ONTWORTELING

JANINE KEIJSER

Uitgegeven door Uitgeverij Doornwater

Snijdershof 34, 1713 WD Obdam

www.uitgeverijdoornwater.nl

Titel: ‘Ontworteling’

Auteur: Janine Keijser

Omslagontwerp: Janine Keijser / To-taal Communicatie

Opmaak: Studio Van Elten

Ebook productie: Epublicist

Eerste druk 2023

ISBN/EAN 9789083361246 | NUR 332

© 2023, Janine Keijser

Niets uit deze uitgave mag openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, internet of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur en de uitgever. Elke gelijkenis met bestaande personen of gebeurtenissen berust op louter toeval.

Voor mijn lieve en dappere neefje ‘Wout’, die ondanks alle duisternis, zijn licht laat schijnen op deze wereld

PROLOOG

‘Everything on the earth has a purpose,
Every disease a herb to cure it, and every person a mission.
This is the Indian theory of existence.’

Christine Quintasket ~ Hum-ishu-ma (1884-1936)

‘Klik, klak, klik, klak.’

Het onheilspellende geluid weerklonk in mijn oren. Ik moest hier weg. Maar waar kon ik heen? In het donker was er geen weg te onderscheiden. Was er überhaupt wel een pad?

‘Klik, klak, klik, klak.’

Kwam het dichterbij? Ingespannen luisterde ik naar de bosgeluiden om me heen. Waar was mijn belager? Ik wist dat hij in de buurt moest zijn. Ik kon niets anders doen dan het op een lopen zetten. Takken sloegen in mijn gezicht en maakten striemen op mijn armen. Een spin kroop omhoog over mijn been en muggen zogen zich vast in mijn huid. Bijna struikelde ik toen ik met mijn blote voeten in de modder bleef steken, maar ik strompelde verder door de dichte begroeiing van de jungle. Verder de duisternis in.

‘Klik, klak, klik, klak.’

Het geluid klonk vlak achter me. Hijgend draaide ik me om. In een flits zag ik twee glimmende ogen. Ondanks de warme nacht liep het koude zweet me langs de rug. Mijn handen trilden. Een moment verstijfde ik, maar de adrenaline gaf me de moed om verder te rennen. Ik voelde de vermoeidheid in mijn benen niet langer.

‘Klik, klak, klik, klak.’

Hij maakte de klanken met zijn tong. Het riep beelden bij me op van een groot huis met een kleine, donkere kamer waarin alleen een bed stond. Ik huiverde toen ik de energie van mijn belager naar me voelde reiken. Het was alsof hij me kon aanraken met zijn gore handen. Ik keek achterom en zag niets dan bomen, maar instinctief wist ik dat hij me op de hielen zat. Alsof ik zijn adem in mijn nek kon voelen.

‘Klik, klak, klik, klak.’

Vechtend tegen de uitputting ging ik door. Ik struikelde over boomstammen en kuilen, tot ik water hoorde ruisen. Met mos bedekte rotsen lieten een glinsterend spoor na in het vale schijnsel van de maan. Ik waadde door het water in de hoop dat hij mijn sporen dan niet meer kon volgen. Mijn voeten gleden weg en ik viel achterover. Het lukte me ternauwernood een gil te onderdrukken toen ik tegen een grote kei belandde. Met een scherpe pijn aan mijn hoofd keek ik naar de maan. Waar bleef de verlossing?

Maar de wachter van de aarde was onverschillig voor mijn leed. Bij haar schaarse licht zag ik een grote gestalte boven me in de boom hangen. Bungelend aan een hoge tak in de lichte bries. Het bloed in mijn aderen leek te bevriezen. Was ik te laat?

‘KLIK, KLAK, KLIK, KLAK.’

Er was geen tijd meer om hem te redden, geen tijd meer om mezelf te redden. Een stem in mijn hoofd zei dat ze me had gewaarschuwd. Dat ze had voorzien dat het zo zou eindigen.

‘Maak me wakker!’ hoorde ik mezelf schreeuwen. ‘De dag moet nog beginnen!’

Maar de stem overstemde me. ‘Dit is niet het begin, dit is het einde.’

Ik vermoedde dat ze gelijk had, maar ik kon het niet opgeven. Nooit. Dit was mijn missie.

Ik keek de maan recht aan. ‘Laat het einde dan maar hier beginnen.’

1

‘Hallo, ik ben Lara. Jurist, journalist, documentairemaker én wereldverbeteraar.’ Hij klonk geamuseerd. ‘Stel jij je zo voor aan potentiële opdrachtgevers?’ De arrogantie spatte van zijn knappe gezicht.

Wat doe ik hier? dacht ik. ‘Wat wil je precies van me?’ vroeg ik zo vriendelijk mogelijk.

Hij raakte even mijn schouder aan. ‘De vraag is wat ik voor jóú kan betekenen. Hoeveel wil je van mij voor deze opdracht?’

Ik had de neiging om de maaltijd, die ik thuis snel naar binnen had gewerkt om op tijd in Amsterdam-Zuid te kunnen zijn, over zijn leren schoenen uit te kotsen. ‘Ik kan niet zomaar op heel korte termijn wekenlang weg, Remco.’

‘Je hebt je honden toch niet meer?’

Hoe kon deze tactloze bal een organisatie runnen die inheemse gemeenschappen hielp in Zuid-Amerika?

‘Ze zijn inderdaad allebei vorig jaar overleden.’

‘Na alle zorgen voor die beestjes die je had geadopteerd, geeft dat nu een hoop vrijheid, niet?’

Ik slikte mijn emoties en mijn weerwoord in. Het had geen zin om een botte lul uit te leggen dat dieren voor mij net zo belangrijk waren als mensen.

Hij vatte mijn stilzwijgen op als een onderhandelingstactiek. ‘Je zult wel druk bezet zijn sinds je succes met je onderzoek naar illegale ontbossing voor palmolie in koek, snacks en schoonmaakmiddelen. De milieuorganisatie die jou had ingeschakeld, heeft er in ieder geval flink wat extra donaties door in de wacht gesleept. Puik werk, darling.’

Ik wilde zeggen dat het mij niet om fondsenwerving te doen was maar om het creëren van bewustwording, maar hij sprak alweer verder.

‘We betalen de uren die je steekt in research, plus een leuk extratje omdat het nogal kort dag is. En natuurlijk vergoeden wij alle onkosten: de vlucht, je verblijf, et cetera.’

Bedachtzaam wreef ik over mijn bovenlip. Ik had altijd al een keer naar de Amazone willen afreizen. Dit was mijn kans. Als ik deze opdracht aannam, zou ik twee vliegen in één klap slaan. Ik zou eindelijk mijn jeugddroom om midden in de wildernis van de Amazone te verblijven, ver weg van de menselijke beschaving, waarmaken. Daarnaast zou ik iets kunnen betekenen voor de natuur en de mensen die daar nog het dichtste bij stonden en onze bescherming hard nodig hadden. Maar was het op dit moment wel verstandig om naar Brazilië af te reizen als milieuactiviste?

‘Je zult niet alléén reizen, uiteraard.’ Remco’s luide stem met die lijzige intonatie haalde me terug uit mijn gedachten.

‘Aha.’ Als hij zichzelf zou opwerpen als mijn reisgenoot, dan zou ik afhaken.

‘Een van mijn werknemers, Lukas, spreekt Portugees en is al vaker in het gebied geweest. Wij hebben jaren terug via een Braziliaanse organisatie contact gelegd met een stam in het Amazonewoud. Deze indianen…’ Hij schraapte zijn keel. ‘Inheemsen, moet ik eigenlijk zeggen.’

‘Ligt dat gevoelig?’

‘Nou, ze noemen zichzelf liever inheemsen, of de “oorspronkelijke bewoners”. Zij leven al generaties lang op plekken die nu worden bedreigd door de illegale ontbossing. Met hulp van die Braziliaanse milieuorganisatie hebben we het land weten op te kopen. Daarnaast hebben we investeringen gedaan om hun leefgemeenschap zelfvoorzienend te maken in tijden waarin ze niet meer alleen van het jagen en verzamelen kunnen leven,’ zei hij op onderwijzende toon.

‘Hebben ze volgens de wet niet al recht op het land waar ze van oudsher wonen? Waarom hebben jullie het land moeten opkopen?’ vroeg ik.

‘De overheid daar is gevoeliger voor economische motieven dan voor sociaal geprevel, en waar niet trouwens? Daar weet jij toch alles van, gezien je palmolieproject? Mijn adagium is: bestrijd het kwaad met zijn eigen middelen. Je kunt meer bereiken met geld dan met gelul over rechten, daarom heeft mijn organisatie successen geboekt met het behoud van inheemse gebieden waar andere ngo’s faalden.’ Hij lachte zelfvoldaan en pakte zijn gin-tonic van het tafeltje voor ons. ‘Het gaat om het resultaat, nietwaar?’

‘En waar leven deze gemeenschappen nu dan van?’

‘In onze projectgebieden worden op kleine schaal gewassen verbouwd. De vrouwen maken etherische oliën en zalfjes die wij voor ze verkopen. Met ons geld en hun kennis van inheemse planten hebben we samen een kwekerij en een werkplaats opgezet.’ Hij spreidde zijn handen. ‘Onze stichting ontvangt een gedeelte van de opbrengst, dus het levert beide partijen iets op én het regenwoud wordt op deze wijze gespaard – beter dan wanneer het land in handen valt van de bosmaffia.’

‘De bosmaffia? Zitten jullie projecten op een gevaarlijke locatie?’

‘Nou, blaffende honden bijten niet, hè?’ Hij gaf me een speels bedoeld kneepje in mijn arm. ‘Zolang je met Lukas meereist, kan je weinig gebeuren. Ze leggen daar niet zomaar Europeanen om, haha.’

Ik trok mijn wenkbrauwen op.

Toen hij zag dat zijn ironisch bedoelde opmerking me weinig geruststelde, vervolgde hij: ‘De afgelopen tien jaar heeft Lukas zonder problemen naar de dorpen kunnen reizen. Er wonen miljoenen mensen in de Amazone. En ja, de leefgebieden van de inheemsen worden voortdurend bedreigd, maar alleen die paar activisten die openlijk de strijd aangaan, moeten uitkijken voor hun hachje. Voor een slimme meid als jij...’

Terwijl Remco het gevaar achteloos wegwuifde, bekeek ik hem eens goed. Zijn lange, afgetrainde lichaam was in een strak maatpak gestoken dat een dure smaak verried. Zijn volmaakt symmetrische gezicht had te weinig lijntjes voor zijn tweeënveertig jaar, waardoor ik vermoedde dat hij weleens een spuitje in zijn voorhoofd liet zetten. Was het een vooroordeel dat ik een man die zoveel aandacht en geld besteedde aan zijn uiterlijk maar moeilijk kon zien als de oprichter en bestuurder van een ideële stichting? Hij zal er vast voor hebben gezorgd dat hij er een goed salaris aan overhoudt, dacht ik toen ik naar zijn duur ogende horloge keek.

Remco grijnsde breed toen hij doorhad dat ik hem van top tot teen opnam. ‘Ziet dat vriendje van je er nog steeds uit als een ongewassen activist of is hij inmiddels volwassen geworden en kleedt hij zich als een echte man?’

‘Sebastian hoeft niet veel tijd aan zijn uiterlijk te besteden om er goed uit te zien,’ zei ik met opeengeklemde kaken. ‘Maar ik wil graag even terugkomen op wat je daarstraks vertelde. Je zei dat je een probleem hebt omdat er momenteel geen producten worden geleverd vanuit de Amazone en dat je mij wilt inschakelen om uit te zoeken wat er speelt. Betekent dit dat je zelf geen contact meer hebt kunnen leggen met de inheemsen?’

‘Dat klopt, er is van hun kant geen communicatie meer geweest sinds een paar maanden terug, en dat is ongebruikelijk.’

‘En via de Braziliaanse organisatie die heeft geholpen het project op te zetten? Heb je al contact met hen gehad?’ Ik streek een wilde pluk van mijn blonde haren terug achter mijn oor.

Remco schudde zijn hoofd, waarbij zijn met gel bewerkte haar netjes in model bleef zitten. ‘Het contact loopt wat stroef. Zij zijn wat terughoudender sinds de regering daar het milieubehoud tot een minimum heeft beperkt en dit soort organisaties niet meer steunt, dus ik weet niet of ik van hun kant veel medewerking kan verwachten momenteel.’ In gedachten verzonken nipte hij aan zijn lege glas.

Ik dronk mijn wijntje op en pakte een nieuw glas bij de jongeman die rondliep met een dienblad vol rood, wit en rosé. ‘Niet iedereen laat zich door het rechtse beleid afschrikken, neem ik aan?’

‘Ach nee, ik heb wel contact met een gids die bekend is met onze projecten, maar hij heeft de laatste tijd geen mogelijkheid gezien om naar het gebied af te reizen. Ik hoop wel dat ik kan regelen dat hij met jou en Lukas meegaat om de situatie in beeld te brengen, omdat hij de inheemsen daar kent.’

‘Wat wil je nu precies van mij?’ herhaalde ik mijn vraag van eerder op de avond.

Hij klemde zijn gebleekte tanden stevig op elkaar en zoog een hap lucht naar binnen voor hij sprak. ‘Ik wil natuurlijk positieve publiciteit voor de projecten van mijn stichting.’

‘Uiteraard.’ Ik kuchte.

‘En je moet een aantal zaken voor me uitzoeken. Ik kan jouw ervaring als onderzoeksjournalist en je juridische achtergrond goed gebruiken.’ Hij leek er al van uit te gaan dat ik de opdracht zou aannemen.

‘Wat voor zaken?’

Remco keek schijnbaar achteloos om zich heen, kwam een stap dichterbij en boog zich naar me toe. ‘Ik wil iets meer weten van een aantal Europese bedrijven die in de buurt van mijn gebied misschien iets van plan zijn met mijn grond.’

‘Ben je bang dat er kapers op de kust zijn? Wat voor vermoedens heb je precies?’

‘Ik zal je vertellen wat ik weet en wat ik nog wil uitzoeken, maar niet voordat je aan boord bent.’

Ik stond een moment in tweestrijd.

Verwachtingsvol keek hij me aan.

Ik kon mijn nieuwsgierigheid nauwelijks bedwingen. Iets in mij zei me dat deze opdracht een gouden kans was om mijn missie uit te dragen. ‘Oké, steek maar van wal.’

Hij grijnsde breed. ‘Om bij de scheepsmetaforen te blijven: maak je borst maar nat, ik zal je erdoorheen loodsen.’

Ik lachte als een boer met kiespijn. ‘Gooi de trossen maar los dan.’

2

‘Ik heb je hulp nodig, Jack.’ Ik zag dat ze de bui al voelde hangen. Er is dan ook weinig wat je verborgen kunt houden voor je tweelingzus.

Jacky schudde haar hoofd en keek me met haar felblauwe ogen aan. ‘Moet ik je weer helpen om de wereld te redden?’ Ze gaf mij en Charlotte, onze beste vriendin, een mok dampende chocolade-havermelk en nestelde zich in de grote fauteuil naast haar Franse balkonnetje dat uitkeek over de Amsterdamse grachten.

‘Geen onbesuisde acties meer, hè?’ Charlotte zat naast me op de bank, met een spottend glimlachje op haar gezicht.

Ze zei het zo cynisch dat ik even moest slikken. We kenden elkaar van onze rechtenstudie en Charlotte en Jacky waren nog altijd werkzaam in de juridische wereld. Voor de typische jurist was ik de antichrist. In de afgelopen jaren had ik als activistische journalist hier en daar op het randje van de wet gebalanceerd. Hoewel mijn vrienden me weleens verweten te impulsief te zijn in mijn acties, vond ik zelf dat ik volwassener was geworden.

‘Je hebt toch niet zomaar een opdracht aangenomen zonder je in de details te hebben verdiept hè?’ Ondanks Jacky’s korte kapsel en de paar pondjes die ze was aangekomen, leken we als twee druppels water op elkaar. Qua uiterlijk dan. Als het op karakter aankwam, was Jacky vaak net iets doordachter en verstandiger dan ik. Mijn strijdlust en haar gezonde verstand vormden echter een gouden combinatie. Ik wilde haar graag aan mijn zijde hebben, maar ik was me er van bewust dat zij op dit moment andere prioriteiten had.

Mijn blik ging naar haar steeds dikker wordende buik. ‘Ik heb mijn zaakjes op orde, Jack. En ik wil ook eigenlijk niet van je vragen om nu, naast je zwangerschap en je werk, ook nog onderzoek voor mij te doen, maar…’

‘Wat heb je daar dan?’ Charlotte pakte het briefje dat ik aan mijn zus had willen geven uit mijn hand. Ze tuitte haar gestifte lippen, die rood afstaken tegen haar bleke huid en lange, bruine haren.

‘Ik heb al wat research gedaan naar aanleiding van wat Remco, mijn opdrachtgever, me te vertellen had. Dit is een lijstje met namen van bedrijven en instanties waarvan ik graag nog de gangen wil nagaan.’

Charlotte stopte een stuk van de bosbessenmuffins, die ik mee had genomen om Jacky te paaien, tussen haar kiezen en zei met volle mond: ‘En nu wil je dat je zus onderzoek doet naar deze concerns? Omdat zij als propere jurist meer informatie kan achterhalen dan jij als exposure-journalist?’ Als volbloed Jordanese nam ze nooit een blad voor de mond.

Ik lachte schaapachtig. ‘Soms is het handig een beroep te kunnen doen op je netwerk.’

‘Het is dat we samen een geschiedenis hebben.’ Charlotte stak haar tong naar me uit en gaf het velletje papier door.

Jacky pakte het aan en wreef over haar strakgespannen trui. ‘Dit zijn niet de kleinste bedrijven; wat wil je precies achterhalen? En wat denk je dat ik hierin kan betekenen?’

‘Remco is bang dat een aantal van deze ondernemingen economische belangen heeft in het Amazonegebied. Hij wil dat ik achterhaal of het natuurreservaat, waar de inheemsen wonen die meedoen aan het project van Remco’s stichting, kans loopt te worden ondermijnd. Door mijn research geloof ik dat hij wel eens gelijk zou kunnen hebben en dat dit natuurgebied onder druk gezet wordt.’ Ik wees naar het briefje. ‘Niet alleen door deze grote Nederlandse bedrijven die actief zijn in Brazilië, maar misschien heeft zelfs onze overheid een vinger in de pap. Zou jij via je connecties bij justitie kunnen achterhalen of mijn vermoedens kloppen?’

Jacky gaf niet direct antwoord. Ik volgde haar blik naar de schoorsteenmantel en zag haar kijken naar een van de fotolijstjes met daarin een kiekje van ons met onze vader, breed lachend arm in arm. We waren feestelijk uitgedost ter ere van het huwelijk van een nicht van ons. Ik wist hoe moeilijk het voor mijn zus was dat papa niet meer op haar huwelijk aanwezig had kunnen zijn en dat hij nooit zijn eerste kleinzoon zou leren kennen.

Ik slikte. ‘Als je het niet wilt doen, moet je het ook eerlijk zeggen, oké?’

Charlotte vulde de stilte in die hier op volgde. ‘Ik zou voorzichtig wat kunnen rondvragen in Den Haag. Maar als de Nederlandse overheid ergens bij betrokken blijkt te zijn, heb je het niet van mij, hè?’ Ze keek me samenzweerderig aan.

‘Uiteraard,’ zei ik grinnikend. ‘Ik sta bij je in het krijt.’ Als beleidsmedewerker bij het ministerie had Charlotte de perfecte connecties om mogelijk interessante informatie bij los te krijgen.

Jacky zuchtte. ‘Luister Lara, ik wil deze bedrijven best voor je screenen, maar ik heb liever dat jij je research ook vanuit hier doet. Je weet uit eigen ervaring hoe gevaarlijk het kan zijn om je in de vuurlinie te begeven. Je moet ook om de thuisblijvers denken.’

‘Ik moet bekennen dat ik enorm over je in de rats heb gezeten toen je een paar jaar terug proefdieren ging redden in Londen. Ik was blij dat je vorige keer je onderzoek gewoon vanuit Nederland verrichtte,’ viel Charlotte haar bij.

‘Inderdaad, Lara. Dat kan nu toch ook?’

‘Dat wordt erg lastig in dit geval,’ zei ik, maar Jacky deed net of ze me niet hoorde.

‘Wat denk je van mama?’ vroeg ze zorgelijk. ‘Ze krijgt het aan haar hart als je haar vertelt wat je van plan bent. En daarnaast: je bent nu niet meer ongebonden, je hebt een vriend met wie je samen beslissingen zult moeten nemen. Wat vindt hij ervan?’

Charlotte lachte snerpend. ‘Als je een man je keuzes laat bepalen, is het einde zoek. Zeg nou eerlijk, vraag jij Alex ooit om toestemming? Voor wat dan ook?’

‘Dat is niet nodig als je verstándige keuzes maakt. En natuurlijk heeft Alex wel inspraak gehad in de belangrijkste beslissing van mijn leven.’ Jacky legde haar handen op haar buik. ‘Als je maar weet dat ik je dit keer niet kom redden als je je in een wespennest begeeft, Lara.’

‘Dat zal ik ook niet van je vragen, Jack.’ Onze band was onverbrekelijk, maar ik merkte nu al dat ik niet meer op de eerste plaats zou komen als de baby er eenmaal was. Daar zou alles voor moeten wijken. Ik gaf haar geen ongelijk als het ging om het nemen van risico’s in haar situatie. Ik zou Jacky en haar ongeboren kindje nimmer in gevaar willen brengen.

‘Sebastian begrijpt het als je gaat?’ vroeg Charlotte. ‘Een vent die je vrijheid wil inperken, daar moet je voor uitkijken, hoor.’ Sinds onze studietijd had ze met flink wat mannen gedatet en een paar kortstondige relaties gehad. Totdat ze een paar weken lang werd gestalkt door een rare snuiter die ze op Tinder had ontmoet, waarna ze de mannen volledig had afgezworen. Alleen voor een jonge versie van George Clooney zou ze nog een uitzondering maken.

‘Hij houdt me niet tegen.’

Jacky draaide zich naar me toe. ‘Maar hij heeft dus liever dat je niet gaat? Waarom begin je niet gewoon aan kids? Dan kunnen we samen moeder worden, dat zou toch mooi zijn?’

‘Hm,’ mompelde ik. Ondanks dat de relatie met Sebastian steeds serieuzer leek te worden, had ik nog bepaald geen kinderwens. ‘Kom op, Jack, als je niet zwanger was geweest, zou jij dan een kans hebben laten schieten om een van de mooiste gebieden ter wereld te bezoeken? Zeker als je dat kunt combineren met je werk én je levensmissie om de natuur en de wilde dieren te behouden?’

Jacky sloeg haar ogen ten hemel, stopte het briefje in haar kontzak en pakte vervolgens de schaal met muffins uit Charlottes handen. ‘Vooruit dan maar, ik kan je klaarblijkelijk niet op andere gedachten brengen. Ik zal voor je kijken wat ik kan achterhalen.’

‘Ik zal ook mijn best voor je doen, girl.’ Charlotte stootte me tegen mijn schouder. ‘Ga jij ondertussen de wereld maar redden.’

3

Het was niet de wekker die me wakker maakte zo vroeg op de ochtend, maar de sterke armen van Sebastian die hij om mijn naakte lichaam had geslagen. Zijn strelende handen en warme adem op mijn huid bezorgden me tintelingen. Toen ik mijn ogen opende, zag ik het verlangen in de zijne en met een intense kus spoorde ik hem aan om verder te gaan. Met zijn ene hand pakte hij mijn polsen vast, de andere omvatte mijn borst. Het gewicht van zijn lichaam drukte het mijne dieper in het matras. Zijn stotende bewegingen en de druk van zijn gespierde lijf maakten me licht in mijn hoofd. Vlak voor de climax hield hij in. ‘Weet je zeker dat je wilt gaan?’

‘Niet praten,’ fluisterde ik hees.

‘Misschien dat je nu wel naar me luistert?’

‘Straks. Ik beloof het…’

Even later lagen we in elkaars armen. Met mijn hoofd tegen zijn borstkas luisterde ik naar zijn versnelde hartslag en dacht aan het afgelopen halfjaar waarin hij steeds vaker bij mij was blijven slapen. Hij voelde vertrouwd, alsof ik hem al mijn hele leven kende. Toch was ik nog niet toe aan de volgende stap in onze relatie.

Alsof hij mijn gedachten kon lezen, duwde Sebastian me een stukje opzij en nam me taxerend op. ‘Wordt het niet eens tijd voor wat meer vastigheid? Je bent al een paar jaar je dertigste verjaardag aan het vieren…’ Hij lachte toen hij mijn blik ving. ‘Maar je lijkt geen dag ouder dan ik, hoor.’

‘Je bent zo jong als je je voelt, hè?’ Al was ik wat jaartjes ouder, Sebastian leek al meer klaar voor huisje-boompje-beestje dan ik.

‘Mijn ouders willen je onderhand ook een keer ontmoeten.’ Zijn familie woonde in België, waardoor een familiebezoekje al gauw een heel weekend zou worden.

‘Binnenkort…’ zei ik. ‘Echt. Maar nu heb ik eerst een zakenreis gepland staan… we moeten trouwens nodig opstaan.’ Ik draaide op mijn zij om mijn telefoon te zoeken, die nog steeds ergens in bed lag te snoozen.

Hij gaf me een tik op mijn billen. ‘Weet je Lara, ik heb er geen goed gevoel bij.’

‘Jij slaat anders ook zelden een mogelijkheid af om op te komen voor de dieren en het milieu,’ kaatste ik terug.

Ik had Sebastian twee jaar eerder leren kennen in een gemeenschappelijke strijd tegen dierproeven. Hoewel hij inmiddels een goede baan had in het bouwbedrijf van zijn oom, stond hij gepassioneerd op de barricades als er misstanden aangekaart moesten worden.

‘Als je ergens apen wilt bevrijden uit een laboratorium ben ik van de partij, maar helemaal naar het andere eind van de wereld vliegen om een of andere kwal te helpen met zijn stichting vind ik niet zo passen bij onze wens om het klimaat zo weinig mogelijk te belasten.’

‘Daar heb je een punt, al is het nu een beetje te laat om het hier over te hebben. Ik moet al bijna op Schiphol zijn,’ zei ik gejaagd toen ik zag hoe laat het was.

‘Ik heb het gevoel dat die Remco jou wil versieren, Lara. Ik denk dat hij een oogje op je heeft.’ Er klonk jaloezie door in zijn stem.

‘Hij gaat niet mee, dus maak je geen zorgen. En bovendien val ik op jongere mannen.’ Ik kuste zijn lippen. ‘Niet boos zijn, Sebas. Dit is echt belangrijk voor me.’

‘Waarom ben je ook zo verdomde lekker?’ Hij pakte mijn schouders beet. ‘Maar wil je me wel beloven dat je direct naar huis komt als er iets niet in de haak is? Of als het daar te gevaarlijk is?’

Ik knikte vaag.

‘Ik heb je woord nodig.’ Hij kende me langer dan vandaag.

‘Ik beloof het,’ mompelde ik, terwijl ik aanstalten maakte om op te staan.

‘Als ik je straks wekenlang moet missen, laat jij nú nog maar even op je wachten.’ Hij trok me terug in bed en zoende me hartstochtelijk, alsof het de laatste keer was.

‘Gaat die kakker nou toch mee?’ Sebastian haalde een hand door zijn warrige, donkerbruine haren en gebaarde vol argwaan naar de incheckbalie. Achteraan in de lange rij stond Remco in een net pak naast een forse man van middelbare leeftijd die gekleed was in een kaki broek en een trui in een groene schutkleur. Mijn reisgenoot leek zich al te hebben voorbereid op een tocht door de jungle.

‘Ik geloof van niet.’ Ik trok een grimas.

‘Shit, hij komt hierheen.’ Sebastian ging druk in de weer met het vastzetten van alle loshangende banden van mijn rugzak.

‘Goedemorgen.’ Remco keek op zijn dure horloge. ‘Wij staan al even op je te wachten, Lara.’

Met een lichte blos op mijn wangen dacht ik aan de reden van mijn late arrival. ‘Ik ben nog op tijd, of niet?’

‘Dat wel, maar ik moet er alweer vandoor. Ik had je nog even willen spreken.’ Hij wees naar mijn reisgenoot. ‘Je zult nu zelf kennis moeten maken met Lukas. De klok loopt door en ik heb een belangrijke afspraak. Goede reis.’ Hij gaf me een kneepje in mijn bovenarm en liep al naar de uitgang toen Sebastian eindelijk opkeek.

‘Wat een zak. Hij herkent me vast en zeker, en dan net doen of ik niet besta.’ Hij trok zijn neus op in een afkeurend gebaar.

‘Jij zei anders ook niets tegen hem.’ Ik dacht terug aan de keer dat ik Remco was tegengekomen op een borrel en Sebastian me kwam ophalen. De twee hadden elkaar meteen al niet kunnen luchten of zien. Remco had Sebastian aangezien voor de kelner en hem de opdracht gegeven een koel biertje voor hem te halen. Sebastian had hem gevraagd of hij dacht dat een koud drankje echt zou helpen tegen de hete aardappel in zijn keel. Ik had tussenbeide moeten komen om te voorkomen dat de twee elkaar in de haren vlogen. ‘Misschien moet je voorbij zijn protserige maniertjes kijken.’

‘Dan zie ik niets dan gebakken lucht.’ Sebastian greep me vast. ‘Zie jij wel wat in hem dan?’

Resoluut schudde ik mijn hoofd. ‘Kom, we gaan kennismaken met Lukas. Hij ziet er in ieder geval niet uit als een verwaande kwast…’

‘Vooruit dan maar.’ Sebastian pakte mijn rugzak op en volgde me naar de incheckbalie die was geopend voor de vlucht naar Porto Velho.

‘Ik sluit straks achteraan hoor,’ zei ik snel tegen een aantal mensen dat ons boos aankeek omdat we leken voor te dringen. ‘Hallo, Lukas.’ Ik stak mijn hand uit naar de potige blonde man met het borstelige snorretje.

Lukas snoot eerst luidruchtig zijn neus in een zakdoek en drukte me daarna opgewekt de hand. ‘Hoi, Lara. Ik heb al het een en ander over je gehoord!’

Achter mijn rug veegde ik de onzichtbare bacillen af aan mijn jeans.

‘En dit is mijn vriend, Sebastian.’ Ik gaf hem een zetje in zijn rug.

‘Leuk je te ontmoeten,’ zei de grote man vriendelijk.

Toen Lukas hem joviaal begroette, zag ik Sebastian eindelijk wat ontspannen. Hij vroeg hem over zijn werk, de reis die we gingen maken en de plekken die we zouden bezoeken. Daarna nam hij me even apart. ‘Het lijkt me een aardige kerel.’

‘Gelukkig maar,’ zei ik opgelucht. ‘Wil je je zorgen nu een beetje loslaten? Ik red me wel, hè? Ik heb vaker met dit bijltje gehakt.’

‘Rare woordkeuze voor iemand die strijdt tegen de ontbossing.’ Speels kneep hij me in mijn zij. ‘Ik weet heus wel dat je vaker zonder mij op pad bent gegaan en ik weet ook dat je dit kunt, maar je moet beseffen dat een man nou eenmaal graag zijn meisje wil beschermen.’ Met een kleine twinkeling in zijn diepbruine ogen vervolgde hij: ‘Ik wil belangrijk zijn voor jou. Wil je daar, als je op reis bent, over nadenken?’

Ik sloeg mijn armen om hem heen. ‘Je bent belangrijk voor mij.’

‘Laat me dat dan ook merken. Laat me meer toe in je leven. Is het niet tijd voor de volgende stap in onze relatie?’ Hij gaf me mijn rugzak aan. ‘Denk er gewoon over na.’ Met een lange zoen nam hij afscheid.

Ik keek hem na tot hij uit het zicht verdween. De lichte brok in mijn keel spoelde ik weg met een slok water uit het flesje dat ik niet gevuld mee mocht nemen langs de security.

‘Klaar om door de controle te gaan?’ Lukas stond naast de rij te wachten tot ik mijn boardingpass had bemachtigd.

Ik knikte.

‘Mooi. Dan kunnen we daarna nog snel wat te eten halen voor we het vliegtuig in moeten. Ik vind die maaltijden aan boord maar niks.’

Een klein uur later zaten we naast elkaar in het vliegtuig op weg naar Porto Velho, een van de grotere steden in het westen van Brazilië. Vanuit de deelstaat Rondõnia zouden we met een gids doorreizen naar de Amazone. Ik had Lukas het hemd van het lijf willen vragen over het leven in dit verre land en zijn ervaringen in het Amazonegebied, maar zodra we opstegen viel hij in slaap. Door zijn gesnurk lukte het me niet om zelf ook te slapen. Ik bekeek hem van opzij, een echte globetrotter leek hij me niet. In mijn hoofd had ik een heel ander beeld gehad van de avonturier met wie ik op stap zou gaan. Mijn gedachten dreven af naar Sebastian en vervolgens naar het grootste regenwoud ter wereld, met meer planten en dieren dan ik kon bevatten. Een regenwoud van miljoenen vierkante meters verspreid over negen landen, het grootste gedeelte ervan in Brazilië. Een gebied zo groot en zo belangrijk voor het ecologische evenwicht van de aarde dat ik me nietig voelde. Toch was het alsof ik met deze missie deel uitmaakte van iets heel wezenlijks. Ik snapte wat Sebastian bedoelde: iedereen wil zich betekenisvol voelen. Deze reis, deze missie zou niet alleen mij iets brengen, maar misschien vele andere mensen en ook dieren.

Met een diep, dankbaar besef dat ik een van de mooiste avonturen van mijn leven tegemoet ging, droomde ik weg tot we de oceaan achter ons hadden gelaten en er land in zicht kwam.

4

‘Estamos procurando o guia que mora aqui? Tiago?’

Lukas sprak de taal vloeiend, dat was een groot voordeel.

‘Eu já volto,’ zei de gezette vrouw achter de balie van het autoverhuur- annex reisbureautje binnensmonds, terwijl ze haar behoorlijke achterwerk naar ons toekeerde.

‘Wat zei ze?’ vroeg ik.

‘Ze komt zo terug, ze gaat onze gids halen.’ Lukas veegde het zweet van zijn voorhoofd en pakte een bidon uit zijn backpack.

Nadat hij een paar flinke slokken had genomen, pakte ik de fles van hem aan. Het water smaakte naar zijn zoute transpiratievocht. Haastig zocht ik in mijn rugzak naar een versnapering om de smaak te neutraliseren, toen er een knappe man binnenstapte door het vliegengordijn van felgekleurde slierten dat in de deuropening achter de balie hing.

‘Oi!’ De goedgebouwde man gaf Lukas een hand. Zijn blik was hard, niet koud maar gedecideerd. Toen hij mij een hand gaf, verzachtte zijn uitdrukking en heette hij ons welkom in zijn land.

‘Oi,’ zei ik. Geïntrigeerd keek ik in zijn bruine ogen, die fonkelden als die van een kat. Zijn krachtige handdruk en ferme uitstraling waren licht intimiderend. Ik vermoedde dat de man twee gezichten had, twee kanten van dezelfde medaille: passie. Een levenslust die je kan optillen naar grote hoogten, maar die ook heel makkelijk kan omslaan in een vurige woede. Er straalde een energie van hem af die je niet bij veel mensen tegenkomt. Alleen al zijn aanwezigheid maakte dat de vermoeidheid van de lange vlucht van me afviel. Ik kreeg weer zin om op pad te gaan.

Hij gaf Lukas een stevige klap op zijn schouder en zei iets in het Portugees. Met een licht gepijnigde trek op zijn roze gezicht sprak Lukas opgewonden met de man die hij twee jaar terug voor het laatst had gezien. Na de gebruikelijke plichtplegingen overlegden ze nog het een en ander in de taal die ik moeilijk kon verstaan, ondanks dat ik redelijk Spaans sprak.

‘Ik spreek ook Engels als dat makkelijker is,’ zei hij met een welwillend knikje in mijn richting.

‘Dat is erg fijn, Tiago.’

Hij gebaarde Lukas en mij met hem mee te lopen naar de omheinde parkeerplaats naast het kantoortje. We volgden hem naar de wirwar aan auto’s en busjes.

‘Jullie hebben een goede wagen nodig. In de Amazone, in ieder geval het gebied dat jullie willen bereiken, heb je meer nodig dan een SUV.’

Ik wist dat het ijdele hoop was te vragen naar een elektrische auto die zo’n duizend kilometer zou kunnen rijden zonder tussentijds opgeladen te worden. Het voelde wat wrang dat we het regenwoud in zouden gaan met een benzinewagen terwijl oliegiganten als Shell en Texaco een ravage hadden achtergelaten in de jungle. Er was helaas geen andere manier, dus had ik me er maar in te schikken.

‘Ik dacht dat je met ons mee zou gaan als gids,’ zei ik tegen Tiago, die een paar jaar ouder leek te zijn dan ik.

‘Ik heb het erg druk, een paar weken weg zal moeilijk gaan,’ zei hij met een aarzeling.

‘Hadden we niet met Remco afgesproken dat deze man onze reisbegeleider zou zijn?’ vroeg ik in het Nederlands aan Lukas.

‘We hebben je echt nodig voor de reis,’ verwoordde hij mijn bezwaar in het Engels. ‘Valt er niet wat te regelen? We moeten ons project in de Amazone bezoeken, waarvoor we ongeveer een week nodig hebben. Ik kan de betalingen die je misloopt vergoeden?’ Hij keek erbij alsof hij lichtelijk hulpeloos zou zijn als Tiago zijn aanbod zou afwijzen.

‘Is het niet gevaarlijk voor ons om alleen door de Amazone te reizen?’ Ik was bang dat we daadwerkelijk weerloos zouden zijn als ik alleen met Lukas op pad zou moeten.

‘Het is zeker niet aan te raden daar te reizen zonder iemand die het gebied op zijn duimpje kent en die weet hoe te handelen in het geval er zich iets voordoet,’ antwoordde Tiago bevestigend.

‘Wat zou zich kunnen voordoen?’ vroeg ik met een onbehaaglijk gevoel.

‘In de Amazone kan er van alles gebeuren. Zeker als je je niet goed voorbereidt.’

‘Dus je gaat mee,’ zei Lukas met een niet al te beste pokerface.

Tiago hief zijn handen in een verontschuldigend gebaar. ‘Je zult het moeten overleggen met mijn partner, zij gaat over de zakelijke kant. Het is nu sowieso te laat op de dag om te vertrekken, in deze hitte.’

‘Waar slapen we vannacht dan?’ informeerde ik.

‘Ik kan wel wat regelen,’ zei Tiago. ‘We hebben nog plek in een van de caravans.’

Ik keek naar het woestijnachtige terrein achter het reisbureautje en zag een stel verouderde caravans staan. Het was niet aanlokkelijk om daar de rest van de dag te moeten doorbrengen. Ik had al op pad gewild, maar Tiago had gelijk wat de hitte betrof.

‘Is het hier altijd zo benauwend heet?’ vroeg ik met een blik op Lukas, die nog steeds peentjes zweette. Hij had zijn shirt uitgetrokken en bette zijn oksels ermee. De flinke bierbuik die hij had gekweekt stak spierwit af tegen zijn ietwat gebruinde benen en armen.

‘Nee, het was hier vroeger een stuk koeler in deze tijd van het jaar. De afgelopen decennia is er in hoog tempo steeds meer oerwoud gekapt of in brand gestoken. Je merkt het verschil, het wordt hier beduidend warmer en dat is geen goed teken.’

Lukas schudde zijn hoofd. ‘Het is niet om uit te houden.’

‘Verdwijnt er hier in de buurt ook veel oerwoud?’ vroeg ik.

‘De afgelopen twintig jaar is er veel gekapt, maar de laatste jaren wordt het steeds erger. Er is hier geen oerbos meer te vinden, je moet tegenwoordig een heel stuk rijden om echt in de jungle terecht te komen.’ Tiago’s gezicht verhardde.

‘Wat verschrikkelijk.’ Ik wist niet goed wat ik nog meer kon zeggen.

Lukas verbrak de stilte die viel. ‘Als we hier overnachten, heb ik dan je woord dat we morgenvroeg vertrekken?’

‘Als jullie het met elkaar eens worden, zal ik morgen mee op pad gaan.’ Tiago wees naar de vrouw die nu achter de balie zat en met ongeïnteresseerde blik in onze richting keek.

Terwijl Lukas binnen over de prijs onderhandelde, liep ik naar het stuk land waar de caravans stonden. Ondanks de paar bomen die waren aangeplant in de rode aarde, was het hier net zo heet als aan de voorzijde, doordat de zon vol op de achterkant stond. Ik zette mijn zonnebril in mijn haren en stapte een kampeerwagen in om die van binnen te bekijken. Ik had de neiging mijn bril weer op te zetten; de ruimte was zo volgestouwd met kleurrijke prullaria dat het pijn deed aan mijn ogen. Me afvragend of ik de slaap zou kunnen vatten terwijl er tientallen felgekleurde poppen achter, naast en zelfs op het bed lagen, maakte ik aanstalten de caravan weer uit te stappen. Ik slikte toen ruwe vingers mijn pols vastgrepen en ik hardhandig terug de wagen in werd getrokken.

Verschrikt draaide ik me om. Een paar groengele kijkers in een donkere, gerimpelde huid keek me sluw aan. Een oud, gebogen vrouwtje dat zich ergens in de caravan schuil had gehouden, stond vlak voor me met een van de poppen in haar hand. Brabbelend sprak ze een paar woorden die ik niet kon verstaan.

‘Sorry, ik spreek geen Portugees, wel Engels. Verstaat u mij?’

Het vrouwtje siste iets terug. Kromme vingers met lange nagels met rouwranden grepen mijn witte shirt beet en ze duwde de pop omhoog, bijna tegen mijn neus.

Ik deed een stap naar achter, en zag Tiago in de deuropening verschijnen.

‘Dus je hebt mijn grootmoeder ontmoet.’ Hij zei het op een vreemde toon, net of hij haar liever voor me verborgen had gehouden.

Ongelovig keek ik van de lange, energieke en knappe dertiger naar het kleine, kromme omaatje met de onaangenaam priemende ogen. Ik zag geen overeenkomsten.

Het oude vrouwtje begon opnieuw te brabbelen in een taal die mij geheel vreemd was, een inheemse taal, vermoedde ik.

‘Het zijn speciale poppen, vertelt ze. Ze hebben allemaal bepaalde krachten. Ze zegt,’ vertaalde Tiago, ‘als er kwade geesten zijn, gebruik ik haar krachten om ze uit te drijven.’ Hij richtte zijn wijsvinger op de pop die zijn oma vasthield. Het was een rafelig stoffen meisje in een rood gewaad.

In rap tempo sprak zijn grootmoeder door terwijl ze het gerafelde ding weer op het bed legde en toedekte met een laken alsof het een levend wezen was.

‘Aha.’ Ik vroeg me af of ze haar uitdrijvingsritueel zojuist op mij had willen uitvoeren, maar nu Tiago er was, had ze ineens een beduidend minder vijandige uitdrukking op haar gezicht. De oude vrouw gebaarde me zelfs naast haar op het bed te komen zitten. Enigszins vertwijfeld nam ik plaats.

De gids lachte om mijn voorzichtigheid. ‘Ze kan er soms wat boos uitzien, maar dat komt omdat ze nieuwelingen eerst op de proef wil stellen. Ze heeft altijd voor haar bestaan moeten vechten, weet je. Vroeger was ze stamoudste en leefde ze in de wildernis. Pas toen er nog maar een paar leden van de stam over waren en ze haar territorium niet meer kon verdedigen tegen de bosstropers, heeft ze haar oude bestaan opgegeven en is ze in de stad komen wonen.’

Ze gaf me een stevige klap op mijn dijbeen die vriendschappelijk bedoeld kon zijn, maar net iets te hard was om mijn twijfel weg te nemen. Als ik deze dame in het wild was tegengekomen, zou ik er bekaaid vanaf gekomen zijn, dat wist ik wel.

‘Woont ze nu hier?’ vroeg ik.

‘Sinds mijn vader is overleden woont ze bij mij.’

‘Wat erg, van je vader… En je moeder?’

Hij gaf geen antwoord.

Ik verontschuldigde me voor mijn vraag en stond op. ‘Ik ga even kijken waar Lukas blijft.’ Toen ik weg wilde lopen, trok de vrouw me hard aan mijn arm en zei iets tegen me. ‘Wat wil ze?’ vroeg ik.

Tiago luisterde naar zijn grootmoeder, die hem vurig toesprak.

‘Wat zegt ze?’

‘Ze vraagt of je vannacht hier wilt blijven. Ze…’ Hij maakte zijn zin niet af.

Ik vond het inmiddels tijd worden om een gezelliger oord aan te doen. Vriendelijk maar gedecideerd trok ik me los uit haar greep en stapte de caravan uit. Achter me hoorde ik iemand een sissend geluid maken, als een slang. Ontsteld draaide ik me om. Het oude vrouwtje keek me grijnzend na, maar in de ogen van Tiago zag ik angst.

5

‘Alles is geregeld!’ Lukas kwam met een knalrood hoofd het kantoortje uitlopen.

‘Ik wil eigenlijk liever ergens anders overnachten. Kunnen we niet een hotelletje nemen in de stad en morgenvroeg terugkomen?’ opperde ik.

‘Ik heb net afgesproken dat we om vier uur vannacht vertrekken, dan is de temperatuur aangenamer en kunnen we direct een flinke afstand afleggen. Dus laten we ergens in de buurt een restaurantje zoeken, de rest van de middag in de airco doorbrengen, een lekker hapje eten en daarna vroeg naar bed gaan.’

Het zag ernaar uit dat een uitje naar de binnenstad er niet in zat en dat ik gedwongen was de nacht door te brengen in een gammele caravan samen met een zweterige man van middelbare leeftijd en een eng omaatje in de caravan naast ons. Mijn werkvakantie begon minder idyllisch dan ik me had voorgesteld. ‘Ik moet eerst even bellen,’ zuchtte ik.

‘Prima, ik ga vragen of er hier ergens een leuk tentje zit.’

Toen Lukas uit zicht was, belde ik Sebastian om te laten weten dat ik goed was aangekomen. Daarna stuurde ik mijn moeder en mijn zus een berichtje.

Jacky antwoordde direct. Je vermoeden dat er iets niet klopt is terecht. Volgens Charlotte heeft de Nederlandse ambassade gelobbyd bij de Braziliaanse overheid om contracten binnen te slepen voor de bedrijven die je noemde. En ik ben er achter gekomen dat dit met een louche project te maken heeft. Ik wil je wel meer vertellen, maar ik ben daar eerst nog wat onderzoek naar aan het doen. Ik bel je over een paar dagen. Doe voorzichtig! X Jack

Nadenkend beet ik op mijn onderlip. Remco zat dus goed met zijn vermoeden dat er in de buurt van het natuurgebied van de stichting Nederlandse bedrijven actief waren. Zouden zij zulke grootschalige plannen hebben dat het omliggende oerwoud en de inheemsen in het gedrang zouden komen? Ik belde Jacky, maar ze nam niet op. Knarsetandend vroeg ik me af wat mijn zus nog meer op het spoor was gekomen.

‘Ga je mee?’ Lukas stond opeens vlak achter me.

Snel drukte ik mijn scherm in de vergrendeling en stak mijn mobiel in een weinig charmant heuptasje dat ik onder mijn shirt droeg. ‘Welke kant gaan we op?’

‘Volgens de vrouw achter de balie zit er een goed eetcafé om de hoek.’ Hij wees naar links.

‘Wat vind je van Tiago en zijn vrouw?’ vroeg ik.

‘Die dame is zijn zakenpartner, denk ik. Hij heeft, voor zover ik weet, geen vrouw. Hoezo?’

Ik haalde achteloos mijn schouders op. ‘Zij was wat onvriendelijk en hij leek ook niet zo welwillend om met ons mee te gaan, dat is alles.’

‘Hij is een bekwame gids en… hoe zal ik het zeggen… we hoeven geen vrienden met hem te worden, toch?’

‘Heb je een goede deal weten te treffen?’

‘Ze was keihard in de onderhandeling.’ Hij lachte gelaten. ‘Ach, de baas betaalt.’

We gingen de bocht om en tussen de droge, dorre straat met ongezellige huizen en bedrijventerreinen doemde een kleurrijke oase aan planten en bloemen op. Het overdekte terras zag er uitnodigend uit.

‘Dat ziet er niet verkeerd uit,’ zei Lukas toen we eenmaal aan tafel zaten. Hij wreef genoegzaam in zijn handen terwijl hij de menukaart bekeek. Er bleek zelfs een aantal veganistische keuzes op te staan.

‘Kun je voor mij de açaíbowl bestellen?’ Ik vond het onhandig afhankelijk te zijn van Lukas in mijn communicatie, maar ik was niet zo’n talenwonder dat ik binnen de korte voorbereidingstijd die ik had gehad Portugees had kunnen leren.

De zwarte vrouw met de donkere krullen die het eten kwam brengen, bleek echter bijna accentloos Engels te spreken. ‘Ik hoop dat het je bevalt, eet smakelijk.’

‘Erg lekker,’ zei ik goedkeurend na de eerste hap. ‘Ik kende dit niet, maar ik ga zeker vaker açaíbessen eten.’

De vrouw glimlachte naar me. ‘De bessen zijn ook erg gezond, “superfood” noemen we ze. Er zitten heel veel vitamines en mineralen in.’

‘Komen de bessen hier vandaan?’ vroeg ik.

‘Niet ver weg. Mijn familie verbouwt een stuk grond op een uur rijden. Vroeger was het oerwoud, daarna werd het kaalgekapt, verbouwd en bespoten. Er groeide lange tijd niets meer op, maar toen heeft mijn oom,’ ze gebaarde naar een van de vele foto’s aan de wand van het restaurant waaraan het overdekte terras grensde, ‘açaipalmen geplant, en nu is er weer groen en komen er veel vogels. Het geeft wat terug aan de natuur op een plek die was aangetast door roofbouw en het levert mijn familie ook nog een aardig inkomen op.’

Nieuwsgierig keek ik achter haar langs naar de foto’s. ‘Komt u hier vandaan?’

‘Ik woon al bijna mijn hele leven in deze regio.’ Haar donkere ogen leken op obsidiaan, zo glanzend en mystiek. ‘Maar mijn voorouders komen uit Togo.’

‘Zijn die foto’s daar genomen?’ Ik wees naar de goud- en zilverkleurige fotolijsten. Hoewel ik ze niet van dichtbij had gezien, leken ze gevuld met kiekjes van religieuze bijeenkomsten.

‘Nee, uit de Amazone.’ Ze zwaaide in noordelijke richting en draaide zich om voor ik meer kon vragen.

‘Wat een bijzonder mooie vrouw.’ Lukas keek haar na toen ze wegliep. ‘Ze is van mijn leeftijd, denk je niet?’

Ik verslikte me. ‘Je bent hier toch niet om een vrouw aan de haak te slaan, hoop ik?’ Mannen die naar vrouwen loeren, konden de feminist in mij wakker schudden. Bovendien had ik geen zin “per ongeluk” te worden betast tijdens dit werkuitje.

‘Ach, nee.’ Hij lachte ongemakkelijk. ‘Ik geloof er niet meer in dat ik nog een geschikte vrouw zal treffen.’ Niettemin vroeg hij de dame heel brutaal naar haar leeftijd toen ze zijn biertje kwam brengen.