Frank van Zwol

Schokgolf

Een Tom Brandt thriller

UITGEVERIJ WILD

Van Frank van Zwol zijn verschenen:

Het Thule-incident

Klem

TOM BRANDT SERIE

Niemandsland

Schokgolf

Hoogspanning

Van de radar

© 2014, 2020, 2022 Frank van Zwol

Uitgeverij Wild, Akersloot

Omslagontwerp: Jolanda Linschooten

Omslagfoto's: Jolanda Linschooten

Opmaak binnenwerk: Frank van Zwol

ISBN 978 90 832 9792 7 (e-book)

NUR 332

www.frankvanzwol.nl

www.wilderness-effect.nl

Voor dit e-book zijn geen bomen omgezaagd.

‘Ze zijn uit op iets groots, iets waardoor alle operaties in het verleden kinderspel lijken, en hoe meer groepen trouw zweren hoe groter de mogelijkheid wordt om iets waarlijk groots in gang te zetten.’

Uit: Dabiq (IS-magazine) nummer 9,

21 mei 2015

‘Dit is een plek waar de natuur dodelijk is, je kunt er morgen ineens niet meer zijn. Dat is gezond. Het zet je op je plaats.’

Björk

1

De vier duimdikke staalkabels trillen als de snaren van een enorme basgitaar. Aan de kabels hangt een liftbak waar Tom met vier anderen in staat en dat bakje bungelt ergens halverwege de honderdtwintig meter diepe kraterpijp van de Thrihnukagigur-vulkaan. Hij zet zich schrap, laat zijn camera los en grijpt met beide handen de stalen reling.

De slingerbeweging begon nauwelijks een minuut geleden met een licht zoemende trilling van de vier kabels die zijn ingewanden liet resoneren. Arne, de gids die bij het bedieningspaneel in het midden van de liftbak staat, bleef aanvankelijk stoïcijns voor zich uit kijken, maar toen het zoemen overging in een zware bromtoon en de trillingen duidelijk voelbaar werden, liet hij abrupt de bedieningsknop los waardoor het bakje met een lichte schok tot stilstand kwam.

Tom volgt de verontruste blik van Arne omhoog. De donkerblonde knul oogt als een student met een vakantiebaantje en heeft dit blijkbaar nog niet eerder aan de hand gehad. Behalve de weerspiegeling van de op hun veiligheidshelm gemonteerde hoofdlampen tegen het bolle beschermende plexiglas boven hun hoofd, is er niet meer te zien dan de smalle spleet daglicht die de enige uitgang vormt uit de kraterpijp. Beneden hen gaapt zestig meter afgrond tot aan de kraterbodem.

Tussen Tom en Arne staat een buitengewoon omvangrijke Canadese toerist die de ruimte tussen de relingen aan weerszijden van het smalle glazenwassersbakje praktisch opvult. Aan de andere kant van Arne staat de vrouw van de Canadees en daarachter de tweede gids, Ragnhildur – ‘maar iedereen noemt me Raga’, zoals ze zichzelf voorstelde –, die hem vanmiddag begeleidde bij zijn fotoklus voor National Geographic, beneden in de vulkaan. De Canadese vrouw is in alle opzichten de tegenpool van haar echtgenoot. De man staat stokstijf en lijkt met zijn massa de liftbak zelfs te stabiliseren. De vrouw daarentegen trilt zo mogelijk nog harder dan het bakje, dat nu uitslagen van enkele decimeters naar links en rechts maakt.

‘John, ik denk dat ik dit niet meer fijn vind,’ begint ze met een piepstem.

‘Relax, honey. We zijn bijna boven,’ bromt hij in een vergeefse poging haar gerust te stellen.

Arne en Raga wisselen een snelle blik. Omdat Tom tegen Arnes rug aankijkt, kan hij alleen de reactie zien van Raga die een kop boven de kleine Canadese uitsteekt. Ze kijkt eerst vragend naar Arne, richt dan haar ogen op de vrouw die nu snikt en piept met de kenmerken van beginnende hyperventilatie en laat dan haar ogen kort omhoogschieten naar de smalle streep daglicht.

Arne draait zich snel terug naar het bedieningspaneel waarop slechts vier zwarte drukknoppen zitten en een rood waarschuwingslichtje. Met een wanhopige blik drukt hij op SNEL OMHOOG en met een ruk komt de bak weer in beweging. Door de combinatie van de zijdelingse slingerbeweging en de opgaande trekkracht van de elektromotor gaat het slingeren echter over in een onregelmatig schokken en kruipen ze maar langzaam omhoog.

De elektrische lier boven hun hoofd maakt een hoog gierend geluid en begint een penetrante rooklucht te verspreiden.

Arne vloekt en tiert tegen de onwillige bedieningskast. Hij laat de drukknop los, ramt in een machteloos gebaar met zijn vlakke hand tegen het paneel en drukt dan paniekerig drie keer achter elkaar op de knop. Tom kan zich niet voorstellen dat deze methode om de besturingseenheid te resetten staat beschreven in de handleiding van de fabrikant.

Niet alleen Arne is de controle volledig kwijt, ook de Canadese jammert onophoudelijk.

‘John, ik wil nu uitstappen.’

‘Just a minute, schatje, ik wil ook niets liever dan zo snel mogelijk hieruit,’ zucht haar man.

Door het herhaaldelijk indrukken en loslaten van de bedieningsknop gaat het bakje niet meer omhoog of omlaag, maar schiet het nu met passagiers en al heen en weer als een dolgedraaide mechanische rodeostier op de kermis, waarbij het eerder een kwestie van seconden dan van minuten is voordat de eerste passagier uit het bakje gelanceerd zal worden.

Tom realiseert zich dat het tripje in de vulkaan een fatale afloop dreigt te krijgen. Hij voelt er niets voor om op een lijstje met dodelijke slachtoffers te staan. Van een toeristische attractie nota bene! Hij verstevigt zijn greep op de metalen reling.

Een alarmsignaal begint te krijsen terwijl het rode waarschuwingslichtje voor overbelasting van de hijsinstallatie fel knippert.

Opnieuw geeft Arne een klap tegen de bedieningskast en drukt met al zijn kracht op de knop SNEL OMHOOG.

‘Kop dicht, hijsen kreng!’ brult Arne nu buiten zinnen. Zijn ogen puilen uit zijn kassen door de enorme druk die hij op de knop zet.

Tot Toms verbazing beginnen ze weliswaar weer langzaam te stijgen, maar tegelijkertijd komt er meer rook uit de elektromotor van de lier en neemt de slingerbeweging nog verder toe. Tot overmaat van ramp naderen ze nu het deel van de kraterpijp waar deze zich versmalt tot een soort brievenbus waar het bakje maar nauwelijks doorheen past. Tijdens de afdaling werd het schuren langs de rotswand opgevangen door rubberen stootwieltjes die aan de buitenkant van het bakje gemonteerd zijn. Op de klappen die ze gaan maken met de huidige slingerbeweging zijn de wieltjes vast niet berekend.

Het is Tom duidelijk dat verder omhoog weliswaar de meest verleidelijke uitweg uit de krater is, het is tegelijkertijd de meest gevaarlijke en dodelijke richting. De mensen om hem heen zweten doodsangst uit hun poriën, wat bij Tom een oerkracht losmaakt. Het overlevingsinstinct dat hem al uit talloze hachelijke situaties gered heeft, neemt de aansturing van zijn hersenen over. Waar de anderen in paniek raken of juist lethargisch hun noodlot tegemoet gaan, overweegt Tom onderkoeld hun kansen. Als ze dit willen overleven zal het bakje moeten afdalen in plaats van gekraakt worden tussen de rotswanden. Omhoog is geen optie meer.

‘Afdalen, Arne! Zakken. Nu!’ roept Tom.

Nog maar enkele meters en de slingerende bak bereikt de vernauwing in de kraterpijp.

De corpulente Canadees staat nog steeds klem tussen de relingen aan weerskanten. Zijn wit geknepen knuisten omklemmen het koude staal, terwijl de schokken van de bak door zijn lichaam geabsorbeerd lijken te worden. Arne staat tegen het kabaal van het alarmsignaal in te brullen bij de bedieningskast en is niet meer voor rede vatbaar. Raga ziet nu ook het gevaar van de naderende rotswanden. Nog maar een meter voordat ze gemangeld gaan worden.

‘Arne! Stop!’ roept ze.

Met een dreun klapt de bak tegen de wand. Het metaal zingt nog na als ze de volgende klap tegen de overkant maken. Bij de tweede klap gaat de hyperventilerende vrouw onderuit. In een reflexbeweging probeert Raga haar zo goed als het kan op te vangen, waardoor ze de reling loslaat. De volgende slingerbeweging smijt de bak tegen een keihard stuk basalt in de kraterwand waardoor Raga opzij gegooid wordt en met haar slaap en jukbeen tegen een ijzeren stang in de bak slaat. Precies op het punt waar haar veiligheidshelm nauwelijks bescherming biedt. Ze zakt met de Canadese in haar armen op de geribbelde plaatstalen vloer.

Arne levert een zinloze strijd met het bedieningspaneel waardoor het schokken eerder verergert en is zich niet bewust van wat er vlak naast hem gebeurt. De Canadees staat stijf en verkrampt aan de reling gekluisterd waardoor Tom ingesloten staat tegen het uiteinde van de bak en geen kant op kan.

Tom zal snel in actie moeten komen als hij dit wil overleven. Om een probleem op te lossen, is het handig te weten hoe het ontstaan is en juist dat is hem nu volstrekt niet duidelijk. In een flits overdenkt Tom de gebeurtenissen vanaf het moment dat hij eerder die middag afdaalde in de vulkaankrater.

Op zich is de Thrihnukagigur niet zo gevaarlijk. De laatste eruptie vond 4.500 jaar geleden plaats en hij wordt door geologen dan ook beschouwd als een slapende vulkaan. Door de toevallige aanwezigheid van een tweede uitstroompijp lager op de berg is tijdens deze laatste eruptie de kraterpijp niet vol blijven staan met stollende lava, maar liep de krater leeg tot grote diepte. De holle afvoerpijp die op deze manier achterbleef, is door vulkanische gassen uit de afkoelende lava bekleed met een ongekend rijke schakering aan kleurrijke mineralen. De krater is sinds enkele jaren voor het publiek toegankelijk, waardoor een unieke reis richting het middelpunt der aarde mogelijk is. Niet zoals in de fictie van Jules Verne, maar levensecht. Zelfs op wereldschaal een uniek natuurverschijnsel en de reden dat Tom in het metalen bakje was afgedaald in de krater om te fotograferen voor een National Geographic-reportage.

Ook de afdaling was niet gevaarlijk. Dwars over de vrijwel ronde gapende muil van de kraterpijp met een diameter van vijftien meter ligt de stalen hijsarm van een torenkraan, aan weerszijden stevig verankerd in gewapend beton. Onder de arm van de hijskraan hangt aan vier staalkabels een metalen bakje van het model dat glazenwassers gebruiken bij grote kantoorgebouwen. Ongeveer een meter breed en vier meter lang, zodat de maximaal acht passagiers in een smalle rij achter elkaar kunnen staan en aan weerskanten over de reling in de schijnbaar peilloze diepte kunnen kijken.

Het geheel had een degelijke indruk gemaakt op Tom en ook de verdere veiligheidsmaatregelen zagen er professioneel uit. Iedereen die afdaalde was voorzien van een veiligheidshelm met een kleine hoofdlamp en een heupgordel zoals bergbeklimmers die gebruiken. Voordat iemand de smalle loopbrug naar de liftbak op stapte, werd die door een van de gidsen met een korte veiligheidslijn en een karabiner aan zijn heupgordel gezekerd, die vervolgens door de gids die in de bak stond werd verwisseld door een veiligheidslijn die vastzat aan een stalen buis in het glazenwassersbakje.

Op deze manier konden toeristen, vooropgesteld dat ze geen last hebben van hoogtevrees, ook zonder kennis van bergbeklimmerstechnieken, veilig de afdaling maken.

Nadat iedereen was vastgezet aan een veiligheidslijn en Arne, de gids die vandaag de bak bediende, de knop LANGZAAM AFDALEN op het bedieningspaneel indrukte, begon de reis naar de onbekende diepte. Zodra het bakje de vernauwing in de kraterpijp gepasseerd was, nam het daglicht snel af maar werden de rotswanden steeds kleurrijker. Eerst het onmiskenbare rood van achtergebleven lava, later verkleurend naar onwaarschijnlijk fel okergeel en grijsgroen met alle tinten daartussenin gemengd.

Toms vingers speelden blindelings met de draaiknopjes voor sluitertijd en diafragma op zijn camera. Hij zoomde in en uit met zijn groothoeklens voor de mooiste compositie en verhoogde snel de ISO-waarde, de instelling van de lichtgevoeligheid van de camerasensor. De verlichting in de lavagrot was door middel van enkele goed geplaatste schijnwerpers meer dan uitstekend uitgevoerd. Daarnaast waren aan de buitenzijde van het bakje schijnwerpers gemonteerd. Dankzij de schijnwerpers kon hij de afdaling vastleggen zonder gebruik te maken van zijn flitser.

Ze daalden geluidloos af als een miniatuuronderzeeër langs een bontgekleurd koraalrif. Hij was zo druk met fotograferen dat de zes minuten die de afdaling duurde veel sneller voorbijgingen dan hem lief was. Gelukkig had hij vooraf geregeld dat hij de hele middag beneden kon blijven om de spectaculair gekleurde kraterwanden uitgebreid te fotograferen.

Nadat Arne hen ontkoppeld had van hun veiligheidslijnen stapten Tom en Raga honderdtwintig meter beneden de opening van de vulkaankrater uit het bakje en liepen een tiental meters de grote ruimte in. Ondertussen verdwenen boven hun hoofd de lichtbundels van de schijnwerpers rond het bakje weer richting de spleet in het dak om bovengronds een nieuw groepje toeristen op te halen.

De holte in de vorm van een kathedraalkoepel, de koele stilte, de overweldigende ruimte en de briljante kleurschakeringen riepen bij Tom het gevoel op als van het binnentreden in een heiligdom, waarbij hij twijfelde tussen respectvol fluisteren of dolgelukkig jubelen. Het verbaasde hem dat deze plaats nog geen plek had gekregen op de lijst van wereldwonderen of de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Voor even vergat hij zijn camera en stond met open mond om zich heen te kijken.

‘Kom, iets verder onder de hijsinstallatie vandaan staan we veiliger,’ verbrak Raga het moment van betovering.

De bodem in de krater was niet geplaveid en bij het licht van hun hoofdlampjes klauterden ze over steenhopen naar een punt waar ze rondom overzicht hadden op het bovenste deel van de magmakamer met een diameter van zestig meter.

Terwijl gedurende de middag steeds groepjes toeristen afwisselend werden neergelaten en opgehesen met de glazenwasserslift, vertelde Raga alle mogelijke wetenswaardigheden over de krater of poseerde ze op verzoek van Tom voor een fraaie beeldcompositie. Of het nu kwam door het intensieve fotograferen of door de uitstraling van Raga deed er niet toe, de waarschuwing vooraf dat het beneden koud zou zijn leek hem vooralsnog sterk overdreven.

De uren vlogen voorbij en het was al na zes uur ’s avonds toen Arne riep dat in het basiskamp buiten de kraterrand iedereen al naar huis was en dat het hoog tijd werd om op te stijgen naar het aardoppervlak.

Behalve Tom, de gidsen Arne en Raga en de laatste twee toeristen was de vulkaan volledig verlaten. Ze waren het bakje in gestapt en zweefden naar boven. Er was die middag niets gebeurd wat de gebeurtenissen van de afgelopen minuten kon verklaren.

Ondertussen voelt het alsof een onzichtbare reus een nieuw mineurakkoord aanslaat op de kabels van het bakje met de kraterpijp als klankkast. Er zou minstens een kleine aardbeving nodig zijn om de complete hijsinstallatie zo te laten schudden. Tom maakt snel de balans op.

De situatie is levensgevaarlijk, de oorzaak is onbekend, verder omhoog gaat niet en de lier dreigt het te begeven. Bij het omhooggaan zijn de trillingen steeds verder toegenomen dus is afdalen in een poging de trillingen weer te laten afnemen de meest voor de hand liggende oplossing. Feitelijk de enige oplossing, die bovendien binnen enkele seconden uitgevoerd moet worden willen ze niet over de kraterwand geschraapt worden als jam op een geroosterde boterham.

Alleen is de gids die de hijsinstallatie bedient buiten zinnen en staat de minstens honderddertig kilo wegende apathische Canadees tussen Tom en de bedieningskast.

Hij duwt hem tegen zijn schouder.

‘Hé, schuif eens een stukje op!’ roept Tom in zijn oor.

De man reageert er niet op, het enige wat er gebeurt is dat zijn knuisten nog strakker om de reling verkrampen. Het bakje is veel te smal om hem te passeren nu de man niet meewerkt. Bij zijn tweede optie, over de man heen klimmen, zal Tom vrijwel zeker uit het bakje geslingerd worden. Dus kiest hij voor zijn derde en enige optie.

Tom pakt zijn spiegelreflexcamera als een moker in de ene hand en zijn statief als een honkbalknuppel in de andere. Zo hard als hij kan slaat hij links en rechts naast zich op de vingers van de Canadees. Die schreeuwt het uit van de pijn, laat van schrik de reling los en is acuut uit zijn apathie gerukt.

‘Hé, verdomde idioot! Waar is dat goed voor?’ brult hij boven het kabaal van het gierende overbelastingsalarm uit. De man haalt uit om hem een dreun te verkopen. Precies zoals Tom hoopt.

Op het laatste moment trekt Tom zijn hoofd weg uit de baan van de massieve vuist die doorschiet in het luchtledige. Hij grijpt de langskomende arm en laat zich op zijn rug vallen en plaatst zijn rechter bergschoen in de forse onderbuik van de man. Die verliest zijn evenwicht en begint richting Tom te vallen. Honderddertig kilo is veel gewicht om op één been te laten balanceren terwijl je op je rug ligt, maar het enige wat Tom hoeft te doen is de al in gang gezette beweging van de man doorzetten over de rand van het bakje.

Volgens de natuurkundige wet van de traagheid is een massa die eenmaal snelheid heeft, niet eenvoudig af te remmen. Met een kreet van doodsangst duikelt de man over de reling.

2

Via een proxyserver die zijn IP-adres en werkelijke locatie verhult, logt Ahsanullah in op een van de mailaccounts die hij voor zijn geheime project gebruikt. In de map met concepten, die hij alleen deelt met Ayman Nasar, opent hij een versleuteld bericht.

Hij knipt de wirwar van cijfers uit het bericht, opent het versleutelingsprogramma en plakt het bericht van Ayman in een dialoogvak. Binnen luttele seconden verschijnt het gedecodeerde bericht als leesbare tekst op zijn beeldscherm.

‘As salaam aleikum – vrede zij met u. De tijd is daar, broeder. De laatste spullen waar je om gevraagd hebt zijn naar je onderweg. Bij de komende volle maan zul je de wraak van Allah over de ongelovige honden uitstorten en vuur spuwen over de vijanden van de islam in het Westen, een dodelijkere jihad dan de wereld ooit gezien heeft. Je beloning in het paradijs zal groot zijn. Allahoe akbar – God is de grootste!’

Ahsanullah voelt het bloed naar zijn hoofd stijgen, een rilling loopt over zijn rug. Jarenlang heeft hij hier iedere vrije avond, talloze nachten en ieder weekend in koortsachtige eenzaamheid aan gewerkt en nu is de tijd daar. Dit is het bericht van Ayman Nasar, zijn geestelijk leider, waar hij al die jaren naartoe geleefd heeft.

Ayman kent hij al sinds zijn studietijd aan de universiteit van Birmingham, waar ze beiden omstreeks 1980 geologie studeerden. Ayman Nasar kwam uit een Saoedische familie die schatrijk was door olie-inkomsten en hij was vooral naar Groot-Brittannië gestuurd om technische kennis op te doen zodat zijn familie nog meer dollars uit het woestijnzand kon pompen. In plaats van zich aan zijn studie te wijden, had Ayman zich vooral kwaad gemaakt over de achtergestelde positie van moslims in Groot-Brittannië.

Ayman Nasar besteedde aanzienlijk meer studie-uren aan de Koran dan aan geologie en begon met huiskamerbijeenkomsten waar hij medestudenten, waaronder Ahsanullah, introduceerde in de ware islam.

Na zijn eenzame jeugd had Ahsanullah voor het eerst het gevoel ergens bij te horen en thuis te komen bij Allah. Ayman had hem een doel in zijn leven gegeven.

Ahsanullah had toen nooit kunnen vermoeden dat Ayman Nasar uit zou groeien tot geestelijk leider met groot aanzien binnen de salafistische moslimwereld. Hij keerde zich af van zijn Saoedische familie, die in zijn ogen heulde met de kafir – de vijand – door de Amerikanen op hun grond toe te laten. Zijn studie geologie heeft Ayman nooit afgemaakt. Met een beurs van de Britse overheid ging hij islamitische theologie studeren. Eerst in Birmingham, later verdween hij vaak langdurig naar Jemen en de tribale gebieden in Pakistan.

Ahsanullah had altijd contact gehouden met Ayman. Aanvankelijk in alle openheid, maar na de aanslagen op 11 september 2001 in New York, hadden ze alleen nog contact via koeriers of een enkel gecodeerd bericht.

Ayman Nasar had een hoge positie verworven binnen Al Qaida, maar na de executie van Osama Bin Laden door Amerikaanse special forces in 2011 en daaropvolgend het elimineren van een groot deel van de overige kopstukken met behulp van drones, had Ayman de uitgeholde organisatie de rug toegekeerd en zijn heil gezocht binnen de snel opkomende Islamitische Staat. Binnen IS was hij uitgegroeid tot het brein achter de afdeling die terreur exporteert naar Europa.

Ahsanullah laafde zijn dorst naar de ware islam aan de online preken van Ayman Nasar die, nu hij zich niet meer in de westerse landen kon vertonen, met regelmaat online kwamen via salafistische websites.

Op afstand was Ahsanullah meegegroeid in de steeds radicalere denkbeelden van Ayman, maar waar de geestelijk leider altijd de publiciteit zocht om zijn interpretaties van de Koran te verkondigen, daar was Ahsanullah juist onzichtbaar gebleven. Hij kleedde zich westers en gedroeg zich zo westers mogelijk om geen aandacht op zich te vestigen. Een eigenschap die hij zichzelf op het internaat had aangewend.

Op de kostschool was hij een uitblinker geweest met leren, waardoor hij de aandacht op zich had gevestigd. In plaats van de waardering waar hij op gehoopt had, had hij slechts een onvoorstelbare vernedering en pijn te verduren gekregen.

Hij had er lering uit getrokken en besloten om zijn leven verder zo onopvallend mogelijk te leven. Zo was Ahsanullah Basir voor zijn omgeving het toonbeeld van een voorbeeldig geïntegreerde gematigde moslim.

Het tegendeel was waar. Hij heeft altijd gehoopt een bijdrage aan de jihad te kunnen leveren en kan bijna niet geloven dat de dag van zijn martelaarschap is aangebroken.

Snel tikt hij een antwoord in het dialoogvenster.

‘Ik ben er klaar voor om Allah te dienen. Ahsanullah.’

Hij versleutelt de tekst, plakt de cijferbrij onder het bericht van Ayman Nasar in de map met concepten en logt uit bij de proxyserver.

Dan knielt hij, sluit zijn ogen en bidt tot de Almachtige.

Als na de adrenalinestoot het eerste euforische gevoel langzaam wegebt, dwingt hij zich de werkelijkheid onder ogen te zien.

Natuurlijk heeft hij alle afzonderlijke onderdelen van zijn apocalyptische plan uitgebreid getest op verschillende locaties en op een kleinere schaal. Jaren heeft hij gewerkt aan de complexe rekenmodellen en methodes bedacht om de ultieme geologische bom te activeren. En het mooie is dat hij het explosief niet zelf hoeft te maken, dat ligt al klaar onder zijn voeten, geschapen door Allah.

Maar eigenlijk komt de opdracht te vroeg. Hij heeft nog maar net het succes van zijn laatste proefnemingen doorgegeven aan Ayman Nasar via hun gedeelde mailaccount en nu krijgt hij al de opdracht die hem toegang tot het Paradijs zal opleveren.

De volgende volle maan, dat is precies over een week, constateert hij verbijsterd.

De in zijn hoofd opgeslagen lijst van klussen die hij nog moet uitvoeren is lang. Verschrikkelijk lang. Hij had gedacht nog maanden, misschien wel een halfjaar te hebben om alles in gereedheid te brengen en dat alles is nu teruggebracht tot een week en de laatste benodigdheden moeten nog binnenkomen.

Hij sluit de laptop af en pakt een tas met de noodzakelijke spullen voor de komende dagen, wat niet veel meer is dan wat extra kleding. Vrijwel alles wat hij aan gereedschap nodig heeft ligt al klaar in zijn vakantiehuis, een deel komt per schip en wordt binnenkort door de broeders gebracht en dan zijn er nog de resterende spullen die hij makkelijk in Reykjavik kan kopen zonder argwaan te wekken.

Ahsanullah doet de woning op slot en gooit de sleutel met een grote boog in het ongemaaide gras van zijn achtertuin. Die heeft hij niet meer nodig nu hij de sleutel tot het Paradijs in handen heeft.

Hij zet zijn weekendtas in de gesloten achterbak van de gebutste Mitsubishi Pajero waarmee hij altijd naar zijn vakantiehuis tussen Skogar en Vik aan de zuidkust rijdt en gooit de achterdeur dicht. Met voldoening kijkt hij naar de nummerplaat met in twee witte letters de afkorting voor IJsland. IS. Geen mens die weet dat hij er altijd iets anders in gelezen heeft. Dat zal niet lang meer duren.

Hij koppelt de zware dubbelassige, overkapte aanhanger met daarop zijn sneeuwscooter achter de Mitsubishi en rijdt de stad uit over de Vesturladsvegur. Bij de splitsing met de ringweg gaat hij in noordelijke richting, en slaat af bij een immense zaak in bouwmaterialen.

Hij loopt langs de enorme schappen, laadt twee flessen propaangas op zijn kar en gaat in de rij staan bij een van de kassa’s.

‘Heeft u een klantenkaart?’ vraagt de kassière als hij aan de beurt is.

‘Nee, die heb ik niet.’

‘Maar dat is reuze handig, als u zich eenmalig registreert met uw mailadres dan krijgt u tien procent vaste korting en regelmatig speciale aanbiedingen.’

Het meisje kijkt hem afwachtend aan.

‘Nee, dank je wel. Ik wil alleen maar afrekenen,’ zegt Ahsanullah ongeïnteresseerd.

Met een gezicht alsof hij gek is dat hij de aangeboden korting laat liggen slaat ze het totaalbedrag aan.

Ahsanullah pakt zijn portefeuille en rekent contant af. Het meisje fronst even als hij de biljetten van vijfduizend kronen uittelt. Vrijwel geen mens rekent contant af op IJsland, praktisch voor iedere aankoop wordt de bankpas of creditcard gebruikt. Erger nog, de hele economie van het land is opgebouwd uit een kaartenhuis van creditcards.

Misschien denkt ze dat hij een crimineel is die zijn zwarte geld hier dumpt. De man die geen korting wilde. Ze zal zich hem later zeker herinneren. Ahsanullah voelt zijn oksels vochtig warm worden. Laat hij onbedoeld nu toch een spoor achter?

‘Alstublieft, een fijne dag verder,’ zegt het meisje.

Snel pakt hij het wisselgeld aan en duwt opgelucht zijn kar naar de uitgang en de parkeerplaats waar hij de gasflessen uit het zicht kan opbergen in zijn aanhanger.

Het zijn de laatste benodigdheden voor zijn grote plan. De meeste van zijn inkopen heeft hij steeds in kleine aantallen gedaan, met onregelmatige tussenpozen en bij verschillende winkels, om niet op te vallen. Geen mens koopt in een keer tien flessen van twintig liter propaangas.

Voor zijn laatste benodigdheden rijdt hij de drive-in-houtafdeling binnen om zes grote platen constructiemultiplex mee te nemen.

Zodra hij uitstapt bij de stelling met plaatmateriaal, stopt er een auto naast hem. Het zijraam gaat open en hij hoort een bekende stem.

‘Dag buurman. Ga je klussen?’

Ahsanullah verstijft van schrik. Weer iemand die ziet waar hij mee bezig is en waar hij niet op zit te wachten.

‘Ja, wat opknappen in mijn vakantiehuis,’ zegt hij. Op de keper beschouwd is dat niet eens gelogen. De multiplexplaten zijn bedoeld om het huis om te bouwen tot een enorme gesloten kast.

‘Zal ik even helpen die platen in je aanhanger te tillen?’

Dit is bijna het ergste wat hem kan overkomen. Dan zou zijn buurman constructiestaal, lasapparatuur en een gaskanon zien liggen. Niet bepaald zaken die je in een vakantiewoning gebruikt. Zijn oksels lijken nu te stomen.

‘Nee hoor, het lukt zo wel. Dank je wel.’

‘Nou, succes met klussen dan maar,’ zegt zijn buurman. Het raampje schuift omhoog en zijn buurman rijdt verder de bouwmarkt in.

Opgelucht blaast Ahsanullah zijn ingehouden adem uit. Als de man ook maar een flauw vermoeden had van zijn plannen zou hij dat nooit zo gezegd hebben.

3

Zodra hij de Canadees over de rand gewerkt heeft, ligt de weg naar het bedieningspaneel open voor Tom. Arne drukt snel wisselend op de knoppen LANGZAAM OMHOOG en SNEL OMHOOG alsof het een flipperkast is, maar nog voordat Tom zich overeind kan trekken dendert de volgende rampspoed al over hen heen.

Als eerste komt de korte veiligheidslijn van de Canadees met een keiharde ruk strak te staan waardoor zijn val niet bepaald zachtzinnig gebroken wordt en hij met een klap tegen de buitenkant van het bakje tot stilstand komt. De bak slingert nu in alle richtingen.

De ruk van de veiligheidslijn blijkt de nekslag voor de oververhitte elektrische lier die een straal vonken uitspuwt door inwendige kortsluiting. Hierdoor bezwijkt ergens een hoofdzekering in de stroomvoorziening, zodat het licht van de schijnwerpers aan het bakje en ook de verlichting beneden in de grot geruisloos doven. Alleen de iele bundels ledlicht van hun hoofdlampjes schieten nog door de plotselinge duisternis. Het enige voordeel van de uitgevallen stroomvoorziening is dat het overbelastingsalarm eindelijk zijn mond houdt, maar stil is het allerminst in de kraterpijp.

De staalkabels brommen, de bak klapt weer tegen de rotswand en de Canadees schreeuwt het uit als hij daarbij deels bekneld raakt. Arne staat nog steeds wanhopig te flipperen met de knoppen van de bedieningskast.

Plotseling knapt een van de kabels boven in de kraterpijp als een elastiekje en komt de bak met een paar schokken dertig graden scheef te hangen, met het laagste punt aan de kant waar Tom staat en de Canadees buiten boord hangt. De lichamen van Raga en de Canadese vrouw schuiven over de vloer van de bak richting Tom en vegen onderweg Arne onderuit, die met zijn hoofd tegen de reling slaat.

Tom kruipt over de stapel lichamen naar het bedieningspaneel en dan slaat het vallende eind van de kabel krakend door het plexiglas dak boven hun hoofd. Een regen van splinters wordt over hen uitgestort, maar hij slaat er geen acht op. Alleen het bedieningspaneel is nu belangrijk.

Met het licht van zijn hoofdlampje zoekt hij de knop LANGZAAM DALEN om bij de rotswand weg te komen.

Hij drukt.

En er gebeurt niets.

Nee. Natuurlijk gebeurt er niets, schiet het door zijn hoofd. De complete stroomvoorziening is net uitgevallen en de bedieningskast is zo dood als een pier.

Dan hoort hij een ratelend geluid boven zich en hij voelt dat het bakje begint te dalen. Hij zoekt waar het ratelende geluid vandaan komt en ziet boven zijn hoofd de hijskabel door de lier heen glijden. Het lijkt alsof door de stroomuitval een automatische teruglooprem in werking gezet is die het bakje uit zichzelf laat dalen. Een beveiliging zoals gebruikt wordt in afdaalapparaten van de brandweer die mensen in geval van nood met een vaste snelheid laten zakken uit een gebouw.

Tom schijnt zijn lichtbundel op de kraterwand, die nu ogenschijnlijk omhoog beweegt en probeert hun afdaalsnelheid in te schatten. De wand wijkt echter steeds verder van de dalende bak als ze dieper de krater in zakken en zijn lichtbundel weet de wand niet meer te bereiken. De kleurrijke mineralen die hij eerder fotografeerde zijn nu verborgen in duisternis terwijl ze naar de bodem van het zwarte gat duiken.

Tom houdt zijn knieën licht gebogen om de schok van de landing op te vangen. Eerst komt de klap, direct gevolgd door een hartverscheurende pijnkreet van de Canadees. Zodra de bak tot stilstand gekomen is en de Canadees het nog uitschreeuwt, schroeft Tom de sluiting van zijn veiligheidslijn los en stapt uit de bak.

‘Ahhh, mijn been!’ brult de man. Hij zit met een been bekneld onder de bak waarin ook nog eens drie slappe lichamen dwars over elkaar heen liggen.

Tom schroeft de overige veiligheidslijnen los en begint de mensen een voor een uit de liftbak te slepen. Eerst Arne, die lijkbleek ziet en trilt over zijn hele lichaam. Dan de bewusteloze Raga, die een niet ernstig bloedende hoofdwond heeft, en ten slotte de Canadese, die opeens over haar hyperventilatie heen is en nu met lange uithalen jammert over het noodlot dat hen getroffen heeft.

Hij draait Raga in een stabiele zijligging om te voorkomen dat ze stikt. De trillende Arne is onmiskenbaar in shock en Tom probeert zijn fleecejack uit te trekken om over hem heen te leggen. Dat blijft vreemd genoeg aan zijn schouder vastzitten. Hij voelt en haakt met zijn vingers achter een flinke scherf plexiglas die in zijn schouder steekt.

Het verbaast hem niet dat hij het niet eerder voelde want hij is goed bekend met de werking van adrenaline. Hij trekt het plexiglas er direct uit nu hij nog in een roes is en voelt aan de plakkerige wond.

Hij neemt zich voor om de zojuist op de Canadese vrouw gedemonstreerde alternatieve geneeswijze om hyperventilatie te beëindigen – boven op de patiënt gaan liggen zodat die geen adem meer kan halen – nog eens te bespreken met een ter zake kundige arts.

‘Gaat het een beetje?’ vraagt hij haar.

‘Een beetje,’ bibbert ze.

‘Mooi,’ zegt Tom. ‘Dan kun je me helpen om je man zijn been vrij te krijgen.’

Hij richt zich tot de Canadees: ‘Als ik zo de bak optil en je been is vrij, dan druk je jezelf op met je handen en schuif je naar achteren, oké?’

Die knikt met zijn kiezen op elkaar dat hij het begrepen heeft.

‘En jij tilt tegelijkertijd zijn schoen en zijn broekspijp net onder de knie op, en schuift die dan mee onder de bak vandaan,’ instrueert hij de vrouw. ‘Jullie hebben precies drie seconden als ik “ja” heb gezegd.’

Als mensen in paniek zijn kun je ze het beste iets laten doen om hun ellende te vergeten, weet Tom. Hij zakt door zijn knieën en pakt de onderrand van de bak.

‘Let op: een… twee… ja!’

Tom trekt met al zijn kracht aan de ruim tweehonderd kilo constructiestaal en krijgt die zowaar veertig centimeter van de grond. De vrouw grijpt onder de bak en Tom ziet hoe de Canadees zichzelf achteruit duwt.

De man brult het uit. Een goed teken want er zit nog leven in en zijn been beweegt onder de bak vandaan. Tom telt in gedachten. Bij drie is de man een meter achteruit geschoven en Tom laat met een klap de bak op de grond terugvallen.

Hij pakt zijn zakmes en heeft de broekspijp opengesneden voor de man in de gaten heeft wat er gebeurt. Geen open wond waar botsplinters uitsteken. Wel gebroken en flink gekneusd zo te zien.

‘Doet het pijn zoals het nu ligt?’ vraagt Tom.

De Canadees schudt van nee en klemt daarbij zijn kaken zo hard op elkaar dat Tom het tegendeel vermoedt. Hij stapelt een paar stenen rond de schoen en het bovenbeen zodat het been praktisch gefixeerd is. Veel meer kan hij op dit moment niet aan de beenbreuk doen. Snel controleert hij de toestand van Raga en Arne, die beiden stabiel zijn.

Schuin onder het bedieningspaneel had Tom eerder een VHF-radio zien hangen, bedoeld voor communicatie met de gids boven bij de loopbrug, of met het basiskamp aan de voet van de vulkaan. Hij pakt de spreeksleutel.

‘Mayday, mayday. Hier Tom Brandt, met vijf personen vast in de Thrihnukagigur,’ roept Tom.

Geen antwoord.

Het display is actief en staat op kanaal 1. Hij schakelt over naar het noodkanaal 16.

‘Mayday, mayday. Vijf personen vast in de Thrihnukagigur,’ probeert hij weer.

Opnieuw geen antwoord.

Hij tilt het rode dekseltje van de noodknop en drukt voor een distress call, een automatische noodoproep die elke vier minuten wordt herhaald en beseft tegelijkertijd dat het zinloos is.

De radio werkt wel, maar de reikwijdte van de antenne vanuit de diepe krater is natuurlijk beperkt. Waarschijnlijk net genoeg om het basiskamp te bereiken waar op dit moment niemand meer is, veel verder zal het radiosignaal niet komen. Als het tegenzit duurt het tot morgenochtend voor ze ontdekt worden terwijl de gewonden dringend professionele medische hulp nodig hebben. Wachten is geen optie.

Beroerd genoeg loopt de snelste route uit de vulkaankrater honderdtwintig meter loodrecht omhoog via een van de resterende staalkabels.

Hij zit letterlijk in de put met drie gewonden en een angstige toeriste.

Hij ritst een zijvak van zijn cameratas open en haalt een opgerold bosje 4 millimeter dik paracord tevoorschijn dat hij altijd bij zich heeft voor noodgevallen. Met zijn zakmes snijdt hij het koord in twee delen, slaat de uiteinden dubbel en legt er een knoop in zodat er twee grote rondlopende lussen ontstaan. Dan draait hij zich naar de twee Canadezen.

‘Ik ga naar boven, hulp halen,’ zegt Tom.

‘Laat je ons hier zitten?’ vraagt de vrouw.

‘De radio doet het niet, ik kan jullie onmogelijk in mijn eentje omhoog takelen en zodra ik boven ben, zorg ik dat er zo snel mogelijk hulp komt.’

‘Maar het is jouw schuld dat we hier zitten. Doordat je mij uit die bak getrapt hebt zijn we naar beneden gestort!’ mengt de man zich in de discussie.

‘Schuld? Bespreek dat maar met die idiote gids als hij weer bijkomt,’ wijst Tom op Arne.

‘Voorlopig is de snelste manier om hier uit te komen dat ik via de kabel naar boven ga.’

‘Maar dat kan helemaal niet. Denk je dat je Spiderman bent of Indiana Jones? Idioot!’ roept de man.

‘Maak je geen zorgen, ik heb het vaak genoeg gedaan en ik weet wat ik moet doen,’ zegt hij, en hij vervolgt tegen de vrouw: ‘Zorg jij ondertussen dat iedereen hier blijft ademhalen, dan zorg ik dat jullie hier zo snel mogelijk weggehaald worden.’

Tom pakt de twee touwlussen, loopt naar een van de staalkabels en haalt een keer diep adem. Hij heeft geen woord gelogen. In zijn tijd bij de mariniers had hij dit kunstje vaak uitgehaald bij de bergtrainingen in Schotland. Langs een enkel touw omhoogklimmen met twee hulpkoordjes. Alleen is de laatste keer dat hij dat deed inmiddels meer dan tien jaar geleden. En was dat een oefening en is het nu echt. In Schotland hadden ze op tien, hooguit twintig meter geoefend. Nu staat hij voor de vrijwel onmogelijke opdracht om honderdtwintig meter te klimmen. Niet langs een klimtouw, maar langs een vettige staalkabel die elk moment weer kan gaan trillen. En zonder extra zekeringslijn.

Tom wendt zich af van het jammerende echtpaar en richt zich op de staalkabel. Hij knoopt de twee lussen om de kabel met een prussikknoop, een knoop die wel omhoog kan schuiven langs de kabel, maar blokkeert als je eraan gaat hangen. Een lus komt rechtstreeks aan de veiligheidsgordel, de ander maakt hij zo lang dat hij er precies met zijn voeten in kan staan. Door de knopen om en om te verschuiven kan hij met een kikkerbeweging langs de kabel omhoog schuiven.

‘Hou vol! Ik zorg dat er hulp komt,’ pept hij de achterblijvers nog een keer op. Dan begint hij met de kikkerbeweging langs de staalkabel te klimmen. Nauwelijks vijfendertig centimeter per keer dat hij zijn benen strekt en de knoop omhoog schuift.

De eerste tien meter gaan soepel, maar hij merkt dat hij zijn tempo omlaag moet brengen want het zweet gutst al over zijn lijf.

Benen optrekken, knoop omhoog schuiven, benen weer strekken om zijn gewicht omhoog te duwen en vervolgens de tweede knoop omhoog schuiven. En dat in een eindeloze herhaling.

Weer tien meter verder. Hij probeert een gestaag ritme aan te houden. De staalkabels schuren het vel van zijn vingers. Benen intrekken. Knoop doorschuiven.

De smalle lichtspleet aan het plafond lijkt nauwelijks dichterbij te komen. Tom telt het aantal kikkerbewegingen. Tien diepe kniebuigingen plus tien keer jezelf optrekken om drie meter te klimmen. Als hij tot honderd geteld heeft is hij bekaf.

Dertig meter gehad. Zo hoog als hij maximaal tijdens een oefening in Schotland geklommen heeft en nog maar op een kwart van de kraterpijp.

Het is de laatste dag van zijn reportage op IJsland. Hij is vier weken op stap geweest en morgen vliegt hij naar huis. Eindelijk weer in zijn eigen bed slapen. Tijd om leuke dingen te doen met zijn zoontje Wesley. En tijd om weer ruzie te maken met Nancy, zijn ex. Daar kijkt hij bepaald niet naar uit. Als hij thuis is zal hij zijn appartement te koop zetten om verder bij haar uit de buurt te gaan wonen. Even zakt hij moedeloos achterover in zijn veiligheidsgordel.

Maar hij kan hier niet blijven hangen. Niet met drie gewonden beneden hem in de krater. Hij moet door.

Benen strekken, knoop doorschuiven, blijven tellen. Door naar de tweehonderd.

Zestig meter gehad en hij neemt een korte pauze om op adem te komen. De veiligheidsgordel begint te knellen rond zijn benen. Zijn armen voelen als lood. Zijn vingers zijn kaal geschuurd en bebloed. Hij voelt aan zijn schouder waar hij het plexiglas uit heeft getrokken en ziet nu dat zijn mouw rood doorweekt is. De wond is harder gaan bloeden.

Hij voelt een opkomende ongerustheid. Is hij wel in staat om uit de krater te klimmen? Of heeft hij zichzelf overschat?

Hij weet dat piekeren dodelijk is en resoluut duwt hij elke negatieve gedachte weg. Niet piekeren, maar handelen. Hij voelt zich hondsmoe, het duizelt voor zijn ogen, toch zet hij zichzelf weer in beweging. Blijven tellen. Op naar de volgende honderd.

Hij komt nu bij de plek waar de kabel begon te trillen. Waarom is die staalkabel eigenlijk in trilling geraakt? Wat als het zoemen opnieuw begint? Kan hij dan door klimmen? Of wordt hij alsnog geplet tegen de rotswand?

Angst is een slechte raadgever als je in de problemen zit. Hij probeert het zweet van zijn gezicht te vegen, maar smeert het zout vermengd met bloed in zijn ogen. Zijn rechterarm, met de snijwond van het plexiglas, doet nauwelijks nog mee. Hij telt weer verder. Bij tien is hij al uitgeteld en laat moedeloos zijn hoofd zakken.

Beneden in de krater branden de hoofdlampjes van de mensen wier leven van hem afhangt. De knappe Raga met haar hoofdwond, Arne die in shock is. De Canadees met zijn gebroken been en zijn piepende vrouw. Hij dwingt zichzelf weer in beweging te komen.

Knoop omhoog schuiven, benen strekken.

Eerst deze klotekrater uit en dan morgen naar huis. Morgenavond kan hij Wesley weer kietelen.

Knoop omhoog, strekken. Het wordt een mantra die hij steeds herhaalt.

Zijn keel is zo droog en ruw als de kraterpijp zelf.

Knoop omhoog, strekken.

Bloed uit zijn gekloofde vingertoppen loopt over zijn handen. Zijn rechterarm voelt lam, alles duizelt voor zijn ogen, hij verliest de controle over zijn geest en zakt weg. Als een slappe pop hangt hij in zijn veiligheidsgordel.

Tom zweeft de krater uit naar huis en zakt heerlijk weg in zijn eigen bed. Trekt het dekbed over zich heen en sluit de hele wereld buiten.

Hij is warm, veilig en comfortabel.

Splat! Een druppel tikt op zijn helm.

Splat! De volgende druppel spat in zijn gezicht en brengt hem weer bij bewustzijn. Zijn benen tintelen door de knellende banden van de veiligheidsgordel. Zijn nek is verrekt door het gewicht van zijn bungelende hoofd met helm. Hij heeft geen idee hoelang hij buiten westen was.

Buiten is het gaan regenen en het water dat van de hijsinstallatie afdruipt werkt verfrissend. Hij kijkt omhoog en kan voor zijn gevoel de hijsarm bijna aanraken. Ondanks zijn totale uitputting zet hij zich weer in beweging. Botweg verder klimmen is de enige uitweg.

Knoop omhoog, strekken.

Langzaam wordt hij omgeven door daglicht en hij beseft dat zijn klimtocht uit het middelpunt der aarde langzaam het einde nadert zolang hij blijft klimmen in het tempo van zijn mantra.

Uiteindelijk heeft hij geen idee hoelang hij in de krater gehangen heeft, hoe hij van de kabel op de loopbrug geklommen is en hoe hij naar de hut in het basiskamp is gelopen, gestrompeld of gekropen.

Het laatste wazige beeld is dat van de radio in de hut die hij naar het noodkanaal schakelt en de spreeksleutel die hij nauwelijks in kan drukken met zijn gehavende vingers. Zijn gortdroge stembanden produceren totaal geen geluid meer. Hij schakelt het automatische noodsignaal in en dan wordt het zwart voor zijn ogen.

4

Na zijn bezoek aan de bouwmarkt rijdt Ahsanullah eerst terug naar Reykjavik en neemt dan de andere tak van de ringweg, zuidoostelijk tussen de ruwe lavavelden door richting Hveragerdi. Met iedere kilometer die hij zich van Reykjavik verwijdert, vermindert de stress van de toevallige ontmoeting met zijn buurman. Veel tijd om van het rustgevende zoemen van de banden op het asfalt te genieten is hem niet gegund. Hij heeft nog een lastige klus voor de boeg die hij eerder niet goed afgemaakt heeft.

Tien kilometer buiten Reykjavik slaat hij rechtsaf naar een skigebied om via enkele haarspeldbochten het plateau aan de voet van de berg te bereiken. Vlak voor het skicentrum rijdt hij een onverhard parallelweggetje aan de rechterkant van de weg in, waar hij parkeert.

Het skigebied ligt er al de hele zomer kaal en verlaten bij, in de verre omtrek is geen mens te zien. Hij sluit de auto en de aanhanger af en gaat te voet over een onduidelijk spoor dat ongeveer een kilometer tussen een paar heuvels door naar een groot lavaveld aan de voet van de berg Stora-Kongsfell loopt. Daarna verlaat hij het spoor en loopt de laatste paar honderd meter dwars door de scherpe lavabrokken naar de ingang van een grot.

De grot met een diameter van bijna vijf meter is lang geleden gevormd door een leeggelopen lavastroom en gaat over een lengte van maar liefst driehonderd meter vlak onder de oppervlakte vrijwel rechtuit. De bodem van de ronde stroompijp is in de loop van honderden jaren gevuld met aarde en gruis dat met regenwater naar binnen gestroomd is. De ondergrondse ruimte laat zich qua vorm het best vergelijken met een lange verkeerstunnel die aan één zijde doodloopt in de berg.

Ahsanullah had de grot een aantal jaren terug min of meer bij toeval ontdekt en nadat hij de lengte en diameter had opgemeten ogenblikkelijk de mogelijkheden ingezien om de grot voor zijn experimenten met aardbevingen te gebruiken.

Zijn obsessie voor aardbevingen voert zonder enige twijfel terug naar zijn jeugd in Pakistan, waar hij in een gezin met drie kinderen opgroeide. Zijn herinneringen aan die tijd zijn verworden tot mistige flarden, waarin niet altijd duidelijk is wat zijn eigen herinneringen zijn en wat hem later is verteld door zijn familie.

Hij is in 1962 geboren in Karimabad, in Pakistan, ruim honderdvijftig kilometer ten noorden van de hoofdstad Islamabad. Het plaatsje lag in het smalle dal van de Hunza-rivier, waar een handjevol uit keien opgetrokken huizen met platte daken aan de voet van het steile Karakorum-gebergte ligt. Het gezin wist zich in leven te houden met de opbrengst van een paar schrale akkertjes die tegen de bergwand geplakt lagen en vijf geiten die Ahsanullah als jongetje hoedde. Door het verkeer over de Karakorum Highway viel er altijd wel iets te handelen of te ruilen voor zijn vader, waardoor het gezin een weliswaar karig, maar acceptabel bestaan had opgebouwd. Ahsanullah en zijn jongere broertje en zusje hadden zelfs leren lezen en schrijven, wat in het noorden van Pakistan uitzonderlijk was.

Het dagelijks leven in het stenen huis met het open kookvuur, de eeuwige sneeuw op de machtige bergpieken van het Karakorumgebergte die boven het dal uittorenden en de dagen buiten met de geiten zag hij nog altijd helder voor zich.

Ook op die dag in december 1974 dat een zware aardbeving het Hunza-dal liet schudden, was hij buiten geweest. Het had zijn leven gered op het moment dat zijn ouders, broertje en zusje onder het puin van hun huis bedolven werden.

Dagenlang had hij als twaalfjarige huilend met zijn blote handen in het puin gegraven zonder iets te vinden, waarna hij wanhopig en gedesillusioneerd was gaan rondzwerven tot hij weken later door hulpverleners was opgevangen. Aanvankelijk werd hij naar familie in Islamabad gestuurd, die hem op hun beurt weer doorstuurden naar een oom in Londen die naar hun idee beter voor hem zou kunnen zorgen.

Zijn oom stuurde hem echter ook weer door naar een kostschool, en tot zijn verbazing zelfs naar een kostschool op anglicaanse grondslag zodat hij, dat beweerde zijn oom tenminste, beter zou kunnen integreren in de Britse maatschappij.

Na de kostschoolperiode had zijn zoektocht naar een verklaring voor het wegvagen van zijn directe familie hem als vanzelfsprekend in de richting van een studie geologie geduwd. Decennia later was hij op IJsland, het geologische Mekka, terechtgekomen en had hij deze lavagrot ontdekt.

De locatie van de grot heeft hij zorgvuldig geheimgehouden en gisteravond heeft hij er zijn laatste grote test gehouden. In technisch opzicht was het een succes geweest, maar de afloop was bijna desastreus verlopen.

Gistermiddag was hij vanaf de weg met zijn quad naar de grot gereden met twee grote propaangasflessen en een gaskanon. De quad had hij bij de ingang laten staan en de spullen had hij bij het licht van zijn hoofdlamp de grot in gesjouwd. Honderdtwintig meter vanaf de ingang en exact honderdtachtig meter vanaf het doodlopende uiteinde. Die afstand was de uitkomst van zijn nauwkeurige berekeningen en de juiste plek in de grot had hij eerder al opgemeten en gemarkeerd. Nadat hij de gasflessen via een drukregelaar had aangesloten op het gaskanon had hij de draadloze afstandsbediening ingeschakeld en was de grot uit gelopen. Op tweehonderd meter van de ingang plaatste hij een seismometer om het effect van de gasexplosies in de lavagrot te meten en schakelde toen met behulp van de afstandsbediening het gaskanon in.

Het gaskanon was een van de lastigste onderdelen van zijn plan geweest. Na lang zoeken op internet was hij op een commercieel model uitgekomen dat in West-Europa veel gebruikt werd om vogels met onregelmatige knallen uit kersenboomgaarden te verjagen.

Hij had het niet aangedurfd om ze via internet te bestellen en naar IJsland te laten verschepen. De zending zou bij de douane ongetwijfeld tot fronsende wenkbrauwen en lastige vragen hebben geleid want een kersenboomgaard op het nagenoeg boomloze IJsland zou een opmerkelijke primeur zijn.

Via een tweedehandssite had hij twee exemplaren op de kop getikt bij een boer in Engeland en achter in zijn auto met de veerboot vanuit Schotland via de Faeröer illegaal het land in gebracht. Met een knoop in zijn maag van angst was hij de veerboot af gereden, bang voor vragen waar hij geen plausibel antwoord op wist. De douane had hem vriendelijk doorgewuifd nadat de auto voor hem met een buitenlands kenteken net was aangewezen voor een steekproef.

De gaskanonnen had hij aangepast zodat ze met kortere tussenpozen veel zwaardere knallen leveren.

Het kanon dat hij in de lavagrot had geplaatst liet de eerste doffe dreun horen. De luchtverplaatsing van de explosie was de gang in gevlogen, werd teruggekaatst op de doodlopende achterwand en golfde weer terug in de gang, waarbij de heen gaande en teruggekaatste drukgolven elkaar afwisselend dempten of juist versterkten.

De seismometer registreerde de trillingen in de grond, die vooralsnog niet boven de twee op de schaal van Richter uitkwamen; een lichte aardbeving. Nog ruimschoots te weinig voor zijn doel.

Met de afstandsbediening voerde hij in een tijdsbestek van een minuut de frequentie van de gasexplosies op tot er uiteindelijk vier explosies per seconde werden afgevuurd in de grot. Plotseling zag hij de uitslag op de seismometer bijna verdubbelen.

‘Allahoe akbar!’ had hij uitgeroepen.

Het was hem gelukt de eigenfrequentie van de grot te vinden, waardoor het omliggende gesteente met een lage en onhoorbare frequentie van infrageluid meetrilde met de gasexplosies. Resonantie. Hetzelfde fenomeen als een zangeres die met een hoge aanhoudende toon een kristallen glas zo hard in trilling brengt dat het uiteenspat. De grot functioneerde als de grootste orgelpijp in een kerkorgel, met een onhoorbaar lage bastoon die een kleine aardbeving in gang zette.

Hij had de drukregelaar van de gasflessen nog twee keer zo ver open kunnen draaien om de knallen nog veel harder te laten klinken, maar hij was bang dat de lichte aardbeving die hij opwekte dan zo zwaar werd dat deze ging opvallen bij de metingen door Vedurstofa Islands, het meteorologisch instituut.

Nadat de resonantie drie volle minuten had aangehouden schakelde hij met een euforisch gevoel het gaskanon uit. Juist op het moment dat hij de lading op zijn quad had geladen en bij de grot wilde vertrekken was hij opgeschrokken door het geluid van een zware helikopter. Het was de search and rescue-Super Puma van de kustwacht die een kilometer verderop landde bij de krater van de Thrihnukagigur.

Nauwelijks had hij de quad met de uitrusting enkele tientallen meters de grot in gereden of over het pad dat hij genomen had kwamen twee auto’s van de vrijwillige reddingsdienst aangereden. Hij had gewacht tot ze voorbij de grot waren en toen was hij snel teruggelopen naar zijn auto.

Die avond had hij via de conceptenmap in het gedeelde mailaccount een versleuteld bericht geplaatst voor Ayman Nasar.

‘De laatste test is succesvol uitgevoerd. Ik ben klaar voor de jihad. Allah zal vuur spuwen over de vijanden van de islam.’

Pas vanochtend hoorde hij dat er een ongeluk met de lift in de Thrihnukagigur had plaatsgevonden dat naar alle waarschijnlijkheid was veroorzaakt door zijn experiment. Hij begreep niet dat er rond die tijd nog mensen in de krater geweest waren, terwijl hij uit voorzorg juist gewacht had tot na zes uur ’s avonds, wanneer de krater was gesloten voor toeristen.

Het was een onbelangrijk offer voor het hogere doel van de jihad. Het toonde vooral aan dat hij met infrageluid over grote afstand een berg in trilling kon brengen.

Zodra hij vanochtend het antwoord van Ayman in de gedeelde conceptmap las, verloor het voorval zijn aandacht.

Het enige wat nu telt is te zorgen dat hij het gaskanon terughaalt voordat het ontdekt wordt, want over enkele dagen heeft hij het op een andere plaats hard nodig.

In de grot aangekomen vindt hij de quad met uitrusting onaangeroerd. Zo snel als de grillige lavabrokken het toelaten crost hij dwars door het terrein en over het pad terug naar zijn auto. Nauwelijks heeft hij de quad in de aanhanger gereden en de klep weer gesloten of een politieauto rijdt hem tegemoet.

Ahsanullah grijnst tevreden. De kafir zal nooit begrijpen dat de aardbeving door hem in gang gezet is en als ze er al achter komen, zal het te laat zijn.

5

In de hut van het basiskamp bij de vulkaankrater rook het naar mensen, koffie en soep met lamsvlees. Hier ruikt het naar ontsmettingsmiddel. Tom hoort voetstappen en IJslandse stemmen in de verte. Langzaam dringt het tot hem door waar hij ligt. Hij moet op de een of andere manier in het ziekenhuis van Reykjavik beland zijn.

Als hij zijn ogen opendoet stokt zijn adem. Waarom ziet hij niets? Hij zal toch niet blind zijn?

Hij knippert nog een keer met zijn ogen om zeker te weten dat ze open zijn. Dan betast hij zijn gezicht. Dat voelt vreemd, want rond zijn vingers zit blijkbaar verband, net als om zijn hoofd. Met gezwachtelde vingers schuift hij het verband voor zijn ogen een paar centimeter omhoog en hij knippert tegen het felle tl-licht.

Als zijn ogen gewend zijn blijkt hij inderdaad in een ziekenhuisbed te liggen, met een blauwe ziekenhuispyjama aan. Naast het bed staat een grijs metalen kastje. Er is een tafeltje met twee stoelen en van buiten komt licht door de half geopende gordijnen, wat weinig zegt over de tijd in de IJslandse zomer waarin de zon ’s nachts nauwelijks onder de horizon verdwijnt.

Zijn gedachten zijn buitengewoon helder, als na een lange slaap. Het afgelopen kwartier heeft hij de dramatische gebeurtenissen in de vulkaankrater in zijn herinnering teruggehaald en hij kan zich alles tot in het kleinste detail voor de geest halen.

Van de afdaling en het fotograferen van de kleurrijke kraterwanden tot wat er verkeerd ging bij de terugtocht met de liftbak en ten slotte zijn helse klimtocht langs de staalkabel.

Hij vraagt zich af hoe het met de anderen afgelopen is: de Canadees met zijn gebroken been, Arne met zijn shock, Raga met haar hoofdwond en wellicht een hersenschudding, mogelijk erger. Zijn ze allemaal uit de krater gered? Hebben ze het overleefd? Hoelang ligt hij hier eigenlijk?

Hij probeert te kijken hoe laat het is, maar in plaats van zijn horloge ziet hij het slangetje van een infuus in zijn hand verdwijnen.

Wat een onzin. Hij mankeert toch niets? Natuurlijk, zijn vingers zijn kaal geschuurd door de staalkabel, hij heeft een snijwond van het plexiglas in zijn schouder, oké. Dat is toch geen reden om hem als een mummie in het verband te wikkelen?

Tom maakt eerst zijn handen vrij en bekijkt zijn vingers. Ingedroogde bloedkorsten plakken op zijn rood uitgeslagen vingertoppen waar een stinkende gelige jodiumzalf op zit die eerder aan pus doet denken dan aan een desinfecterend middel.

Dan trekt hij het verband van zijn hoofd en neemt zijn omgeving verder op. Behalve aan het infuus blijkt hij ook nog aan de hartbewaking te liggen. Hij kijkt even op het display en ziet dat hij een rustige vijftig slagen per minuut produceert. Niet iets waar een cardioloog nerveus van wordt.