Gerrit Brand

Cinemascope

Roman

Van Gerrit Brand verschenen eerder:

Tolvlucht (2007)

Een heel nieuw leven, (2011)

De wegen van Valentina (2014)

De Amerikaan (2019)

Le Mans (2021)

Gerrit Brand vertaalde:

A dog called Leka (Leka de hond), Willard Manus, 2011

Enigmas da Primavera (Raadselen van de Lente), João Almino, 2020

Sorte (Lotgevallen), Nara Vidal, 2020

The One Inside (Die Vanbinnen), Sam Shepard, 2020

Cinemascope © 2023 Uitgeverij Nobelman Groningen en Gerrit Brand

All rights reserved

ISBN 978-90-833286-1-4

NUR 301

Omslagontwerp en typografische verzorging: Sven Schriever

Foto auteur: Suhaila Sahmarani

Dank aan mijn redacteur Anton Brand

www.nobelman.nl

Het ongeluk wil dat mensen voor ons niet meer zijn dan prenten van zeer aan slijtage onderhevige verzamelingen in ons brein.

Marcel Proust, Op zoek naar de verloren tijd | De voortvluchtige, 1925 (Vertaling Thérèse Cornips).

Live every day like it’s your last and one day you’ll be right.

Woody Allen, film Café Society, 2016.

Terwijl de zon bijna zijn hoogste punt bereikt en Henry Maartens het steeds warmer krijgt onder zijn parasol aan de rand van het zwembad, zo warm dat hij erover begint te denken zijn laptop maar dicht te klappen, hoort hij het geluid van een naderende auto boven het eeuwige getjirp van de krekels uit. Een zwaar, rasperig geluid dat als de bestuurder terugschakelt en weer optrekt in gehuil overgaat om vervolgens als hij weer opschakelt op een lage bromtoon te blijven hangen tot er blijkbaar weer een bocht komt en er weer teruggeschakeld moet worden. Dan begint het liedje opnieuw. En het neemt in volume toe. Henry kent de weg naar de villa. Een slingerweg door de heuvels. Hij staat op en loopt naar de natuurstenen balustrade. Om op de weg te kunnen kijken moet hij ver vooroverbuigen. In de diepte rijdt een auto. Een tabaksbruine sportwagen. Dat moet George Blaak zijn, en hij heeft nog helemaal niets op papier. Het kan niet heel lang meer duren eer de wagen voor de poort staat, maar een minuut of tien heeft hij nog wel. Henry spoedt zich terug naar de parasol, trekt het tafeltje en zijn stoel iets bij, zodat hij volledig in de schaduw zit en drukt een toets in. Het scherm springt weer aan. Met de cursor in de browser tikt hij – een automatisme – op F. Facebook. Tien nieuwe meldingen, en pontificaal op het scherm een zwart-witplaatje van een slingerende aap in een boom. Tenminste, daar lijkt het zo op het eerste gezicht op. Geen idee wie dat gepost heeft. Een van zijn vijfduizend vrienden, van wie hij bijna niemand persoonlijk kent. Hij leest de begeleidende tekst. De eerste afbeelding die je ziet toont de meest gebruikte hersenhelft. Bekijk snel de foto. Welk dier zag je als eerste? De kop van een tijger of een hangende aap? Een hangende aap dus. Hij bekijkt het plaatje nog eens goed, maar ziet er geen tijger in. Hij leest de uitleg bij de hangende aap. Je bent erg actief met je rechterhersenhelft. Dat betekent dat je een creatief persoon bent. In moeilijke situaties vertrouw je liever op je intuïtie dan dat je de zaak probeert te analyseren. Elke stap die je in je leven zet is een les voor je en je weet dat je, ook als je eens een keer verliest, op weg bent naar succes. Het reizen is voor jou belangrijker dan het doel. Je bent een dromer en loopt de kans te verdwalen in je eigen paradijs. Zorg er dus voor dat je van tijd tot tijd met beide benen op de grond blijft staan. Vergeet niet aandacht te hebben voor de wereld om je heen.

Dat klopt. Als hij al niet creatief is, dan wil hij het in ieder geval graag zijn. Henry leest verder nog dat hij impulsief en spontaan is en de dingen vaak op een andere manier ziet dan andere mensen. Klinkt goed, wat dat ook moge betekenen. Daarnaast is hij creatief (zeker, zeker) en heeft hij weinig respect voor regels. Onthoud echter, luidt ten slotte de waarschuwing, dat de twee hersenhelften niet geïsoleerd van elkaar zijn. Ze werken samen en vullen elkaar aan. Hoewel je meer kenmerken hebt van de ene hersenhelft, heb je ook eigenschappen van de andere. Aha, dat betekent dus dat hij niet helemaal een zwever is, maar als hij zich ertoe zet ook heel realistisch uit de hoek kan komen.

Het lijkt hem allemaal prima.

En nu dat filmscript nog. Hij zucht. Juist nu hij erin begint te komen en het gevoel heeft de eerste letters op papier te zullen zetten, komt George er al aan. Die is natuurlijk nieuwsgierig naar het scenario.

Hij hoort grind knarsen. Gepruttel van een motor, nog even gas bij en dan stilte. Vanaf het terras is de oprijlaan naar de villa niet zichtbaar. Het terras is boven, de voordeur van de woning beneden. Bij binnenkomst kom je in een hal met een brede trap die naar de woonruimte leidt. Hij hoort de voordeur dichtslaan.

Hij probeert snel nog iets te schrijven.

Locatie: juwelierszaak. Een vitrine met dure horloges, Rolex, Audemars Piguet, IWC. In het midden van de zaak staat Adèle met een stofdoek. Ze loopt naar een groot zilveren vliegtuig op een standaard en begint er de stofdoek overheen te halen. Een winkelmeisje zit aan een tafeltje haar nagels te lakken. Achterin de zaak staat een deur open. We zien een man van middelbare leeftijd met blond haar door een loep naar het inwendige van een horloge kijken. Hij draagt een zwart pak zonder stropdas en een wit overhemd.

Henry leunt achterover en leest het stukje tekst door dat hij net geproduceerd heeft, klakt met zijn tong en schudt zijn hoofd. Op dat moment klinkt er een rinkelend geluid en zwaaien de terrasdeuren open. Henry kijkt automatisch achterom. Zijn vingers glijden van de toetsen. Daar staat George. Hij stapt meteen op Henry af.

‘Henry, je bent warempel aan het werk.’

‘Had je iets anders verwacht?’ vraagt Henry met een gulle glimlach.

Hij weet altijd op het juiste moment het juiste gezicht te trekken. George begroet hem door even zijn schouder aan te raken, terwijl hij zich achter hem opstelt om op het scherm te kunnen kijken. Maar Henry heeft de muis al in de hand en klikt het schamele tekstje snel weg. Daardoor komt de Facebookpagina met de zwart-wittekening van de slingerende aap weer naar voren.

‘Wat zie je hierin?’ vraagt hij, ook al om de aandacht van de weggeklikte tekst af te leiden.

‘De kop en een voorpoot van een tijger.’

‘Weet je het zeker? Geen aap?’

George buigt een eindje voorover om beter op het scherm te kunnen kijken.

‘Een tijger. Zie jij een aap dan?’

‘Ah, je bent een realist.’ Henry draait naar George toe. ‘Kijk hier, lees maar.’ Hij scrolt naar beneden waar de tekst staat met uitleg over het plaatje. ‘Als je de kop van een tijger ziet is je linkerhersenhelft actiever dan de rechter. Je bent analytisch, gefocust op succes. Je bent georganiseerd. Problemen ga je logisch, berekenend en objectief te lijf.’

George leest mee: Onthoud dat een beetje nederigheid je zal helpen op je pad.

‘Wat een onzin,’ zegt hij. ‘En jij, wat zie jij dan, een aap?’

‘Ja, kijk hier.’

Henry wijst op de zwarte tak, het kopje en de staart van de aap. ‘Ik kijk naar de witte dingen en jij naar de zwarte. Ik ben creatief en spontaan en jij realistisch en georganiseerd. Ik reageer emotioneel en jij analytisch.’

‘Jij bent een alfamens en ik een bèta,’ zegt George. Onaangedaan. ‘Jij bedenkt en maakt de film, ik zorg dat-ie gerealiseerd wordt. Jij bent de regisseur, ik de producent. Klopt als een bus.’ Hij kijkt Henry aan alsof hij wil zeggen: wat wou je nou eigenlijk beweren, mannetje, en klopt hem op de schouder. ‘Nou laat eens zien, heb je al wat geschreven?’

Hij pakt het boek op, dat opengeslagen bij het eerste hoofdstuk naast de laptop ligt. Henry slaat de Facebookpost met de aap en de tijger snel op in zijn laptop, die hij vervolgens dichtklapt.

‘Ik wil je nog even niks laten lezen. Ik probeer het boek te doorgronden,’ zegt hij. ‘Goeie reis gehad?’ Hij veegt het zweet van zijn voorhoofd en staart in de verte naar de zee, waar het zwembad in door lijkt te lopen. Een prachtige zee.

‘Azuurblauw,’ zegt hij, ‘de lucht ook, dat is de hele week al zo. Geen beweging in te krijgen. Alsof ik naar een stilstaand beeld zit te staren.’

‘Veel gedoe op het vliegveld in Amsterdam. Afstand houden, mondkapje op, en dan weer af, in het vliegtuig weer op. In Marseille waren ze relaxter.’

George zoekt tevergeefs een stoel om bij Henry aan te schuiven. Hij staat met zijn hoofd tegen de rand van de parasol met Martini striping aan. Erg oncomfortabel. Henry ziet het wel, maar blijft gewoon zitten. Waar zou hij ook naartoe moeten? Opstaan en naast George in de zon gaan staan? Hij kijkt naar George’s handen met daarin het boek dat deze alweer dichtgeslagen heeft.

‘Ik heb het nu drie keer gelezen,’ zegt hij, ‘en begin er langzaamaan een film in te zien.’

‘Er zít een film in,’ zegt George terwijl hij het boek weer op tafel legt. ‘Het is een existentiële roman.’

‘Vind je dat? Waarom? Heeft die juwelier zijn lot in eigen handen?’

‘Hij probeert in ieder geval de minnaar van zijn vrouw te vermoorden.’

‘Maar het lukt hem niet. Het materialisme viert hoogtij in het boek. Alles draait om geld. Wie geld heeft, heeft macht. Ik zou die juwelier Tadema eerder een idealist willen noemen met zijn gedroom.’

‘Is er iets veranderd sedert de kredietcrisis? Het bedrijfsleven verkeert alweer in zwaar weer. De financiële nood is nog erger dan toen.’

‘We zijn nog lang niet van die pandemie af,’ zegt Henry. ‘De hele wereldeconomie gaat naar de kloten.’

‘Maar de zon schijnt en de zee is blauw,’ zegt George. ‘Het geeft ons in ieder geval mooi de tijd om onze film goed voor te bereiden.’

Henry schuift zijn stoel naar achteren als wilde hij opstaan, maar lijkt zich nog even te bedenken.

‘Die juwelier denkt dat alles met alles samenhangt in het leven. Dat bracht me op de gedachte dat we met z’n allen vastzitten op deze planeet, die miljoenen jaren geleden slechts een klont aarde en mineralen was. Langzaam ontstond daaruit leven. Planten, dieren, je weet wat ik bedoel. De mens is de laatste schakel in de evolutie. Toen die er eenmaal was, ging hij dingen maken uit de grondstoffen die de planeet bood, auto’s, vliegtuigen, computers, chips, noem maar op. Maar eens zal alles weer te gronde gaan. Uit stof zijt gij geboren en tot stof zult gij wederkeren.’

‘Een mooie gedachte, en zo waar,’ zegt George, ‘maar we kunnen er niets mee in de film. Wat vind je van het idee om het verhaal uit het boek over te brengen naar de huidige tijd, met corona, financiële problemen voor velen, maar ook groot gewin voor sommigen.’

‘Misschien,’ aarzelt Henry. Hij wil niet meteen met het idee van de producer instemmen. Zelf zit hij hier reeds een week te piekeren, terwijl George binnen een paar minuten al een nieuw idee lanceerde.

‘Kom, we gaan naar binnen, het is me hier te heet. Hoe hou je het vol in de brandende zon?’

Henry wijst op de parasol boven hem en daarna naar het zwembad. ‘Alleen al de aanblik van water verkoelt me,’ zegt hij, terwijl hij zijn stoel nu definitief naar achteren schuift en opstaat.

Binnen is het koel. Koeler in ieder geval dan in de brandende zon. De woonkamer is een grote, rechthoekige ruimte. Aan de voorkant glazen terrasdeuren, aan de achterkant een panoramisch raam over de hele breedte van de kamer, dat uitzicht biedt op de rotsachtige helling waartegen de villa gebouwd is. De heuvel is begroeid met bosschages, waartussen garrigue eiken staan en – heel opvallend – een schitterende parasolden, die haar schaduw op dit tijdstip tot in de kamer werpt.

Langs een van de wanden staat een grote boekenkast. Henry had er de afgelopen dagen al wat in geneusd. Veel literatuur. Bijna geen Nederlandse, wel veel boeken van schrijvers die in de periode tussen de twee wereldoorlogen aan de Rivièra verbleven: Duitsers, in de jaren dertig op de vlucht voor de nazi’s. Zoals Thomas en Klaus Mann, Lion Feuchtwanger of René Schickele, en Engelse schrijvers: Somerset Maugham, Aldous Huxley, D.H. Lawrence, en de Amerikaan Scott Fitzgerald, die Tender is the night, het Rivièraboek bij uitstek, schreef.

De villa is van George. George Blaak, de filmproducent. Het was zijn idee geweest zijn buitenverblijf in Zuid-Frankrijk de hele zomer aan Henry ter beschikking te stellen om er aan het filmscript te schrijven. Henry had dat een blijk van groot vertrouwen gevonden en het voorstel van George om de zomer aan de Middellandse Zee door te brengen met beide handen aangegrepen. Wegens de coronapandemie die al enige maanden heerst is filmen vrijwel onmogelijk en het kwam als een geschenk uit de hemel dat hij in deze periode ongestoord aan het script voor zijn nieuwe film kan werken. Zíjn nieuwe film? Zijn eerste echte speelfilm, zijn jeugdzonde even niet meegerekend. Aan dat mislukte product wil hij liever niet meer herinnerd worden, hoewel de film steeds vaker op internet opduikt sinds iemand er een Wikipediapagina aan heeft gewijd. Die bovendien heel geniepig – alsof ze de spot met hem dreven – verwees naar IMDb, waar hij nog net geen onvoldoende had gekregen dankzij het feit dat het gemiddelde (sommigen hadden hem zelfs een 1 gegeven) werd opgekrikt doordat een aantal mensen, vrienden of goede kennissen (waarschijnlijk die laatsten, want van je vrienden moest je het vaak niet hebben), hem een 10 hadden gegeven.

George nodigt Henry uit plaats te nemen op de logge, donkerbruine leren bank. Zelf strijkt hij neer in een fauteuil. Op de salontafel staat een humidor waar George een grote sigaar uit tevoorschijn haalt. Hij steekt hem Henry toe, maar die schudt zijn hoofd, waarop George hem onder zijn eigen neus houdt om vervolgens een stalen sigaarknipper uit een vakje in de doos te halen. Hij knipt het topje van de sigaar af en steekt hem aan. Al die tijd heeft hij op het puntje van zijn stoel gezeten. Nu laat hij zich achterover zakken en blaast behaaglijk een forse rookwolk uit. Hij kijkt om zich heen en richt zijn blik op de trap in de hoek van de kamer.

‘Charlotte zal zo wel naar beneden komen. Je hebt Charlotte nog niet ontmoet?’

Een retorische vraag.

‘Je vrouw toch?’

George knikt. ‘Mijn steun en toeverlaat.’

Henry beseft dat hij eigenlijk niet veel weet over het privéleven van George. George is iemand die andere mensen meteen een vertrouwd gevoel geeft waardoor ze hem binnen de kortste keren van alles en nog wat over zichzelf vertellen. Hij wil alles van je weten en vraagt door om het gesprek – of liever gezegd het vraaggesprek – op gang te houden. George weet vast alles over hem, maar hij vrijwel niets over George.

‘Fijn dat ze meegekomen is,’ zegt hij.

George kijkt hem onderzoekend aan en begint ineens te lachen. Een bulderende lach. Henry fronst zijn wenkbrauwen en verschikt zijn bril die afgezakt is. Als George zo lachte wist hij nooit precies of hij daar iets achter moest zoeken. Werd hij in de maling genomen of was het gewoon George’s normale hartelijkheid? De mensen vinden George vooral door die lach een geschikte kerel. George kan met iedereen overweg. Henry vindt hem ook sympathiek, maar toch is hij op zijn hoede. George heeft iets satanisch, een acteur die heel charmant overkomt en dan ineens een duivels lachje tentoonspreidt. Hij mag dan dikke sigaren roken (uiteraard alleen Cubaanse), hij heeft er niet het figuur voor. Hij is slank en lang (bijna twee meter), een zestiger met een nog volle bos haar die, nu grijs, ooit gitzwart is geweest. Hij heeft een smal gezicht met een getaande, bruine huid, met verticale groeven langs zijn mondhoeken als hij zijn gezicht in de plooi trekt. Zijn ogen zijn grijs en hij is altijd gladgeschoren. Ja, hij lijkt op een acteur. Welke kan Henry zo niet zeggen, maar dat George graag toneelspeelt is duidelijk. Hij speelt de rol van filmproducent voortreffelijk.

Henry gaat verzitten. Hij heeft niets te roken, heeft geen glas om in de hand te nemen als in een film. Hij zit daar maar gewoon en zoekt naar woorden.

‘Fijn dat ik gebruik mag maken van je huis.’

‘Ach, ik ben blij dat ik je een mooie plek kan bieden om in deze barre tijden aan het script te werken.’ George wappert met zijn handen, alsof hij Henry’s dankbetuiging weg wil wuiven, in werkelijkheid bedoeld om de rook te verdrijven.

‘Wat vind je van het boek?’

‘Goed boek,’ antwoordt Henry, zich op de vlakte houdend. Hij houdt in situaties waarin hij niet de controle heeft zijn mening altijd het liefst voor zich totdat hij weet waar hij met zijn gesprekspartner aan toe is. Hij is in zekere zin afhankelijk van George. George zorgt voor de financiering van het filmproject. Hij trekt heel rustig aan zijn sigaar en lijkt te wachten op uitleg. Dat maakt Henry onzeker. Hij neemt zijn bril af en bekijkt de glazen, voelt in zijn zak maar vindt blijkbaar geen doekje om ze te poetsen, en zet zijn bril dus maar weer op. ‘De juwelier in de roman wordt door zijn zakenvrienden in de steek gelaten als hij niet meer mee kan komen in de ratrace om geld te verdienen. Het boek is een protest tegen de neoliberale maatschappij waarin we verstrikt zijn geraakt. Ik denk,’ zegt Henry, terwijl hij over zijn kalende schedel strijkt, ‘dat we nu in een situatie terechtgekomen zijn die financieel gezien vergelijkbaar is. Waarschijnlijk nog wel ernstiger dan die van tien jaar terug, maar waar een aantal componenten aan toegevoegd is. Minderheidsgroepen als zwarten of islamieten pikken niet langer dat ze gediscrimineerd worden en eisen een gelijkwaardige plek op in de samenleving. Naar mijn idee moeten we het boek moderniseren, naar de huidige tijd tillen.’

Boven klinkt het geluid van een deur die opengaat, gevolgd door voetstappen op een trap die licht kraakt. Beide mannen wenden hun blik naar de trap. Eerst wordt een vrouwenhand zichtbaar, aan een blote arm, die langs de trapleuning strijkt, en vervolgens verschijnen haar bovenlichaam en hoofd. En profil.

Als Charlotte Blaak zich onderaan de trap naar hen toedraait, herkent Henry haar onmiddellijk. Een schok van herkenning heet zoiets, en voor Henry is het wérkelijk een schok van herkenning. Zijn mond valt open en hij houdt zijn adem in. Maar ook zij heeft hem herkend.

‘Henry?’ vraagt ze aarzelend. Ze ademt zichtbaar diep in en uit. Even lijkt ze uit het lood geslagen, ze staart een moment naar de grond, maar vindt haar zelfbeheersing terug en richt haar hoofd weer op.

‘Charlotte!’ Henry doet een paar passen in haar richting.

‘Jullie kennen elkaar?’ George kijkt verbaasd van de een naar de ander.

‘Uit onze jonge jaren in Amsterdam,’ zegt Charlotte. ‘Henry.’ Ze stapt op Henry toe en omhelst hem. ‘Hoe lang is het geleden?’

Ze duwt zich van hem af, maar houdt zijn beide handen vast en kijkt hem recht in het gezicht. Die ogen. Henry moet de zijne wel neerslaan. Er schiet van alles door hem heen. Maar het duurt maar even, dan kijkt hij haar weer aan en glimlacht. Gemaakt, gespeeld, een volwassen glimlach. De glimlach van iemand die weet dat je op zo’n moment hoort te glimlachen. Hij schudt zijn hoofd alsof hij niet kan begrijpen wat hem hier overkomt. Hij kán het ook echt niet begrijpen.

‘Minstens dertig jaar,’ zegt hij. ‘Hoe is het mogelijk dat we elkaar na zo lange tijd hier weer ontmoeten? Aan de Rivièra. Je bent niks veranderd.’

‘Jawel,’ zegt ze, ‘ik ben een stuk ouder geworden. Jíj bent niks veranderd.’ Ze lacht en kijkt haar man aan. ‘Hij heeft alleen wel rimpels gekregen,’ zegt ze.

George haalt zijn hand door zijn haar en gaat weer in zijn fauteuil zitten. Ook Henry strijkt weer neer op de bank. Charlotte gaat naast hem zitten. Ze kijkt hem van opzij aan.

‘Wat een verrassing,’ zegt ze, ‘dus jij bent die regisseur die George’s film gaat maken. Een heel nieuw leven. Ik had het kunnen weten.’

De volgende ochtend waren Charlotte en George al vroeg vertrokken. Boodschappen doen in Sanary. Henry zit weer achter zijn laptop. De zon brandt even hard als gisteren op de tegels bij het zwembad. Hij kijkt naar het helderblauwe water en heeft zin erin te duiken. Straks. Eerst moet hij wat op papier zien te krijgen. Dat wordt van hem verwacht.

Hij probeert zich te concentreren op het verhaal. Hij sluit zijn ogen en tracht zich een scène voor de geest te halen. Een film maken op basis van een roman betekent tekst omzetten in beelden. Had George – geheel overbodig; alsof híj dat niet weet – benadrukt. De gedachten van de protagonisten moeten beelden worden. Een voice-over is uit den boze. Dat wil George per se niet, en hijzelf ook niet. Show, don’t tell. Bovendien moet het zíjn film worden. Het boek vormt alleen maar een basis voor de film.

‘Weet je wat,’ had George voorgesteld, ‘wegens de pandemie ligt het werk toch vrijwel stil, als jij deze zomer nou eens in mijn villa in Sanary-sur-Mer trekt om in alle rust aan het filmscript te werken.’

Hij had de plaatsnaam gegoogeld, Sanary-sur-Mer, een kustplaats met een rijke literaire historie. In de jaren dertig van de vorige eeuw een toevluchtsoord voor veel schrijvers en kunstenaars. Een verblijf aan de Franse Rivièra leek hem zonder meer interessant én inspirerend. In een villa met zwembad aan het script van je speelfilm werken, iets mooiers kon je je toch niet voorstellen?

Oké, het boek is hem min of meer opgedrongen, maar het thema, een nieuw leven beginnen, spreekt hem aan. Een heel nieuw leven zal zijn eerste echte speelfilm worden, het fiasco uit de jaren negentig niet meegerekend.

Zijn gedachten beginnen alweer af te dwalen en dat is de bedoeling niet. Hij krabt zich achter zijn oor. Zet zijn zonnebril op en kijkt nogmaals naar het aantrekkelijke blauwe water. Maar hij zet hem ook meteen weer af, want met die bril op kan hij het scherm van zijn laptop niet goed zien. De cicaden zijn luidruchtiger dan ooit. Tenminste, dat gevoel heeft hij. Het zijn geen krekels maar cicaden, heeft George hem vanochtend nog uitgelegd, veel mensen maken die vergissing. Hij luistert een tijdje naar hun getjirp en heeft het gevoel tot rust te komen. Hij sluit zijn ogen, zijn handen rustend op het toetsenbord, en probeert beelden op te roepen. Het uitgangspunt is goed: een juwelier in een provinciestad die voor het eerst van zijn leven een horloge verkoopt, dat zo duur is dat het alleen voor de rijken der aarde is weggelegd. Te mooi om waar te zijn. Hij wordt dan ook belazerd en zijn vrouw gaat er met de rijke koper vandoor, die bovendien van adel is. Thema helemaal van deze tijd: de rijken worden steeds rijker, staat vrijwel elke dag in de krant, en de armen steeds armer, nemen bovendien in aantallen toe. Klassenverschil, de geprivilegieerden, geboren met een gouden lepel in de mond, versus de burgerklasse, die in armoede vervalt. Henry ziet die juwelier voor zich, een man van middelbare leeftijd, kalend net als hijzelf, een beetje een buikje (gelukkig heeft hij daar geen last van), in een sjofel, grijs pak, terwijl hij de Grande Complication van IWC aan de baron, die een groene, loden jagersjas draagt, overhandigt. Minzaam buigend. En op de achtergrond, op haar tenen staand om ook een blik op het schitterende horloge (platinakast natuurlijk) te kunnen werpen, Adèle, zijn vrouw. Net in de veertig, bloedmooi, welke filmster is geschikt voor die rol? Hoe heten die jonge filmsterren van tegenwoordig? De naam Thekla Reuten schiet hem te binnen, Mireille Hoeks, Halina Reijn. Hij schudt wat met zijn hoofd, zou kunnen, maar erg enthousiast is hij niet. Anna Drijver. Afijn, is zijn probleem ook niet, althans niet op dit moment.

Hij noteert de scène die hij net heeft uitgedacht. Staat er tenminste iets op papier. Nou ja, op het beeldscherm dan. Hij slaat het document meteen op, want voor je het weet ben je zomaar een heel stuk tekst kwijt. Maar waar past die scène in? Dat komt later wel. Zoveel mogelijk scènes en beelden noteren. Die kunnen later wel in de goede volgorde gezet worden. Editen is de kunst.

Ondertussen is Charlotte geen moment uit zijn hoofd geweest. Charlotte heeft niets aan schoonheid ingeboet. Hij haalt zich voor de geest hoe ze er dertig jaar geleden uitzag. Mooi, jong, fris, met haar spitse neus en haar van nature geprononceerde lippen. Niet van die opgespoten lippen zoals meiden tegenwoordig wel hebben.

Die Adèle in het boek verlaat haar man voor een minnaar met geld. Of gaat ze haar passie achterna? Zoals hij zelf gedaan meent te hebben. Hij vond Charlotte destijds te gewoontjes. Hij herkent veel van zichzelf in het verhaal. Het is een uitdaging er voor de film zijn eigen draai aan te geven.

Hij wandelt om het zwembad heen naar de balustrade en kijkt over de rand naar beneden. In de diepte ligt de kronkelweg tussen de bomen. Geen auto te zien. Hij luistert. Die oude Porsche van George maakt anders genoeg lawaai. Alleen de cicaden leggen een deken van geluid over de vallei.

De rode en blauwe strepen van de Martiniparasol boven zijn hoofd werpen een paarse gloed over zijn witte shirt. Adèle, die haar man in de steek laat voor een baron. Hoe ziet Adèle eruit? Als Charlotte. Ja, dat is wel een aardig idee. Adèle heeft halflang, blond haar, een spitse neus en geprononceerde lippen (niet opgespoten), schrijft hij. Met haar staalblauwe ogen keek ze van haar man naar de baron. Ze merkte de geamuseerde blik van de baron op en moest inwendig lachen.

Gisteravond, toen Charlotte de trap was afgekomen, was hij zich doodgeschrokken. Dat oude schuldgevoel had hem, geheel onverwachts, weer overvallen. Ze hadden zich allebei heel volwassen gedragen. Bijna koel, alsof ze wat te verbergen hadden. Ze hadden bij elkaar gezeten op de bank, George in de leunstoel, en over vroeger gesproken. Herinneringen opgehaald aan hun studietijd in Amsterdam. Aan de kroegen waar ze elkaar beter hadden leren kennen, en afspraken om vervolgens samen naar Henry’s kamer aan de Overtoom te gaan om de nacht door te brengen, maar dat vertelden ze er niet bij.

Af en toe hadden ze elkaar aangekeken en gezegd: hoe is het mogelijk dat we elkaar zo weer ontmoeten!

‘Ik heb me vaak afgevraagd hoe het met je was, af en toe je naam ingetikt in Google en op Facebook, maar niks.’

‘Ik doe niet aan Facebook,’ zei Charlotte, ‘George ook niet.’ George grinnikte. Blijkbaar irriteerde haar dat, want ze voegde eraan toe: ‘Mag niet van George.’

‘Hoezo mag niet van George?’ zei George semi-verontwaardigd. ‘Als je een bepaalde status hebt, moet je je niet op de social media laten zien. Doet de minister-president ook niet.’

‘Trump twittert zich anders het apezuur,’ zei Henry.

‘Die man wil een boodschap uitdragen, maar ik heb in wezen niets te vertellen. Ik moet geld verdienen, een zaak draaiende houden.’

Henry schoof onrustig heen en weer op de bank naast Charlotte en keek in zijn lege whiskyglas. George greep naar de fles die naast hem op een tafeltje stond en schonk Henry nog eens in.

‘Nou ja,’ zei Henry op verontschuldigende toon, ‘ik zie het als een goede manier om in the picture te blijven. Als je tegenwoordig niet op de social media aanwezig bent, heb je blijkbaar niets te vertellen.’

‘Ik héb niets te vertellen,’ zei George.

Hoewel Henry graag had gehoord hoe het Charlotte in het leven was vergaan, en Charlotte vast ook wel zijn levensverhaal had willen horen, was het gesprek daar gisteravond niet verder over gegaan. Met George erbij leek het niet gewenst al te intieme herinneringen op te halen.

George hield de stemming erin met verhalen over zijn ervaringen (zeg maar gerust belevenissen) als filmproducer. Zoals hij het vertelde was zijn leven één groot avontuur en misschien was het dat ook wel. Hij had veel films geproduceerd, wat neerkwam op een stuk of tien in dertig jaar tijd, bekende films, sommige zelfs vermaard. Het Filmfonds, vertelde George, kon niet om hem heen, en toch was het telkens weer een strijd om de centen bij elkaar te krijgen voor een nieuwe film.

‘In Nederland gaat niets van een leien dakje.’ Hij leunde achterover in zijn stoel en stak zijn sigaar, die uitgegaan was, weer aan. Een dikke rookwolk wegwuivend zei hij: ‘Ik ben van plan er kapitaal uit Frankrijk bij te halen.’

‘Maar dan wordt het een Franse film,’ zei Henry.

‘Altijd beter dan een puur Nederlandse productie.’

‘Maar het scenario…’

‘Daar moet jij voor zorgen. Ik ben zakelijk, heb je zelf gezegd,’ zei George.

‘O, maar daar is niks mis mee,’ haastte Henry zich te zeggen.

‘Er schuilt ongetwijfeld een zekere schoonheid in zakendoen. Maar je kunt jezelf er niet in kwijt, als je begrijpt wat ik bedoel. Dat is met een speelfilm anders.’

‘Anders? Denk je dat echt? Heb je je hart in die eerste film van je kunnen leggen?’

Henry schudde zijn hoofd.

Hij had vlak na zijn afstuderen aan de Filmacademie de kans gekregen een speelfilm te maken. Low budget weliswaar, maar een film naar eigen idee. Een film over een jongeman die op het platteland opgroeit en op een gegeven moment naar Amsterdam trekt omdat hij denkt dat het ware leven zich daar afspeelt. Wat natuurlijk vies tegenvalt. Hij komt in een wereld van seks en drugs en rock ’n roll terecht, de wereld waarin Henry zelf destijds ook ronddoolde. Hij redt het niet, zodat hij ten slotte met hangende pootjes terugkeert naar de provincie. De film was enorm afgekraakt en had ondanks de hippe soundtrack met bands die op dat moment in waren nauwelijks bioscoopbezoekers getrokken.

‘Het is niet gemakkelijk om je hart en ziel in een film te leggen.’

‘Dat bedoel ik. Daar heb je rust en ruimte om te denken voor nodig. En geen geldzorgen. Daar zorg ik voor, oké, voldoende budget en gemoedsrust, zodat jij je alleen maar aan het creatieve werk hoeft te wijden. Alles in het leven draait in wezen om geld, nietwaar Charlotte?’ zei George, terwijl hij van Henry naar Charlotte keek. ‘Charlotte heeft in het verleden haar portie ellende wel gehad.’ Henry zag aan Charlottes gezicht dat ze die opmerking niet prettig vond. Ze beet op haar onderlip en sloeg haar ogen neer. ‘Nou ja,’ zei George, ‘laten we het daar maar niet over hebben.’

Tegen twaalven houdt Henry het niet meer vol. Hij besluit een duik in het zwembad te nemen. Hij zwemt een paar baantjes en blijft dan met de zon op zijn gezicht en gesloten ogen ronddobberen.

Waar doelde George op toen hij zei dat Charlotte het moeilijk had gehad? In de tijd dat hij haar kende speelde geld voor geen van beiden een rol.

Hij hoort nu toch duidelijk motorgeronk. Soms luider, dan weer wegstervend; terugschakelen, opschakelen, toeren maken. George rijdt altijd als een gek.