Eveline de Groen

UIT HET HART VAN
DE TELEFOONB*TCH

Een kijkje in het leven van een doktersassistente

Deel 3

In deze reeks verscheen ook:

De Telefoonb*tch (2020, heruitgave 2022)
De Telefoonb*tch op 1,5 meter (2021)

Copyright © 2023 Eveline de Groen

Auteur: Eveline de Groen
Uitgeverij: Uitgeverij De Linde
Vormgeving: Lisette Verboom – van Linden
Drukwerk: Printforce
Redacteur: Sanne Visch, Pen & Inkt

ISBN e-book: 9789083243757
ISBN fysieke uitgave: 9789083243740
NUR: 401

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, geluidsband, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Alle mensen in dit boek zijn niet bij hun echte naam genoemd en de verhalen zijn zo verteld dat ze niet herleidbaar zijn naar de persoon.

De medische informatie die in dit boek gedeeld wordt kan niet beschouwd worden als medisch advies.

Voorwoord

Heeft een telefoonb*tch een hart dan? Ik hoor het je bijna denken. Goede vraag! Een échte b*tch heeft denk ik geen hart of in ieder geval is dat niet zichtbaar. Maar dat is nu júist wat ik wil vertellen met mijn verhalen.

Nee, ik zit niet alleen maar aan de telefoon.
Nee, ik ben geen b*tch en ook andere scheldwoorden zijn niet op mij van toepassing.

Voor wie mij nog niet kent, is hier in het kort mijn verhaal: in 2017 las ik een nieuwsbericht over huisartsen en doktersassistentes. De negatieve reacties op dat bericht – dat een doktersassistente niets meer is dan een telefoonmiep of veredelde receptioniste, gecombineerd met een stroom aan scheldwoorden en krachttermen – deden mij besluiten om te gaan schrijven over mijn werk. Ik wilde dat iedereen kon lezen over wat ons werk inhoudt, wat wij moeten weten, wat wij meemaken. En ik hoopte dat misschien, heel misschien iemand op een andere manier over de assistente bij zijn of haar huisarts ging denken.

Nu, dat doel is behaald en meer dan dat.

Voor je ligt mijn derde boek vol verhalen uit de praktijk.

In dit boek geef ik je niet alleen een kijkje in mijn werk als doktersassistente en triagist, maar ook in mijn leven en in mijn hart.

De zorg staat onder druk en zeker de eerstelijnszorg heeft het zwaar. Het zorginfarct dat er dreigt – of er misschien al is – sijpelt door in alle facetten van mijn werk. En toch maak ik ook zóveel mooie dingen mee. Dingen die ervoor zorgen dat ik dit werk wil blijven doen en de beste zorg wil leveren die ik kan. Ik neem jullie mee in leuke, mooie, warme, maar ook heftige, pijnlijke, moeilijke en schrijnende situaties.

Ik wens je een mooie leeservaring en hoor graag wat je van dit boek vindt!

Veel liefs,
Eveline

Achtergrondinformatie

In een huisartsenpraktijk worden best veel medische termen en afkortingen gebruikt. Ik probeer naar patiënten toe normaal Nederlands te praten, maar toch betrap ik me erop dat ik soms automatisch vakjargon gebruik.

Ook in mijn verhalen gebruik ik medische termen. Natuurlijk zorg ik ervoor dat de tekst begrijpelijk is voor jou als lezer. Als het nodig is, geef ik aan het eind van een hoofdstuk een korte uitleg. Er zijn een aantal onderwerpen, woorden en afkortingen die vaak aan bod komen en die ik daarom vooraf beschrijf.

De eerste gaat over de ABCDE-methode.

De ABCDE-methode is een methode om bij urgente situaties eerst te behandelen wat als eerste levensgevaar oplevert.

A (Airway) -> Is de luchtweg vrij?

B (Breathing) -> Hoe is de ademhaling?

C (Circulation) -> Hoe is de circulatie?

D (Disability) -> Hoe is het bewustzijnsniveau?

E (Environment) -> Omgevingsfactoren: denk hierbij aan een afwijkende lichaamstemperatuur, hebben omgevingsfactoren daarop invloed gehad (zoals: koud water bij dreigende verdrinking)?

Dit is een heel korte versie. Uiteraard komt er meer bij kijken dan alleen deze korte vragen én zit er bijvoorbeeld verschil in telefonische of fysieke triage, maar ik hoop dat het zo een beeld geeft!

Het tweede gaat over de urgenties die we gebruiken.

U0 -> Uitval van vitale functies: reanimatie. Wij kunnen telefonisch de beller laten reanimeren, een collega belt de meldkamer zodat de nooddiensten ter plaatse kunnen gaan.

U1 -> Levensbedreigend: vitale functies zijn instabiel en in gevaar. Dat betekent in de huisartsenzorg in de meeste gevallen dat we een ambulance bellen.

U2 -> Spoed: de vitale functies zijn mogelijk bedreigd en/of er is een reële kans dat de toestand op korte termijn verslechtert. In zo’n situatie bekijken we of dat voor de huisarts of spoedeisende hulp (SEH)/ambulance is en – als het voor de huisarts is – of het een consult kan zijn of dat de huisarts een visite moet doen.

U3 -> Dringend: er is kans op lichamelijke schade op korte termijn. In de meeste gevallen betekent dit een consult aanbieden.

U4 -> Niet dringend: de kans op schade is verwaarloosbaar. De patiënt laten we dan het liefst binnen 24 uur beoordelen, in het weekend kan dit iets langer zijn omdat er in de casus op de eigen huisarts gewacht kan worden.

U5 -> Advies: er is geen kans op schade op korte termijn. Beoordeling door een arts is dan in principe niet nodig of kan wachten. In de dagpraktijk waar ik werk komen mensen met een U5 urgentie als ze dat willen, op de huisartsenpost niet. Sommige huisartsen zien op de dagpraktijk ook geen U5 urgentie.

Een overdosis paracetamol

Huisartsenpost

‘Help, please, help me! I think my son is going to die if you don’t help us now, please!’

De paniek wordt niet alleen duidelijk door de woorden, maar ook door de manier waarop de woorden gezegd, nee geroepen worden. Aan mij de taak om er nu rust in te brengen, juist om zo snel mogelijk te kunnen handelen. En dat dan ook nog in het Engels. We krijgen op de huisartsenpost regelmatig Engelssprekende patiënten, toch blijf ik het lastiger vinden dan in het Nederlands.

Ik vertel de moeder dat ik haar ga helpen en dat ze kort antwoord moet geven op mijn vragen zodat ik kan zorgen dat we de beste hulp kunnen geven. Eerst wil ik weten waarom ze denkt dat hij doodgaat. Hij blijkt 34 tabletten paracetamol van 500 mg per stuk ingenomen te hebben. Jeetje! Veertien jaar oud is hij pas. Hij is goed bij bewustzijn, ademhaling is niet veranderd, gelaatskleur is iets bleker maar niet extreem en hij is een beetje misselijk. Oké, tot nu toe is de ABCDE niet bedreigd. Ik vraag of hij in staat is aan de telefoon te komen en tot mijn verbazing zegt hij direct dat dat goed is. J. vertelt dat hij ongeveer een uur geleden 34 tabletten heeft ingenomen. Hij wilde twee doosjes innemen, maar er waren er al een paar uit een van de doosjes. Op een monotone manier vertelt hij dat het leven zo zwaar is en dat hij dit als uitweg zag, maar nu na een uur merkt hij nog niets. Inmiddels heeft hij op Google gezocht en ziet hij dat hij waarschijnlijk niet doodgaat, maar wel leverschade overhoudt. Daarop kreeg hij spijt en heeft hij zijn moeder geroepen, die in paniek naar ons gebeld heeft. Ik begrijp haar paniek! Doordat we dit helaas vaker hebben meegemaakt, weet ik dat J. moet worden opgenomen, bij voorkeur binnen vier uur na inname. Zijn maag moet gespoeld worden en hij moet gemonitord worden.

Ik leg aan J. en zijn moeder uit dat ik het ziekenhuis ga bellen of hij daar terechtkan. Als er in de tussentijd iets in de situatie verslechtert, moeten ze ons direct terugbellen. J. is bekend bij een ziekenhuis in de buurt en ik bel daar de dienstdoende kinderarts. ‘Tja,’ zegt hij, ‘natuurlijk moet hij worden opgenomen, maar zowel onze SEH als afdeling liggen vol, dus probeer maar een ander ziekenhuis.’

Bij ziekenhuis twee krijg ik hetzelfde te horen en bij ziekenhuis drie ook.

Dan ben ik het zat! Ik bel ziekenhuis één terug en zeg dat zij echt voor een oplossing mogen gaan zorgen. Die jongen is bij hen onder behandeling, ze kunnen het druk hebben, maar blijkbaar heeft de hele regio dat. Wij kunnen ook niet zeggen dat we het te druk hebben en daarom maar stoppen met mensen beoordelen. De kinderarts is het eigenlijk wel met me eens en belooft iets te gaan regelen. Na een halfuur, dat eindeloos lijkt te duren, word ik teruggebeld: er is een plekje vrijgemaakt voor J.

Ik bel zijn moeder die inmiddels spullen bij elkaar gezocht heeft en zij gaan onderweg naar het ziekenhuis.

Een collega die ingewerkt wordt vraagt of ik nu niet de crisisdienst van de GGZ had moeten bellen omdat dit een suïcidepoging is, maar dat is nu aan het ziekenhuis. Het meest urgente voor nu was zorgen dat de paracetamol geen of minder schade kan aanrichten, het vervolg komt daarna.

Het raakt me. Op het moment dat ik in de regelstand zit gaat het wel, maar daarna komen zulke dingen altijd even binnen. Veertien jaar en dood willen. Misschien was het een opwelling, misschien gepland, ik heb dat nu niet gevraagd. Hoe dan ook vind ik het verschrikkelijk. We lezen veel in de media over toegenomen depressie bij jongeren en we zien dat zelf ook steeds meer in de praktijk, ook omdat de GGZ zo overstroomd is dat veel van die jongeren geen of niet passende hulp kunnen krijgen.

Voor J. kan ik niets meer doen, ik heb gedaan wat op dit moment nodig was. Maar ik zal nog wel aan hem denken.

Griepprikken

Dagpraktijk

Het is november 2021, de coronamaatregelen zijn aangescherpt en dat merken we niet alleen aan de toegenomen coronavragen, maar ook op andere vlakken.

‘Evelien, goed dat ik je aan de lijn krijg! Ik wil vanmiddag uit m’n werk toch maar even langskomen om de griepprik te halen.’ Mevrouw S. is al jaren patiënt bij ons. Ze is vriendelijk, maar weet duidelijk wat ze wil en je merkt dat ze gewend is om dit ook altijd voor elkaar te krijgen. Maar vandaag niet, want ik heb bijna geen griepprikken meer. Mevrouw S. is een van de bijna tweehonderd griepweigeraars* in de praktijk. Dat betekent dat ze in aanmerking komt voor de griepprik, maar in het systeem heeft laten zetten dat ze dit niet wil.

Het bestellen van de griepprikken doen we al in juni. We kijken hoeveel mensen er in aanmerking komen en hoe de opkomst de laatste jaren geweest is. We willen niet te veel bestellen, niet alleen omdat het ontzettend zonde is om ze te moeten weggooien, ook omdat we moeten betalen voor te veel bestelde en niet gebruikte vaccins. In mei hebben we ervoor gekozen alle griepweigeraars een brief te sturen met het verzoek het te laten weten als ze van gedachten zijn veranderd, zodat we daar bij het bestellen rekening mee konden houden. Zo’n twintig mensen hebben daarop gereageerd. Maar nu lijkt het alsof alle tweehonderd mensen ineens toch een griepvaccinatie willen. We verwachtten een toename aan telefoontjes over het coronavaccin nu de maatregelen aangescherpt worden en die verwachting blijkt te kloppen. Dat er ineens een run op het griepvaccin is, hadden we niet verwacht! Ik vertel mevrouw S. dat ik er nu geen voor haar heb, de paar die ik nog heb zijn gereserveerd voor de mensen die een prikafspraak aan huis hebben gemaakt. We hopen dat het lukt om een nalevering te krijgen.

De telefoontjes volgen elkaar op. Mensen zijn boos om het beleid van de overheid, bang voor de prikken, in de war over de werkzaamheid van de vaccins. En wij, doktersassistentes, staan midden in al die emoties, vragen en zorgen.

Druk, heftig, moeilijk en vermoeiend.

En toch… wat hebben we een leuke baan!

Vanmiddag ga ik op pad om een aantal mensen aan huis te prikken, waaronder een demente vrouw in een verzorgingshuis. De verzorgende waarschuwt me al als ik binnenkom: ‘Het is onrustig vandaag. Niet vervelend, geen escalaties, maar onrustig.’ Ik kom binnen bij de betreffende mevrouw. In een dikke coltrui zit ze in elkaar gedoken in een stoel, de armen over elkaar. Onder geen beding wil ze haar trui uittrekken; ze heeft het koud én ik ben de dokter niet. Nu, dat laatste had ze toch goed gezien! Wat ik ook zeg, het maakt niet uit. Ik besluit even de gang op te lopen en klets daar met de liefste oude dames die je je maar kunt wensen. Na een minuut of tien loop ik terug de kamer in. Uit zichzelf trekt mevrouw de coltrui uit, ze laat maar al te graag de vaccinatie zetten en bedankt me nog ook.

De volgende mevrouw waar ik langsga, zegt: ‘Nou Evelien, had je niet even kunnen bellen? Dan had ik iets lekkers gehaald en m’n fotoboeken klaargelegd.’ Dat de afspraak al weken geleden gemaakt is heb ik maar niet gezegd.

Echt, deze mensen maken mijn dag. Dit is wat ik leuk vind, waar ik energie van krijg en waarom ik doktersassistente geworden ben!

*Ik schrijf over een griepweigeraar omdat dat de code is die het systeem geeft aan iemand die wel een indicatie heeft voor een griepprik, maar heeft aangegeven geen griepprik te willen en geen uitnodiging meer te willen ontvangen. Ik vind ‘weigeraar’ best hard klinken. Het is dus niet dat ik deze mensen zo zie, maar een term binnen ons computersysteem.

Kusje erop?

Dagpraktijk

Ik ren door de gang. Mijn spreekuur loopt uit, ik heb tussendoor een patiëntje verneveld en nu wil ik snel naar de mevrouw die aan het wachten is op een injectie. Niet dat rennen wat opschiet, waarschijnlijk win ik er een paar seconden mee, maar het idee is leuk. Toch?

In de haast stoot ik mijn voet tegen een kastje. ‘Au,’ grom ik en ik sta even stil.

‘Kusje erop?’ hoor ik een schattig stemmetje vragen. Ik kijk opzij en zie twee felblauwe ogen me bezorgd aankijken.

‘Nee, Finn,’ zegt zijn moeder. ‘Dat wil die mevrouw toch helemaal niet.’ Ze kijkt me verontschuldigend aan.

De felblauwe ogen horen bij de tweejarige Finn. Ik zak door mijn knieën zodat ik hem recht in zijn ogen kan aankijken.

‘Weet je hoe je een kusje moet blazen?’ vraag ik hem. Hij knikt enthousiast. Het lijkt me een mooi alternatief: hij wordt niet afgewezen en hoeft zo ook geen vreemde te kussen. Ik kijk naar zijn moeder en ze knikt instemmend.

Finn zakt ook door zijn knieën. Met opperste concentratie blaast hij een kus naar mijn voet, waarna hij tevreden de hand van zijn moeder pakt en naar de uitgang danst.

Finn, you made my day!

54 minuten gewacht

Huisartsenpost