Uitzicht

Elje van Turennout

Uitzicht

Een roman van Uitgeverij Hartklopper

Eerste druk: oktober 2023

ISBN 978-90-8337-350-8

NUR-code 301

© 2023 Elje van Turennout

Omslagidee: Elje van Turennout

Omslagontwerp: Zinnenprikkelend

Vormgeving binnenwerk: Artgen

Fotograaf profielfoto: Ans de Heer, Foto Duca

Ebook realisatie: Epublicist, Amersfoort

Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde fotobestanden of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

www.uitgeverij-hartklopper.nl

Voor jou,
want honderdzevenennegentig
omdat dat alles is

Lieve Lezer,

Uitzicht is het vervolg op Lichter.

We hebben Norah daar op de laatste bladzijden achtergelaten op een weggetje met uitzicht op de polder, nadat ze aan Marc haar verhaal heeft verteld.

In Uitzicht komen we Marc opnieuw tegen, we ontmoeten hem zelfs al iets eerder dan Norah, waardoor je vanaf hoofdstuk Februari (pg 33) tot en met Juli (pg 63) een aantal gedeeltes uit deel I van Lichter opnieuw leest, nu vanuit het perspectief van Marc. In Uitzicht hebben zowel Marc als Norah een verhaal te vertellen dat je nog niet kent en ik hoop dat je daarvan gaat genieten.

Elje

Inhoud

Proloog

Of misschien begon het eerder

Oktober

November

Januari

Februari

Maart

April

Juli

September

Oktober

November

December

Januari

Februari

Maart

April

Mei

Juni

September

Oktober

November

Epiloog

Proloog

De roodbruine bakstenen golven in misselijkmakende pulserende bewegingen voor zijn ogen, in dezelfde rommelige cadans als het bonken in zijn hoofd.

De ellebogen van zijn gestrekte armen bewegen in een identiek ritme.

Tussen zijn uitgestrekte vingers ziet hij ruwe stenen dansen in de vuil grijze voegen.

Zijn vingers tintelen op de plekken waar huid is weggeschaafd en geronnen bloed vanaf zijn knokkels in vuile vegen is weggesmeerd tot waar het smetteloos witte manchetten besmeurt.

Hij kan het bonken niet meer stoppen. Ruw gedreun vult zijn hoofd volledig – tot in de kleinste kiertjes en spleten – tot er geen ruimte is voor ander geluid.

Hij slikt.

Plotseling ontstaat in zijn hoofd, binnen het zware bonken in zijn schedel, die volledig gevuld lijkt met een galmend, oorverdovend geluid, een eindeloze vlakte waarvan de horizon zich aan zijn zicht onttrekt. Een vlakte waarop hij moeiteloos, gewichtloos met grote passen kan lopen, met vliegende passen kan rennen… tot hij ontsnapt.

En uit het zicht verdwijnt.

Weg van het gekras van nagels op het naakte vlees van zijn heupen, weg van een pijn die hem onbarmhartig doormidden lijkt te scheuren.

Hij rent weg, verder en harder en verder.

Hij rent tot de bonkende pijn verdwenen is en hij niets meer ziet en alleen een eindeloze vlakte van stilte en ruimte hem omringt.

Als hij zijn ogen opent, golven de bakstenen niet meer. Ze liggen vredig in halfsteensverband naast elkaar en vormen een ondoordringbare muur.

De grijze stoeptegels zijn koud aan zijn wang en bovenbenen.

De stilte echoot tegen zijn slapen.

Zijn bil gloeit warm, maar de pijn in zijn nek en schouder belemmert hem om te kijken.

Alles doet alleen maar zeer.

Of misschien begon het eerder

Het groene gras glinstert door de pareltjes die overvloedig verspreid zijn over het eindeloze veld. Een losse grasspriet blijft vochtig plakken tussen twee tenen en siert als een heldergroene ring de middelste teen.

Met twee vingers prutst hij de spriet van zijn blote voet en rolt het vochtige sliertje tussen zijn vingers.

Het is helemaal niet echt warm. Maar het is zomer en dus wilden ze met blote benen naar buiten.

Waar is Suus gebleven?

Haar roodblauwe teenslippers liggen verlaten op het grindpad naast de grote rododendronstruiken, waar hij een van haar haarlinten in had vastgeknoopt. Het gele haarlint dat hij vlak na het ontbijt al had afgepakt, waarna hij het probeerde te verstoppen en zij achter hem aan holde, door de kamers, over de gangen en langs mevrouw Rosie die al twee keer had geroepen dat het nu toch eens klaar moest zijn.

Ze waren naar buiten gegaan. Suus en hij. En de zon en de geur van vers gemaaid gras had hen afgeleid van het spel dat ze al plagend speelden.

Marcus trekt met zijn vinger een spoor over het donkergroene blad van de manshoge struik. Behalve de serieuze uren die ze op school doorbrengen is eigenlijk het grootste deel van hun leven een geweldig spel. Helemaal nu de zomervakantie is aangebroken en er een eindeloze zee van tijd voor hen ligt.

Maar het spel lijkt ineens afgelopen nu Suus niet meer reageert als hij roept, nu alleen haar slippers daar op de rand van het gras staan en hij haar lichtgroene jurk nergens ziet.

Hij gaat staan.

Als je iemand wilt zoeken, moet je dat doen volgens een plan. Want anders glipt de ander zomaar naar de volgende verstopplek, terwijl je zelf hele andere plaatsen in de gaten houdt.

Verstopplekken.

Het grote grasveld heeft er natuurlijk niet zoveel. De tuin waar de fruitbomen staan des te meer. Daar is, als je goed kijkt, bijna iedere plek een goede verstopplek. De hoge struiken achter de vijver zijn ook een goede kans. Maar hij kan niet op alle plaatsen tegelijk zijn.

Een plan.

Eerst naar de boomgaard en de lange muur, waar de druiven groeien. Of eerst naar de vijver en het veldje achter de struiken?

Suus is toch niet terug naar het huis gegaan? Ze heeft te veel hekel aan het grind onder haar blote voeten. Zou ze de oprijlaan oversteken als haar slippers hier nog staan?

Behalve als iemand haar heeft meegenomen.

Opgetild.

Marcus ziet in gedachten blote voeten slingeren, hoog boven het grind en de scherpe schelpjes die daartussen liggen.

Een plan. Hij moet een plan hebben. Een plan om zijn zus te vinden.

De schoppende, blote voeten dansen voor zijn ogen. Tot hij hard genoeg knippert en het voelt alsof de druppels die eerst over het gras verspreid lagen, nu over zijn wangen kriebelen.

Snel veegt hij met een korte mouw langs zijn ogen en schuift dan zijn tenen in de oranje slippers.

De boomgaard. Suus moet naar de boomgaard zijn gegaan. Om hem te plagen. Om alle nieuwe verstopplekken nu de korte fruitbomen zo vol in blad staan.

Zijn natte voeten glibberen en glijden in de rubberen slippers als hij probeert te rennen. Het gras lijkt hem wel tegen te houden als hij grotere stappen wil maken en de droge lucht in hortende stoten zijn borst binnenkomt.

Het houten hek rond de grote composthoop lijkt maar niet dichterbij te willen komen. Zijn voeten voelen loodzwaar en ineens wordt hij bang. Hij heeft nog steeds geen goed plan en het wordt iedere minuut belangrijker om haar te vinden. Waar is ze?

Zijn blote knie schaaft langs de houten omheining en hij drukt zijn zwetende hand er snel tegenaan. Au. Dat doet zeer.

Waarom is alles zo nat?

Water.

En terwijl zijn hoofd nog steeds geen plan wil maken, draait Marcus zich om.

Het paadje af, naar het bruggetje dat over de drooggevallen geul ligt.

Water. Langs het witte beeld van de vrouw, waar mevrouw Rosie soms voor hen een picknickkleed klaarlegt, met lekkers in een grote mand. Verder, langs de lage struiken, tot het bochtje waar in bijna alle seizoenen een grote plas water ligt. Water. Hij moet naar de vijver.

Au, een droog takje haakt achter zijn slipper en bijna struikelt hij over het gekke uitsteeksel dat ineens aan zijn voet vastzit. Dan glijdt hij uit zijn slippers en haakt ze snel achter twee vingers.

Verder. Rennen.

De groene stengels waaien zacht heen en weer. De donkere bruine sigaren wiebelen op de dunne takken. De bloemetjes van de gele lis piepen ertussendoor en de witte kelkjes van een klimplant slingeren als versiering door de pieken.

Water. Het plonst een beetje.

Bij de struik drukt hij de rietstengels en het hoge gras opzij en even wil zijn borst niet meer bewegen. Zijn ribben klemmen vast, terwijl zijn ogen over het wateroppervlak flitsen.

Daar zweeft het lichtgroen van Suzannes jurk, daar haar witte onderbroek, kletsnat tegen de lichte huid en de schoppende benen.

Rond haar enkels zitten groene slierten.

Dan ziet hij haar armen, die op het water slaan en langs haar benen haken. Vingers proberen de grassen los te trekken. In een tel is hij ook in het water.

Met één hand houdt hij zich vast aan de overhellende struik, die soepel meebeweegt als hij zijn andere hand in het water steekt. Nog iets verder, dan grijpen zijn vingers om de bleke arm, trekt hij zijn zus naar zich toe en sjort haar arm omhoog.

Als ze zijn schouder kan pakken, kan hij bij haar hals en trekt haar verder naar zich toe.

Tussen het gespetter en geglibber door hoest Suus alsof haar longen naar buiten willen.

‘Wat doe je hier?’

Zijn arm trekt haar natte lijf tegen zich aan tot ze half op zijn knie kan zitten.

‘Ik viel. Ik kon niet… niet meer loskomen.’

‘Hier. Houd me vast.’

Als ze haar koude armen om zijn hals slaat, wurmt Marcus zijn vrije hand langs haar been naar beneden. Hij duwt de groene slierten langs haar enkel en over haar voet. Hij haakt zijn vinger achter een taaiere, gele sliert die om haar andere been gewikkeld zit. Tot ook die in het water valt.

‘Kom.’

Hij trekt aan de struik, die nog steeds overhelt en hij grabbelt naar een volgende twijg, dichter naar de wal.

Tussen het riet vallen ze neer.

Kleddernat, smerig en rillend van de schrik.

‘Ik dacht dat ik mijn haarlint zag liggen. Ik wilde hem pakken.’

‘Ik had jouw lint.’

Het gele lint kleurt door de natte stof van zijn korte broek. ‘Ik had jouw lint.’

En terwijl zijn zus in zijn armen ligt te rillen, neemt Marcus een besluit. Een groot besluit.

Veel te groot voor een jongen van acht.

Vanaf nu zal hij zijn zus beschermen. Altijd en overal.

Wat er ook gebeurt.

Oktober

Marc vangt de kruimels op in zijn hand en klopt ze in de afvalbak. Het aanrechtblad is schoon, de keuken is opgeruimd, de wasmachine draait en alleen haar lichte parfumgeur hangt nog in een van de slaapkamers en de hal.

Hij vetert zijn schoenen dicht. Als hij zijn rug recht, stuitert de binnenkant van zijn brein tegen zijn schedel.

Slierten van herinneringen aan een van zijn gebruikelijke nachtmerries houden zich schuil, net achter zijn wenkbrauwen.

Opgepropt, weggedrukt, alert op de volgende duisternis.

Als het licht is hebben ze geen kans, kruipen ze weg en wachten af.

Hij trekt zijn jas aan, dan stapt hij de galerij op.

Even neemt hij het uitzicht over de stad vanaf de zesde verdieping van het flatgebouw in zich op.

De keuze om hier een overzichtelijk appartement te bewonen, is misschien wel het verstandigste dat hij ooit heeft gedaan. Een comfortabele kleine plek, alleen maar voor zichzelf. Een anonieme plek, in een stad die hem omarmt, simpelweg en zonder vragen.

De stad is altijd in beweging. Ieder seizoen is anders gekleurd door de bladeren aan de bomen, de kleuren van de reclameaffiches en de wisselende weerspiegeling van de luchten in het water.

Bij nummer 63 kijkt hij gewoontegetrouw zijdelings naar binnen. Het meisje rommelt in de verlichte keuken terwijl ze koffie zet. Soepel beweegt ze als ze het filterzakje pakt, de afgemeten schepjes telt en de glazen koffiekan bij de gootsteen vult.

Hij heeft haar al zo vaak gadegeslagen vanaf de galerij, zonder dat hij werd opgemerkt. Het is rustgevend om naar haar te kijken.

Ze hebben onafgesproken een klein grapje met elkaar, als hij haar groet met een afgepast ‘dag buurvrouw’ en zij even kortaf met een kleine glimlach reageert met ‘dag buurman’.

Maar nu kijkt hij alleen maar. Ongezien.

Hij loopt verder, roffelt de trappen af, de centrale hal in en naar buiten.

Zijn gedachten zijn nog half bij het voorbije weekend.

Suzanne is weer vertrokken.

Nog nooit heeft hij haar verteld dat hij haar mist als ze weg is.

Ze vraagt er ook niet naar, rekent vanzelfsprekend op zijn hartelijke welkom, een drankje met een goed gesprek in de avond en het strakke, opgemaakte bed.

Alles wat ze nodig heeft is er. Hij is er.

En soms wil hij geloven dat haar gezelschap ook alles is wat hij nodig heeft.

November

Maandag

De deur van het houten fietsenhok bij het kantoorpand is op slot; hij grabbelt naar de sleutel in zijn zak.

Handig laveert hij om scooters, mamafietsen en bakfietsen heen.

De prijs voor een droog zadel na een werkdag op kantoor.

De binnenstad is te vol en te druk om de auto op reguliere basis te kiezen voor de korte rit naar kantoor door het ochtendverkeer.

Met een klik valt de deur weer achter hem dicht en met lange passen beent hij naar de hoofdingang, ruim op tijd om de ochtendvergadering met zijn ICT-team voor te bereiden.

‘Goedemorgen, Anje.’ Hij knikt met een glimlach naar de receptioniste.

‘Goedemorgen, Marc!’ De dame glimlacht breed terug en onderzoekend kijkt hij haar iets langer aan. Haar snelle blik naar het prikbord is hem niet ontgaan, maar vanaf hier is het onmogelijk te zien wat de blik in haar ogen kan betekenen.

‘Goedemorgen, Gerrit.’ De conciërge recht zijn rug als hij hem groet en maakt zich breed voor het prikbord, voordat hij een paar keer terug knikt.

‘Goedemorgen, meneer.’

Direct op de eerste dag dat hij bij de Nederlandse vestiging van dit bedrijf kwam werken, heeft hij besloten de nors kijkende man altijd vriendelijk te zullen groeten. Toen hij ontdekte dat de meeste collega’s de naam van de man niet eens kenden, besloot hij Gerrit zelfs altijd bij zijn voornaam aan te spreken.

‘Meneer, ik heb er niets mee van doen. Dat wilde ik maar even gezegd hebben.’ Gerrit stapt opzij en knikt nog een keer nadrukkelijk. Op het prikbord hangt een foto. Hij staart naar zijn eigen glimlach geprint in kleur, met daaronder de voorgedrukte banner Collega van de maand.

Een ongemakkelijke traditie, waarschijnlijk overgewaaid uit de Verenigde Staten, waar hij het liefst omheen probeert te werken.

Uiteraard feliciteert hij collega’s wanneer ze de titel ontvangen, maar verder doet hij er zo min mogelijk aan mee.

Doe je werk en doe het goed, is zijn motto. Daar heb je geen verkiezingen voor nodig.

Deze poster ziet er anders uit. Hij kijkt nog eens goed. Dit verklaart de snelle blik in de ogen van Anje.

Onder zijn foto staat een andere tekst, zijn glimlach bevriest op zijn gezicht, als hij de tekst in viltstift ziet staan:

Vrijgezel van de maand.

Terwijl hij de trap naar de tweede verdieping op sprint, fronst Marc tot hij de huid rond zijn voorhoofd strak voelt trekken. Dan haalt hij scherp adem. Volgende week wordt hij 28 en zoals de poster fijntjes benoemt is hij vrijgezel.

Het Nederlandse woord voor single-zijn verbergt in de gutturale, hoekige klanken amper de duiding van het onaangepaste, het ongewenste van alleen-zijn. Vrijgezel als tijdelijke fase, een periode die simpelweg wacht om beëindigd te worden.

Vrijgezel van de maand onderstreept die wachtstand en communiceert een duidelijke mening over zijn status.

Hij weet niet altijd zeker of zijn single-zijn helemaal vrijwillig is.

Hij hoeft niet te klagen dat ze er niet zijn, de meisjes die met hem proberen te flirten, de één soms nog onbeschaamder dan de ander. Ook collega’s hier op kantoor en tot zijn verbazing zelfs een enkele keer als hij bij klanten op bezoek is.

Een paar weken geleden stopte het gesprek van een drietal collega’s in de pantry abrupt toen hij binnenkwam. Door de laatste woorden die hij van het gefluisterde gesprek opving, kreeg hij sterk het vermoeden dat ze de geaardheid van een collega bespraken.

Door de geschrokken blikken in zijn richting kreeg hij het idee dat het wel eens die van hem zou kunnen zijn.

En nu die poster.

Voordat hij de deur van het trappenhuis naar de gestoffeerde kantoorgang opentrekt, haalt hij nog een keer diep adem, ontspant zijn voorhoofd en trekt met een geoefende beweging zijn glimlach weer op de juiste plaats.

Dinsdag

‘Trek het je niet aan, broertje. Mensen bemoeien zich nu eenmaal graag met anderen.’

‘Ik vind het erg prettig als niemand zich met mijn leven bemoeit.’

‘Ja, en dat maakt jou juist woest aantrekkelijk, Marc. Mysterieus.

Daar zijn vrouwen dol op.’

Marc zucht.

‘Heb je geen beter advies voor me?’

En ook al kan hij door de telefoon alleen haar stem horen, de blik op het gezicht van zijn zus ziet hij voor zich, alsof ze hier in de kamer bij hem op de bank zit.

‘Je hebt geen zin om een vrouw in je leven te verzinnen?’ Haar stem is luchtig en vrolijk, een seconde overweegt hij de mogelijkheid.

‘Nee zus, dat zit er niet in, denk ik.’

‘Geen probleem, dan blijf je gewoon die woest aantrekkelijke, onweerstaanbare en zeer mysterieuze collega.’

Hij hoort haar grijns en kijkt naar het taupekleurige behang van zijn woonkamer, gelijkmatig en rustgevend als altijd.

‘Aan jou heb ik dus ook al niets.’ Hij verwacht dat zij de glimlach die de woorden verzachten ook hoort.

‘Negeren, Marc, volgens mij ben je daar beter in dan je denkt.’

Je moest eens weten, zus. Je moest eens weten.

Niet veel later beëindigt Marc het gesprek met een: ‘Ik zie je met kerst, zusje,’ net voordat Suzanne met een vrolijk: ‘Tot gauw broertje,’ de verbinding verbreekt.

Londen is zowel prettig dichtbij als ongemakkelijk ver weg.

Januari

Zaterdag

So will ich diese Tage mit euch leben
Und mit euch gehen in ein neues Jahr.

‘Nee, dank je. Dit was echt mijn laatste oliebol… minstens tot komende december.’

Suzanne houdt een vettig servet met een stukje bol omhoog.

De glimmende papieren zak die op de salontafel staat, bevat nog twee bruingebakken bollen, de andere tien hebben ze gisteravond en vanmorgen opgepeuzeld. Net als de rum-rozijnenbollen met poedersuiker uit de andere zak.

Vanmorgen tijdens het hardlopen voelde hij de weerstand tegen deze eerste dag van het jaar, waarop de verstilde kleur van het zonlicht, de tamme geur van de aarde en de bittere smaak van de mist afwijken van alle andere ochtenden, alsof de dag al weet wat het komende jaar in petto heeft.

Het nieuwe jaar begint met een stille, tamme dag en koude oliebollen.

‘Heb je nog plannen voor vandaag?’

Hij probeert interesse door te laten klinken, te zoeken naar inspiratie voor zijn eigen plan voor deze dag, maar zijn gedachten zijn wollig en suf.

Suzanne kijkt hem met een scherpe blik aan.

‘Als ik de hele dag hier op jouw bank mag blijven zitten lezen, zonder het gevoel dat ik nog iets moet, dan ben ik een gelukkig mens.’

‘De bank is voor jou! En de rest uiteraard ook.’ Met een zwaai richting de keuken, waar de koffiemachine staat en een halfslachtige beweging richting de hal, badkamer en slaapkamers knipoogt hij naar de dankbare blik op het gezicht van zijn zus.

Door het keukenraam valt een ongekleurd namiddaglicht van mistige sufheid.

Hij pakt de nieuwe zak met koffiebonen uit de kast bij het raam, als zijn oog op de rode papperige papierresten valt die de parkeerplaatsen beneden achter de flat kleuren.

Even na twaalf uur vannacht hadden ze met z’n tweeën op het balkon gekeken naar het vuurwerk dat boven de stad ontplofte in weergaloze, sprankelende kleuren.

Suzanne had zijn hand vastgepakt en hem tussen de knallen en het gefluit door een mooi nieuw jaar gewenst.

‘Ik wens je toe dat je dit jaar de liefde vindt,’ had ze dichtbij zijn oor gezegd.

Het was geen losse opmerking die ze vannacht maakte. Misschien was het een conclusie van het gesprek dat ze eerder op de avond, in het chique en iets te volle restaurant, voerden. De geur van truffel en de diepe smaak van de wijn vormden een rozige ondertoon voor haar woorden, waar zijn halfslachtige pogingen om het gesprek luchtig te houden in wegzakten.

Suzanne was duidelijk genoeg geweest over haar wens dat hij beter contact met hun ouders probeert te hebben. Hij had haar, met een spoor van verwijt, gezegd dat zij makkelijk praten had met haar vlucht naar Engeland. Of eigenlijk was ontvlucht zijn term. Zij noemde het afsluiten en afstand nemen.

Hij fronst als hij terugdenkt aan zijn onbeholpen poging tijdens het gesprek van gistermiddag toen ze door de mistige polder wandelden en weggestopte herinneringen ophaalden.

Zeventien jaar waren ze, tijdens die warme lente. Ze spreken maar zelden over wat er toen gebeurd is. Deze gebeurtenis is niet in de familiekronieken beland, staat niet netjes gesorteerd naast de herinnering aan het waterballet in de vijver toen Suus en hij acht jaar oud waren.

Ongemak vult hem als hij terugkijkt op de halve zinnen en de ongemakkelijke woorden die hij gister zocht, hoe hij in bedekte termen voor het eerst sinds jaren woorden gegeven had aan wat de gebeurtenis in hun tienertijd voor hem betekende.

Zeventien jaar bleek oud genoeg om een loodzwaar schuldgevoel op te pakken, vast te houden en niet meer los te laten.

En gisteren, in het schemerdonker, had hij afgewogen of hij woorden kon vinden om Suzanne te vertellen wat hem was overkomen.

Maar hij had het moment voorbij laten gaan en het weggestopt, zoals hij steeds heeft gedaan.

Tot haar gefluisterde wens op het balkon om middernacht, het onzichtbare letsel weer openscheurde.

Als hij diep ademhaalt, zijn schouders recht en de hoofdpijn die achter zijn voorhoofd zich verzamelt, doelbewust door opeengeklemde lippen wegblaast, kan hij het negeren.

Wegslikken en geloven dat hij die jongen niet meer is.

Maandag

‘Kan ik je kopje meenemen naar de vaatwasser of blijf je nog even?’

Marc kijkt op als Andre de kantoorruimte binnenloopt, een vest over zijn arm geslagen en een aktetas in de andere hand.

‘Ik maak deze presentatie,’ hij maakt een vage beweging naar zijn scherm, ‘nog even af en dan ga ik naar huis. Als je wilt, mag je deze wel meenemen.’

Hij schuift zijn koffiebeker naar de rand van de tafel.

De man blijft wat dralen, ineens is de kantoorruimte leger dan eerst.

De metalige klik van de printer tikt in de stilte en echoot dan langs het gladde houten oppervlak van de inbouwkast met de glanzende deuren.

Marc recht zijn rug en kijkt zijn collega strak aan. Hij wacht tot de reden van het gedraal helder wordt.

‘Geen spijt dat november voorbij is?’

Andre kijkt met een halve grijns zijn kant op.

‘Want?’

Marc heeft de indruk dat Andre naar het gedoe rond de verkiezing van Vrijgezel van de maand wil vragen, maar wat hem betreft is dat al heel lang verleden tijd.

‘Die verkiezing. Volgens mij heb je het gewoon grootmoedig ondergaan en simpelweg gewacht tot het overwaaide. Of niet?’

Hoe doorzichtig.

‘Laten we zeggen dat ik de Collega van de maand-verkiezing al erg genoeg vind. Wat is er mis met een welgemeend compliment of een mooi geformuleerd bedankje?’

Dat zijn single-zijn een ding was voor zoveel collega’s, zelfs dat de standaard verkiezing ervoor was opgegeven om in een Vrijgezel van de maand-ding te veranderen, was een verrassing.

Niemand had de poster waarop iemand met stift ‘most wanted’ had gekrabbeld gemist, toen hij die weg had gescheurd.

‘En je prachtige oorkonde?’

‘Die is al in mijn archief beland…’

De print van een oorkonde stond een hele dag op zijn bureau, tot hij er niet meer naar kon kijken en het geval in zijn bureaula had gestopt en niet veel later met wat andere vellen papier in de shredder.

Marc kijkt kort naar Andre.

De man glimlacht. Misschien met deze keer een extra trilling bij zijn mondhoek?

Vriendelijk en onopvallend is een beschrijving die Marc hem zou geven, geen hoogvlieger, misschien een beetje een einzelgänger.

Zowel van zijn mannelijke als van vrouwelijke collega’s kreeg hij aan het einde van het jaar nog meer aandacht dan gebruikelijk.

Hij oefent al jaren zijn pose dat het hem niet raakt, dat hij het niet opmerkt. De aandacht en de snelle blikken.

Hij oefent om het niet te voelen, niet op te merken.

Hij heeft dat doel nog niet bereikt.

De neutrale, uitgestreken blik waarmee hij over – of zo nodig door – mensen heen probeert te kijken, is stevig verankerd in zijn rechte hals en stijve houding.

Uitgestreken, dat is het woord dat Suzanne gebruikte. Ze had zijn blik tientallen keren gekopieerd, om hem een spiegel te geven, een indruk van zijn houding.

Arrogant, dat is het makkelijkste woord voor de houding die Suzanne hem liet zien – maar dat is niet alles.

Het is buitenkant, alleen maar buitenkant.

De nachtmerries en slapeloze nachten namen vanaf eind november weer toe, drukten op de verkeerde knoppen achter de boog van zijn voorhoofd. Kleine boze mannetjes die met hun voeten tegen zijn schedel schopten en narrig bleven haken in de barst die daar is ontstaan.

Overdag bevatte een olijke hint of een voorzichtige verwijzing van een collega soms de aanzet tot een vraag die hij liever niet wil beantwoorden.

Op dit moment zou hij het zeer op prijs stellen als Andre hier niet verder op doorgaat.

Hij fronst even en ontspant dan zijn gezicht, tot de uitgestreken versie waarmee hij boven het gedoe staat. Ver verheven boven alles wat hem kan raken.

Andre grijnst.

‘Ach, het houdt je van de straat, nietwaar?’ Dan loopt hij met het volle dienblad de kamer uit.

Marc kijkt hem even na. Een wonderlijke conversatie. Nietszeggend.

Dan staart hij naar zijn scherm.

Hij is weer alleen.

Woensdag

De laatste week van januari kom ik voor het eerst.

Lisa – de verfmevrouw, zoals ik haar in gedachten noem – had de glazen pot met de kwasten over de tafel naar me toegeduwd. Onwennig had ik naar de verschillende kwasten gekeken, die net als de oneindige hoeveelheid verftubes, in allerlei soorten, maten en kleuren uit de pot omhoog piekten.

‘Kies maar twee kwasten, Norah. Een dikke, brede en een fijne.’

Ik had gekozen voor de kwast met de minste verfvlekken, een schone was in deze pot niet meer te vinden.

Toen vroeg de verfmevrouw me te kiezen uit drie formaten canvas.

De grootste had het formaat van een deur, de kleinste niet veel groter dan een prentenboek.

Ik koos voor de kleinste.

De vrouw keek me een seconde aan en drukte resoluut het grootste canvas in mijn handen.

De volgende stap was het kiezen van kleuren verf uit de onwaarschijnlijke hoeveelheid tubes, die met alle kleuren uit het spectrum in de brede, houten vakjeslade lagen. Zou ze de tubes inwisselen voor andere tinten, zoals ze gedaan had met het canvas?

Hoe kan ik bepalen welke kleuren ik nodig heb, als ik niet weet wat ik ga doen?

Kiezen, keuzes maken, voelt nog steeds ongelooflijk ingewikkeld. Kiezen voelt soms zo zinloos. Zo zinloos als het leven, hoe kan ik dat ooit goed doen? Hoe kan ik kiezen als ik nergens echt blij van word?

Kiezen.

Ik heb de indruk dat Emmy – de therapeut die ik tegen mijn huisgenoot Lianne meestal gekscherend mijn praatmevrouw noem – wil dat ik daar iets nieuws over leer.

Keuzes maken. Maar ik heb nog geen idee hoe dan.

‘Ik weet het niet,’ had ik toegegeven.

‘Dat is oké,’ had de verfmevrouw met een zachte, zweverige stem geantwoord, een stem waarin ik geen oordeel kon ontwaren.

‘Je moet alleen wel een keuze maken.’

Vier tubes met rode en bruine verf kwamen in mijn mandje terecht.

Ze zei dat ik het goed gedaan had.

Dat dan weer wel.

En toen moest ik schilderen.

Of in ieder geval de verf en de kwasten gebruiken… en het doek.

Het doek zo groot als een deur.

En het moest laten zien ‘hoe het er vanbinnen uitzag’.

Bij mij.

Als een razende probeerde ik de anatomieplaatjes uit mijn biologieboek voor de geest te halen en vroeg me af hoe ik dat in perspectief moest tekenen. Anatomie en perspectief.

De angst vloog me naar de keel.

‘Hoe het voelt vanbinnen, Norah. Hoe het voelt.’

Toen de betekenis van haar woorden tot me doordrong, keek ik haar waarschijnlijk verbijsterd aan.

‘Hoe het voelt?’

‘Ja. De pijn. Het missen. Wat je verloren bent?’

Op een canvas van één bij twee meter staat nu een gescheurd hart, opengereten langs bruine kartelige rafelrandjes. En in de holle ruimtes daaronder stroomt, druppelt en gutst het levensvocht in spetterende plassen neer.

Zo ziet het er vanbinnen uit.

Rouw is robijnrood met kastanjebruin.

De vrouw had een tubetje wit neergelegd. Ik nam aan dat het een test was en heb het laten liggen.

Ik weet niet of dat goed was.

Rouw is kartelige randjes, door een ongeslepen mes. Robijnrood verandert fonkelend van kleur, als een zuchtje wind beweging en verademing brengt.

‘Het stroomt,’ had de vrouw gezegd.

En ik had gezocht naar een antwoord en niets gevonden.

Februari

Dinsdag

Als hij de galerij oploopt ziet hij de vrouw van nummer 63 over de balustrade geleund staan. Hij vraagt zich af of ze iets ziet of zoekt. Het is koud met de gure wind die langs de galerijrand fluit.

‘Dag buurvrouw.’

‘Dag buurman.’ Ze knikt. Hij glimlacht om de afgepaste toon.

Hij blijft even stilstaan en kijkt naar de horizon en dan met een zijdelingse blik naar de jonge vrouw.

Haar gezicht is bleek en haar lippen bijna blauw. Onwillekeurig beweegt zijn hand naar haar toe.

‘Mag ik je uitnodigen voor een kopje koffie?’

Ze kijkt verbaasd opzij en fronst haar koude voorhoofd in diepe rimpels.

‘Koffie?’ vraagt ze uiteindelijk.

Even vraagt hij zich af waar deze spontane uitnodiging vandaan komt.

‘Ja, of thee. Chocolademelk mag ook. Iets warms?’

‘Lekker.’ Ze glimlacht, kort, en dan is de koude frons weer terug.

‘Oké. Tot zo.’

Hij loopt verder, naar de deur van zijn appartement. Even kijkt hij nog achterom. Ze staat er nog, stil alsof ze bevroren is in de koude wind.

‘Kom maar als je zover bent…’

‘Oké.’

Hij laat de deur op een kier staan. Hij hoopt dat ze zich welkom weet.

Hij hangt zijn jack en sjaal aan de kapstok en beent naar de keuken.

Luisteren naar wat hij de stille stem noemt, heeft hem een paar mooie ontmoetingen opgeleverd.

Verloren mensen, gekreukte verhalen.

Het is lastig om precies te benoemen wat hem ertoe aanzet, zijn betere zelf misschien, een strenge opvoeding of zijn intuïtie?

Toen hij haar zo in de kou zag staan, wist hij dat hij haar zou uitnodigen.

Terwijl de waterkoker al begint te borrelen en de koffiemachine gevuld met vers gemalen koffie staat te wachten tot hij de schakelaar indrukt, pakt hij de bus met cacaopoeder uit de kast. Dan hoort hij de klik van de voordeur die in het slot valt.

‘Dank u!’ ontsnapt aan zijn lippen.

‘Wat?’

Zijn bijna-buurvrouw staat op de drempel van zijn keuken en kijkt hem onderzoekend aan.

‘Ik was bang dat je stond te bevriezen buiten. Maar toen ik de deur openliet, was ik bang dat ik hier binnen zou bevriezen.’ Hij grinnikt, om te laten merken dat het niet erg is.

‘Wat mag het zijn, koffie, thee, chocolademelk?’ Met een losse handbeweging gebaart hij naar zijn aanrecht, dat met alle potten die hij uit de kastjes gepakt heeft opeens veel weg heeft van een koffiecorner in een wegrestaurant.

‘Koffie, graag.’

Voorzichtig glimlacht ze naar hem.

‘Ga je gang.’

Hij knikt richting de hal. Aangezien haar appartement dezelfde indeling heeft als die van hem, zal ze de zitkamer ook zonder hulp wel kunnen vinden.

Terwijl hij wacht tot de koffie doorgelopen is, zet hij de bus cacaopoeder weer terug in de kast en klikt de schakelaar van de waterkoker uit.

Het meisje of de vrouw – hij kan moeilijk een inschatting maken van haar leeftijd – lijkt niet echt verlegen om een babbeltje. Zelf heeft hij daar ook geen behoefte aan en ineens vraagt hij zich af waarom hij haar eigenlijk uitgenodigd heeft.

Hij loopt altijd langs haar keukenraam en ziet haar vaak bezig, nu heeft hij het idee dat hij haar een beetje kent.

Maar eerlijk gezegd weet hij niet veel meer dan haar naam – Norah – en wat oppervlakkige dingen die ze wel eens hebben uitgewisseld.

Vandaag maar eens kijken of zijn innerlijke stem tevreden is, als hij eenvoudig de gedachte om haar binnen uit te nodigen opvolgt en verder niets van dit contact verwacht.

‘Kijk eens, ik zet ‘m hier neer.’

Hij plaatst een grote mok met dampende koffie voor Norah en – met een zachte tik op de tafel – een schaaltje met papieren sticks met suiker en poedermelk en een paar lepeltjes.

‘Dank je.’ Ze glimt een minimaal lachje.

Ze pakt de beker op en houdt hem in haar handen terwijl ze zachtjes de damp wegblaast.

Hij gaat zitten en kijkt even naar de jonge vrouw, dan kijkt hij naar buiten.

Ze zwijgen.

Later schenkt hij in de keuken haar mok nog een keer vol, dan draagt hij het kleine dienblad weer terug.

De warme plek op de bank verwelkomt hem terug. Hij neemt zijn mok in zijn handen en glimlacht naar het meisje. Ze lijkt wat op te warmen en de lachjes die ze glimt, duren iets langer.

Als ze haar mok leeg heeft, hebben ze twintig minuten gezwegen.

De stilte warm en omhelzend, een geweldige oefening in geduld. Dan staat de vrouw op.

‘Bedankt voor… dit.’

Ze maakt een zachte beweging, richting de bank, de tafel en de koffiemokken.

‘Graag gedaan. Het is gelukt je niet te laten bevriezen.’

Een lichte toon van ironie in zijn stem, terwijl zijn gezicht uitge streken blijft.

‘Dank je wel. Eerlijk.’

Hij staat op en loopt mee richting de deur. Hij volgt haar met zijn ogen als ze over de galerij loopt.

‘Tot de volgende keer.’

Ze steekt haar hand op en kijkt hem nog één keer recht aan, voordat ze haar voordeur opent en naar binnen stapt.

Maandag

Ik loop opnieuw het brede pad langs het woonhuis af, naar het atelier van de verfmevrouw.

Emmy, de therapeut waar ik nu al een paar maanden iedere twee weken mee praat, heeft me gevraagd dit te proberen.

‘Sommige dingen gaan niet via je hoofd, daar weet je lijf een betere reactie op,’ had ze gezegd.

Toen ik haar met grote ogen had aangekeken, had ze alleen maar met een glimlach geknikt. ‘Probeer het maar. Je bent in veilige handen. Ik weet zeker dat Lisa niet méér tegen je praat dan je prettig vindt.’

Als ik even later het atelier instap en mijn jas aan de kapstok hang, boven mijn natte laarzen, wenkt Lisa me al, naar een kast met drie planken.

Ze is inderdaad geen kletskous. Ik denk niet dat ze ooit meer woorden gebruikt dan nodig.

Of misschien is ze alleen zo bij mij.

Ik heb ook niet zoveel woorden.

Op de bovenste plank staan allerlei soorten kleine glazen vaasjes. Misschien passen er drie paardenbloemen in, of een geknakte roos.

Op de middelste plank staan biscuit porseleinen kommetjes.

De onderste plank is gevuld met verschillende grote stenen flessen. Groot genoeg voor veldboeketten, pauwenveren of voor een verzameling rietpluimen met bruine sigaren en een koddige naam.

Verstopt achter een richeltje in mijn brein, waar ik wonderlijke associaties bewaar, zie ik de naam liggen. Lisdodde. Een naam die niet echt past bij de kleur en de vorm, misschien alleen past bij de zachtheid van de zwartbruine sigaren.

Ik mag één voorwerp kiezen. Ik heb mijn lesje geleerd toen ik de vorige keer voor het kleinste canvas koos en besluit nu een grote fles te kiezen. Die ruil ik straks graag in, voor een van de kleine glazen vaasjes, ze ogen zo schattig en daarmee blijft het vast een overzichtelijke taak.

‘Dat is een mooie fles.’ De stem van de verfmevrouw is wat zweverig en waait half weg, terwijl ze de deuren van de kast weer sluit.

Ik kijk naar het gevaarte dat ik nu in mijn handen heb en dat ze kennelijk niet gaat omruilen voor een kleiner object.

Ik zeg niks.

De grote lades met tubes, flessen en potjes met allerlei kleuren verf gaat open en mijn ogen vliegen naar de rood en bruine tinten die ik vorige keer heb gebruikt.

‘Wat is jouw kleur voor de liefde?’

Ik denk dat alleen in de omgeving van de verfmevrouw deze vraag niet vanzelfsprekend met rood of roze beantwoord hoeft te worden. Liefde zal wat haar betreft vast voor ieder persoon een eigen kleur hebben.

‘Lichtblauw,’ weet ik ineens met stellige zekerheid.

‘Kies maar een paar mooie tinten uit.’ Uitnodigend trekt ze de lade verder open.

Ik vind een mooie, bijna lavendelkleurige blauw en een aquablauw – zo helder als de capuchontrui van Ron – waardoor ineens tranen in mijn ogen branden. Mijn vingers raken drie tubes met completerende tinten, waardoor de vijf kleuren in mijn hand hun eigen feestje lijken te vormen.

Bij de werkplek waar ik de vorige keer zat, staat een grote glazen pot met fijne kwasten klaar.

‘De liefde.’

De twee woorden vormen een opdracht, stellig alsof het een complete zin is en haar wijzende vinger doet mij vermoeden dat ik moet begrijpen wat de opdracht behelst.

Zijdelings kijk ik haar aan, twijfel kriebelt in mijn ogen.

Ik durf mijn onzekerheid nog geen woorden te geven in een vraag.

‘Op de buitenkant van deze fles schilder je de liefde.’

Ze draait zich om en loopt naar de koffiecorner.

Ik staar naar de fles, de tubes en de kwasten.

De volgende stap kan ik wellicht al doen en voorzichtig druk ik uit iedere tube een klein kloddertje op het palet. Dat brengt me alleen nog niet dichter bij een plan.

‘Stop maar met zoeken in je hoofd. Laat je vingers het antwoord maar geven. Begin anders vast met het mengen van de verf?’

Ik versta haar net te goed, om te denken dat ze maar wat in zichzelf praat.

Ik mompel zacht een hummetje en dan doe ik wat ze vraagt.

Met het mesje strijk ik de kleuren naar elkaar toe, meng ze in de tussenruimte en veeg met een smalle kwast door het zachte mengsel.

Twee uur later is de buitenkant van de witte stenen fles getransformeerd naar een nieuw uiterlijk. De egaal witte fles is nu verdeeld in twee gekleurde helften.

Een poederblauwe onderkant, waarin ik lijnen heb geschetst van vage vormen die half verborgen onder en deels boven de oppervlakte drijven.

Op de bovenste helft benadrukt het lavendelblauw de witte, niet ingekleurde vlakken, bloemmotieven, zonnestralen, woorden van leven met de diepte van hoop.

De verfmevrouw geeft geen oordeel. Niet of iets mooi is, mislukt of geniaal. Geen compliment komt over haar dunne lippen als het over mijn schilderwerk gaat.

De vrouw gebruikt alleen bemoedigende woorden voor mijn inzet, mijn werkhouding of mijn doorzettingsvermogen.

De schittering in haar ogen als ze de fles voorzichtig bij de binnenkant van de hals vastpakt, verraadt echter haar verrassing.

Rouwen is hard werken.

Alleen.

Dat had niemand mij verteld.

Ik wil gillen als ik merk dat niemand het van me kan overnemen. De nabijheid die mensen om mij heen van mij verwachten, als ze me willen aanraken of troosten.

In gedachten ben ik terug op de begrafenis een jaar geleden. Mijn moeder kwam niet verder dan diep geroerde en welgemeende lege woorden.

Verlangend naar een manier om mij te bereiken, glibberde ze op de spiegelgladde hellingen rond mijn hart steeds verder van mij vandaan.

Ik weet dat ze ongelooflijk haar best deed. Maar ik had de kracht niet om haar te redden terwijl ik zelf verdronk.

Misschien was de zware hand van mijn vader op mijn schouder, bij het open graf, wel de meest werkelijke erkenning van het gewicht, de druk en de benauwende werkelijkheid dat er geen woorden zijn.

De woorden die ze spraken klonken ver weg vertrouwd. Maar ze hoorden niet bij mij. Niet meer. Niet nu.

Janne had me bij het graf alleen maar aangekeken, haar ogen stroomden over van verdriet dat ze niet met mij kon delen.

Betrokken en meelevend, maar onbereikbaar dichtbij.

De onbereikbaarheid was niet nieuw voor Janne en mij.

We herkennen die van eerder.

Van Thomas.

Het is er als we zwijgen over een periode uit ons leven waar we nooit over praten, omdat het te groot, te pijnlijk is. Omdat we nooit hebben geweten welke woorden daar precies bij horen. En hoe je die dan hardop uitspreekt.

Ergens heeft Thomas een plekje gevonden, diep verstopt en uit het zicht, vermengd in de voegen van de harde muur rond mijn hart.

Als we opnieuw geen woorden hebben om de ander aan te raken, denk ik dat die onbereikbaarheid iets is dat Janne en mij verbindt. Opnieuw onbereikbaar dichtbij.

De wonderlijke uitzondering in al het nietszeggende is Lianne.

Zij is er en luistert als ik praat.

Praat als ik niets te zeggen heb.

Kletst over de dingen van de dag en het leven en de stad, alsof het er werkelijk toe doet.

Lianne luistert als ik iets zeg, ze verstaat wat ik huil en weet wat ik zwijg.

Want niet alles komt in woorden naar buiten.

Sommige dingen komen alleen in verf.

Maart

Vrijdag

Zacht laat Marc de deur van het bovenmaatse directiekantoor op de zevende verdieping achter zich dicht vallen.

Dat ging niet zoals Van Lankeren had verwacht. Om precies te zijn, ging niets in het hele gesprek zoals Van Lankeren had gedacht.

En de aanwezigheid van Marc had niet geholpen en zeker niet de meerwaarde opgeleverd waarvoor hij in eerste instantie bij deze meeting betrokken was.

Op het Nederlandse kantoor heeft men soms de indruk dat hij – door de tijd die hij heeft doorgebracht in Londen en zijn ervaringen op het hoofdkantoor – op een of andere manier meer zinnigs kan zeggen, de juiste knopjes kan indrukken of meer bereiken. Het is niet meer dan een wens.

Eén blik was genoeg.

De gezichten van de heren aan de lange zijde van de tafel, hadden hem al meer dan genoeg verteld. Het besluit was al genomen. Ook als dat Van Lankeren toevallig niet aanstond.

In een paar woorden had hij zijn conclusie getypt en met een druk op de verzendknop op het kleine schermpje van de BlackBerry van zijn leidinggevende laten verschijnen. Zijn blik, die de woorden ondertitelde, was duidelijk genoeg. Ga overstag, kies de volgende battle met zorg uit en laat deze voor wat het is.

Twee seconden had de man tegenover hem nodig gehad, om met deze aanpak mee te bewegen. Twee seconden, tot hij knikte en hem toestemming gaf de meeting te verlaten. Met gezichtsverlies kon Van Lankeren prima zelf dealen en op deze manier kon hij er maandag in het directieteam ook zijn eigen woorden voor kiezen.

Marc werpt één blik op de liftdeur voor hij doorloopt naar het trappenhuis. De kille, gladde stenen op de vloer en de muren en de zachte tocht die omhoog trekt langs de treden en de leuningen koelen hem langzaam af. De beweging van zijn benen brengt weer beweging in zijn gezicht.

Het politieke spel, de zandbak voor grote mensen, is niet zijn natuurlijke omgeving.

Hij kan het. Hij is er geknipt voor en misschien is hij er zelfs voor geboren.

Maar hij haat het.

De spelletjes, ontdekken wie de baas is en het verste kan… Adem in en adem uit.

Het doel van traplopen was om af te koelen, niet om weer opgefokt te raken.

Op de tweede verdieping loopt hij naar de grote ruimte waar zijn mensen zitten. Waar hij gewoon ‘Marc’ is en een team heeft, dat plezier heeft in het werk dat ze doen. Prettige nerds, introverte gasten en mensen die tot het gaatje gaan, die alles voor hem doen. Alles. Niet omdat hij de baas is, maar simpelweg omdat ze een team zijn en ze hem mogen.

Waarbij het misschien helpt dat ze hem niet echt kennen.

Dat hij gewoon Marc is.

De kantoortuin is leeg.

Bijna.

Een van de ICT’ers zit nog fronsend te luisteren naar zijn telefoon. Of naar de persoon aan de andere kant van de lijn. Hij steekt kort zijn hand op en fronst verder. Marc grinnikt. De rest is waarschijnlijk al gaan lunchen.

Tijd om van zijn vrije middag te genieten.

Als hij de Audi bij het appartementencomplex in het parkeervak stuurt, kijkt hij onwillekeurig omhoog langs de keurig onderhouden roodbruine bakstenengevel met de petrol geschilderde balkonframes.

Het zacht getinte groene glas verbergt de kleurrijke verschillen van wat er al dan niet op de balkons geplaatst is.

Als hij naar de ingang loopt, ziet hij zijn bijna-buurvrouw worstelen met een te grote boodschappentas.

Zijn directe buurvrouw – buurvrouw Erika – is al op leeftijd en laat haar boodschappen verzorgen door haar dochter. Hijzelf maakt met veel dankbaarheid gebruik van de mogelijkheid om zijn boodschappen thuis te laten bezorgen en komt voor hooguit twee of drie artikelen per keer de supermarkt in.

Hij onderdrukt een grijns als hij Norah met de tas en de fiets ziet jongleren en hij kan het niet nalaten nog iets anders te constateren.

Ze lijkt rustiger. Of dichterbij. Minder in de onrustige stand van paniekerig wegslikken van grote donkere wolken die soms om haar heen lijken te hangen.

Hij had haar uitgenodigd, een paar weken geleden. Misschien om de wolken te verjagen, misschien om haar te laten glimlachen. Misschien simpelweg om zichzelf weer eens een held te voelen. Iemand die iets goeds doet voor een ander.

Hij heeft geen idee of dat ook maar iets geholpen heeft.

‘Dag buurvrouw.’

‘Dag buurman.’

Het staccato ritme van de groet echoot door de lucht en brengt een kleine glimlach op haar gezicht.

Maar verder blijft ze zwijgen.

‘Lekker weer, hè? Je voelt de lente al aankomen.’

Waarom verwacht hij dat ze op zulke onzinnige woorden iets zinvols terug zal zeggen? Dwaas is hij.

Dan haalt ze adem en verrast hem alsnog.

‘Heb je zin in koffie… of thee… of chocolademelk?’

Een dwaze verraste grijns kriebelt naar zijn wangen.

Haar opgeknipte vraag is een volmaakte echo van zijn uitnodiging een maand geleden.

‘Klinkt allemaal lekker. Heb je tijd?’

Haar reactie is een snelle blik opzij. Een donkere frons heeft ineens de plaats ingenomen van de voorzichtige lach die hij hoopte te zien.

‘Anders vroeg ik het niet.’

Hummend knikt hij en mak als een lam volgt hij haar naar de zesde verdieping, naar de galerij en naar de voordeur.

Haar voordeur.

‘Kom verder.’

Hij volgt haar naar binnen, tot ze zich half omdraait.

‘Loop maar verder, ik moet eerst even hier zijn.’

Ze knikt naar de deur van het toilet.

‘Tuurlijk.’

En ineens staat hij in haar keuken. De tas die zij eerder naar boven heeft gesjouwd, zet hij op de kruk bij het kleine tafeltje, naast wat zo te zien de voorraadkast zal zijn.

Koffie.

Hij heeft te vaak naar binnen gegluurd om zich niet al bijna thuis te voelen nu hij de ruimte vanaf de andere kant van het raam bekijkt.

Het keukenmeubilair is degelijk en eenvoudig. Hier en daar beplakt met roze plakfolie.

De pot met filterkoffie staat naast een kartonnen doosje filters. De cryptische tekst ‘3SCH/6STR’ met blauwe stift op de witte sticker op het deksel, vertaalt hij naar drie afgestreken schepjes koffie in het opengevouwen filter, voordat hij de glazen pot onder de kraan tot het streepje met de 6 vult.

Voordat Norah de keuken binnenkomt, druppelt de eerste warme koffie al in de kan. Hij weet niet meer zeker of ze ook suiker gebruikt. Ontspannen leunt hij tegen het aanrecht, zijn armen over elkaar.

‘Ook zin in koffie?’ Achter hem pruttelt het apparaat enthousiast mee.

Verrassing en verbazing smelten op haar gezicht samen in een voorzichtige grijns.

‘Heb je alles kunnen vinden?’

‘Alleen de suiker niet. Ik durfde te gluren tot in dit kastje,’ – hij wijst naar het kastje met de glazen deurtjes – ‘en verder eigenlijk niet.’

Half-verontschuldigend haalt hij zijn schouders op.

Ze lacht en dan draait hij zich om.

Om twee kopjes te pakken én om haar de tijd te geven te wennen aan de indringer in haar keuken, in haar appartement en haar middag.

Als ze zover is, heeft zij de boodschappen opgeruimd en hij de koffie ingeschonken.

Uiteraard geeft het grote raam in de woonkamer precies hetzelfde uitzicht als hij twee appartementen verder heeft.

Ze komt naast hem staan en vertelt over de potjes waar de verse aarde in donkere tinten verklapt dat de bolletjes net geplant zijn. De rouwrandjes onder haar nagels hadden dat ook al verraden. De verrassing zit hier niet diep verstopt.

Het vrolijke koekblik bevat gelukkig een deel van zijn lunch en de warme koffie vormt de basis voor een ontspannen gesprek.

Over alles. En over niets. Over werk en collega’s, over de stad en over hier wonen. In alle woorden die ze gebruiken is het gesprek tegelijk ontspannen en nietszeggend.

Vergeleken met een maand geleden zou hij haar plotselinge spraakzaamheid een grote vooruitgang kunnen noemen. Maar er zijn te veel kleine haakjes, te veel momenten dat ze net te laat stopt en dan niet doorpraat, dat er iets over haar gezicht of in de glans van haar ogen verschuift, waardoor hij het zeker weet: ze zegt heel veel niet.

Verrassend veel blijft verstopt.

Verborgen achter onzichtbare kiertjes en grimasjes.

Als haar huisgenote binnenkomt staat hij op. Hij moet zich nog voorbereiden op vanavond. Om zijn moeder een plezier te doen.

Hij glimlacht naar Norah.

‘Het was gezellig, leuk om je wat beter te leren kennen. Je was spraakzamer dan…’ Even knikt hij met zijn hoofd in de richting van zijn eigen appartement.

Ze knipoogt.

‘Ik was spraakzamer dan…’ De echo van zijn woorden vormt een klein grapje, met een vleugje zelfspot.

De halve zin is een volmaakte samenvatting van het gesprek dat ze niet hebben gevoerd.

Misschien hebben ze alleen maar wat meer tijd nodig.

Tijd om de woorden te vinden om te zeggen waar ze nu omheen zwijgen.

Woensdag

Nog één keer stap ik over de drempel naar binnen, in het atelier van de verfmevrouw.

‘Nu mag jij kiezen.’ Uitnodigend wijst Lisa de ruimte rond.

‘Dat… dat kan ik niet.’

‘Materiaal om te verven, materiaal om mee te verven en materiaal om op te verven. Drie keuzes.’

De drie uitgestrekte vingers brengen me ineens terug naar het café, naar John en de drie geheimen en naar Ron.

Ik voel hoe mijn ademhaling vecht om ruimte met de paniek die omhoog borrelt.

Drie keuzes.

Het voelt als driehonderd keuzes… En wat als…

‘Kom maar uit je hoofd. Kom maar weer hier.’

De verfmevrouw spreekt me aan, zoals onze buurvrouw haar pup aanspreekt. Streng, liefdevol en heel weinig ruimte voor iets anders dan de exacte opdracht.

‘Begin bij het begin.’

Langs drie muren staan materialen waarop je zou kunnen verven. Er staan allerlei maten canvas, stukken karton en platen hout. In de kasten staat porselein, glas, aardewerk en daarnaast nog meer canvas, doek en zelfs rubberen platen en kurk.

Zou ik iets nieuws moeten kiezen of mag ik gaan voor iets dat me al vertrouwd is?

Als er geen oordeel is, geen goed en fout, als het mijn eigen keuze zou mogen zijn. Wat dan?

Ik kies een canvas van zestig bij zestig centimeter.

Stap één.

‘En nu het volgende.’ Geduldig loodst Lisa me door de stappen heen.

Haar stem net iets harder dan de stem van mijn paniek.

De verfkast met de grote laden en de manden achter de deurtjes is voor een kunstenaar een ware snoepwinkel. Voor mij voelt het als een verschrikking door de enorme keuze die het van me vraagt.

Ik heb geen idee wat de opdracht straks wordt, wat het resultaat moet worden. Ik kan niet kiezen.

Adem in, adem uit.

De geruststellende stem van Emmy klinkt door mijn paniek heen. Ik zie het lichte kamertje met de zachtgroene vloerbedekking voor me, de makkelijke stoel.

Adem in, adem uit. Dan ben ik weer hier, bij de verfmevrouw en pak ik twee tubes.

Lichtblauw en lichtgeel liggen in twee knijptubetjes naast elkaar. Ineens zie ik de schoonheid van het contrast en de wonderlijke manier waarop de kleuren ook één worden.

Ik pak een okerrood en een diep marineblauw. Mijn vingers twijfelen even boven het flaconnetje donkeroranje en pakken het dan op.

Hoopvol liggen de kleuren in het mandje, waarmee ik langs de kasten loop.

Mijn vingers strelen langs de kwasten in de donkerhouten kast, alsof mijn vingertoppen voelen welke kwastsoort het beste past bij de kleuren in mijn mandje.

Als ik ga zitten, kijk ik Lisa met een blik van verstandhouding aan. Ik voel de opdracht al.

‘Ga je gang. Je weet het al.’

En met een glimlach draait ze zich om naar de koffiecorner, om twee mokken te vullen met hete koffie.

Mijn gedachten zijn al op reis, te ver weg om bewust ‘dank je wel’ te zeggen als de dampende mok naast me gezet wordt.

Met een brede dikke kwast zet ik in grove streken het lichtblauw op het doek, met een mesje smeer ik het dun uit over het vierkante canvas tot er geen wit meer zichtbaar is.

Klodders lichtgeel en warmoranje vullen het doek, met marine blauw in smalle, zwierige lijnen en slingers rond de snelle penseelstreken, die silhouetten van mensfiguren vormen.

Met een scherpe priem kras ik in schrijfletters voorzichtig de verf weg, de leeggekomen lijnen vul ik straks met een dunne kwast, met de okerrode verf.

Mijn tanden staan scherp in mijn onderlip.

Buiten adem leun ik bijna twee uur later naar achteren en kijk naar het werk. Adem in, adem uit.

Het gerammel van de koffieautomaat voor een volgend bakje verbreekt de stilte en langzaam buig ik naar voren.

Met een vinger voel ik of de okerrode lijnen al droog zijn. Dan volg ik met een iets bredere kwast dezelfde lijnen nog een keer.

Dikker nu.

Gecentreerd tussen de gele vlakken, de oranje lijnen en de donkerblauwe lijnen van de silhouetten tegen een lichtblauwe achtergrond, springt de tekst naar voren.

For I know the plans I have for you

Declares the Lord

Plans to prosper you and not harm you

Plans to give you hope and a future

‘Norah, dit is jouw slotstuk. Je masterpiece.’

Misschien dacht ik alleen maar dat de verfmevrouw niet aan complimenten of aan oordelen doet… Deze uitspraak is echt niet volledig neutraal.

Ik glimlach.

Ze knikt naar de deur.

Naast de kapstok staat een groot plat pakket, ingepakt in bruin papier met jute touw vastgebonden. Daarnaast een kleinere, doorzichtige tas met in hetzelfde bruine papier een zorgvuldig verpakt voorwerp, met de afmetingen van een flinke stenen fles.

‘Die neem je mee. Deze kom je morgen of overmorgen ophalen.’

Ze is geen vrouw van veel woorden, de verfmevrouw.

Ik meen dat ze haar hand nog opstak toen ik wegliep en ik geloof ook dat ik een glimlach om haar rimpelige mond zag.

En toen wandelde ik weg.