SOCIAL MEDIA

Wel de likes, niet de lasten

Jan Dijkgraaf

SOCIAL MEDIA

Wel de likes, niet de lasten

Eerste druk, april 2022

© VOF Buttkicken.nl
Auteur: Jan Dijkgraaf
Vormgeving: Aninka Pecher
ISBN 978 90 832 2175 5
NUR 400

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, online publicatie of op welke andere wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Noch de maker, noch de uitgever kan echter aansprakelijk worden gesteld voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave

Inhoud

Inleiding

Waarom zou je eigenlijk op social media gaan?

Waarom zou je eigenlijk op social media blijven?

Verder vind ik Claudia de Breij gewoon een lekker wijf

Blocken is zilver…

…maar muten is goud!

Help, ik ben geblockt!

Hoe ga je om met taalnazi’s?

Help! Ik word bedreigd!

Rapporteren op verzoek? Doe normaal!

De kracht van ‘Zeg het ze’

Op persoonlijke titel de bijstand in

Mogen de 140 tekens terug?

Je bent toch geen kleuter?

Dit is de grote-mensenmanier

Hoe je anoniempjes moet zien

Delete Voornaam12345678

Kinderen die vragen…

Waarom zou je alles laten staan?

Wie moet je volgen volgens mijn volgers?

Wat kun je doen tegen de woke-terreur?

Hondje dood? O, wat vréselijk!

Moet je reageren of niet?

Hebben wij samen geknikkerd, knul?

Niks mis met bedelen

Social media als verdienmodel

Laat FOMO je leven niet verzieken

Je bent minder belangrijk dan je denkt

Waarom politici op social media de ergsten zijn

Wat zijn typische vervelio’s?

Moemakers waar je ook niet vrolijk van wordt

Wat kun je zeggen…?

Leve de grapjurken!

Ik heb een zwak voor Attje Kuiken

Wat te doen met echte gekkies?

De kogel voor de screenshotterroristen

Wat te doen met smeerpijpen?

En vrouwen zijn zeker geen viespeuken?

Pas op voor sekteleden

Hoe proberen ze je voor joker te zetten?

En dit is de praktijk…

Nuttige citaten van wijze mensen

Allergisch voor het #kuch-mannetje

Het doel: zen zijn

Fijne dag verder!

Inleiding

Laat jij je thuis door Jan en Alleman uitschelden of beledigen? Praat je thuis met mensen die zich niet eens even netjes voorstellen? Toon je begrip voor mensen die ongevraagd keer op keer op je voordeur staan te bonken? Vind jij het prima als een wildvreemde vent je thuis zijn piemel komt laten zien? Laat je überhaupt iedereen maar binnen in je huis?

Nee toch?

Waar komt dan het misverstand vandaan dat je je dat soort gedrag van anderen op social media wel moet laten welgevallen? Dat je je schuldig moet voelen als je die mensen je huis uitschopt, negeert of zelfs nooit meer binnenlaat?

Social media als Facebook en vooral Twitter worden nogal eens een ‘afvoerputje’ genoemd. Er zouden zich allerlei randdebielen, viespeuken, aandachtsjunks, gekkies, vrouwenjagers en stalkers op begeven en daarom is het er niet pluis. Daarom ben je gek als je er je tijd doorbrengt. Daarom verdwijnt menigeen weer van de social media.

Doodzonde!

Het klopt wel dat dat soort lowlife op social media te vinden is. Net zoals het in het ‘echte leven’ te vinden is. Randdebielen, viespeuken, aandachtsjunks, gekkies, vrouwenjagers (vice versa!) en stalkers en nog veel, heel veel andere types waar je niks mee te maken wilt hebben. Maar je stapt om die reden toch ook niet uit het echte leven? Je verlaat je eigen huis er toch niet voor?

Social media zijn net het echte leven. Met dit verschil dat je veel gemakkelijker verlost kunt worden van een vervelio op Facebook of Twitter, dan van een buurman die een gluurder blijkt te zijn, of een potloodventer. Of van een buurvrouw met een kwade dronk die als (ergens) de vijf in de klok zit een potje ongeremd tegen je gaat zitten schelden. Of van een nest vol zuipende, schreeuwende en vechtende Polen die allemaal een kamertje huren in de eengezinswoning naast je.

Social media kunnen juist een geweldige verrijking van je leven zijn. Je kunt er interessante mensen leren kennen, je kunt er kennis vergaren, je kunt er lachen, je kunt er huilen, je kunt er spullen vinden, je kunt er crowdsourcen, je kunt er werk vinden, of een nieuwe man of vrouw, je kunt er vakantiewoningen ruilen, je kunt er je gal spuwen, je kunt er je mening scherpen, je kunt er vervelende lui lik op stuk geven, je kunt er kennismaken met de standpunten van lui die compleet anders denken dan jij, enzovoort, enzovoort, enzovoort.

Alleen: je moet wel zorgen dat je zélf goed omgaat met social media. Jouw Facebook- en Twitter-account zijn jóuw huis en jíj bepaalt wie in jouw huis mag komen en hoe mensen zich daar dienen te gedragen. En ook wie niet (meer) in je huis mag komen. Daar ben je, net als in je eigen huis, níemand verantwoording over schuldig.

Ik ga je in dit boek aan de hand van concreet gedrag op social media allerlei tips geven hoe je kunt zorgen dat jíj het er naar je zin hebt en dat jíj er het meeste voor jezelf uithaalt. Het belangrijkste: het zijn jóuw accounts en jíj bent de baas.

Vindt iedereen je aardig als je mijn tips in de praktijk brengt? Hell no! Maar neem één ding van me aan: er zitten zoveel meer randdebielen, viespeuken, aandachtsjunks, gekkies, vrouwenjagers en stalkers op social media dan jij in je echte leven ooit zult tegenkomen, dat de vredelievende doelstellingen die je wellicht hebt in je familieen vriendenkring niet hanteerbaar zijn op social media.

Want dan word je gek.

Vlucht je weg.

En ga je gefilterde foto’s met tientallen hashtags plaatsen op Instagram. Ook leuk. Voor meisjes van 13 (en Nicolette van Dam).

PS: dit is een grotemensenboek. Snapchat- en TikTok-fans verwijs ik naar het kinderboek. Dat komt uit tijdens de Kinderboekenweek. Of niet.

Waarom zou je eigenlijk op social media gaan?

Er zijn talrijke redenen om je op social media te begeven. Omdat er inmiddels ook heel veel bagger te vinden is, vergeten we weleens wat de platforms allemaal te bieden kunnen hebben. Goed om dat nog eens rustig op een rijtje te zetten.

Zenden

Als je vroeger je nieuws of mening kwijt wilde, moest je bij een krant gaan werken of in de kroeg harder praten dan de grootste schreeuwer. Sinds de komst van social media heb je de vrijheid om je eigen krant te vullen met alles wat je kwijt wilt en kun je een kroeg betreden waarin honderden, duizenden of nog meer mensen graag willen horen wat jij te zeggen hebt. En de drukpers en de microfoon heb je altijd bij je, want dat is je mobiele telefoon. Je bent je eigen krant en omroep. En nog gratis ook. Als je alleen zendt, is er echter weinig ‘social’ aan. Ik ken eigenlijk op Twitter maar twee mensen die uitsluitend zenden. Geert Wilders (die zelf alleen zijn poezen Snoetje en Pluisje volgt - geen grap) en Peter R. de Vries (die alleen zijn zoon Royce en diens advocatenkantoor volgde).

De eerste heeft 24/7 beveiliging, de tweede is dood. Ik zeg niet dat er een oorzakelijk verband is, maar voor de zekerheid ben ik zelf maar wat meer mensen gaan volgen.

Ontvangen

Geven is fijn, maar ontvangen nog fijner. Je kunt wel denken dat jij de wijsheid in pacht hebt (oké, hierna stop ik over Peter R. de Vries), maar er is nog nooit iemand slechter van geworden als-ie kennisnam van wat andere mensen en organisaties te melden hebben. Een groot deel van nut, noodzaak en plezier op social media zit erin dat je tekst en beeld ontvangt van de juiste mensen. De voor jou juiste mensen. Zodat je je comfortabel voelt. Zodat het niet zonde van je tijd is. Zodat je er iets aan hebt.

Communiceren

Nog mooier dan zenden en ontvangen is… communiceren. In gesprek gaan, weet je wel. Waarbij social media op je sociale omgeving in je ‘echte’ leven voor hebben, dat de afstand en het moment er niets toe doen. En dat je ook met veel meer mensen kunt communiceren dan je ooit face to face zult doen, in wisselende gezelschappen qua omvang en samenstelling. En dat je gesprekken kunt bewaren, dus nog eens teruglezen.

Toetsen

Social media zijn, zeker als je de samenstelling van je vriendenen volgersgroep op orde hebt, een plek waar je alleen communiceert met mensen vanuit wederzijds respect. Maar dat hoeft niet per se te betekenen dat iedereen gelijkgestemd is. Dat zou maar een saaie bedoening zijn. Nee, social media zijn de plek waar je je eigen standpunten kunt toetsen en eventueel aanscherpen. Of juist afzwakken. Dat doe je juist bij mensen die anders tegen de zaken aankijken dan jij zelf. Anderzijds vind je er ook bevestiging. Ik krijg zelf regelmatig te horen: ‘Jij verwoordt precies wat ik vind, alleen kan ik het niet zo goed formuleren’. Dat is fijn voor mij, qua ego. Meestal ook voor degene die dat zegt trouwens, want die laat er niet zelden op volgen: ‘En als ik het in mijn eigen woorden deed, vrees ik dat ik van Facebook zou worden afgegooid’.

Nieuws volgen

Nergens is het nieuws sneller te vinden dan op social media. Met name Twitter heeft zich ontwikkeld tot een podium waar je het nieuws als eerste vindt en op de voet kunt volgen. Sowieso: wie zich alleen verlaat op de mainstream media (en ja, De Telegraaf en RTL horen daar ook bij), krijgt wel een heel eenzijdig beeld van de werkelijkheid te zien. Alleen: nieuws via social media is wel ongefilterd. Voor moderne nieuwsjunks is dat geen probleem, want die weten het onderscheid wel te maken tussen wat echt is en wat fake. En die hebben helemaal geen zin om te wachten op de traditionele journalisten, die veel voorzichtiger zijn met publiceren dan ‘gewone mensen’ op Twitter en die zelfs als je de bommen ergens ziet inslaan op een filmpje nog roepen: ‘Eén bron is geen bron’ en wachten tot de autoriteiten het nieuws bevestigen. Verder is het aantal ‘verslaggevers’ van social media veel groter dan bij traditionele media (want iedereen heeft een mobiele telefoon en is dus in potentie een ‘burgerjournalist’) en er is daardoor ook altijd wel iemand ter plaatse om het nieuws meteen wereldwijd te verspreiden. Behalve in landen (en in de toekomst wellicht ook in politieke unies als de EU) waar de gevestigde macht het weet tegen te houden, bijvoorbeeld door social media-platforms op zwart te gooien.

Leren

Als ik iets wil weten over het baltsgedrag van de bontgevlekte rietzanger, hoef ik er maar naar te vragen op social media en ik weet er in no time alles van. Als ik op zoek ben naar betrouwbare informatie over de toestand in het Midden-Oosten (zelden, want ik heb al genoeg aan Eesterga, Friesland, Nederland en Brussel), volg ik op social media Nederlanders die er alles van afweten en mensen die er wonen en ik weet er in no time alles van. Je kunt, kortom, door dingen te vragen en door mensen te volgen op social media heel veel dingen leren. Mits je bronnen goed zijn. Omdat velen social media-platforms vooral voor de gezelligheid gebruiken (tja, die hebben Hyves nog meegemaakt) is de verheffende functie van die wereldwijde netwerken van mensen en dus kennisbronnen soms wat onderbelicht, maar hij is er wel degelijk. Zeker op platforms waarop linkjes naar bronnen kunnen worden geplaatst, wat bijvoorbeeld Instagram om mij volstrekt onduidelijke redenen niet toestaat.

Stoom afblazen

Mensen die mijn dagelijkse ‘Briefje van Jan’ lezen, waarin ik bekende Nederlanders uit vooral politiek en entertainment een al dan niet liefdevolle schop onder hun kont geef, vragen me weleens of ik de hele dag zo boos ben. Die snappen er dus niets van. Juist doordat ik om 7.01 uur die ellende uit voornamelijk Den Haag, Hilversum en Amsterdam van me af heb geschreven, ga ik met een ‘leeg’ hoofd welgemoed de dag in. Die functie (stoom afblazen) hebben de social media voor de gebruikers ook. Als je je ergernis of woede van je af kunt schrijven, kun je het afsluiten of loslaten en weer leuke dingen gaan doen met de rest van je dag. Overigens kan ik je vertellen dat dit het meest bevredigend is als je het allemaal weet te verwoorden in fatsoenlijke bewoordingen. Ordinair schelden getuigt van weinig klasse. Het is juist de kunst om het allemaal een beetje mooi te verwoorden. Ook omdat dat meer waardering oproept bij je volgers en vrienden.

Vermaken

Een niet te onderschatten functie van social media: vermaak. Leuke filmpjes, goeie tips, grappige teksten, het wordt op social media allemaal heel makkelijk geplaatst en gedeeld. Maar goed, als je (geestelijk) nog geen 14 jaar oud bent dan weet je dat allang. Want dan zit je op TikTok.

Sorry, geintje. Ik bedoel: er is ook nog genoeg te genieten op de wereld en via social media kun je dat heel simpel ontvangen en versturen. En vergeet ook niet dat het soms gewoon lachen is om anderen uit hun stekker te zien gaan of zich te zien vastlullen. Geen beter vermaak immers dan leedvermaak.

Verbinden

Eén van de engste deugwoorden die ik ken: ‘verbinden’. Maar dat is natuurlijk wel precies wat social media-platforms bij uitstek doen: mensen de mogelijkheid geven met elkaar een (in eerste instantie virtuele) relatie aan te gaan. En of ze je dan ‘volger’ of ‘vriend’ noemen (ik heb er als licht autistische man van middelbare leeftijd wat moeite mee om allerlei wildvreemden ‘vriend’ te noemen), maakt niet zoveel uit. Je breidt dankzij je verblijf op social media-platforms je netwerk uit, je leert er mensen kennen en in het meest extreme geval ga je er met eentje trouwen en kindjes maken. Ik weet niet of de Zuckerbergs van deze wereld dat laatste als doel hebben gesteld toen ze hun miljardenimperiums op zolderkamers of in garages bedachten, maar het toont wel aan dat aan dat ‘verbinden’ in potentie geen grenzen zitten. Maar ook als je minder ver wilt gaan, zeg ik: social media zijn te gek. Je moet alleen wel je grenzen stellen en bewaken.

Amen.

Waarom zou je eigenlijk op social media blijven?

Er zijn best wat redenen te verzinnen waarom je zou willen stoppen met social media.

Een paar voorbeelden? Nou, vooruit.

Komt-ie: aandachtsjunks, algoritmes die de baas zijn, anoniempjes met praatjes, bedelaars, bedreigingen, bemoeials, betaalmuren na de click, blokkades, blokkeerslachtoffer-fetisjisten, blokkeertellers, brutale apen, CAPS LOCK-verslaafden, censuur, ‘Censuur!’-roepers, clickbait, clickbaitklagers, complotgekkies, contextgebrek, demonstratieve weglopers, dickpics, domme mensen, eisers (van alles!), emoticons, extreem-rechts-roepers, ‘Fijne dag’-zeggers, Frans Timmermans, gebrek aan leesvaardigheid, Gifjes-delers, ‘grappige’ reacties, groupthink, hashtags, hijgerigheid, hondenfoto’s in de bio, humoristen, humorlozen, ‘Ik word bedreigd!’-roepers, knipen plakoproepen om te bewijzen dat je een echte vriend bent, kruidenvrouwtjes met een kat als profielfoto, kutmarokkaantjes, links-extremisten, ^Lizes, losers, lurkers, maatnemers, mansplainers, mensen achter een slotje die wel op je reageren, moreel superieuren, naamgrappenmakers, NSB’ers, ongevraagd advies, politici, racisten (blank), racisten (pigmentverwend), rappertjes, rechts-extremisten, reclame, roeptoeters, saaimansen, Sander Schimmelpenninck, scheldpartijen, screenshotterroristen, slotjes, smileys, sneuneuzen, stalkers, stiekeme spijtoptanten, stomme mensen, taalnazi’s, taalverkrachters, tekstdieven, terugvolg-eisers, tijdgebrek, Tinder-verdwaalden, toon-klagers, treurwilgen, trollen, verslavende werking, verveling, vingerwapperaars, vlaggetjes, vluchtigheid, volgers-vragers, Voornaam12345678, voorspelbaarheid, WEF-keffers, woke-terreur, womansplainers, zeikwijven, zelfoverschatting, zendelingen, zenders, zolderkamerrukkertjes, zuignappen.

En de rest.

Alle reden om gillend gek weg te rennen van social media?

Nee, natuurlijk niet. Alleen maar een bewijs dat je een heel goed ‘deurbeleid’ moet hebben. Want als je dat niet hebt, kunnen de negatieve elementen de sfeer inderdaad helemaal voor je verzieken en sla je op de vlucht.

Een goed deurbeleid betekent dat jij zorgt dat je alleen nog geconfronteerd wordt met de berichten van mensen die je geen energie kosten, maar energie geven. En ‘energie’ is een breed begrip. Het kan lopen van kennis tot ontspanning en van kennissen tot vrienden. Waarbij het grote voordeel van social media ten opzichte van het echte leven is dat fysieke afstand geen enkele rol speelt.

Is het makkelijk om de deur dicht te houden voor mensen? Om mensen die al binnen zijn eruit te smijten? Natuurlijk niet. Zo hebben je ouders je niet opgevoed. Maar dat was dan ook in een tijd dat social media nog niet bestonden. Waar vroeger twee keer per dag aan de deur werd aangebeld, is dat nu op social media misschien wel honderd keer. Daar heb je allemaal de tijd niet voor. Dus wees selectief. En rigoureus.

Is het makkelijk om te accepteren dat jij elders niet binnenkomt? Dat jij elders buiten wordt gezet? Natuurlijk niet. Heel naar voor je ego. Maar waarom zou je anderen het recht ontzeggen om ook selectief te zijn? En rigoureus. Neem het gewoon niet al te persoonlijk.

Verder vind ik Claudia de Breij gewoon een lekker wijf

Zo. Ik heb in de vorige hoofdstukken uitgelegd waarom social media zo’n geweldige aanvulling op je leven kunnen zijn. Dan ga ik nu even laten zien dat ze ook de hel op aarde kunnen zijn. Even los van echt vervelende dingen (bedreigingen, stalking, verslaving) is één van de zaken die mij het meest stoort op social media de ondraaglijke voorspelbaarheid en domheid van veel gebruikers van de platforms.

Voorbeeld?

Voorbeeld!

Toen de tweede #MeToo-hype in Nederland het hoogtepunt naderde (de storm rond ‘The Voice of Holland’ was een beetje gaan liggen, omdat alle aandacht zich op Ajax-directeur Marc Overmars en zijn dickpics richtte), ging de discussie uiteraard weer eens over wat wij mannen nog tegen en over vrouwen mochten zeggen en wat grensoverschrijdend gedrag is.

Ik besloot cabaretière Claudia de Breij te misbruiken en plaatste op Twitter: ‘Verder vind ik Claudia de Breij gewoon een lekker wijf’. Als ik niet beter zou weten, had ik die stelling in die discussie over grensoverschrijdend gedrag interessant gevonden. Iedereen weet dat Claudia van de vrouwenliefde is, dus mijn tweet was niet seksueel bedoeld, maar uitsluitend een appreciatie van haar uiterlijk door mij. En aangezien smaken verschillen, hoeft natuurlijk niemand het met me eens te zijn. Maar ik weet wel beter, omdat ik al een tijdje rondloop in de wereld van social media. En ik weet dus dat er geen discussie ontstaat over of zo’n tweet van mij ook bij een lesbische vrouw grensoverschrijdend is. Nee, er gebeurt iets anders: alle sukkels komen uit hun holen en reageren op de meest voorspelbare manieren.

Een kleine bloemlezing:

‘Drink toch niet zoveel Jan’

‘Zo, dat is eruit; biechten lucht altijd zo op’

‘Ik niet…’

‘De Oranjes ook’

‘Dan ben je de enige’

‘JA! Jij krijgt een blok!’

‘Huh?? Mis ik context?’

‘Wat moet je van d’r, slijmbal?’

‘Hè bah Jan, dan heb je écht lang niet geneukt’

‘Misschien nieuwe bril kopen!’

‘Ik kan jouw gezicht niet zien op het moment dat je zegt dat De Breij een lekker wijf is, maar ik gok erop dat het sarcasme is’

‘Kijk maar uit dat u geen rechtszaak aan de broek krijgt vanwege deze intimiderende tweet’

‘Gedver’

‘Je draait niet om de hete Breij heen!’

‘Zonder pet buiten gelopen?’

‘Behalve op maandag kan je iedere dag terecht bij Hans Anders’

‘Ze zeggen wel: met bier op wordt alles mooi’

‘Vind haar in die zin fascinerend omdat ze een van de weinigen is waarvan je kunt zeggen dat het een levende karikatuur is…’

‘Smaken verschillen, Jan’

‘Bbbrrr’

‘Doe je wel voorzichtig met de drank?’

‘Ik vind dat ze blij mag zijn, groot compliment ;-)’

‘OMG’

‘Is mevrouw Dijkgraaf weer een paar dagen weg?’

‘Smaken verschillen.... goddank’

‘Daar zijn de meningen over verdeeld’

‘Wist niet dat je van zuurstokken hield, Jan’

‘Tijd voor een nieuw brilletje?’

‘Dit is ontoelaatbaar grensoverschrijdend gedrag’

‘Hahaha, horkerig en vilein in één tweet, knap hoor!’

‘Stel je niet zo aan’

‘Van mij mag je haar hebben, wil je er een strikje om?’

‘Ik voel een positief Briefje van Jan aankomen’

‘Zelfs dat niet’

‘Pearle, Eye Wish, Hans Anders… meer tips nodig?’

‘Ik vind het een sufkut’

‘-1000000000000000000000’

‘Tijd voor een nieuwe bril’

‘Nichemarkt, zeg ik’

‘Ik heb dat met Attje Kuiken’

‘Walgelijk…’

‘Naarmate we ouder worden, worden we wat minder kritisch’

‘Maar Jan toch’

‘In het donker’

‘Nee dan kan ik wel iemand anders bedenken haha’

‘Je mag ze van mij bij de Kliko zetten, zowel om haar uiterlijk als om haar meningen’

‘Voor de fijnproevers, zogezegd’

‘Echt?’

‘Iedereen mag natuurlijk alles vinden, maar dit is echt verontrustend’

‘Gelukkig ben jij de enige, Jan’

‘Was nou maar naar Specsavers gegaan’

‘LOL’

‘Stuur eens een leuke foto naar haar’

‘Misschien een keer naar de oogarts?’

‘Tijd voor een nieuwe bril, Jan!’

‘Mooi!’

‘Jan jan jan…. Straks zit je ook in de volgende Nederlandse hype van vrouwen-drama en mediaveroordeling’

‘Denk erom wat je zegt’

‘Is het 1 april of wat heb ik gemist?’

‘Doodknuffelen noemen we dat’

‘Masochistische inslag, Jan?’

‘Zou ik toch liever met de hond wandelen…’

‘Geen opticien in het dorp?’

‘Ben je een van de weinigen’

‘Wat je vindt mag je houden’

‘Ik laat liever ‘n roestige spijker door m’n scrotum jassen dan dat ik Claudia de Breij

…………… (Vul maar in)’

‘Zelfde leeftijd zeker, anders naar Pearle’

‘Zou stoppen met de medicijnen’

‘Ze houdt niet van piemels’

‘Dit in het kader van Jan deugt zich omhoog’

‘Mijn konijn heet ook Claudia!’

‘Heeft u corona? Ze zeggen dat je dan je smaak kwijtraakt’

‘WTF!’

‘Jakkes, bah!’

‘Ik zou haar toch niet meenemen naar Duindigt want dan gooit men een zadel op d’r rug’

‘Jezus, Jan nog aan toe’

‘Slecht getafeld?’

‘Slecht geslapen Jan?’

‘Niet goed verzekerd?’

‘Geen grapje, hè? Je moet nooit grapjes maken over nachtmerries…’