Plaza Patatta

De bevrijding van Biesland

Door: Nanda Roep

Uitgeverij Nanda

Colofon

Uitgeverij Nanda, Apeldoorn, © 2023

© 2023 tekst: Nanda Roep

© 2023 illustraties: Guyon Wong-Loi-Sing

ISBN boek: 978-90-832832-8-9

ISBN e-book: 978-90-833124-7-7

ISBN luisterboek: 978-90-833124-8-4

Zetwerk: Uitgeverij Nanda

Omslag: Guyon Wong-Loi-Sing

Alle rechten voorbehouden

Dit verhaal is gebaseerd op waargebeurde verhalen en echte (oog)getuigenissen

Wie is wie?

Deze slimme dame is het oudste kind in huis. Maar ze is nog niet ZO oud dat ze de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt. Ze wil haar zusje graag helpen met haar spreekbeurt, maar de vraag is: hoe? Ze heet Luna.

Dit knappe koppie is het tweede en meteen ook laatste kind in huis. Voor school moet ze een spreekbeurt doen over de Tweede Wereldoorlog. Dat vindt ze interessant. Ze wil zich goed voorbereiden. Ze wil gewoon de beste zijn! De vraag is: hoe doet ze dat? Ze heet Lotte.

Deze vriendelijke dame is mama Marianne. Zij zingt de opera en dat kan ze als de beste van de wereld. Daardoor moet ze veel optreden en daarom is ze weinig thuis. Maar dat geeft niet, want haar dochters Luna en Lotte zijn oud en wijs genoeg.

Dit is hun lieveling, papa Hans. Hij runt het kinderrestaurant Plaza Patatta. Dat betekent: de plaats waar patat is. Vroeger was hij een uitvinder. Omdat zijn uitvindingen nooit lukten, is hij er maar mee gestopt. Zoals bijvoorbeeld met het bouwen van een tijdmachine. Hij vraagt zich nog steeds af: wat had hij moeten doen om die te laten werken?

Samen wonen ze in Biesland. In een grote boerderij aan de rand van het bos. Papa heeft deze boerderij geërfd van een of andere oudtante. Hij kende haar niet eens en ze weten ook niet waarom hij in haar testament stond. Maar ze zijn er wel superblij mee! Thuis gaan Luna en Lotte de spreekbeurt voorbereiden.

1. Het moet net echt zijn

Na schooltijd zitten Luna en Lotte met hun vader aan tafel. Ze drinken een kopje thee en papa heeft zelf koekjes gebakken.

‘Wat heb je erin gestopt?’ vraagt Luna.

‘In de koekjes? Raad maar.’ Papa neemt een grote hap. De koek is plat en rond – en aangebrand. Hij lijkt op een eierkoek, maar dat is hij niet. Deze is keihard, maar toch niet zo hard dat je tanden erop breken. Er zitten onduidelijke stukjes in. Crunch crunch, horen ze hem kauwen.

‘Hoort het zo zwart te zijn?’ vraagt Lotte.

‘Oh. Krab dat er maar een beetje af.’ Papa reikt al naar Lottes koek, maar zij trekt die weg.

‘Ik doe het zelf.’

‘Ja ja, natuurlijk. Hoe was het op school?’

Luna antwoordt: ‘We kunnen beter vragen hoe het met jou is? Je lijkt nogal afgeleid.’ Ze kijkt naar haar harde, grote, aangebrande koek en legt die weg.

Lotte knikt: ‘Waar zit je met je hoofd, pap?’

‘Het is niks. Ik ben benieuwd hoe het op school was. Vertel maar.’

‘Ik heb binnenkort mijn spreekbeurt,’ begint Lotte dan, ‘hij gaat over de Tweede Wereldoorlog.’

‘Echt cool,’ knikt Luna tevreden.

Lotte kijkt trots.

Ze gaan naar een school waar de bovenbouwers samen in een klas zitten: groepen 6, 7 en 8 zitten bij elkaar. Soms krijgen ze instructie in aparte groepjes, maar de projecten doen ze samen. Als Lotte haar spreekbeurt houdt, zal Luna die dus ook zien. Als trotse grote zus wil ze graag de súpertrotse zus kunnen zijn. Ja, het is belangrijk dat Lotte een supergoede spreekbeurt voorbereidt, zodat Luna straks kan zeggen dat zíj erbij heeft geholpen.

‘Het moet echt goed worden,’ zegt Luna.

‘Ja, het moet net echt zijn. Alsof je er in de oorlog bij was.’ Lotte bestudeert haar koek en besluit die toch ook maar opzij te schuiven. ‘Bedankt pap,’ zegt ze zacht. ‘Het was heel lekker.’

Er klopt niks van, ze heeft het niet eens geproefd. Maar papa merkt het niet. Zie je, hij is toch te veel afgeleid. Ineens zegt hij: ‘Jullie hebben mijn tijdmachine nodig!’ Hij springt op. ‘Kom mee!’

Nieuwsgierig volgen Luna en Lotte hun vader. Door de brede gang loopt hij, langs de grote wenteltrap. Hij gaat richting de ingang van het restaurant en daar is een loods waar zijn oude uitvindingen staan. Hij zwiept een donkere doek van een kast en dan zien ze het: een kast waar je in kunt staan.

Welwillend kijken ze hun vader aan. ‘Wat doe je hiermee?’

‘Misschien even lekker verven?’ knikt Lotte lief.

‘Nee,’ zegt papa Hans. ‘Dit is mijn tijdmachine.’ Hij roept het: ‘Tijdmachine! Hiermee kan ik jullie naar de oorlog transporteren!’

‘Transpo-watte?’ vraagt Lotte.

Papa antwoordt: ‘Transporteren, dat betekent vervoeren. Het betekent dat ik jullie naar de oorlog kan brengen.’

‘Is dat wel een goed idee?’ vraagt Luna. ‘Ik bedoel, het is dus óórlog, hè?’

‘O ja,’ zegt papa. ‘Zal ik 1945 intoetsen, als Nederland wordt bevrijd?’

‘Misschien is dat een beter idee.’

‘Ga maar staan, ga staan.’ In de stem van papa Hans zit een vreemde klank. Hij klinkt... een tikkeltje... hysterisch. Ja, een beetje alsof hij zijn verstand heeft verloren. Zó enthousiast is hij, dat weten ze wel, maar het betekent óók dat hij niet meer helemaal goed nadenkt.

Luna pakt Lottes hand en zegt: ‘Kom maar, eierkopje.’

Samen stappen ze in de kast. Papa rammelt wat tegen de zijkant. Hij mompelt: ‘Negen...tien...honderd...vijf...en...veertig.’

Hij steekt zijn hoofd om de hoek en vraagt: ‘Zullen we in Biesland blijven? Biesland in 1945?’

Voordat Luna en Lotte kunnen antwoorden, is hij alweer vertrokken en horen ze hem zeggen: ‘In... Bies...land.’

Daarna volgt een doffe klap. Ze schrikken ervan.

Gebeurt er iets? Vliegen ze via de ruimte naar 1945? Pas na enkele seconden durft Lotte haar ogen open te doen. Dan ziet ze... papa. Hij staart naar de kast en zegt: ‘Ik begrijp niet waarom hij niet werkt.’

Voordat hij een nieuwe poging kan wagen, trekt Luna haar zusje mee. Ze fluistert: ‘We kunnen beter naar Frida gaan, die kan ons vast meer vertellen.’

‘Frida Frietje,’ zegt Lotte tevreden. ‘Wat een goed idee.’

Het betekent dat ze door de ondergrondse tunnel* zullen gaan. [*Zie Plaza Patatta: Een geheim luik’]

Die hebben ze ontdekt tijdens de verhuizing en niemand weet er verder van. Ook papa weet niet dat de tunnel bestaat. Het is hun eigen kleine, grote geheimpje. Lotte kan niet wachten en ze gaan meteen.

2. Een rij scherpe tanden

In de gang is een grote wenteltrap. Als je daar niet óp stapt, maar eróverheen, dan pas je er precies achter. Niemand weet dat dit kan, alleen Luna en Lotte weten het. Het is een hoek waar het aardedonker is.

Als je over de vloer krabbelt, voel je een metalen ring. Die ring zit vast aan een luik en als je eraan trekt gaat het – iieieiie – open. Luna en Lotte staren in de grote, zwarte opening.

‘Wauw...,’ zegt Lotte zoals altijd.

Uit de donkere diepte komt een koude tocht. Als je het luik openhoudt, krijg je er kippenvel van. Een klein houten trappetje gaat omlaag. Je kunt niet zien wat er beneden op je wacht. Misschien een crimineel, of een zwerver of zelfs een geest... Pas als je helemaal omlaag gaat, weet je het.

‘Kom,’ zegt Luna. ‘We gaan.’

Ze hebben het vaker gedaan en Lotte weet dat ze niet moet piepen. (Bovendien: piepen, dat doet de trap al. Kggr – iiieps...)

Langzaam, voetje voor voetje gaan ze omlaag.

‘Misschien is deze tunnel wel in de oorlog gegraven,’ fluistert Luna ineens.

‘Sst,’ doet Lotte. Als ze zelf geluid maken, kunnen ze niet horen of er misschien een slechterik aankomt. Haar hart klopt in haar keel.

Niet aan enge dingen denken...

Onderaan de trap is een enorme gang. Heel hoog en breed. Het zou wel een ondergrondse kamer kunnen zijn. Er liggen geen skeletten en ook geen dode ratten...

‘Kom op,’ fluistert Luna – en ze stapt de gang in.

De gang loopt omhoog en hij is lang en zanderig. Aan het einde lijkt het plafond omlaag te komen, maar eigenlijk loopt de vloer omhoog. Op handen en knieën moeten ze het laatste stuk door.

‘Toch wel een eng idee dat papa niet eens weet waar we zijn,’ zegt Lotte.

‘Sst,’ doet Luna nu. ‘We zijn er bijna. We moeten Wodan niet laten schrikken...’

‘O help, die hond...’

Een paar smalle lichtstraaltjes schijnen nu de tunnel in. Dan zijn ze aan het einde van de gang. Hier is precies zo’n luik als in hun eigen huis, dat weten ze van de vorige keren dat ze door de tunnel gingen.

‘V o o r z i c h t i g,’ fluistert Lotte muizenzacht.

De tunnel is uitgekomen in het bos, dat weten de meiden wel. Door een kier kijken ze naar buiten. Het witte huisje van Frida is sprookjesachtig. Prachtige rode rozen krullen langs de muren omhoog.

‘Z i e j e F r i d a ?’ vraagt Lotte. ‘Z i e j e W’–

WAFWOEFWAFWAF!!

Wodan springt en blaft terwijl hij zijn scherpe tanden laat zien. ‘FRIDA!’ gilt Luna zo hard ze kan en ze hoopt maar dat de oude dame haar kan horen. Wodan stormt op de meiden af en zij laten – iiii – gillend het luik dicht vallen.

In het donker blijven ze bibberend zitten, tot ze eindelijk horen: ‘Af, Wodan, áf.’ De stem van Frida is een verademing. Gelukkig luistert de hond supergoed. Ze wachten tot ze haar horen krabbelen aan het luik en dan – kriiee – trekt ze het open.

‘Daar zijn jullie!’ zegt ze blij.

Luna en Lotte klimmen uit het luik en vallen Frida om de hals.

‘Ik heb een spreekbeurt,’ zegt Lotte.

‘Leuk,’ knikt Frida.

Samen lopen ze naar het huisje in het bos. En Wodan? Nu hij weet dat alles goed is, wandelt hij als een mak schaap achter ze aan.

‘Het gaat over de Tweede Wereldoorlog,’ gaat Lotte verder. ‘Die heb jij toch meegemaakt?’

Frida vraagt: ‘Lusten jullie thee?’

Nu weten ze dat Frida zal helpen.