WILLEMIEN BLOEMINK

DE GEUR VAN WITTE FRESIA’S

Elke gelijkenis met bestaande gebeurtenissen
en/of personages berust op louter toeval.

Copyright © 2021 WB Publishers

Eerste druk: november 2021
Tweede druk: november 2022
Vormgeving binnenwerk: Willemien Bloemink
Typeset binnenwerk: Optima Grafische Communicatie | www.ogc.nl
Omslagontwerp: Optima Grafische Communicatie
Druk: Optima Grafische Communicatie
ISBN: 978 90 9035492 7
ISBN ebook: 978 90 8330832 6
NUR: 320

www. willemienbloemink.nl

Niets uit deze uitgave, met uitzondering van titelbeschrijving en korte citaten ten behoeve van een boekbespreking, mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.

Voor mijn drie musketiers
‘God vervult niet al onze wensen,
wel al Zijn beloften’

De Herberg

Dit mens zijn is een soort herberg
Elke ochtend weer een nieuw bezoek
Een vreugde, een depressie, een benauwdheid,
Een flits van inzicht komt
Als een onverwachte gast.

Verwelkom ze, ontvang ze allen gastvrij!
Zelfs als er een menigte verdriet binnenstormt
Die met geweld je hele huisraad kort en klein slaat.

Behandel dan toch elke gast met eerbied.
Misschien komt hij de boel ontruimen
Om plaats te maken voor extase …

De donkere gedachten, schaamte, het venijn,
Ontmoet ze bij de voordeur met een brede grijns,
En vraag ze om erbij te komen zitten.

Wees blij met iedereen die langskomt,
De hemel heeft ze stuk voor stuk gestuurd
Om jou als raadgever te dienen.

Rumi

1DRIE KLEINE KLEUTERTJES

Laatste dag van de zomervakantie 2009

Dank U voor deze nieuwe morgen,
dank U voor deze nieuwe dag.
Dank U dat ik met al mijn zorgen
bij U komen mag.

Ze kunnen er net niet bij, hoe hoog ze ook proberen te springen. De wind is sterk en trekt de sliert van de vlieger keer op keer de hoogte in, zodat de kleine handjes steeds misgrijpen. Drie blije kleutertjes dansen op het strand in de hoop toch de lange rode staart te kunnen pakken. Ik bekijk het vanuit mijn strandstoel, die ik met veel zorg achter het windscherm in het zand heb neergezet. Wat ik zie, lijkt een afspiegeling van de onmacht die ik voel. Een onbestendig gevoel van leegte en eenzaamheid bekruipt me. Alsof er iets van mezelf is geamputeerd. Er mist iets en dat gemis dreigt dit blije moment te overschaduwen. Ik probeer het gevoel te verdringen. Er is zoveel gebeurd, zoveel gezegd en zoveel niet gezegd.

De golven banen zich een weg naar de duinen. Steeds dichter komt het water bij de heuvel die ik samen met de kinderen heb opgeworpen om te beklimmen als de vloed zou komen. Ze hebben er even op gestaan, zijn ervan afgegleden, probeerden er overheen te springen, maar nu het water eindelijk komt, is de interesse weggeëbd. Ik wil er zelf even op gaan staan, even weer dat gelukzalige gevoel ervaren van vroeger. De elementen en ik. Ik klim op de hoopjes zand, want een heuvel is het nauwelijks meer te noemen. Als een kapitein kijk ik over zee op zoek naar een vuurtoren. Op zoek misschien naar een veilige haven. De golven beuken ondertussen tegen de fundamenten van mijn vesting en nemen gedachten mee. De eeuwig onrustige gedachten die mijn leven al bijna drie jaar lijken te beheersen.

Nu de zee op haar hoogste punt is geweest en de zon alweer boven aan de hemel heeft gestaan, begint het toch wat frisser te worden. Hoewel de kinderen hun badjassen aan hebben en niet veel van de afkoeling lijken te merken, begin ik alvast de spullen bij elkaar te rapen en in de bolderkar te leggen. Het drietal is nog flink aan het scheppen en er worden nog volop zandtaarten gebakken en naar mij toe gebracht. Met goed passen en meten lukt het alle stokken, badlakens, schepjes en emmers zo in de kar te plaatsen dat er nog net ruimte is om de jongste van het stel, de 2-jarige Elske, bovenop de lading te zetten zonder de angst dat ze er bij de eerste de beste hobbel weer vanaf rolt. Ik neem me voor de volgende keer minder spullen mee te nemen. Ik weet dat het zinloos is om deze gedachte serieus te nemen. Als ik een dagje op pad ga, neem ik meestal zoveel mee dat mensen die mij zien lopen moeten denken dat ik minstens drie weken wegblijf.

‘Spullen inleveren, we gaan!’ roep ik naar de kinderen.

‘We komen,’ fluistert de wind in mijn oren. Nog een laatste heuveltje, nog even met de teentjes in het water, maar dan worden toch met gezonde tegenzin de schepjes en emmers naar me toe gebracht en gaan we op huis aan.

Ruben, de oudste van 4 jaar, helpt de kar trekken en Annefloor van 3 zorgt ervoor dat de spullen – en zeker Elske – niet van de kar af vallen. Honderduit vertellen ze over zon en strand. De enthousiaste stemmetjes van de kinderen zorgen voor een glimlach op mijn gezicht. De meeste mensen zijn bezig het strand te verlaten om thuis warm te gaan eten, zo ook wij. Het is gelukkig niet ver en daar wacht een warme douche. Zo loopt een prachtige stranddag ten einde.

De zeelucht heeft hongerig gemaakt en voor ik het weet, zijn de borden macaroni leeg. Zo’n dag kan voor de kinderen natuurlijk niet lang genoeg duren, maar als ook de vanillevla, waar altijd nog wel een gaatje voor gevonden kan worden, verorberd is en ze nog heel even hebben mogen spelen, moeten ze er toch aan geloven.

‘Snel pyjama’s aan en naar bed. Morgen maken we er weer een fijne dag van,’ zeg ik. Er gebeurt niets. De kinderen vertonen geen enkel teken dat ze mij gehoord hebben, ik word duidelijk genegeerd.

‘Joehoe, zijn jullie doof?’ vraag ik.

Alle drie kijken ze met verbaasde ogen even op, maar gaan dan rustig verder met waar ze mee bezig zijn. Drie tegen een, het voelt oneerlijk. Ik sta op het punt heel boos te worden, maar realiseer me dat boos worden het fijne gevoel van de dag zou verpesten voor hen, maar meer nog voor mij. Even laat ik hen nog hun gang gaan. Dan besluit ik mijn geheime ‘wapen’ in te zetten.

‘Zal ik nog even voorlezen, jongens?’

Deze vraag doet het altijd goed.

‘Ja mam, van grote beer en kleine beer!’ roept Ruben het hardst van allemaal. In een mum van tijd zitten drie kleine kleutertjes keurig in hun pyjama’s op het grote bed, klaar voor een verhaaltje voor het slapen gaan. Voorlezen wordt langzamerhand leuk en maakt het bedritueel compleet. Ik geniet van de kinderboeken die door mijn handen gaan, de boeken die zo vaak getuigen van onbevangenheid, van verborgen humor en een knipoog. Hoewel Elske nog erg klein is en dat wat ik voorlees, niet allemaal begrijpt, heb ik al lang geleden besloten de kinderen bij elkaar op de kamer te laten slapen. De voordelen wegen absoluut op tegen de nadelen. Natuurlijk wordt de ene keer de slaap wat sneller gevat dan de andere keer, maar ik hoop op deze manier bij te dragen aan de saamhorigheid tussen de kinderen. Iedereen nog even plassen. Speentjes en knuffelbeesten moeten geteld en op het juiste plekje gelegd. Ik maak mijn ronde langs de bedden voor een knuffel en een kus en dan zingen we met elkaar

Ik ga slapen, ik ben moe
Sluit allebei mijn oogjes ‘stoep’
Here, houdt ook deze nacht
Over ons allemaal trouw de wacht, amen.

Ik heb geprobeerd ‘toe’ te laten zingen in plaats van ‘stoep,’ maar tot nu toe is dat hopeloos mislukt. Elske zingt al een paar woordjes mee, maar dan komt er voortijdig een heel hard AMEN. Als alle hoofdjes op de kussens liggen, begin ik te lezen en één voor één gaan bij allemaal de luikjes dicht. Ik kijk vertederd naar mijn drietal. Stuk voor stuk in een heerlijke, diepe slaap.

Nu wacht mij de taak, zoals elke avond, om beneden de boel op te ruimen. De autootjes in de bak voor de autootjes, de kleurpotloden in de creativiteitstoren, de poppen in de kinderwagen. Een zich herhalend patroon en toch elke avond weer anders. Het speelgoed van de dag gaat door mijn handen. Ze zijn samen weer drie dagen ouder geworden. Door de stilte vult mijn hoofd zich ongewild opnieuw met allerlei gedachten. Het is een mooie zomer geweest. De zon heeft erg haar best gedaan een steentje bij te dragen en de kinderen hebben veel buiten kunnen spelen. Vakantie naar het buitenland is er niet van gekomen. Rouwig kan ik daar niet om zijn. Ik heb niet zo’n behoefte gevoeld om met drie kleuters op expeditie te gaan naar een plek waar het altijd meer behelpen is dan thuis. Ook nu weer is het strand aan de Nederlandse kust minstens zo geweldig gebleken als aan de kust van welk ver oord rond de Middellandse Zee. De weekendjes aan het strand hebben het gevoel gegeven van een eindeloze en onvergetelijke vakantie.

De kinderen zijn gegroeid, ze hebben geleerd om met elkaar te spelen en niet meer elkaars hoofden continu te gebruiken als verkapte trommels of boksballen. Gillen en huilen heeft meer en meer plaats gemaakt voor praten. Ook het logeren bij mijn ouders, opa Peter en oma Liesbeth, is een ervaring geworden die lang in het geheugen van de kinderen zal blijven hangen. Ze mochten een weekje logeren, terwijl ik aan het werk was. Opa en oma hebben er een echte feestweek van gemaakt. Aan mij nu weer de edele taak om de kinderen te laten wennen aan een leven zonder elke dag een uitje of pretpark. Zo hebben veel mensen om ons heen gestaan deze zomermaanden. Ze hebben ons er doorheen geholpen en de kinderen een leuke tijd gegeven. Als een warme deken om ons heen is er voor mij en de kinderen gezorgd door mensen die echt van ons houden.

Nu begint het circus van school weer, met alle bijbehorende verplichtingen. Onherroepelijk denk ik op deze avond terug aan die zwarte dag eerder dit jaar, woensdag 27 mei.

Woensdag 27 mei 2009

Plundered and poisoned
Our future, our dreams
Lord, end our madness
Carelessness, greed

De remigratie als gezin vanuit Engeland, vandaag op de kop af drie jaar geleden, is bepaald niet zonder slag of stoot gegaan. Alsof ik een marathon moest lopen. Ik heb nooit een marathon gelopen en moet dat ook zeker niet doen. Ik kom nog niet tot de hoek van de straat, want dan hijg ik al als een oud paard. Toch moet het gevoel bij de finish van een marathon vergelijkbaar zijn met wat wij voelden toen we eindelijk weer in Nederland neerstreken.

We hadden een beter moment in ons leven kunnen kiezen, maar dat deden we niet. Nee, wij kozen ervoor heel veel dingen tegelijk te willen doen. Verhuizen, nieuwe baan, een voor mij enorm veranderd vaderland, alle vastigheden tegelijkertijd overboord. Ruben kon nog maar net lopen en Annefloor was pas 8 weken oud toen we dozen begonnen uit te pakken. Bijna krampachtig kwamen we tussen alle bedrijven door onze sociale verplichtingen na en probeerden iedereen maar vooral onszelf ervan te overtuigen dat we het prima voor elkaar hadden. Beiden gingen we ervan uit, daar zonder kleerscheuren uit te komen. Niets bleek minder waar.

Vandaag, precies 36 maanden na onze terugkeer naar Nederland, open ik met trillende handen de envelop waarop in de linkerbovenhoek met prachtige letters de naam van de advocatenfirma pronkt. Woede en onbegrip overvallen me.

‘Zak, hypocriete eikel, egocentrisch stuk vreten, lafaard...’ vloek ik binnensmonds.

Daan Koudijs

Daan leer ik via het internet kennen in december 2002. Ik sta al twee jaar ingeschreven bij een datingsite als Daan contact zoekt via mijn in-box. Op het moment dat dit gebeurt, ben ik niet heel erg geïnteresseerd. Hij woont in Nederland. Ik woon in Engeland. Ik ben daar blijven hangen na het afronden van mijn opleiding tot huisarts. Ik heb veel dates gehad en die zijn stuk voor stuk op niets uitgelopen en dus heb ik in de herfst van 2002 geprobeerd te aanvaarden dat mijn leven een andere wending zal nemen dan ik voor ogen had.

Hulp, misschien wel ontwikkelingshulp. Ik ben gefocust op mijn nieuwe doel in het leven. Als ik zijn verzoek tot contact in mijn mailbox vind, ben ik bezig naar Zuid-Afrika te gaan om daar te werken in een township. Ik zie zijn berichtje en denk bij mijzelf ‘vast weer zo’n dwarrel.’ "Je doet je best maar", schrijf ik dus terug. Dat doet hij.

Hij is erg vasthoudend en weet mij voor zich te winnen. Ik heb nog nooit zo vaak een vriendje ‘ik houd van je’ tegen me horen zeggen, in zo’n korte tijd. Hij is charmant en zorgzaam. Draagt de juiste schoenen en kleedt zich in een stijl die ik leuk vind. Het begin van ons sprookje. Zuid-Afrika is al snel van de baan. We verloven in 2003. Voor ons beiden is het duidelijk dat het trouwen wordt met veel toeters en bellen. Als twee alleenstaande academici met allebei een goede baan is er genoeg financiele armslag om dit ook te realiseren. In 2004 hebben we onze koninklijke trouwerij. Vanaf nu ben ik mevrouw Koudijs, maar ik zal altijd dokter Bloemink blijven. We zijn al iets ouder en blij dat we eindelijk de ware gevonden hebben. Daan wilde graag een tijdje in het buitenland wonen en werken. Engeland is voor hem een prima optie. Het meest logische is dat hij bij mij komt wonen. Vier maanden na de trouwerij begint zijn internationale carrière en wonen we voor het eerst echt samen.

De strekking van de brief is duidelijk. Daan wil een scheiding en ook een grote zak met geld. Het is niet meer ‘ik houd van je,’ maar ‘ik houd alles van je.’ Ik wil hardop vloeken en schelden, iets kapot gooien. Ik vecht tegen mijn tranen, maar overtuig mezelf ervan dat dit nu niet het juiste moment is om eens lekker te gaan zitten janken. Er is werk aan de winkel, de kinderen hebben mijn zorg en aandacht nodig. Voor hen mag deze dag niet anders worden dan andere dagen. Ruben speelt bij een vriendje en wordt later thuisgebracht. De voordeur staat nog open, want ik heb Annefloor en Elske even in de auto laten zitten terwijl ik de post van de deurmat heb gehaald. Ze moeten nog bevrijd worden uit hun stoeltjes. We komen net terug van een bezoek aan het ziekenhuis. Annefloor heeft de laatste tijd veel geklaagd over buikpijn zonder duidelijke reden en dus verwees de huisarts ons door naar de kinderarts. Die afspraak was vandaag. Ongewild is het een ochtendvullend programma geworden.

Bij aankomst in het Erasmus MC – Sophia Kinderziekenhuis moet ik Annefloor eerst inschrijven, omdat ze hier nog niet eerder als patiënt is geweest. De centrale hal, waar wij ons moeten melden, wordt op drastische wijze gerenoveerd en op deze ochtend bevinden wij ons dus in een ruimte die meer weg heeft van een bouwput dan van een receptie van een ziekenhuis. Om ons heen gaan de drilboren tekeer en horen we puin vallen. Onbewust loop ik met een gebogen hoofd naar de dame achter de balie toe als ons nummertje met het bijpassende loketnummer op het scherm verschijnt. Ik houd ongemerkt mijn hand boven mijn hoofd, probeer mijn dochters te beschermen. Een angstig gevoel bekruipt me dat wij elk moment onder een berg bouwafval kunnen liggen. Met luide stem probeer ik boven het immense lawaai uit te komen.

‘Ik heb een afspraak…’

De boormachines overstemmen mijn geluid en ik word met verwachtingsvolle ogen door de receptioniste aangekeken. Het lijkt een eeuwigheid te duren voor er een stilte valt. Nu moet het gebeuren, denk ik. Ik haal diep adem en zeg zo snel als ik kan:

‘Ik heb een afspraak bij de kinderarts voor mijn dochter.’

Nog maar nauwelijks is het mijn mond uit of het helse kabaal neemt weer bezit van de ruimte. Meer woorden zijn gelukkig ook niet nodig. Ik schuif het paspoort en het verzekeringspasje van Annefloor naar de wat streng kijkende dame. Ze zet haar leesbrilletje op het puntje van haar neus en begint driftig gegevens in te voeren in de computer. Ik ben gerustgesteld, kennelijk is de boodschap overgekomen.

‘U moet … mel... balie … , ... ks …ond.’

Ik gebaar haar het voor mij op te schrijven: ‘eerste gang links, begane grond, balie 2.’ Wij vervolgen gedrieën onze weg. Een nieuwe balie, een nieuwe medewerkster.

‘Vindt u het erg als u eerst door een coassistent gezien wordt?’

‘Nee hoor, da’s prima.’

Meteen heb ik al spijt van wat ik heb gezegd. Dit is natuurlijk gedoemd een lange ochtend te worden, maar ik kan moeilijk nu teruglopen en zeggen ‘eh sorry, toch maar niet.’ Nee, bovendien ben ik zelf ook coassistent geweest en het voelt oneerlijk om nu ineens niet mee te willen werken.

‘Dames, luister even naar mama,’ zeg ik luid.

Vier oogjes kijken mij verwachtingsvol aan vanaf de glijbaan. Annefloor zit op het vlakke gedeelte onderaan de glijbaan, waar voorkomen wordt dat je hard op je billen terechtkomt. Ze is net naar beneden gegleden. De twee oogjes van Elske komen boven het randje van de trap uit, als een nijlpaard dat boven water komt.

‘Niet te veel herrie maken. Lief spelen. Denk erom: ‘samen spelen, samen delen.’ Bij mama in de buurt blijven en niet gillen.’

De moeder die drie stoelen verderop zit te wachten tot ze naar binnen mag, kijkt mij verbaasd aan alsof ze wil zeggen: ‘Ze zijn toch lief aan het spelen? En ver uit de buurt kunnen ze niet, want al deze wachtkamers zijn afgesloten door zware branddeuren, dus mens maak je niet zo druk….’

Ik zie haar blik. Ik weet niet hoe snel ik een stoel moet bemachtigen. Het wordt een soort stoelendans in mijn eentje. Ik voel me bekeken, mijn wangen kleuren hoogrood, ik kan het voelen. Ik heb dus lekker de aandacht op mezelf gevestigd en zie maar één oplossing om me uit deze ongemakkelijke positie te bevrijden. Vlug pak ik een Privé van de stapel overjarige tijdschriften, houd het blad voor mijn gezicht en probeer me te verdiepen in oud nieuws. Natuurlijk weet ik ook dat ik onbewust mijn frustratie over mijn eigen slappe gedrag om toe te staan eerst een coassistent op mijn kind los te laten, heb afgereageerd op Annefloor en Elske. Ik houd verder maar even mijn mond. Het duurt een tijdje voordat ik weer boven de rand van mijn veilige blad uit durf te kijken.

Lang hoeven we gelukkig niet te wachten. We worden vriendelijk te woord gestaan door de coassistente, zoals afgesproken. Ze lijkt me niet ouder dan 20 en maakt nog een wat onzekere indruk. Haar brandschone witte jas is zwaar van al het naslagwerk dat zij in de zakken heeft vergaard. Annefloor wordt grondig onderzocht.

‘Vindt u het heel erg om nog even in de wachtkamer plaats te nemen, zodat ik kan overleggen met de kinderarts?’

Ze wacht niet op antwoord en dus zoeken wij onze plekjes weer op bij het speelgoed en de stapel lectuur

. _. _. _. _

‘Denkt u dat het nog lang gaat duren voordat we de kinderarts zien, anders haal ik even wat te eten voor mijn dames,’ vraag ik terwijl ik probeer zo vriendelijk mogelijk over te komen. Ik ben naar de balie gestapt, want inmiddels heb ik al meer dan anderhalf uur lang de minuten op mijn horloge weg zitten kijken. Annefloor en Elske beginnen duidelijke verschijnselen van vermoeidheid en verveling te vertonen. Bovendien is de wachtkamer eng leeg aan het worden.

‘U bent de moeder van…?’

‘…Annefloor,’ zeg ik terwijl ik probeer niet geïrriteerd te klinken.

‘U heeft een afspraak om… even kijken… tien uur. En het is nu – ze kijkt op de klok – kwart voor twaalf. Ik snap er niks van. Ze zijn u vast vergeten. Ik zal even iemand gaan oppiepen,’ antwoordt de verpleegkundige.

Al snel worden we door een charmante arts-assistente binnengeroepen die aanzienlijk minder boekwerken in de zakken van haar jas meetorst dan de coassistent. Een stethoscoop bungelt nonchalant om haar nek. Zonder dat iemand het ziet, geef ik even toe aan een binnenpretje – de hiërarchie van de geneeskunde.

‘Ik hoor een ruisje over het hart. Wist u dat al?’

‘Nee. Ik maak er geen gewoonte van mijn eigen kinderen aan een lichamelijk onderzoek te onderwerpen, dat laat ik liever aan anderen over,’ antwoord ik haar. Het komt er bitser uit dan de bedoeling is. Op hetzelfde moment realiseer ik me dat ze niet kan weten dat ik als huisarts werk. Op mildere toon vervolg ik mijn verhaal.

‘Sorry, ik ben huisarts, maar probeer de medische zorg voor mijn kinderen niet zelf te doen. Onze oudste is vlak na zijn geboorte heel ziek geweest. Die waren we bijna kwijt geweest. Ik ben, zeg maar, door schade en schande wijs geworden.’

‘…’

‘Gek dat het niet eerder is opgepikt,’ probeer ik het gesprek weer op gang te brengen.

‘…’ Geen antwoord. Ik heb de relatie overduidelijk verpest en ik verwacht niet dat dit nog goed komt.

‘En nu?’ vraag ik en moet me inhouden om niet alvast zelf het vervolgtraject te bepalen. Geduld is nooit een van mijn sterke kanten geweest.

‘Even langs het lab en toch ook maar een hartfilmpje laten maken,’ is het antwoord.

Niet veel later staan we weer in de gang met een formulier voor het laboratorium om bloed te laten prikken en een aanvraagformulier voor een hartfilmpje. Op naar de derde verdieping. Met alle verbouwingswerkzaamheden is het een hele zoektocht, maar uiteindelijk slagen we er in de juiste wachtkamer te vinden. Hier herhaalt zich het riedeltje van kaartje trekken en op je beurt wachten. Ping, nummer 98. Dat zijn wij. We mogen naar binnen. Eerst op een bed voor het hartfilmpje en vervolgens op de prikstoel. Het is wel een heel grote stoel voor zo’n klein meisje, maar zonder problemen ploft Annefloor neer en stroopt haar mouw op.

‘Er komt even een prikje,’ zegt de verpleegkundige vriendelijk.

‘Au,’ zegt Annefloor en terwijl ze behendig uit de stoel klimt, vervolgt ze: ‘Het deed helemaal niet pijn hoor, mama.’

Trots pak ik haar bij de hand en samen duwen we de kinderwagen met Elske erin en gaan op zoek naar het restaurant om wat te doen aan het knorrende gevoel in onze magen.

Pas later, veel later, komen de tranen. Niet bij Annefloor, maar bij mij, als de kinderen op bed liggen en er ruimte is voor mijn eigen pijn en verdriet. Ik leg de envelop van de advocaat weg en wil gillen. Ik wil intens huilen. Het nieuws dringt nog niet goed tot mij door.

Met de dreigementen van de afgelopen drie jaar heb ik langzaamaan een beetje leren leven. Uitspraken als ‘ik spring voor de trein’ of ‘ik rijd me nu te pletter’ of ‘ik stap eruit en neem jullie allemaal mee’ passeren met grote regelmaat de revue. Daan dreigt nogal snel, maar meestal volgt er na verloop van tijd wel iets van een sorry. De ene keer gebeurt dat wat sneller dan de andere keer. Iets in me zegt me echter dat dat dit keer niet zomaar zal gebeuren. Tegen beter weten in verwacht ik toch vanavond nog een telefoontje met ‘sorry.’ Ik kijk onbewust naar de telefoon, verzeker mezelf dat mijn gsm aan staat. Er gebeurt niks.

Daan is deze week voor zijn werk in Amerika en duidelijk onbereikbaar voor commentaar, al weet ik dat verhaal halen ook niet veel gaat veranderen aan mijn gevoelens van enorme onmacht. Ik voel mij nu meer verraden dan bij voorgaande dreigementen. Misschien omdat Daan nu een ‘brother in arms’ heeft gevonden in de persoon van zijn advocaat. Ik weet zeker dat Daan zijn advocaat niets heeft verteld van zijn dreigementen in de afgelopen jaren. Dat doet er ook niet toe, probeer ik mezelf wijs te maken. Ik moet accepteren dat hij deze stap heeft gezet. Het voelt als een mes in mijn rug. Ik ben moe van alle spanningen. De angst dat Daan mij en de kinderen iets aan zal doen, dat er iets verschrikkelijks zal gebeuren, is diep geworteld. De angst hem kwijt te raken aan zelfmoord gaat nooit meer weg, dat weet ik, daarvoor houd ik te veel van hem.

Zonder dat Daan het weet, heb ik deze week al een afspraak bij mijn advocaat. Als in een reflex pak ik de telefoon, wil de toetsen indrukken en even samen met Daan lachen: ‘Kijk ons nou, twee zielen één gedachte, grappig hè?!’

Ik bedenk me net op tijd. Ik mompel tegen mezelf terwijl ik de telefoon weer terugplaats in het oplaadstation. ‘Wat doe je nou, sufferd? Hij heeft zojuist een echtscheiding aangevraagd! Misschien niet zo handig om hem nu te bellen…’

Als een slechte film speel ik de afgelopen drie jaar voor mijn ogen af en vraag me af wat mijn rol in deze film was. Heb ik een hoofdrol gespeeld of is mijn aandeel die van een figurant geweest? Ben ik gebruikt en nu weer bij het oud vuil gezet, niet meer nodig? De tranen stromen over mijn wangen, ik voel me intens verdrietig en weet niet wat ik moet doen. Ik heb duidelijk gefaald. Ik heb niet genoeg laten zien dat ik echt van hem houd. Als een soort verdwaasde kip loop ik de kamer op en neer. Machteloos! Ik wil mijn verhaal kwijt, mijn frustratie delen.

Gelukkig heb ik een rots in de branding, die ik dag en nacht mag bellen en om raad mag vragen. Ik loop terug naar de telefoon en pak hem op. Ik toets het nummer in van Cornelie, mijn zusje. De telefoon gaat over.

‘Met Cornelie.’

‘Hij heeft het toch gedaan!’ snik ik.

‘Wat heeft hij gedaan?’ vraagt ze verbaasd.

Ik ben bijna boos dat ze me niet meteen begrijpt, maar ja hoe kan ik dat nou verwachten? Ze is geen helderziende. Toch voelt zij me altijd feilloos aan, heeft maar een half woord nodig. Ik snuit mijn neus en antwoord: ‘Ik heb een brief van zijn advocaat gekregen. Hij wil binnen drie dagen scheiden.’

Er komt een welgemeende schaterlach van de andere kant van de lijn.

‘Hoe kan dat nou? Dat snap jij toch zeker ook wel dat dat niet kan?’

Ja, natuurlijk snap ik dat, maar ik kan niet meer helder denken, ik zie dingen niet meer zo erg in perspectief. Ik draai de tent al meer dan zes maanden alleen en meneer komt af en toe eens aanwaaien als het hem zo uitkomt. Ik voel me in de steek gelaten en begrijp niet waarom. Voor mijn gevoel heb ik hem ondanks al zijn nukken en grillen steeds geprobeerd te steunen. En nu dit. Mijn zusje is even stil, waarna ze op mildere toon vervolgt:

‘Ik wens hem veel succes. Geen zorgen, sissie, we hebben overmorgen een afspraak bij de advocaat. Ik weet dat dit niet jouw keuze is. Ik ga met je mee en ik zal er voor je zijn. We zullen dit varkentje wel wassen. Is hij nou helemaal gek geworden!’

‘Ja, kennelijk,’ fluister ik.

Het stelt me gerust dat ik er niet alleen voor sta. We hangen op, na elkaar beloofd te hebben snel weer te bellen.

Nadat ik heb neergelegd, bekruipt me een weeïg gevoel. Zou hij het echt menen? ‘Hij moet gewoon een ander hebben, anders zou hij dit niet doen,’ zeg ik hardop. Snel loop ik naar zijn nachtkastje, trek zijn laatje open, op zoek naar bewijzen voor een buitenechtelijke relatie.

‘Eén, twee, drie…,’ begin ik driftig te tellen. Er liggen er nog een paar, condooms. ‘Hoeveel hadden we er eigenlijk nog na de laatste keer?’ vraag ik me al bijtend op mijn onderlip af. Ik staar voor me uit, het laatje staat nog half open en mijn oog valt op het rode Zwitserse mes van Daan. Ik pak het uit de la en pruts het schaartje eruit. Dat minuscule schaartje dat zo’n zakmes altijd heeft. In blinde woede begin ik te knippen. De condooms zijn stug, ik krijg ze bijna niet door. Voor ik het weet zitten mijn handen vol glijmiddel en ligt bij mijn voeten een hoopje dooie condooms.

Boem, ik zit op het randje van het bed. Mijn handen rusten op mijn knieën met de palmen omhoog. Verwijtend mompel ik: ‘Wat ben je nou in hemelsnaam aan het doen, tuthola? Condooms zijn op elke hoek van de straat te koop. Denk je nou echt dat hij die van thuis mee zou nemen?’

Ik probeer rustig te worden, maar kan de gedachte aan een maîtresse niet loslaten. Mijn vermoeden dat er een ander in het spel is, bestaat al langer. Een tijdje terug heb ik per ongeluk een cadeau in de achterbak van de auto zien liggen dat tot nog toe niet aan een van ons vier is gegeven. Toen hij merkte dat ik het zag liggen, sloot hij snel de achterklep. Lang heb ik mij afgevraagd wat erin zou zitten en wanneer hij het eindelijk eens mee naar binnen zou brengen. Naarmate de tijd verstreek, realiseerde ik mij dat het niet voor ons bestemd was.

‘Heb je een ander?’ heb ik meerdere keren gevraagd.

‘….’ Geen antwoord. Hij schudde zijn hoofd en keek weg. Iedere keer weer. Maar ik weet dat hij deze stap naar een advocaat niet zomaar neemt. Hoelang heeft hij dit al voorbereid? Aan de brief te zien heeft Daan de afgelopen zes maanden elke gelegenheid dat ik er niet was, te baat genomen om mijn administratie door te werken en daar uit te halen wat financieel in zijn voordeel zou kunnen werken.

Nu pas gaan mijn ogen open. Als ik ’s avonds laat thuiskwam na een dienst op de huisartsenpost, vroeg hij altijd poeslief:

‘Goede dienst gehad, schat? Was het druk?’

‘Ja, goede dienst. Drukte viel wel mee, en jij? Zijn ze rustig geweest, de kinderen? Heb je nog wat kunnen doen?’

‘Ja, ik heb veel kunnen doen!’

Ik refereerde met die vraag natuurlijk aan zijn werk waar hij het altijd zo druk mee had sinds hij voor een nieuwe baas was begonnen, maar nu snap ik het. Ja, hij heeft heel veel kunnen doen!! De stukken liggen hier voor me op tafel…

De zelfverwijten vliegen me om de oren en geven mij opnieuw de ruimte de tranen te laten stromen, ongeremd.

Gelukkig is daar de dagelijkse routine. Ik omhels haar, omdat zij het leven op een bepaalde manier zo makkelijk maakt. Die rust, reinheid en regelmaat waar wij in onze jeugd mee zijn bestookt, waar we ons tegen hebben verzet, maar die nu zo heilzaam blijkt. De regelmaat haalt me op deze onrustige avond terug naar de realiteit. Ik moet de kinderen nog laten plassen om een nachtelijk verwisselen van beddengoed te voorkomen. Ik loop naar boven en kijk om het hoekje. In volle overgave laten de oudste twee zich oppakken. De jongste, die nog niet zindelijk is, dek ik toe en geef ik een aai over haar bol. Mijn hart huilt voor de kinderen.

Ik kan de slaap niet vatten. Er speelt van alles door mijn hoofd. Hoe kan ons huwelijk, dat vijf jaar geleden als een sprookje begon, binnen zo’n korte tijd tot een ruïne zijn afgebrokkeld? Een verhaal dat ik zelf bijna niet meer kan geloven.

2DE REMIGRATIE

Vrijdag 24 maart 2006

Dank U voor alle bloemengeuren,
dank U voor ieder klein geluk

Engelse drop. Er staat een doosje met wat laatste voorraad op het nachtkastje naast me. Vannacht tijdens de bevalling deden mijn ‘mede-puffers’ zich tegoed aan Engelse drop. De bevalling verliep heel vlot, zoals ik het uit de tekstboeken ken. Apetrots lig ik in een schoon bed op de kraamafdeling van mijn opleidingsziekenhuis in Engeland en ik kan mijn ogen niet van haar afhouden, van dat hummeltje dat naast me ligt. Pas een paar uur oud is ze. Lange benen, dat heb ik al wel gezien, en een moedervlek in de vorm van een hartje op haar rechter bil. Ze is heel fijntjes, een poppetje. Vorig jaar een jongen en nu een meisje. Ik voel me rijk. Er is al een felicitatiedelegatie onderweg uit Nederland.

‘Ik ga het huis maar even op orde brengen,’ zegt Daan, terwijl hij zijn jas aantrekt.

‘Ja, fijn.’

Hij heeft de deurknop al in zijn hand.

‘Daan…,’ zeg ik.

‘Ja?’

‘De onderlakens liggen in de kast in de voorkamer boven en de dekbedovertrekken op onze slaapkamer. Er zijn extra kussens in de mand op de logeerkamer en zorg ervoor dat de verwarming openstaat. Handdoeken en zeepjes zitten in het speciale gastenkastje in de badkamer. En als je iets niet kunt vinden moet je me maar even bellen.’

Daan opent de deur om te vertrekken. Hij kijkt me nog even aan met een lachje om zijn mond en zegt:

‘Ik weet het schat, ik woon er ook al een tijdje. Ga jij je nou maar bezighouden met de borstvoeding en laat de rest maar gewoon aan mij over.’

Na alles wat er vorig jaar na de geboorte van Ruben is gebeurd, heb ik met Jane, de gynaecoloog die mij begeleidt, afgesproken dat ik het weekend in het ziekenhuis blijf.

Jane zit in de sollicitatiecommissie als ik in 1998 mijn geluk ga beproeven aan de andere kant van de Noordzee. De commissie bestaat uit tien specialisten en twee huisartsen. In de hele groep zitten twee vrouwen. Jane is ongeveer 10 jaar ouder dan ik en op het moment dat ik begin in Engeland heeft zij net een persoonlijk drama achter de rug. Ze blijft ongewild alleen achter met twee kleine kinderen en een heleboel vragen. Toch merk je nooit aan haar dat ze er in haar eentje voorstaat en ze begeleidt mij op een heel prettige manier. Het is een vreugde voor haar te werken en ik leer veel als arts-assistent onder haar leiding. Ik heb diep respect voor haar gekregen. De begeleiding van mijn eerste twee zwangerschappen is er een van wederzijds vertrouwen en het is prettig dat ze me wat beter kent. Ze weet dat ik bepaald geen blanco medische voorgeschiedenis heb en al menigmaal aan de ontvangende kant van de geneeskunde heb gestaan. Ze weet ook dat ik vaak mijn grenzen opzoek. Ze fluit me soms terug als ik te veel wil of me verzet tegen een opname die zij noodzakelijk acht. Ik voel me onder haar leiding tijdens beide zwangerschappen heel veilig.

Ze heeft zelfs voor mij en mijn kersverse dochter Annefloor een kamer apart geregeld en ik voel me een echte VIP. Ongewild dwalen mijn gedachten steeds af. Het is al eind maart en op 4 mei komen de verhuizers de dozen halen. Steeds doemen beelden op van eindeloze hoeveelheden dozen die nog gevuld moeten worden. Ondertussen moeten er voedingen gegeven worden, luiers verschoond, kopjes koffie gezet en boodschappen gedaan. Daan moet weer gewoon aan het werk. De rest van de remigratie moet dus door mij in goede banen geleid worden. Zo moet er zo snel mogelijk een paspoort voor Annefloor komen en moet ik zorgen dat ze niet door de mazen van het net glipt wat betreft haar vaccinaties. Tussen de bedrijven door moet ik ruimte vinden om rust te creëren voor de kersverse moeder die ik ben. Soms overweldigen de beelden me en wil ik het liefst de komende zes maanden veilig op dit plekje, mijn eigen kamertje in het ziekenhuis, heel stilletjes blijven zitten. Maar ik weet, er is geen ontkomen aan.

De bloemen in mijn kamer stralen en lijken mij te willen zeggen dat alles wel goed komt. Prachtige Hollandse bossen met veel zorg en toewijding van het continent hierheen gebracht. Ik probeer rust te vinden om de borstvoeding goed op gang te laten komen. Inmiddels ben ik wel zo verstandig geworden om de flesjes klaar te zetten voor het geval moeder natuur mij opnieuw in de steek laat.

Onwillekeurig ben ik bang dat de geschiedenis van vorig jaar zich zal herhalen. Vorig jaar na de geboorte van Ruben hadden we de eerste echte crisis in ons huwelijk. Voor die tijd kenden wij het woord ruzie niet in onze relatie. Tot die tijd leken we elkaar feilloos aan te voelen, dezelfde doelen voor ogen te hebben en samen te kunnen leven vanuit een sterk geloof. In april 2004 zijn we getrouwd en al snel bleek ik zwanger te zijn. Niets leek ons geluk te kunnen verstoren.

Onze relatie en het geloof

Church of England. Daan is van katholieke huize, maar ziet het geloof na de start van zijn studie natuurkunde eigenlijk niet meer zo zitten. Voor hij deze studie begint, heeft hij overwogen priester te worden, maar hij ziet hier toch van af. Ik ben Nederlands Hervormd opgevoed en belijdend lid van een gemeente. Ik heb voor mijn studie geneeskunde theologie gestudeerd. Door de jaren heen heb ik een rotsvast vertrouwen gekregen en durf ik te geloven dat er meer is tussen hemel en aarde. Ik mag mij gedragen weten. Sinds mijn emigratie ervaar ik dat nog sterker. Ik vind steun, maar ook gezelligheid bij de plaatselijke kerkelijke gemeente en dat helpt mij de moeilijke tijden te ‘overleven.’ Ik maak veel vrienden. Als Daan en ik elkaar leren kennen, neem ik hem mee naar de kerk en hij vindt daar een meer persoonlijke manier van geloof beleven, die hem aanspreekt. Hij heeft dat naar eigen zeggen in het katholieke geloof gemist. Zijn geloof bloeit heel voorzichtig weer op. Hij kan het goed vinden met Tony, onze predikant, die van huis uit chemicus is. Ze voelen elkaar goed aan en hebben dezelfde soort humor. Tony en zijn vrouw Helen, die ook predikant is, doen erg hun best Daan zich thuis te laten voelen. Er zijn weinig zondagen dat Daan en ik niet ter kerke gaan. Er heerst harmonie in ons samenzijn. We kiezen heel bewust voor een kerkelijke inzegening van ons huwelijk en Tony en Helen komen naar Nederland. Tony neemt een deel van de trouwdienst voor zijn rekening.

14 maanden voor de geboorte van Annefloor
Maandag 10 januari 2005

ll I have needed Thy hand hath provided;
Great is Thy faithfulness, Lord, unto me!

Ik ben acht maanden zwanger van ons eerste kindje en vandaag wordt er een extra echo gemaakt. Daan gaat mee, net als alle vorige keren. Het is mijn eerste zwangerschap en de echografist ken ik goed. Ze is een patiënte van me en ook tijdens mijn opleiding heb ik vaak met haar samengewerkt. Ze heeft ons eerder in deze zwangerschap ook al gezien. Helemaal in het begin, toen het er even op leek dat ik een miskraam zou krijgen. Gelukkig gaat tot nu toe alles goed en elke keer zijn we weer ontroerd als we het hartje zien kloppen.

‘Wil je weten wat het gaat worden?’ vraagt ze.

Daan en ik hebben het daar eigenlijk helemaal niet over gehad.

‘Wat vind jij?’ vraag ik hem.

‘k Weet niet…,’ antwoordt hij aarzelend.

‘Nou ja, kun je het goed zien?’ vraag ik haar in een verwoede poging de beslissing uit te stellen.

‘Ja, maar als jullie het niet willen weten, houd ik gewoon mijn mond, hoor.’

Ik ben nooit het type geweest van geduldig zitten wachten op dingen die komen gaan. Voor ik het doorheb, heb ik voor ons beiden de knoop doorgehakt en toegestemd in het bekendmaken van de sekse van de baby. Onbewust heb ik Daan tijdelijk volledig buiten spel gezet en zijn mening niet afgewacht.

‘Ik zie het heel duidelijk,’ zegt ze, ‘jullie krijgen een meisje.’

We kunnen ons geluk niet op. Dat is gek, want als ze had gezegd dat het een jongen zou worden hadden we waarschijnlijk ook ons geluk niet op gekund. Op dit moment staan we daar niet bij stil. Heel nobel schuift Daan mijn dominante en eigengereide gedrag opzij en deelt in de vreugde.

Zaterdag 5 februari 2005

Great is Thy faithfulness,
Lord, unto me!

Het is een frisse, maar heldere zaterdagochtend in februari.

‘Bel maar gauw naar Nederland dat ze mogen komen,’ zegt tante Janneke, het jongste zusje van mijn moeder. Zij is een week geleden met het vliegtuig gekomen. Zij is mijn peettante en gynaecologe in ruste. Mijn grote voorbeeld. Daan en ik hebben gevraagd of zij bij de bevalling wil zijn. Zij is de rust zelve en met haar erbij voel ik me zeker veilig. Ik pak de telefoon en bel naar Nederland.

‘Mijn vliezen zijn gebroken, het is begonnen…’

‘Ik ga proberen de boot te boeken en dan komen we er aan. Ik weet nog niet wie er meekomen, maar dat zie je vanzelf,’ zegt mijn moeder lief en ik hoor aan haar stem dat ze zo snel mogelijk wil ophangen, zodat ze de veerboot kan gaan bellen. Omdat we de baby vernoemen, hebben we de familie verteld dat het een meisje wordt en ook de namen die we willen geven.

De deuren van ‘Central Delivery Suit,’ de verloskamers, gaan open en een heel team staat klaar om ons naar een kamer te brengen. Het nummertje 5 op de deur is scheefgezakt. Dat is al zo sinds ik hier zes jaar geleden als arts-assistent werkte. Niemand heeft nog de moeite genomen het plaatje weer recht te hangen. Het hoort kennelijk bij de kamer, het voelt vertrouwd. Ik mag op het bed gaan zitten en gelijk wordt er van alles gemeten en gevoeld. Als de verloskundige vertrekt, lig ik keurig in mijn pyjama op het bed en zie de kamer ineens vanuit een heel ander perspectief. Niet meer vanaf het voeteneind van het bed. Nee, ik ben nu het lijdend voorwerp geworden. Het is wachten op de dingen die komen gaan.

Op de verloskamer ligt een skippybal. Om de weeën op te vangen, is mij verteld. Dat zou enorm kunnen helpen. Een grote blauwe bal die erom vraagt erop te gaan zitten. Daan met zijn lange benen kan de verleiding niet weerstaan, gaat zitten en begint te stuiteren.

‘Hoe moet ik me dit nou voorstellen?’ vraagt hij mij.

Alsof ik dat weet. Dit is mijn eerste zwangerschap en dus kan ook ik me nog niet veel voorstellen bij weeën.

‘Is het goed als ik je daar later vandaag misschien een antwoord op geef?’ antwoord ik lachend.

Ik zie mezelf nog niet op die bal zitten, ik kan nauwelijks met mijn voeten bij de grond. Ik ben bang dat de bal gaat rollen als ik erop klim en dat ik er aan de andere kant weer vanaf zal glijden als in een film van Laurel en Hardy. Zonder weeën zie ik dat al niet zitten, laat staan met.

Omdat mijn weeën maar heel matig op gang komen, zoeken we wat afleiding. Er staat een televisie, maar dat is een soort vissenkom zonder vissen, want er is geen kabel die aangesloten kan worden en ook de stekker haalt het niet tot het stopcontact. Tante Janneke en Daan zijn bij me in de kamer en we lezen elkaar stukjes voor uit een tijdschrift en draaien wat muziek met de cd-speler die we van thuis hebben meegebracht. Gelukkig hebben we ook een grote hoeveelheid eten en drinken meegenomen, voor het geval ik hier onverhoopt drie dagen bezig ben een kind op de wereld te zetten. Daan pakt het netjes allemaal uit de tas en vindt er een kastje voor met een lege plank. Colablikjes bij de colablikjes; pakjes chocolademelk op een stapeltje; repen kitkat bij elkaar; appeltjes netjes in het hoekje, zodat ze niet meteen van de plank op de grond rollen; mesje om de appeltjes te schillen als een soort barricade ervoor. Als ik het zo vanuit het bed zie, denk ik tevreden: geweldig, wij zijn klaar voor onze missie.

De vroege ochtend van zondag 6 februari 2005

Enkel een zucht bij zijn geboorte en onze zoon is er. ‘Het is een jongen,’ zegt tante Janneke.

Ik ben stil. Er flitst van alles door mijn hoofd. Hoe kan dat nou? Het zou toch een meisje zijn? Wat hebben ze nog meer gemist? Gelukkig is er niet veel tijd om diep na te denken en word ik gedwongen me te bepalen bij dit kereltje, dat zojuist ter wereld is gekomen en in mijn armen ligt. Na een verfrissende douche kruip ik naast mijn kleine manneke in een schoon opgemaakt bed. Wij worden met bed en al naar de kraamafdeling gereden. Mijn omgeving zie ik niet. Ik kan alleen nog maar vol verwondering kijken naar het mooie ventje, dit kleine wondertje dat in mijn armen tegen mij aan ligt.

De tamtam gaat snel. De afvaardiging uit Nederland, die roze muisjes, roze chocolaatjes, roze kleertjes, roze alles heeft meegebracht, verandert thuis snel zoveel mogelijk in blauw. Ik zit vol verwarde gevoelens, maar ik ben vooral intens gelukkig met dit nieuwe leven dat aan ons is toevertrouwd. Nog dezelfde avond mag ik samen met onze pasgeboren zoon naar huis. Thuis is Daan, die nog niet helemaal weet hoe met deze nieuwe situatie om te gaan. Ruben toont zich vanaf het eerste moment een makkelijke baby, zo lijkt het. Hij slaapt veel en vraagt weinig aandacht…

De makkelijke baby is te makkelijk gebleken en de professionals vinden het moeilijk mij als kersverse moeder te zien. Zij zien onbewust de huisarts die zij van de werkvloer kennen. Ruben hongert zichzelf uit. Op Valentijnsdag, acht dagen na zijn geboorte, komt de dienstdoende verloskundige, Lisa, de trap op stormen.

‘Hoe gaat het vandaag?’ vraagt ze.

Ik wil zeggen: ‘Nou, eigenlijk wel goed,’ maar als ik mijn mond open doe, komt er niets en ik voel hoe mijn ogen zich vullen met tranen.

‘Ik heb begrepen dat het niet zo goed gaat,’ zegt Lisa zacht.

Tranen biggelen over mijn wangen. Ik kan ternauwernood een ‘nee’ uitbrengen. Lisa loopt naar Ruben toe. Hij is sinds zijn geboorte eigenlijk alleen maar afgevallen. Hij is heel mager geworden. Ik zie het wel, maar wil mijn ogen ervoor sluiten. Ik ben moe van de nachtelijke vechtpartijen om hem aan de borst te laten drinken. Boos en teleurgesteld door Daan, die zich voornamelijk zorgen lijkt te maken over het feit dat hij weer aan het werk moet en vindt dat hij wel heel slecht aan zijn rust toekomt.

Tevergeefs probeer ik samen met de verloskundige wat afgekolfde melk in het mondje van Ruben te schenken.

‘Toen ik aankwam, heb ik beneden even met jouw moeder en je tante gesproken, zij maken zich erge zorgen,’ zegt Lisa.

Er valt een stilte, ik probeer na te denken.

‘Ik ga het ziekenhuis bellen, zodat Ruben opgenomen kan worden,’ vervolgt zij.

Ik hoor het maar half. Ik ben blij dat iemand nu de verantwoordelijkheid uit mijn handen neemt en ik laat het gelaten over mij heenkomen. Nadat ik Daan heb gebeld dat hij zo snel mogelijk naar het ziekenhuis moet komen, vertrekken we op deze koele namiddag per taxi met een dik ingepakte baby.

Op de kinderafdeling wordt er meteen een naaldje bij Ruben ingebracht om straks een infuus aan te kunnen sluiten. Hij geeft geen kik. Plotseling dringt het tot me door hoe ernstig de situatie is. De deur gaat open:

‘Hoe is het met hem?’ vraagt Daan hijgend.

‘Niet goed, hij is uitgedroogd en ze hebben hem zojuist geprikt. Hij reageert niet of nauwelijks.’

Ik voel een kilte tussen ons. Ik heb behoefte aan een arm om me heen, maar durf er niet om te vragen. We lijken weinig steun bij elkaar te vinden.

We krijgen een kamertje toegewezen, waar we kunnen wachten tot de dienstdoende kinderarts zich meldt. Het is stil in de kamer, iedereen is gespannen. Minuten lijken voorbij te kruipen. Ik houd Ruben dicht tegen mij aan. Naast me zit tante Janneke. Ze kijkt me aan alsof ze zeggen wil: ‘Zie jij wat ik zie?’ Rubens ogen zijn ingevallen, hij ziet grauw. Hij is ernstig uitgedroogd. Haar ogen zeggen me: ‘Als we niet snel iets doen gaat hij in onze handen dood.’ Snel dipt ze haar vingers achter zich onder de kraan en brengt haar hand naar de kleine, blauw kleurende lipjes van mijn zoon. Ik probeer Ruben wat te schudden, maar er is nauwelijks reactie. Als een kanonskogel schieten Daan en mijn moeder de kamer uit, roepend dat er iemand moet komen. Ik leg Ruben vast op het grote bed. Als in een reflex positioneer ik hem zo dat reanimeren makkelijk zal zijn. Gepraat en lawaai op de gang, daar komt de verpleegkundige met het infuus. Ruben ademt nog, maar reageert niet meer. ‘Snel, dopje eraf en het slangetje aandraaien,’ denk ik hardop. Op tijd, het is op tijd, net op tijd.

Er wordt niet veel gezegd als het bedje van Ruben naar een van de kamers op de verpleegafdeling wordt gebracht. Het lampje boven de wastafel is aan en geeft wat licht, al is het niet veel. Er staat ook een bed voor mij klaar.

‘Wij zullen maar naar huis gaan, dan zien we jullie morgen weer,’ zegt Daan. Zijn stem klinkt moe.

‘Ja, dat is goed. Als er iets is, bel ik wel.’

‘Tot morgen.’

‘Tot morgen.’

Samen met Ruben blijf ik achter in het ziekenhuis. In de grote kamer lijkt mijn kleine manneke nog veel kleiner dan hij al is. Hij wordt in een nieuw wiegje gelegd met een rolletje in zijn rug. Van huis heb ik wat knuffels meegenomen.

‘Hier is je olifantje om op je te letten,’ fluister ik zacht.

Van de assistentes van de praktijk heeft Ruben een grijs olifantje met rode harten gekregen. Het was één van de pakjes in de grote mand die vorige week werd gebracht. Ik stop het voorzichtig tussen de stang van de infuuspomp en het elektriciteitssnoer. Een klein geel eendje, dat op z’n buik ligt en eigenlijk een klein kersenpittenkussentje is, leg ik naast zijn gezicht. Ik zie dat het eendje bijna net zo groot is als het hoofdje van Ruben. Ik maak me zorgen, voel me onrustig. Er staat een radio in de kamer. Na al die drukte van zonet is het in de kamer zo stil, zo stil. Ik zoek een zender en vind Classic FM, dat geeft rust, denk ik en ik laat de radio zachtjes aan.

Er volgt een lange nacht waarin ik eindeloos probeer de borstvoeding goed op gang te brengen. Ruben wordt aangelegd, in de hoop dat het zal lukken. Hij is te verzwakt, drinkt niet en valt aan mijn borst in slaap.

‘Er zit niets anders op dan te kolven,’ zegt de verpleegkundige die komt kijken en mij ziet prutsen.

‘Dat moet dan maar,’ zeg ik, niet erg blij met deze ontwikkeling.

Maar ja, ik zal er alles aan doen om mijn kind een goede start te geven. Natuurlijk ben ik gemotiveerd, ik heb immers als huisarts al vele jaren mijn zwangere patiënten met grote overtuiging verteld dat er niets beter is dan borstvoeding geven en dat praatjes dat het niet zou lukken vooral niet geloofd moeten worden. Zoals de Engelsen zeggen: ‘Talk the talk, walk the walk.’ Vol overgave begin ik aan dit karwei. Maar noch met de elektrische pomp noch met de handpomp wil er iets komen. De verpleegkundige komt opnieuw even bij me kijken.

‘Het wil niet erg, hè?’

Nou, dat is een understatement.

‘Probeer het anders met de hand, gewoon knijpen. Alles is meegenomen. En denk erom: goed drinken.’

Ze vertrekt weer en laat mij alleen met mijn kereltje, dat nu rustig ligt te slapen in zijn bedje. Ik pak een bekertje en houd het onder mijn borst. En zo breng ik de nacht door als een koe op een ziekenhuisbed, al knijpend in mijn borsten en blij met elke druppel die komt. Ik hoor elk uur het nieuwsbulletin op de radio. Eén uur, twee uur, drie uur… Ik zet door. Het is immers voor mijn zoon. Ik ben doodmoe, kan niet meer, maar denken aan slapen doe ik niet, de adrenaline blijft stromen. Telkens weer die vraag: zal Ruben het redden?

Daan komt al vroeg in de ochtend. Ook hij heeft niet veel geslapen en ziet er erg moe uit. Alsof hij in één nacht ineens veel ouder is geworden. Ik voel weer die kilte, die afstand tussen ons. Beiden zijn we afgemat van alles wat er is gebeurd. Daan probeert te gaan praten, maar er is een aarzeling in zijn stem. Ik kijk hem aan en vraag met mijn ogen wat er is. Ik ga ervan uit dat hij zijn zorgen wil uiten over Ruben en diep van binnen hoop ik dat hij ook bezorgd is om mij. Per slot van rekening heb ik de hele nacht opgeofferd om zo’n 10cc melk uit mijn borsten te knijpen, die voor mijn gevoel nu volledig beurs zijn. Het lijkt niets, maar het was een hele prestatie. Maar nee, ik heb me vergist. Daan schraapt zijn keel en dan komt het hoge woord eruit. Als een klap in mijn gezicht. In het begin vraagt hij nog voorzichtig of we dit alles niet hadden kunnen voorkomen, maar al snel begint hij zijn stem te verheffen en voordat ik het weet, krijg ik de wind van voren.

‘Jij wacht voor jezelf altijd te lang met naar het ziekenhuis gaan of hulp zoeken. Altijd is het bijna te laat!’ schreeuwt hij. ‘En nu doe je dat ook bij ons kind!’

De echo van zijn woorden blijft even in de kamer hangen. Ik verstijf en kaats terug:

‘Als je dit ooit nog eens durft te zeggen, kun je je koffers pakken en vertrekken.’ Boos draait hij zijn rug naar ons toe en vertrekt. Ik tril als een rietje, word opnieuw overmand door schuldgevoelens en vraag me af of Ruben hier iets aan over zal houden en of dat dan mijn schuld is. Tranen stromen, ik voel me machteloos.

De rest van de dag vult zich met het invullen van de maaltijdlijst, het bezoek van de kinderarts, de schoonmaakploeg en de nodige kopjes thee met melk. Ook word ik verblijd met de komst van een lactatieverpleegkundige, die mij alle mogelijkheden en onmogelijkheden van borstvoeding komt uitleggen. Met de onmogelijkheden heb ik inmiddels zelf ruimschoots ervaring opgedaan.

‘Als je dit nou om je nek doet en je borst er zo in hangt, kan Ruben die borst beter pakken. Als je doorzet, kan dat best nog lukken,’ zegt ze, terwijl ze me allemaal informatiemateriaal laat zien over een of andere ingenieus bedachte constructie. Ik zou willen schreeuwen. Doorzetten? Dóórzetten? Heb ik dat niet al ruimschoots gedaan? Ik ga toch niet met zo’n hele stellage om m’n nek zitten in de hoop op een paar druppels moedermelk?! Het klinkt me allemaal te gecompliceerd. Ik hoor haar praatje aan. Ik wil haar zeggen, dat ik het niet zie zitten, maar durf het niet. Mijn gevoel zegt flesvoeding, maar mijn voorgeprogrammeerde hersenen schreeuwen: borstvoeding, borstvoeding, borstvoeding! Ik ben bang veroordeeld te worden, bang te falen als moeder.

‘Heb je al gedacht aan flesjes?’ vraagt mijn moeder heel voorzichtig als ze ’s middags tijdens het bezoekuur bij ons is.

‘Daar zijn miljoenen kinderen groot mee geworden,’ vult tante Janneke aan.

Flesvoeding in plaats van borstvoeding, zou dat beter gaan? vraag ik me voorzichtig af, maar probeer op hetzelfde moment de gedachte te verdringen. Ik wil niet toegeven en zeg koppig: ‘Ik weet het nog niet! Laat me nou maar even.’

Het klinkt onaardig, maar ik wil niet laten merken dat ik eigenlijk ook wel voel voor flesvoeding. Iedereen laat het onderwerp rusten en we maken nog wat foto’s van Ruben.

Later die middag gaat de deur open. De receptioniste van de kinderafdeling stapt de kamer in.

‘Er is telefoon voor je uit Nederland,’ zegt ze.

Het is een draadloze telefoon en ik mag op onze kamer bellen. Het is stil in de kamer. Er wordt meegeluisterd, maar ik laat het gebeuren. Aan de lijn is de oudste zus van mijn moeder, tante Sophie. Zij was diëtiste en heeft zich volop beziggehouden met adviezen over babyvoeding, toen die net op de markt kwam. Ik vertel haar precies wat er is gebeurd. Zij luistert geduldig en als ik mijn verhaal heb gedaan, zegt ze: ‘Weet je wat wij vroeger als advies gaven als het allemaal niet zo wilde lukken?’

Nee, dat weet ik niet, maar ik ben razend benieuwd.

‘Dan zeiden we: als God niet voorziet, hebben we gelukkig altijd nog Nutricia.’ Haar woorden zijn een herhaling van wat mijn bezoek ook al geprobeerd heeft tegen me te zeggen. Mijn dovemansoren springen open en ik geef me ‘gewonnen.’ Ik meen een zucht van verlichting door de kamer te horen gaan, maar dat kan ook verbeelding zijn. Ik breng de bezoekers even naar de deur, zij gaan naar huis. ‘Mission accomplished!’ Bij de balie stop ik en zeg tegen de verpleegkundige terwijl ik de telefoon teruggeef:

‘Het is genoeg geweest, ik houd op met die borstvoeding. Wil je alsjeblieft een flesje klaarmaken voor Ruben?’ Niet veel later zet ik het flesje voorzichtig aan Rubens mond. Hij begint te drinken en hij durft bijna niet meer adem te halen uit angst dat dit lekkere nat hem weer afgenomen zal worden. Ik zucht en denk bij mezelf: eigenwijze koe die je bent!

Daan zie ik die dag niet meer. Hij belt nog, maar kan kennelijk met zijn emoties niet erg uit de voeten. Ruben drinkt de flesjes nu redelijk goed en heeft met de voedingen zijn draai een beetje gevonden. Ik kijk nog even over het randje van zijn bedje voordat ik zelf naar bed ga.

‘Jongen, wat ben je mager, wat een ingevallen wangetjes. Word alsjeblieft gauw beter, je bent nog zo ziek,’ mompel ik.

Ik kan niet goed slapen. Natuurlijk zijn daar de nachtelijke flesjes, maar ook de nachtelijke spookbeelden. De woede over wat gezegd is, de onmacht. Ik ben blij als ik de zon weer op zie komen, weg met die angst en boosheid. Een nieuwe dag.

Vroeg in de ochtend komt Daan naar ons toe. Ik ben wat gereserveerd. Ik voel dat er storm op komst is en wil eigenlijk de confrontatie niet aan. Daan wil me opnieuw iets zeggen, maar aarzelt. Ik voel de twijfel en zeg: ‘Zeg het nou maar.’

Het komt er geagiteerd uit, precies zoals ik me voel, want zijn lichaamstaal belooft niet veel goeds.

Mijn schoonmoeder, Mara Koudijs.

Ik heb het nooit zo goed kunnen vinden met mijn schoonmoeder. Als ik Daan leer kennen is zijn vader ziek. Hij wordt al snel aan zijn hart geopereerd en als wij hem gezamenlijk op de Intensive Care willen bezoeken, maakt de moeder van Daan mij tijdens de koffie duidelijk dat ik me niet dien te bemoeien met het medische beleid van haar man. Ongevraagd zou ik dat überhaupt nooit doen. De moeizame opmerkingen blijven komen. Mijn schoonmoeder heeft een dominant karakter en ziet graag dingen op haar manier gebeuren. Er zijn sinds ik haar heb leren kennen vele opmerkingen gemaakt die ik moeilijk kan begrijpen. Ik heb altijd geprobeerd mezelf ervan te overtuigen dat het komt door een ‘verminderd sociaal gevoel.’ Verkeerde dingen zeggen op de verkeerde momenten, maar het niet zo slecht bedoelen. Daan noemt dat heel lief ‘een beperkt referentiekader.’ Daar ben ik altijd in meegegaan, maar dat neemt niet weg dat sommige opmerkingen pijn doen. Ik vraag me nog altijd af of Daan en ik ook waren getrouwd als zijn vader tijdens het begin van onze relatie was overleden.

‘Ik heb ma gisteravond gesproken en… eh... die vraagt zich af hoe dit heeft kunnen gebeuren met twee artsen en een ervaren moeder in huis.’

Doodse stilte in de kamer. Ik wil antwoorden: ‘Als ze dat echt wil weten, moet ze me dat maar zelf komen vragen en dan zal ik haar wel even uitleggen dat als wij drie er niet waren geweest, de kans groot zou zijn geweest dat we nu een begrafenis aan het organiseren waren.’ Maar ik zeg niets, voel me aangevallen en ben te moe en te emotioneel om me te kunnen en willen verdedigen. Ik ben er kapot van, van alles. Ik kan alleen nog maar huilen. Daan vertrekt zonder veel meer te zeggen.

Ik pieker, voel me erg verward. Als je moeder zoiets zegt, waarom ga je dat dan herhalen? vraag ik me af. Houdt hij dan eigenlijk wel van mij? Of wil hij het gewoon met mij delen? Is hij ook geschrokken van deze opmerking van zijn moeder en wil hij dat gewoon kwijt? Ik probeer mezelf voor te houden dat het laatste het geval is, maar ik ben niet heel erg overtuigd. Ik voel de pijn van verraad.

Ik kan mijn gedachten niet meer ordenen. Een van mijn collega’s belt. Hij wil samen met zijn vrouw vanmiddag op het bezoekuur komen. Tot zijn grote verbazing zeg ik nee. Ik wil eigenlijk even niemand meer zien.

Als ik net heb neergelegd, gaat de deur van onze ziekenhuiskamer open. Mijn ouders en tante Janneke lopen naar ons toe. Mijn vader, die samen met de felicitatiedelegatie de dag na Rubens geboorte terug naar Nederland was gegaan, is vanochtend met de boot opnieuw naar Engeland gekomen en heeft zich erg verheugd op het weerzien. Hij heeft een prachtige gele vrachtwagen gekocht voor Ruben, maar komt van een koude kermis thuis. Ik maak ruzie en voel me intens alleen. Ik vertel niet wat er is gebeurd, houd het voor mijzelf. De spanning loopt steeds meer op en uiteindelijk vraag ik of ze me alsjeblieft alleen willen laten. Ik zie woede en onbegrip. Mijn bezoek vertrekt, ik neem Ruben in mijn armen en huil.

_. _. _. _

Ze zit stil naast me en houdt alleen maar mijn hand vast. Op de achtergrond speelt zachtjes Classic FM. Helen, onze predikant, is er. Ze komt binnen net nadat ik iedereen heb weggestuurd. Ze is gekomen als vriendin, maar ook als pastor. Alsof ze weet dat ik haar juist nu zo nodig heb. Mijn ogen zien rood van het huilen. Haar hand laat me voelen dat ik het niet alleen hoef te doen, dat ik mijn gedachten en zorgen mag overgeven en even geen antwoord hoef te zoeken op al mijn vragen. Samen kijken we naar het hoopje mens dat in het wiegje ligt. Zo klein, zo teer en met een infuus dat zijn hele arm lijkt te beslaan. Vlak na Rubens geboorte kwam Helen ook, om samen met Daan en mij te danken voor dit wonder. Helen en haar echtgenoot Tony, vrienden van het eerste uur. De stilte wordt verbroken en ik begin te praten.

‘Ik kan niet meer,’ zeg ik.

‘Dat hoeft ook niet,’ zegt ze lief. ‘Geef het maar uit handen.’

‘Ik maak alleen nog maar ruzie en zie alleen nog maar de negatieve kant van dingen. Niemand kan meer iets goed doen. Niemand ziet hoe moe ik ben,’ snotter ik.

Ze reikt me een tissue aan en zegt even niets.

‘Zou dit gebeuren om de band tussen Ruben en mijzelf te versterken?’ vraag ik. ‘Het zou toch een meisje worden! Ik moest zo wennen aan een zoon en nu gebeurt er dit!’ zeg ik opstandig.

Ik had me voorgenomen dat het niet zou uitmaken of het een jongen of een meisje zou zijn. Toch is de geboorte van een zoon een grote verrassing. Mensen om mij heen reageerden verbaasd, dat dit juist mij gebeurt, een arts. Ik heb het gevoel dat mensen het een hilarisch verhaal vinden en dat ik plotseling hoofdrolspeelster ben geworden in een komische anekdote die het goed doet op verjaardagen. Ik ben me daar in de afgelopen dagen heel onzeker door gaan voelen.

‘Ik voel mij zo machteloos, met Ruben in die ziekenhuiswieg,’ zeg ik haar. ‘Bovendien heb ik ruzie met Daan…’

Ik voel nu een intense band met mijn zoon, maar tegelijkertijd bekruipt me het gevoel dat ik, sinds de dag dat we elkaar voor het eerst ontmoetten, nog nooit zo ver van Daan heb afgestaan als nu.

‘…Ik weet het allemaal niet meer,’ fluister ik.

Helen neemt mijn handen in haar handen en bidt met mij. Tranen druppen van mijn wangen op onze handen. Een gevoel van geborgenheid vult mijn hart en ik weet dat ik verder kan. Ik weet mij gedragen. Alles gebeurt met een reden.

Voorjaar 2005

In de weken die volgen, groeit Ruben als kool en proberen Daan en ik het gebeuren zoveel mogelijk te verdringen door er zo min mogelijk over te praten. Wat gebeurd is, is gebeurd. We pakken de draad van ons leven weer op. Gevoelens, woede en onmacht lijken te slijten door er niet over te praten en er ontstaat ogenschijnlijk weer meer harmonie.

We hebben geen kinderdagverblijf geregeld. Toen we in verwachting bleken te zijn, hebben we besloten dat ik na de bevalling even een tijdje niet meer zou werken. Maar mijn vak trekt en ik wil weer onder de mensen zijn. Ik hoop door het contact met anderen en door te luisteren naar de verhalen van mijn patiënten, het gebeuren rond Rubens geboorte te kunnen relativeren en een plek te kunnen geven.

‘Daan, ik wil eigenlijk wel weer wat aan het werk, wat denk je?’ vraag ik, na me zes weken volledig gewijd te hebben aan flesjes en luiers.

‘Goed idee, maar hoe doen we dat dan met Ruben?’

‘Kun jij niet wat vanuit huis werken?’

‘Ja, dat is geen probleem, maar alleen op een vaste dag.’

Eén dag per week werken lijkt me niks. Het liefst wil ik weer volledig aan het werk gaan. Dat zou, zo maak ik mijzelf wijs, het verwerkingsproces zeker bevorderen. Daan kent mijn verborgen agenda niet en dat wil ik ook zo laten.

‘Fijn als je die dag voor jouw rekening wilt nemen,’ antwoord ik hem.

Ik besluit, zonder dat in detail met Daan te delen, mezelf volledig beschikbaar te stellen voor waarneemwerk en zoek contact met praktijken waar ik al vaak heb ingevallen. Ik bel op en vraag: ‘Hebben jullie nog wat voor me te doen?’

Veelal krijg ik een bevestigend antwoord en dat geeft mij een voorsprong. Standaard vervolg ik het gesprek met: ‘Ik wil graag komen, maar dan moet ik wel mijn zoon van bijna twee maanden meebrengen, want ik heb geen opvang.’ Tot mijn stomme verbazing stuit ik niet op verzet en zo begin ik als waarnemer voor verschillende huisartsen. Op de praktijken zijn altijd wel collega’s die een luier willen verschonen of een flesje willen geven. Het bedje dat ook fungeert als box, staat bij de receptionistes of soms zelfs in mijn spreekkamer. Ruben is een rustige en makkelijke jongen met een grote lach op zijn gezicht, dus eenieder die hem ontmoet, is vertederd. Hij maakt veel vrienden en geniet van alle aandacht. Mijn verwerkingsproces is begonnen, denk ik.

Het is een donderdag in mei, ik heb vandaag vrij gehouden. De telefoon gaat. Het is mijn moeder. Ik ben net ‘s ochtends op een koffiebijeenkomst geweest voor moeder en kind. Ik heb wat nieuwe mensen leren kennen en het heeft mij even afgeleid. Vandaag wordt bij mijn vader zijn galblaas via een kijkgaatje verwijderd. Een standaardprocedure. Als het goed gaat, mag hij vanavond weer naar huis. Wij zijn het weekend dan ook niet naar Nederland geweest, want het lijkt een ingreep van niks.

‘Hoi, met mama. Ik dacht ik zal je even bellen. Het is prima verlopen en papa mag vanavond inderdaad naar huis. Ik heb de verpleegkundige gesproken en hij heeft alweer praatjes voor tien,’ zegt ze. ‘Ik ga zo naar hem toe, maar wilde je dit eerst even laten weten.’

‘Dank je wel, dat is erg lief van je. Ik ben blij dat alles goed is gegaan. Laat hem nou alsjeblieft niet gelijk te veel doen,’ hoor ik mezelf zeggen. ‘Ik spreek je vanavond nog wel even.’

Ik ben opgelucht, bel Daan dat het allemaal goed is gegaan en probeer thuis wat op te ruimen. Tegen het eind van de middag gaat opnieuw de telefoon.

‘Hoi, met mam. Het is niet goed.’

Ik sta aan de grond genageld.

‘Paps is vanmiddag ineens onderuitgegaan op zaal en met spoed teruggebracht naar de operatiekamer. Hij heeft 4 liter bloed verloren en ligt in coma op de Intensive Care. We weten niet of hij het zal halen…’

Paniek overvalt me, maar ik probeer er tegen te vechten. Mijn moeder heeft er niets aan als ik in paniek raak. Ik zeg haar dat we komen, maar dat het onwaarschijnlijk is dat dat vanavond nog gaat lukken. De boot van vanavond halen we al niet meer en er is ook geen vlucht meer beschikbaar. Die vertrektijden ken ik inmiddels allemaal wel uit mijn hoofd. Ik voel een enorme angst, alsof mijn keel wordt dichtgeknepen. Ik beloof later nog te bellen en in een verwoede poging gerustgesteld te worden bel ik naar het ziekenhuis in Nederland om te informeren hoe het met hem is. Ik krijg de verpleegkundige van de IC aan de lijn.

‘U bent…,’ zegt ze.

‘Ik ben zijn dochter en huisarts. Ik bel vanuit Engeland. Kunt u mij alstublieft eerlijk zeggen hoe de situatie is?’

‘Bent u de contactpersoon?’

‘Nee, dat is mijn moeder.’

‘Dan kunnen we u helaas geen mededelingen doen.’

Ik word giftig, stoom komt bijna uit mijn oren.

‘Ben je nou helemaal gek?’ zeg ik. ‘Ik moet uit Engeland komen en ik stel een doodgewone vraag waar ik een eerlijk antwoord op verwacht. Ook als het vooruitzicht niet goed is. Mijn moeder is al onthutst genoeg over wat er gebeurd is. Ik verwacht van u een normaal antwoord, meer niet.’

‘Ik zal u het afdelingshoofd even geven.’

Het afdelingshoofd neemt het gesprek over.

‘Ja ik begrijp u wel, maar we bespreken het echt alleen met de contactpersoon.’

‘Dan ben ik vanaf nu de contactpersoon,’ zeg ik kribbig. ‘Moet ik vanavond nog komen met de nachtboot of niet, dat is het enige wat ik wil weten!,’ roep ik bijna. Ik wil haar wel door de telefoon trekken.

‘Dat is moeilijk te zeggen hè, en ook niet echt aan mij. Hij ligt er nu rustig bij.’

Ja denk ik, allicht, hij is in coma. Ook als hij dood is, zal hij er rustig bij liggen. Ik hang boos op en voel me misselijk van dit bureaucratische geneuzel. Ik probeer mijn gedachten te ordenen. Tante Janneke, die moet ik bellen, die is er vanmiddag bij geweest. Ik bel en vraag haar advies. Heel rustig antwoordt ze me.

‘Ik zou nu mijn spullen pakken en morgen met de eerste boot komen. Hij is in goede handen en ik verwacht eigenlijk niet dat er iets gebeurt vannacht. Ze hebben de bloeding kunnen stoppen en de hoop is dat hij het wel zal redden. Het is wel heel kritiek, maar dat verandert niet door nu in paniek te raken of allerlei halsbrekende toeren uit te halen om hierheen te komen. Doe nou maar rustig aan, we houden wel contact.’

Voor nu ben ik een beetje gerustgesteld en ik begin mijn koffers te pakken. Moet ik mijn zwarte pakje meenemen? schiet door mijn hoofd. Resoluut roep ik mezelf tot de orde. Nee, als het zover komt, kan ik een nieuw rouwpakje kopen. Als ik het nu meeneem, is dat vast de goden verzoeken. Ik laat mijn rouwkleding in Engeland en vertrek de volgende ochtend vroeg naar Nederland, samen met Daan en Ruben.

Na vier dagen coma wordt mijn vader wakker en de eerste naar wie hij vraagt, is mijn moeder. Hij is nog erg verzwakt, maar mag al snel naar huis en wij vertrekken als gezinnetje weer met een wat geruster hart terug naar het Verenigd Koninkrijk. Het hele gebeuren heeft mij erg aan het denken gezet en de vraag of we toch niet terug moeten gaan naar Nederland houdt me de dagen die volgen erg bezig. Maar al snel neemt de dagelijkse sleur weer bezit van ons.