Dit is een verzonnen verhaal, uitgaande van de werkelijkheid voor ouderen:

-      Het beste pensioenstelsel ter wereld is afgebroken;

-      De gezellige bejaardenhuizen zijn gesloopt;

-      De thuishulp is gehalveerd.

Maar Julia biedt in Apeldoorn de oplossing:

-      De oma’s en opa’s van ‘Koffievreugd’ zijn daar en in de stad actief;

-      Door in alles kwaliteit te bieden stromen nieuwe bewoners toe;

-      Bossen worden woonbossen, zonder rokers en auto’s, waar mens en dier samenleven;

-      Duizenden huizen zijn vrijgekomen voor starters.

Denkt onze regering net zo vernieuwend als Julia?

Gelijkenissen, die u meent waar te nemen, tussen personen in dit verhaal en mensen van vlees en bloed, zijn in sommige gevallen niet geheel toevallig.

De auteur wenst u veel leesplezier!

‘Koffievreugd’

Auteur: Peter van Wermeskerken

Email: broervanpaul@gmail.com

Uitgeverij: P&M, Den Haag

ISBN: 978-908-332-6566

Omslag: Joe Lee, Bangkok

Email: thejoeleecreative@gmail.com

Ik zou het niet leuk vinden als u, zonder mij daarin te kennen, teksten uit dit verhaal geheel of gedeeltelijk overneemt. Dat hoort niet, ik heb het verzonnen en daarmee het copyright, het geestelijk eigendom. Dus, als u dit verhaal op een of andere manier wilt gebruiken, neem even contact op met de auteur alstublieft.

Inhoudsopgave

1.      Zuinigheid met vlijt…

2. Nel, de koffiekampioen

3. Geheim overleg in de Toren

4. Een baan voor Jozef

5. ‘Goud’ blinkt in de grond

6 .De naam: ‘Koffievreugd’

7. De eerste uitbreiding

8. Grondbedrijf als richtingwijzer

9. Koffiefeest en gratis Kinderopvang

10.      Nieuwe Apeldoornse wijk

11.      Op college bij Heijmans

12.      De missie van de stewards

13.      Crowdfunding voor meer ‘Koffievreugd’

14.      ‘Bouwen om de bomen heen’

15.      Heibel om grootse plannen

16. Bewoners worden ingelicht

17.      Kogel door de kerk

18. Alles anders, maar leve ‘Koffievreugd’!

19.      De persconferentie

20.      Lastige Kamervragen

21.      De familie Lodewijks

22.      Minister weigert af te treden

23.      Tutter in het hol van de leeuwin

24.      Hoe de toekomst verliep

Zuinigheid met vlijt…

Naast de Gereformeerde Betel kerk, in het lommer van de Oost-Veluwe en aan de zuidkant van Apeldoorn, ligt het gelijknamige bejaardentehuis. Directeur was Joop Hofland. Tot hij met pensioen ging. Hij en zijn vrouw Carla bleven nog een poosje in hun eigen huis wonen, tot dat was verkocht.

Het bestuur had een nieuwe directrice gevonden. Julia Swartsuycker, een nog jonge vrouw die 36 lentes had meegemaakt. Klein van stuk, slechts 1,56 meter en dun. Ze lijkt heel breekbaar, maar dat is ze niet. Van jongs af zit ze elastisch in elkaar. Per slot heeft ze op hoog niveau geturnd bij Pro-Patria in Zoetermeer. Julia is Haags. Ze heeft het MAVO -4 diploma, plus een cursus bedrijfseconomie. Ze houdt graag het gezegde “Zuinigheid met vlijt, bouwt huizen als kastelen” in ere. Dat heeft haar moeder haar ingeprent. Ze heeft een paar jaar in de thuiszorg gewerkt, maar dat was te zwaar. Toen was ze bij een ziektekostenverzekeraar op kantoor gaan werken. Eigenlijk voldeed alleen haar leeftijd aan de door het bestuur van Betel in de advertentie gestelde eisen. Toch had ze brutaalweg gesolliciteerd en zie daar, ze werd zomaar uitverkoren!

Een centrale positie neemt Henk Voerman in. Hij is voorzitter van de vereniging van bewoners en resideert bijna dagelijks op het terras. Op weg naar de hoofdingang kun je hem bijna niet ontlopen. Altijd een vriendelijke groet en bij een groet terug vraagt hij steevast wat je komt doen. Desgewenst kondigt hij je via zijn mobiele telefoon aan bij degene die je wilt bezoeken. Henk weet wat er in het tehuis speelt en van de gezondheid van ieder van de bewoners. Henk is tot op zijn botten nieuwsgierig. Dat is hem thuis met de paplepel ingegeven. Vanaf zijn 14e jaar deed hij al journalistiek werk, later was hij hoofdredacteur van de schoolkrant. Via de vakbond van journalisten, de NVJ, maakte hij carrière in de FNV. Henk heeft op het terras zijn vaste plek. Hij zit daar met zijn laptop, het ochtendblad, altijd een, soms oud, exemplaar van de Apeldoornse Courant en zijn telefoon. Er blijft op zijn tafel precies genoeg ruimte voor een kop koffie en een thermoskan. Henk had daar alle kandidaten voor de post van directeur langs zien komen.

Met de meeste kandidaten had Henk wel een paar woorden gewisseld, genoeg voor hem om aan te voelen wat voor vlees hij in de kuip had. Zo ook met Julia. Hij had vlot zijn oordeel klaar. Dus toen voorzitter Johan de Vriendt van het kerkbestuur langs kwam, gaf hij hem ongevraagd een duidelijk advies: “Meneer De Vriendt, ik heb al uw kandidaten voor de nieuwe directeur gesproken. Die kleine juffer da’s een pittige, zonder veel ballast en met een frisse kijk, neem die maar.” “We zullen er rekening mee houden, meneer de vrijwillige adviseur”, had de voorzitter vriendelijk lachend geantwoord.

Het kerkbestuur, dat ook het bestuur van de Stichting Ouderenzorg Betel vormde, moest haar financiële mogelijkheden zwaar laten wegen. Julia was de goedkoopste van de kandidaten. Stelde de minste eisen. En voorzitter Johan de Vriendt, een buitengewoon aimabel man van 55 jaren, was bepaald van haar vlotte babbel gecharmeerd. “Bovendien, voor ons niet maatgevend, maar Voerman beveelt haar ook aan en hij heeft als oud-vakbondsleider toch wel mensenkennis”, voegde de voorzitter toe. “Goede keus”, vonden toen ook de anderen. “Duur kenne me niet betoale”, had penningmeester Freek de Arme nog te berde gebracht. De vrijgezelle secretaresse Christina Kristensdottir (61), product van een IJslandse vader, had goed opgelet. Geen van haar beide gehuwde medebestuurders had blijk gegeven een oogje te hebben op de jonge vrouw, dus had ze ingestemd.

Julia wilde, als nieuwe bezem, schoonvegen. Dus had ze geen behoefte aan een ontmoeting met de afzwaaiende Joop Hofland. Dat verdroot Joop, maar nu dacht De Vriendt zijn kans schoon te zien de jonge Julia in te wijden in de gang van zaken. Daar had Julia geen tijd voor. Toen hij arriveerde had Julia al kennis gemaakt met alle personeelsleden, voorzover aanwezig. Ze was met klusjesman Wil Hendrix bezig het kleine kamertje naast de ingang schoon te maken en overbodige spullen op de gang te zetten. Ze had de enorme ruimte, met dito inrichting, van haar voorganger gezien. “Dat moet een bedrijfsruimte worden, zonde zulke verspilling van kostbare ruimte”, had ze hoofdschuddend tegen Wil gezegd.

Ja ja!, Julia heeft een zuinige aard, net als het Zeeuwse meisje. En die voorzitter van de kerk, ach een aardige man, maar nu op deze drukke eerste dag kon ze hem missen als kiespijn. Ze had al eerder gemerkt, dat een juffer alleen weleens te maken krijgt met mannen die zich willen laten zien, laten merken dat ze er zijn. Heel erg vond ze ook de vrouwen, die bij het aanschouwen van zoiets zich meteen opwerpen als “wij vrouwen…”. Nee, Julia heeft haar onafhankelijkheid lief.

Nog voordat ze naar het koffiedrinken met de bewoners ging, was het kleine kamertje al omgetoverd tot een heus, maar schamel ingericht, directiekantoor. Wil vond het maar niks, zo’n miezerig kamertje voor zijn directrice. Dat zei hij ook duidelijk. “Wil,“ kreeg hij ten antwoord, “zuinigheid met vlijt hè? Dat oude kantoor kan ons geld opleveren. Ik heb niet veel ruimte nodig en ik moet laten zien dat we allemaal zuinig moeten zijn, behalve op onszelf.” Wil was de rest van de ochtend bezig het kantoortje in te richten en het papierwerk uit de kamer van Hofland over te hevelen.

Bij het gezamenlijke koffie drinken, om precies half elf, vielen Julia een paar dingen op. Ten eerste: de koffie smaakte naar gootwater. Geen wonder, want het koffiezetten bleek een coöperatieve aangelegenheid van de schoonmaaksters te zijn. Ieder op zijn beurt, gezamenlijk de bediening doen en dan, veel langer dan het daarvoor uitgetrokken kwartiertje, met de bewoners leuteren. Gelukkig waren de koekjes uit de super knispervers. Deze keer was Ludmila aan de beurt geweest om de koffie te zetten. Ludmila was Pools en haar achternaam klonk naar zoiets als Wosje. Ze was best bedreven in het koffie koken, maar had geen enkel gevoel voor hoeveelheden. Ze had dus doodgewoon een pak koffie laten leeglopen. Daar had ze nog een paar scheppen suiker bij gedaan, want dan smaakte de koffie thuis ook altijd beter. Bovendien, zo redeneerde zij, er zijn sommige oudjes die wat extra suiker nodig hebben vanwege hun ziekte, ouderdomssuiker. Eén van de kannen had ze halfvol aangetroffen. Vanwege haar zuinige aard had ze die over alle kannen verdeeld, want die oude koffie was natuurlijk koud. Zo gaat het ook in Oost-Polen, waar je kinderrijkdom kunt tegenkomen en geld altijd schaars is geweest.

Julia had al gemompel gehoord, van “hé,dat is die nieuwe voor Joop Hofland. Zou ze zich nog voorstellen?” Toen ze daartoe opstond, bleek het nadeel van geringe lengte. Aan veel tafeltjes bleef dat onopgemerkt. Maar ook Wil Hendrix was komen koffiedrinken. Dus daar galmde zijn geluid met Limburgs accent “Stille, stille!, de juffrouw gaat praete!” Dat deed Julia goed: juffrouw, zo wilde ze genoemd worden. Niks van dat moderne gedoe, ze was niet getrouwd of aan de man of vrouw, onafhankelijk was ze en wilde ze blijven. Geen geplak aan d’r lijf.

Julia hield het kort: “Lieve mensen, ik ben Julia, ik ben 36 jaar en jullie nieuwe directrice. Ik hoop dat ik met iedereen goede vrienden zal worden. Ik heb van jullie allemaal medewerking nodig. De zaak hier is aardig verouderd. Er moet heel veel verbeterd worden. Ook de koffie. Ik zal zo gauw mogelijk een speciale koffiedame aanstellen, want koffie en theedrinken is o zo belangrijk voor het samenleven. Ik hoorde dat er een bewonersvereniging is, dus ik wil de bestuursleden vragen nu kennis te komen maken. Dank je wel voor je aandacht.”

Direct kwamen de bestuursleden op haar af: voorzitter Voerman, penningmeester De Rijk en secretaris De Sghreijfver. Julia schudde elk de hand “Swartsuycker is de naam, aangenaam heren. Ik heb al wel gezien dat er hier een bezem doorheen moet, maar u kunt mij ongetwijfeld vertellen wat er deugt en niet deugt, waar ik mijn tanden in moet zetten.” De directrice zag er niet uit als directrice. Een spijkerbroek, platte degelijke schoenen, een trui die duidelijk niet nieuw was. Julia had in de gaten, dat naar haar kleding werd gekeken. “Ja heren, ik ben nu in werkkleding. Ik wist al dat ik deze eerste dag hier zou moeten klussen aan mijn nieuwe kantoor.”

“Mevrouw…”, begon Voerman

“Nee, nee, ik ben juffrouw, ik ben en blijf ongehuwd”, viel ze in met een glimlach

“O, excuus, juffrouw, a propos, waar was ik ook weer, o ja, vindt u het goed als wij ons met ons drieën eerst beraden”, vervolgde Voerman. “Ik ben zo vrij aan te nemen, dat u en wij onze ideeën op elkaar afstemmen om tot een soepele besluitvormingsprocedure en uitvoering te komen?”

“Meneer Voerman, ik hou niet van een formele gang van zaken. U heeft de vrijheid bij mij binnen te lopen in het kleine kamertje naast de ingang. Dat is nu de directiekamer…”

“O, u moet dat pompeuze kantoor van Hofland niet?”, zei De Sghreijfver in zijn gebruikelijke, wat lompe, woordkeuze.

“Wat zegt u dat eh, eh, treffend, meneer de secretaris”. Julia waagde het niet de aparte schrijfwijze van de naam van de secretaris te fonetiseren.

“Dank u wel juffrouw, wij gaan even praten, wanneer kunnen we u daarover spreken?” zei De Rijk. De penningmeester is een efficiënt man. Geen woorden, noch tijd verspillen.

Er was intussen genoeg plek in het restaurant voor het bestuur om een boom op te zetten, wat plechtig wordt aangeduid met “vergaderen.” In de keuken stond intussen Ludmila, half in tranen. “Die nieuwe heb gezeg da me koffie nie goed is,” klaagde ze. “Ik wil geen koffie meer koken.”

Na de koffie toog Julia naar de heer De Arme, de administrateur. Deze zetelde in een kamertje, iets groter en tegenover haar directiekamer. Ze klopte op de deur. “Binnen!” en de nieuwbakken directrice stapte in de met een koude Tl-buis verlichte ruimte. Beiden hielden de begroeting afstandelijk. De Arme zetelde achter een eenvoudig houten bureau. Een oude rekenmachine wees erop dat hier werd gerekend. Wat terzijde geschoven een al net zo oude schrijfmachine. Geen computer. “O, o”, dacht Julia, “deze man moet weg, die is uit de tijd. Al het andere trouwens ook. Hoe vertel ik dat. Doe ik dat nu? Nee, een weekje, misschien twee, aanzien. Gelukkig heeft-ie grijs haar en dat wordt ook al minder.”

De arbeidstoekomst van de heer De Arme was nu dus uitgestippeld. Daardoor kon het gesprek kort en vriendelijk blijven. “Tjonge”, dacht ze terugkomend in haar kamertje.

“Wat is er op kernpunten in dit bejaardenhuis veel overhoop te halen. En eerst moet de staf goed zijn, pas dan heeft het zin aan de ‘hardware’ te denken. De lunch gebruikte Julia in haar kantoor. Ze werkte daar op haar eigen laptop, want van automatisering had men bij Betel nooit gehoord. Toch speelt het begin van dit verhaal in het jaar Onzes Heeren 2012.

Ze had veel te doen deze middag. De Arme zou voor haar een kort overzicht van de financiële stand van zaken brengen, inclusief een balans van zowel de kerk als het tehuis. Dat was praktisch gesproken immers zo’n beetje hetzelfde, aldus de administrateur. Dan moest ze eens gaan kijken bij de huishoudelijke dienst. Daar had ze nu ook geen hoge pet meer van op. Tenslotte, dat slootwater dat hier koffie werd genoemd hoefde ze niet meer. Ze besloot morgen eigen koffie mee te nemen van huis in een thermoskan.

~*~*~

2. Nel, de koffiekampioen

Ze had iets onthouden over ene Nel, die heel goed was met koffie. Hendrik-Jan van café́ Damocles in Doetinchem, dat in de volksmond “het Zwaard” werd genoemd, zou haar wel op weg kunnen helpen. De Doetinchemse jongeren plegen zich hier in de nacht van zaterdag op zondag min of meer lam te drinken. Dat is in het belendende steegje op zondagochtend te zien en te ruiken. Er hoeven gelukkig geen kerkgangers langs. Intussen had Hendrik-Jan een goede business aan de omvangrijke consumptie van geestrijk (nou ja…) vocht. De brouwerij had hem vorige maand een extra korting gegeven. Omdat de jongelui toch niet op de prijs van een biertje letten, was dat pure extra winst. Behalve dat deel wat de belastingdienst, zonder er iets voor te hoeven doen, ervan af zou snoepen. Klaplopers.

Hendrik-Jan was dus in een goed humeur toen Julia belde. Ze vertelde over haar eerste ochtend met wat voor koffie doorging. “Dan moet je Nel en d’r zussen hebben. Nel was vorig jaar, net als het jaar daarvoor, kampioen koffiezetten van Gelderland. Daar moet je wat voor kunnen! Die moet je inhuren Juul, met z’n drieën trekken ze klanten, zoveel dat hou je niet voor mogelijk.” Hij wilde nog meer uitweiden, maar Julia wilde weten hoe Nel was te bereiken. “Ze werkt sinds anderhalf jaar bij Het Wapen en ik heb alleen haar 06 nummer.” Dat was precies wat Julia nodig had.

Die middag was Nel vrij. Zij en haar beide zusters wonen in Ellecom, aan de westoever van de IJssel. Nel woont alleen, sinds ze is gescheiden, in een leuk flatje voor een alleenstaande werkende vrouw. Greet en haar man hebben een aardig optrekje met rieten dak onderaan de IJsseldijk, even buiten het dorp. Gertie heeft voor haar gezin een huis met een tuintje net buiten het centrum. Deze keer zaten de zussen daar heerlijk in het zonnetje, toen de telefoon van Nel rinkelde.

“Nel”

“Met Julia Swartsuycker, ik ben sinds vanochtend directrice van bejaardenhuis Betel in Apeldoorn. Het slootwater dat ik hier vanmorgen te drinken kreeg, noemen ze koffie. Ik heb gehoord dat ik bij jou aan het goede adres ben voor echte koffie, de beste. Ik wil hier alles vernieuwen, eerst de koffie.”

“Zo juffrouw, je vraagt nogal wat. Maar ik heb werk hoor, een goede baan. En mijn zussen ook. We werken altijd met z’n drieën.”

“Zo mag ik het horen. Noem eens een bedrag waarvoor je hier wilt komen werken, alle drie. Klopt het dat jouw zusters taartenbakkers zijn?”

“Ja, dat klopt. Wat wil jij vaart maken. Weet je of je ons kunt betalen?”

“Lieverd, dat kan ik je zeggen als je je prijs noemt. Kijk, op dit moment zal ik op jullie aanstelling verlies lijden. Maar als het goed is komen de vliegen, de gasten voor koffie met taart, op jullie en ons tehuis af. Jullie moeten mijn trekpleister zijn voor koffie met, het restaurant als ik daar ook een nieuwe kok voor vind en voor onze nieuwe appartementen.”

Nel had de luidspreker op haar telefoon aangezet, dus nu kon Gertie, de meest zakelijke van de drie, invallen. “Ik ben Gertie, de beste taartenbakster…”

“Ho, ho” klonk het op de achtergrond met een gulle lach, “Ik zeg je altijd hoe het moet, dus ik ben de beste, Gert!”

“Even geen gein Greet, dit is een zakelijke bespreking. Julia, voel je wat voor een goed basisloon voor ieder van ons, plus een aandeel in de omzet?”

“Dat lijkt mij heel goed, een flinke basis, maar dan een aandeel in de winst. Het is eerlijk om winst te verdelen, anders ben ik de enige die risico loopt.”

“Goed, afgesproken, dan kom ik, Gertie, morgenochtend bij je op de koffie. Dan overleg ik nu gezellig met mijn zussen over het voorstel dat we je zullen doen.”

De volgende ochtend meldde Gertie zich bij Julia. Ze was expres vroeg gekomen, ruim voor koffietijd en ontliep – onwetend – Voerman op die manier. Ze wilde zien waar en hoe de koffie werd gemaakt. Dat bleek de keuken te zijn, waar het ontbijtpersoneel net was vertrokken. Ze zag de koffiekannen bij het fornuis, naast een grote ketel. Gertie schudde het hoofd. “Laten we eens kijken bij de bar, Julia. O, o, wat is dit een ouwe mik Julia. Wat zou je ervan zeggen, als wij de bar met alles wat daarbij hoort overnemen. Daar bied ik je duizend Euro voor.”

Julia: “Laten we naar mijn kantoortje gaan. Hier in het restaurant wil ik niet onderhandelen.”

De dames liepen naar het mini directiekantoor. Gertie: “Zo mag ik het zien Julia: jij bent zuinig! Maar met alleen zuinig zijn word je niet rijk, denk daaraan!”

“Inderdaad Gertie, ik wil zuinig zijn, Maar ik heb middelbaar bedrijfseconomie gedaan. Ik weet best dat er meer nodig is voor winst en echte verbetering.”

De dames zaten tegenover elkaar aan het bureau. Elk achter een lege kop. Julia pakte haar thermoskan. “Julia, ik heb een van onze specialiteiten meegebracht.” Gertie dook in haar tas. Twee keer. Elke keer met een leuk pakketje.

Daarin bleken twee buitenmaatse stukken taart te zitten. Aan Gertie kon je zien, dat haar creaties en haar smaakpapillen grote vrienden waren. “Julia, geniet van een stukje Bakker, zoals Greet, Nel en ik van achteren heten.”

Het moet gezegd, dat vond Julia ook, Gertie leverde hier een stukje vakwerk. Bij het zien van dit stuk taart gaat een normaal mens likkebaarden. Een stuk taart is zoet, natuurlijk, maar het zoet maakte hier deel uit van het palet aan smaken. Fris en fruitig, al zag je geen fruit, licht en luchtig. Dat kon je zien. Niet zoet, niet zuur, niet zoutig. Een vleugje likeur kon je gewaarworden. Kortom, echt fijn. Zelfs Julia, in het geheel geen gebak eetster, kon er na een paar proefhapjes niet vanaf blijven. Dat heerlijks verslond ze met huid en haar.

Gertie had de proeverij van Julia nauwlettend gadegeslagen. “Mooi zo, ik ben geslaagd”, dacht ze.

“En Julia, wat vind je ervan? Is dit goed genoeg om aan de mensen hier te serveren?”

“Gertie”, luidde het wederwoord, “zo’n subtiel gebak heb ik nog nooit geproefd. Doorgaans eet ik geen gebak, vind ik doodgewoon niet lekker. Maar dit…”

“Mooi, dan weet je wat de kwaliteit van het gebak is. Zo is Nel ook met haar koffie. De mensen komen af op de kwaliteit die wij bieden. Daarom durven we de exploitatie van de bar van je over te nemen. Wij hebben de vakdiploma’s daarvoor. Jij de vergunning. Gisteren had ik het over een goed vast basisloon, plus een percentage van de winst. We hebben nu een ander voorstel. Wij nemen de exploitatie van de bar voor onze rekening en we verzorgen ook de gezelligheid in de recreatiezaal. Voor al die dingen nemen wij bekwaam personeel aan. We zetten een nieuwe bar neer. De contracten met de leveranciers van dranken komen op onze naam. Is het wat om op deze basis verder te praten?”

“Ja Gertie, ik denk wel dat er wat in zit als we de exploitatie van de bar met alles wat daarbij hoort aan jullie overdragen. Maar we moeten er goed aan denken, dat wij elkaar altijd nodig blijven hebben. Je zegt, dat jullie voor de bar en recreatie gaan zorgen. Betekent dit, dat de zaal ons eigendom blijft? In dat geval zal er een vergoeding voor moeten zijn, want elektriciteit, verwarming, inrichtingskosten lopen bij ons in het grote geheel mee.”

“Oké Julia, laten we voor de zaal een niet te hoge huur afspreken. Om het voor ons eenvoudig te houden, willen wij één administratie voor alles. Dan gaat jouw bejaardenhuis delen in onze winst op bar en zaal. Wat denk je van vier maal 25%, voor Nel, Greet en mij en jou.”

Julia: “Ik denk dat ik iets meer verdien dan een kwart. Ik breng als basis alle bewoners in als klant en ik bied jullie de gelegenheid te verdienen in ons gebouw.”

”Nou, Julia, 70 – 30, wat zeg je daarvan?”

Julia zat wat te aarzelen. “Weet je, toen je een voorstel als dit aankondigde, zat ik al te denken aan twee derde tegen een derde.”

Nu was het de beurt van Gertie om te aarzelen. “Weet je wat het is, we zitten nu zo dicht bij elkaar. Met mijn zussen heb ik afgesproken dat 70 onze ondergrens moet zijn. Maar ik wil het nu niet laten klappen. Even Nel bellen.”

Gertie liep naar buiten, om even rustig met haar koffie-zus te bellen. Na een paar minuten kwam ze terug. Brede grijns op het gezicht. De hand werd uitgestoken. “Oké, we zijn het eens Julia, 67 om 33 procent.”

Julia glimlachte. “Een verlies van één derde van een procent kan ik dragen”, dacht ze.

Daar namen de dames een prettig wegdrinkend wit wijntje op, per saldo was er wat te vieren. Ze konden nog geen van beide bevroeden hoe goed deze deal voor beide partijen zou gaan uitpakken. Daarmee begon het succesverhaal van Julia Swartsuycker op Betel al op haar tweede dag.

Terug in Ellecom was het ook feest. Voor het eerst hadden de Drie Zusters een eigen zaak! “Schitterend, dat we van de winst maar eenderde hoeven af te geven, meiden!”, zei Gertie vol vuur. “En wat het mooie is, we krijgen er gratis de hele ruimte bij, het terras en de hele catering als er wat te doen is in de recreatiezaal. Ook alles wat we zelf organiseren. We moeten er overigens wel wat geld in steken. De bar die ze daar hebben is uit het jaar Nul. Helemaal vervangen dus.”

“Gert”, zei Nel, “prachtig als we die zaak goed oppakken, maar daar horen ook de nodige vergunningen bij en de contracten met de leveranciers.”

Gertie: “Ja, dat is ook zoiets, waar we aan kunnen verdienen. Ze hebben nu geen tap, daarvoor is de bieromzet te gering. Maar weet je wat het leuke is, dat kleine mens, die Julia, die directrice, wil niet alleen het cafémoderniseren hoor, ook de keuken en het tehuis uitbreiden. Dus zij zorgt ervoor, dat onze omzet groeit.”

De volgende dag al ontving Gertie een dikke envelop van Bejaardentehuis Betel. Inhoud: kopieën van alle belangrijke contracten en vergunningen. De zussen konden dus de taken gaan verdelen. Nel ontwierp de mooiste koffiebar die ze kon verzinnen. Het viel wat duur uit, dus Gertie, de zakenvrouw van het trio, stuurde haar naar Milaan voor een beurs over professioneel koffiezetten.

Daar ontmoette Nel ene Gianni. Gianni bleek niet alleen een soort koning koffiezetter te zijn, nog beter dan Nel, maar ook een charmeur van de bovenste plank en verkoper. Nel en Gianni spraken elk maar één taal die uit woorden bestaat. Desondanks, zij begrepen elkaar tot op de vierkante millimeter. Nel kwam terug met twee van de duurste koffieapparaten, tezamen dik boven de begroting van Gertie. “En weet je wat zo leuk is”, vertelde ze met een blos op de wangen aan Greet, “Gianni komt bij onze opening gratis een cursus koffiezetten verzorgen. Daarvoor mogen we iedereen uitnodigen.”

“En waar verblijft hij?”, vroeg Greet.

“Bij mij natuurlijk”, gaf Nel met een klein stemmetje en een knalrode kop toe.

Greet was bij Jochem gaan praten over het gebruik van de keuken, met name het fornuis. Jochem vond het een prachtig idee ‘om alle dure spullen in de keuken wat intensiever te benutten’. Van de ‘dure spullen’ had Greet, een ervaren huisvrouw en taartenbakster, geen hoge dunk. Ze durfde Julia echter niet aan te spreken daarover, tot Gertie ging dringen, enkele weken later. Het kwam fantastisch goed uit, dat toen juist Jozef Jozefszoon in dienst was getreden als administrateur. “Behalve de air fryers, de mixers en schilmachines is alles afgeschreven en kan dus worden vervangen”, was zijn oordeel.

Toen Jochem het fiat van Julia had gekregen, ging hij samen met Greet en zijn vriend Henk Schat, bekend met de industriële brood- en gebakproductie, op “fornuizenjacht”. Zo kwam het, dat het fornuis dat Jochem aanschafte voor Betel zeer geschikt was voor het doel van Greet, maar wat weinig ruimte bood om bijvoorbeeld 40 biefstukjes tegelijk te bakken.

Greet was in haar nopjes. Een fornuis waarin ze meerdere cakes en taartbodems tegelijk kon bakken! Dat was nog eens efficiënt. Het zou blijken dat dit heel hard nodig was in de keuken. Greet proefde altijd een beslag met het tipje van haar tong. Nu kon ze met één beslag meerdere soorten vruchtentaarten maken, of vlaaien.

Bij de feestelijke opening van de bar en introductie van het nieuwe meubilair op het terras, was geen Gianni te bekennen. Wel was daar Rijk baron Van ’t Slijk, plaatselijk directeur van de Geldbank. Zijn oud-opa-opa in Sliedrecht was puissant rijk geworden met baggeren. In de Napoleontische tijd moesten familienamen worden verdeeld en ja, oud-opa-opa verdiende zijn boterham en die van zijn arbeiders met slijk, dus wat is dan een logischer naam dan Van ’t Slijk.

De enig nog levende zoon van oud-opa-opa, toen deze stierf, erfde aardig wat centjes. Hij deed eigenlijk hetzelfde werk als zijn vader, maar had het wat hoger in de bol. Deze Zacharias wilde ook niet blijven wonen in dat dorpje aan de Waal. Veel te gewoon. Hij liet zijn oog vallen op een fraai buiten in Hillegersberg. Niet ver van Rotterdam, waar veel werk te doen was.

Een complicerende factor was het feit, dat het landgoed was bewoond. Gunstig was evenwel, dat de bewoonster de op leeftijd zijnde freule Elise baronesse Schimmelpenninck tot Ghendt was. Met haar 66 jaren was zij weliswaar een kwart eeuw ouder dan de succesvolle weduwnaar met twee kinderen, maar hij bezorgde haar zowel een lach als het geld om het landgoed en het personeel te houden. Drie jaar later echter stierf zij aan een longontsteking. Gezien de erfenis die nu zijn deel werd, was het een goed ding dat hij tijdig de freule tot een huwelijk had weten te bewegen.

Bij Zacharias bleven de guldens binnen stromen, door al het werk om de rivier op diepte te houden voor de vissersschuiten en handelsschepen, die wel tot aan de Oostzee zeilden. Toen de zonen van Zacharias het slijkbedrijf hadden overgenomen, wilde de vader niet stilletjes op het landgoed blijven zitten. Hij merkte echter, dat nu de baronesse was overleden, bepaalde deuren voor hem niet meer opengingen. Het kostte hem een vermogen, maar hij kreeg het voor elkaar om, als erfgenaam van een baronesse, de titel Baron te kopen.

Doordat hij zich nu Zacharias baron Van ’t Slijk mocht noemen, gingen een paar van de gesloten deurtjes open, maar niet alle. Sommige oudhollandse edellieden wilden niet worden “geëncanailleerd” met volk dat zich bezighield met bagger. Immers, waar je mee omgaat, daardoor word je besmet. En in bagger zit veel viezigheid. “Daardoor”, was de redenering bij deze hooggeachte Nederlanders, die een groot deel van hun tijd in Frankrijk verbleven en Frans als voertaal gebruikten, “kon een glibberige aal uit die modder niet gezond zijn.”

Dat was de zoon (Elias) van de tweede zoon van Zacharias, dus een opa-zeggertje, niet ontgaan. Hij was niet erg trots op zijn naam, wel op zijn titel. Liefst had hij de naam afgeschaft, maar dan was ook zijn titel weg. Met de bagger wilde hij echter ook niets van doen hebben. Dan was het beter met geld te gaan handelen. Dus werd hij ‘financier’. Dat is een fraaie benaming voor iemand die zijn geld uitleent tegen een flinke rente. De Bijbel kent een minder fraaie beroepsaanduiding: tollenaar.

We spreken intussen over de tijd van de industriële revolutie (1870 – 1914). Veel van zijn geld ging in nieuwe projecten zitten. Ook stak hij een aanzienlijk bedrag in obligaties voor de aanleg van een bijna 1000 km lange spoorlijn van Moskou naar Nizhnij Novgorod. Na de communistische revolutie (1917) heeft hij daarvan geen cent teruggezien. Elias sprong in de Rotterdamse haven en kwam nooit meer boven. Zijn vrouw Liedewij verkocht het landgoed en hun kinderen moesten een baantje zoeken. Zo kwam het, dat Willem, nog steeds baron, bij een bank in Rotterdam bij meneer Slavenburg ging werken. Zo ontstond een nauwe band tussen de families Slavenburg en de opeenvolgende baronnen Van ’t Slijk. Bank Slavenburg is ooit over de kop gegaan doordat meneer Slavenburg “de mooiste bloempjes zocht aan de rand van het ravijn.” Toen hij een prachtig film-bloempje wilde plukken viel hij er - figuurlijk – met bank en al in. De baronnen Van ’t Slijk gingen trouw mee naar elke bank die vervolgens over de kop ging en werd overgenomen. Daarom zijn tegenwoordig vele bankiers beducht een bank over te nemen waar een baron Van ’t Slijk werkt.

De jongste baron in dienst bij een bank is Rijk. Door hem zo te noemen, hoopte zijn vader, de derde Willem in de familietak, het naamonheil bij zijn zoon te stoppen. “Immers”, was zijn gedachtegang, “een baron Van ’t Slijk hoort met geld te werken. Bagger, onze oorsprong, en geld dat is de basis van onze economie. Wij zijn dus de basis, een die meer respect verdient, want waar kom je zonder het slijk der aarde?”

Terug naar de opening van de bar van de drie zussen. Baron Rijk had gehoord over een nieuwe leiding bij het bejaardentehuis en er gebeurde nu iets. Goed moment om kennis te maken. Misschien kon het wel een goede klant worden. Hij was al gauw doorgestuurd naar Julia. “Voor financiële zaken moet je bij mijn administrateur zijn, daar die zwarte jonge meneer.” “Een zwarte…” dacht baron Rijk laatdunkend. Toch presenteerde hij Jozef zijn visitekaartje.