op aarde te behoren. Door ‘goed advies’ te geven, ging ik me nog veel dommer voelen. Mijn hoofd vormde dat om naar een gedachte zoals: nu ben ik al zo’n malloot, dat ik zelfs niet eens meer een oplossing kan bedenken. Zeker de eerste maanden kon ik mensen die met oplossingen kwamen wel iets doen. Oplossingen spuien was niet de oplossing. De oplossing moest uit mezelf komen en dat zou uiteindelijk ook gebeuren. Alleen had dat heel erg veel tijd nodig en alle steun die zich maar wilde aandienen. Door er dus voor me te zijn, kreeg ik meer kracht en die probeerde ik dan ook zo goed mogelijk te gebruiken.

Het eerste bezoek van mijn moeder die week was geen succes en ik voelde me dan ook slechter toen ze ging dan toen ze kwam. Mijn vrouw besloot daarom maar meteen te gaan selecteren aan de poort. Voorlopig alleen nog maar bezoek van mensen die ik zelf graag wilde zien en die iets konden toevoegen aan mij en de situatie. Dat toevoegen deden ze doordat ze konden omgaan met de situatie. Door er te zijn en weinig te doen, gaven ze me wat van mijn eigenwaarde terug. Ze gaven me ook met tijd en wijle het gevoel dat het zinvol was om te leven. Dat het leven de moeite waard was ondanks tegenslagen die je kan hebben.

Gelukkig had ik naast mijn vrouw en mijn broer wel een viertal vrienden die dat als geen ander konden en daar heb ik de eerste maanden heel veel steun aan gehad. Het is weleens voorgekomen dat er nauwelijks een woord is gezegd tijdens het bezoek van een van mijn vrienden. Hij heeft zelf zijn koffie moeten zetten, maar hij is toch een paar uur gebleven. Dat was tegelijkertijd een van de beste middagen die ik toen gehad heb. Hij had ‘er zijn’ bijna tot een kunst verheven. Toen hij wegging heb ik ontzettend gehuild, maar was tegelijkertijd heel erg blij en opgelucht. Hij had me het gevoel gegeven dat ik er nog toe deed en dat onze vriendschap altijd zou overleven, ook al zou ik de rest van mijn leven nauwelijks meer wat zeggen. Een vorm van vriendschap die alle stormen overleeft. Een vriendschap tot in de eeuwigheid.

Aan het begin van die week gebeurde er ook nog iets anders bizars. Ik ging me verdiepen in de polis van de overlijdensrisicoverzekering. Ik speelde al met de gedachten aan de dood en als ik dood zou zijn, dan moest er wel goed voor mijn vrouw gezorgd worden. Na veel zoeken was ik er uiteindelijk uit. Als je uit het leven stapt keert de ORV in sommige gevallen gewoon uit. Hoe absurd ook, dat was het eerste lichtpuntje van die week. Er was een manier om toch nog wat geld binnen te krijgen, ondanks mijn crash en het feit dat ik zonder baan zat. Als ik er dus mee wilde stoppen, met leven, dan zou de hypotheek van het huis afgelost kunnen worden. Mijn vrouw zou ik niet helemaal met lege handen achterlaten. Had ik toch weer iets van controle terug doordat ik op zo’n morbide manier voor haar kon zorgen.

Die dinsdagmiddag kwam ook voor de eerste keer de verpleegkundige van de spoedeisende psychiatrie mij thuis bezoeken. Vanuit het psychiatrisch ziekenhuis wilden ze me goed in de gaten houden door me enkele keren per week te komen bezoeken. De verpleegkundige was gewend om met gecrashte uitvallers in de maatschappij - zo zag ik het - om te gaan. Ze kon heel goed ‘er zijn’ en tegelijkertijd ook de juiste vragen stellen. Vragen waardoor ik weer wat meer vertrouwen in mezelf kon krijgen. Ik had verteld dat mijn vrouw goed voor me zorgde. Meteen voegde zij daar de vraag aan toe: waarom denk je dat je zo bijzonder voor je vrouw bent. Geen idee. Ik zag mezelf als een onmetelijke kluns, maar de vraag triggerde op een heel ongedwongen manier positief denken in mij. Niet dat ik tot heel steekhoudende argumenten kwam, maar de scope van mijn denken was een fractie breder geworden, was weer wat verder opgerekt. Het leven was weer ietsiepietsie minder zinloos geworden, maar nog veel te zinloos om het de moeite waard te vinden.

Toen ik haar het verhaal van de ORV-check vertelde, gingen wel alle alarmbellen bij haar af. Niet dat ze dat op dat moment liet blijken, daar kwam ik later nog achter, maar ze wist ook hier uiterst gewiekst mee om te gaan. Ze negeerde het niet, maar besteedde er ook nauwelijks aandacht aan. Alleen een kleine opmerking, met alleen geld is het voor je vrouw nog niet geregeld, er is nog meer nodig. Meteen veranderde ze behendig van onderwerp mij met een aantal vragen achterlatend waar ik voorlopig geen antwoord op had. Er waren dus hele goede professionele hulpverleners. Zij was die eerste week samen met mijn vrouw en broer een van de drie reddingsboeien waardoor ik bleef drijven.

Op de woensdagochtend van die eerste week had ik weer een beetje contact met de wereld. Ik begon langzaam weer een beetje te beseffen dat er een wereld om me heen was. Zo in mezelf gekeerd was ik geweest dat ik het idee had dat ik alleen op de wereld was. Rémi in optima forma. Voor de eerste keer in ruim een week had ik iets van besef in me dat er ook een wereld was waarin ik leefde. Het was ook de eerste keer dat ik op mijn iPad het nieuws weer ging lezen. De meeste nieuwssites blinken vooral uit in negatief nieuws en dat kwam vele malen harder aan dan ik gewend was. Dat was meteen ook een wijze les. Ik besloot alleen nog maar nieuws te lezen wat positief was simpelweg omdat ik te depressief was om met negatief nieuws om te kunnen gaan. Geen vol afschuw schreeuwende nieuwskoppen meer voor mij, over hoe ellendig het leven wel niet was. Dat wist ik zelf wel, daar had ik geen nieuwssites voor nodig.

Donderdag kwam gelukkig de psychiatrisch verpleegkundige weer. Zij hielp me langzaam weer een beetje op weg in het leven. Ze was leuk, hartelijk en lief in de omgang, maar was nog meer bedreven in professioneel afstand te houden. Ze zorgde er wel voor dat de Nijl of de Amazone tussen ons in bleef stromen. Er bleef letterlijk en figuurlijk voldoende afstand tussen ons. Deze donderdag was ook een prachtige nazomerdag. Het bleek al een week lang heel mooi nazomerweer te zijn, maar het was mij, net als de rest van het nieuws, totaal ontgaan. Zo was ik in mezelf gekeerd geweest. Ze stelde voor om gaan te wandelen in het bos. De schoonheid van de natuur in combinatie met het prachtige weer zouden me goed doen. Dit was de eerste keer dat ik weer buiten kwam, even los van de bezoeken aan de huisarts en spoedeisende psychiatrie in het ziekenhuis. Met haar durfde ik dit avontuur wel aan. Ze gaf me een heel veilig gevoel, terwijl ze zelf maar klein van stuk was.

Ik weet nog dat ik verbaasd was over wat ik allemaal om me heen zag, alsof ik de wereld weer opnieuw aan het ontdekken was. Tijdens de wandeling had ik Imagine van John Lennon in mijn hoofd zitten. Niet dat ik me heel veel voor kon stellen, maar de schoonheid van de natuur gaf me een tikkeltje hoop. Stel je voor dat het ooit weer goed zou komen. Dat ik weer met volle teugen kon genieten van de natuur.