© 2023 Francien Regelink

Titel: DRUKS 2

Ondertitel: Succesvol dealen met ad(h)d

Uitgever: Kartel, De Vrije Uitgevers

Tekst: Francien Regelink in samenwerking met Marloes Berghege

Redactie: Kim Palmaccio, Irene Boskma

Omslagfoto: Steven Tips, Charlotte van Beusekom

Omslagontwerp : Sem Christoffel

Binnenwerk: Sem Christoffel, Lizzy van Drom

Vormgeving website: Lizzy van Drom, Kevin Regelink

Instagram: @francienregelink

TikTok: @francienregelink

E-mail: hello@francienregelink.nl

ISBN boek 978-90-9036941-9

ISBN e-book 978-90-833744-7-5

ISBN audiobook 978-90-833744-4-4

NUR 770

Alle rechten voorbehouden / All rights reserved

Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever (ik, Francien dus) worden verveelvoudigd (dat is sowieso schadelijk voor je gezondheid), en/of openbaargemaakt, en/of gedealt worden door middel van druk(s), fotokopie, online publicatie of op welke andere wijze en/of door welk ander medium dan ook. Gewoon niet doen.

[DISCLAIMER]

Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld, noem het designer DRUKS. Noch de maker, noch de dealer, noch de uitgever kan echter aansprakelijk gesteld worden voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave.

Van Francien Regelink zijn verschenen:

Francien laat je tieten nog eens zien

help! Ik sta online

DRUKS

Nog even dit

Het eerste deel van DRUKS is onderdeel van de Hoofdzaken-serie van Blossom Books. Dit deel is dat niet, omdat ik dit boek zelf heb uitgegeven. De Hoofdzaken-serie heeft als doel om mentale gezondheid bespreekbaar te maken. Daarom vind ik het belangrijk om de serie hier in zijn volledigheid te vermelden:

Maar je ziet er helemaal niet autistisch uit - Bianca Toeps

Ik ben autastisch! - Bianca Toeps & Esther Walraven

Gevalletje borderline - Kathelijn Hulshof

Een steekje los - Iris ter Haar

Ga gewoon wat leuks doen - Aafke Romeijn

Eetgestoord - Charlotte Simons

Spiegeltje spiegeltje aan de wand - Maaike Schmitz

Voor mijn DRUKSkartel.

Zonder jullie hang naar/verslaving aan DRUKS was dit boek er nooit gekomen.

- Jullie DRUKsdealer

p.s.
Pap, mam en broers, deze keer graag ‘Dopaminestoot’ overslaan...

Inhoudsopgave

-(Fast) Voorwoord

Deel 1: De Sticker

*Column – Eureka

-Je bent je diagnose wel/niet

-De drie R’en: rust, regelmaat en rolgordijnen

Deel 2: De (uit)vogel

*Column – Wall of fame

-Uitstellenvogelen

-Keuzestress

Deel 3: Het syteem

*Column – Ik ga op reis en neem mee ga niet

-Geen probleem, ik heb een systeem

-Dopaminestoot

-Creëer een ecosysteem

-Mijn systeem, jouw systeem, ons systeem

Deel 4: De verjaardagsmuts

*Column – Ik ga ‘even’ zwemmen

-Accepteren kun je leren (of niet)

-Tikkie terug

-Vergeet niet te SLET–ten

Tot slot: neurodivergent for the win

-Even terug naar hoe het begon: DRUKS

-Dankwoord

-Het zwarte boekje

-DRUKS live

-Bronvermelding

-p.s.

(Fast) Voorwoord

Ben ik weer. Het is dinsdagochtend en er zit as I write sperma van een wildvreemde in mij.

We moeten even bijpraten. Over dat sperma en hoe we daar zijn ‘gekomen’ (pun intended) — uiteraard is dat geheel op zijn Franciens gegaan — daar kom je vanzelf achter in dit boek. Sinds ik de vorige lading DRUKS kwam leveren is er namelijk veel gebeurd.

Ik ben in eerste instantie begonnen met dit boek, omdat mijn proces simpelweg niet klaar was. Oude DRUKS evolueert en nieuwe (designer) DRUKS ontstaat; eens een DRUKSdealer, altijd een DRUKSdealer. AD(H)D is niet iets wat op een bepaald moment in je leven klaar is, het verandert gewoon met je mee. Dus ben ik sinds het uitkomen van DRUKS al begonnen met de productie van een nieuwe lading DRUKS, in mijn eigen lab. Deel twee was logisch, onvermijdelijk bijna. In mijn initiële enthousiasme knalde ik na het schrijven van een ruwe eerste versie de pre-order online. Dit boek was immers bijna af en voor mij alleen maar fijn om een strakke deadline te hebben om het boek ook echt af te schrijven. En toen gebeurde er van alles en nog wat met in de hoofdrol een (koop)huis zonder gordijnen, een bank(stel), een tafel zonder stoelen, minder IKEA SAMLA bakken, meer IKEA ISTAD ziplock zakjes, maat- en handwerk, eigenwijze eicellen, op hol geslagen (hormoon)huishouding en veel (on)bekend sperma. Weet je meteen in AD(H)D-vlucht waar mijn boek over gaat.

Hierdoor kreeg niet alleen mijn leven een andere wending, dat gold ook voor het boek. Het klopte niet meer. Het was niet meer wat ik wilde vertellen. Of wel. Ik wist het niet. Terwijl de pre-orders binnenstroomden, kwam ook de terechte vraag: waar blijft het boek? Hierbij het antwoord: er kwam even iets tussen. Ik zat in ieder geval niet uit mijn neus te eten. Van uitstelgedrag is geen sprake geweest. Ik had andere prio’s, die ik eerst uit de weg moest ruimen. Dus negeerde ik de stress van de tijd die verstreek en koos ik, heel bewust, voor gezond gedrag in plaats van energievretende ongezonde gedragingen. Daar ben ik trots op. En o ja, ik besloot het boek ook nog eens zelf uit te geven. In de categorie ‘niet de makkelijke’ weg (maar wel de ‘ik kan dit en waarom ook niet’ weg).

Laat ik je één ding zeggen, het is de hel. MAAR als het makkelijk was, dan zou er geen bal aan zijn. I did it my way, en dat geeft mij zo onnoemelijk veel voldoening.

Betekent dit dat, nu je het boek in handen hebt, alles is opgelost? Zie het meer als Adele die haar album ‘30’ schreef ten tijde van en voorafgaand aan haar scheiding. Zo schreef ik dus dit boek in mijn wervelstorm. Met tot gevolg een zoektocht waarin ik mijn (AD(H)D-)systeem onder de loep neem. In het proces heb ik voor jou genotuleerd en mijn belangrijkste inzichten opgeschreven. Ik hoop je met dit boek een stukje herkenning te geven, maar ook te motiveren en inspireren om je eigen (soms niet zo) zorgvuldig aangelegde systemen eens onder de loep te nemen. Je kunt jezelf altijd opnieuw uitvinden, er is altijd iets wat je kunt doen. Wat dat is, is persoonlijk. Ik blijf benadrukken dat dit mijn verhaal is en mijn AD(H)D. Jouw AD(H)D kan compleet anders zijn. Uiteindelijk wil ik maar één ding voor iedereen met AD(H)D, en dat is floreren. Vertrouwen op je eigen gevoel en je eigen kunnen. Nee durven zeggen en wat er ook gaande is in je leven je eigen koers varen. Eigenlijk de CEO van je eigen leven worden, zijn en blijven. En een CEO heeft niet alleen de touwtjes in handen, maar moet ook dealen met alle shit. Zonder geen succes.

Zo. Genoeg geluld over DRUKS. Ben je klaar voor deze pil?

Laat mij trouwens vooral weten wat jouw verhaal is. Stuur me een DM via Instagram @francienregelink of mail naar hello@francienregelink.nl. Ik vind het altijd geweldig om te horen over jouw superpowers, tips en ervaringen.

Dan nu nog even de huishoudelijke mededelingen:

-Of ik voor dit boek ook DRUKS gebruikt heb, laat ik in het midden.

-Is dit de eerste keer dat je DRUKS gebruikt? Geen zorgen, deze DRUKS kun je gebruiken zonder te testen. Mocht je meer willen weten over DRUKS en de werking ervan, dan vind je achterin een uitgebreide gebruiksaanwijzing (lees: achterin staat een korte recap van DRUKS. Handig voor als je het eerste deel niet gelezen hebt, want dan snap je dat ik wél weet dat je hoofdstuk aan elkaar schrijft, maar dat bewust niet doe).

-De termen neurodivergent en neurotypisch ga je vaak tegenkomen in dit boek. Neurodivergent is een niet-medische term voor breinen die anders werken. Neurotypisch staat daar tegenover; breinen met een doorsnee ontwikkeling. Ik gebruik deze termen graag omdat er geen veroordeling in schuilt. Geen afwijking, geen beter of slechter, we zijn gewoon anders bedraad.

we zijn niet alleen

BA’ers (bekende AD(H)D’ers) die mij iedere dag weer inspireren:

-Trevor Noah - TV host en comedian

-Simon Sinek - Schrijver en spreker

-Marie Forleo - Ondernemer

-Gabor Maté - Arts en auteur

-Mel Robbins - Auteur en spreker

-Cindy Hoetmer - Schrijver

-Simone Biles - Turnster

-Annemarie Geerts - Influencer en schrijver

-Albert Einstein - Wetenschapper

-Michael Phelps - Zwemmer

-Justin Timberlake - Artiest

-Noah de Campos Neto - Content creator en BookTokker

-Bill Gates - Ondernemer

-Richard Branson - Ondernemer

-Francien Regelink - Uitvinder en schrijver

-Daniel Kwan - Filmproducent en scriptschrijver

-Marlieke Koks - Presentatrice en videomaker

-Channing Tatum - Acteur

-Sam Fender - Muzikant

-Solange Knowles - Artiest

-Giel Beelen - Radiomaker en schrijver

-Georgina Verbaan - Actrice

-Davina Michelle - Artiest

-Willem van Sas - Creatief ondernemer en influencer

-Numidia El Morabet - Artiest

-Jordi Huirne - Weerman

-Nikkie de Jager - YouTuber

-Steven Bartlett - Podcaster - ...

Kijk even om je heen in welk goed gezelschap jij je bevindt… Ja jij, lieve lezer! Jij hoort absoluut thuis in deze lijst. Ik heb de afgelopen drie jaar, na het uitkomen van DRUKS, talloze gesprekken met lezers gehad. Op straat, terwijl we dansten op een festival of in mijn DM: al jullie verhalen hebben mij onwijs mooie inzichten gegeven. Ik hoop dat jij je na het lezen van dit boek realiseert wat een enorme inspiratiebron jij bent!

DEEL 1

DE STICKER

* EUREKA

Ik heb het. Ik héb het! Hallo eureka-moment! Na maanden aanmodderen is mij opeens van alles duidelijk geworden. Soms lijkt mijn leven één groot rampgebied. Bestaande uit confetti, clusterbommen en hoogtepunten. Tot nu. Want wat blijkt, niets is toeval. Alles hangt samen. Met een compleet nieuwe bril op analyseer ik mezelf en mijn AD(H)D, en ik voel me helderder dan ooit. Het is alsof de zon doorbreekt op een regenachtig Lowlands, waar Beyoncé een verrassingsoptreden geeft.

De oorzaak van deze aardverschuiving is een TikTok-video die ik zojuist op mijn telefoon zag. Daarin gaat Gabor Maté, onderzoeker en zelf AD(H)D’er, in gesprek met podcaster Joe Rogan. Maté legt uit dat AD(H)D niet zozeer een stoornis of een ziekte is, maar een ‘copingstrategie’. Nooit eerder heb ik op deze manier naar mijn AD(H)D gekeken. Ik dacht altijd: ik ben zo ‘ingeRegelinkt’. Zo werkt mijn hoofd, ben ik mee geboren. En nu hoor ik dat gedrag en reactie op stress en trauma in de jeugd niet kunnen worden uitgevlakt. Dit idee slaat in als een bom, want wat is mijn AD(H)D dan?

Ik denk terug aan mijn tietenfoto, een verschrikkelijk en definiërend moment in mijn leven. De schok wanneer ik doorkrijg dat het screenshot van mijn borsten, dat ik in goed vertrouwen naar de coolste jongen van de klas had gestuurd, uitgeprint door de hele school hangt en over het internet vliegt als hete broodjes die over de toonbank gaan. ‘Francien! Laat je tieten nog eens zien!’ Gelach. Ik bevries. Wat ik ook doe, ik krijg mijn voeten niet in beweging. En van binnen heerst er totale paniek (freeze). Daarna probeert mijn zenuwstelsel mij in veiligheid te brengen en ga ik over op standje overleven; fight, flight, freeze. In mijn geval negeer ik het hele gebeuren en leid ik mijn hersenen af door te gaan hardlopen, powernappen en extreem vrolijk doen. Achteraf bezien heel gezonde dingen, maar nu zie ik dat het mijn manier was om maar niet te hoeven voelen, en het heeft mijn AD(H)D verergerd. Ik heb mezelf daar iets aangeleerd wat een gewoonte is geworden. Is er iets naars of loop ik vast, dan negeer ik het.

De gedachten buitelen over elkaar in mijn hoofd, maar ik heb het licht gezien. Ik snap mezelf beter. Het voelt alsof ik een puzzelstukje van mijn AD(H)D gevonden heb.

Als de dood dat ik het vergeet bel ik de volgende ochtend in blinde paniek mijn goede vriend (tevens kinderarts) Dannis. ‘DANNIS JE MOET KOMEN! IK HEB MIJN AD(H)D OPGELOST!’ Hij MOET vandaag nog komen, zodat we dit samen kunnen opschrijven. Ik eis zelfs dat hij komt.

Als hij er aan het einde van de dag is, ga ik als een hamster op de loopband staan, want zo kan ik beter nadenken. Ik praat (en loop). Hij typt en vraagt door. Ik loop nog meer. En praat. En praat. Dannis probeert mijn denkdiarree zo goed en logisch mogelijk op te schrijven. Tussendoor bekijkt hij de wetenschappelijke literatuur, omdat je volgens hem niet zomaar iets moet roepen, maar dat ik mij dien te baseren op onderzoek. Na ruim een uur leest hij voor wat we tot nu toe hebben:

‘Zit AD(H)D in je genen of is er meer aan de hand?’ vraag ik me af. Zie het een beetje alsof ik de hoofdrolspeler ben in mijn eigen aflevering van ‘Verborgen Verleden’. Ik wil mezelf beter begrijpen, ik wil weten waar mijn AD(H)D vandaan komt. Misschien is er stiekem toch iets te vinden als aanknopingspunt om mee aan de slag te gaan. Een ding is zeker. Sinds ik uit de vagina van mijn moeder ben gekomen (nee, inderdaad geen keizersnee) of misschien zelfs al daarvoor, dus in de buik, heeft het zich ontwikkeld, zo begrijp ik van de deskundigen.

Nature of nurture, aangeboren of aangeleerd, dat is dan de vraag die ik mezelf stel. Niet zo makkelijk te beantwoorden, want los van het erfelijk materiaal spelen ook omgevingsfactoren een rol bij het ontstaan. Stress, het gezin waar je uit komt en dus ook de trauma’s die je ondervindt. In de breedste zin van het woord, want trauma’s kunnen groot, maar ook klein zijn. Ik noem ze zelf liever noodsituaties; een onverwerkte situatie die jij als vervelend hebt ervaren en opgeslagen in je hardware. En die zijn hardnekkig, want zelfs die van je ouders en je familie kunnen een rol spelen. Hoe dan? Een voorbeeld uit mijn leven. Als ik op mijn werk geconfronteerd word met iets wat ik niet begrijp of moeilijk vind, dan heb ik de neiging om op te staan van mijn plek en het compleet te negeren. Ik stel geen vragen, uit schaamte en angst, en zo kan iets heel kleins iets heel groots worden. Waarom doe ik dat? Uittunen staat bij mij op de harde schijf in de hersenen. Het is een systeem dat ik mij als vijftienjarige heb aangeleerd om te overleven en ik zie het opeens overal in terug. Als het mij teveel wordt, ga ik slapen. Als ik een drukke week heb, koop ik tien boeken. Vluchten is mijn manier, mijn systeem om de wereld aan te kunnen. Of het altijd werkt is een tweede.

AD(H)D is genetisch. Zeker, maar het vormt zich ook, of verergert, door wat je hebt meegemaakt, en dat vertaalt zich weer in aangeleerde systemen. Nu ik dat weet, kan ik het de volgende keer dat het gebeurt herkennen en (gedeeltelijk) anders doen. Ik kan de niet werkende systemen vervangen door werkende systemen. Een goed systeem geeft je ruimte en vrijheid. Je komt dan 1-0 voor te staan in plaats van altijd maar 1-0 achter.

AD(H)D kan best ongrijpbaar zijn. Waarom ben ik wie ik ben, waarom doe ik de dingen die ik doe? Vaak kan ik daar niet een goed antwoord op geven, en ik heb daar nooit echt genoegen mee willen nemen. Nu mij de plek is aangewezen waar ik mijn gebruiksaanwijzing kan vinden, ga ik met mijzelf aan de slag.

HOOFD STUK

JE BENT JE DIAGNOSE WEL/NIET

Op een willekeurige dinsdag in mijn DM:

Lieve Francien,

Ik vind DRUKS best een aardig boek, maar ik ben het niet in alle opzichten met je eens. In ogenschouw nemend dat DRUKS een momentopname is. We weten allemaal dat het leven van een AD(H)D’er er over drie dagen compleet anders uit kan zien. Zij het met dank aan een IKEA-moment, of het volgen van je impuls (nee wacht, dat streep ik door) hart, wat een AD(H)D’er ook enorm gelukkig maakt. Dus je weet nooit hoe het loopt. Toch vind ik dat je bij tijd en wijle de neiging hebt om de verantwoordelijkheid buiten jezelf te leggen. Terwijl je het naar mijn mening ook prima zelf kan ownen. Waarom heb je een compleet dreamteam nodig om dingen te realiseren? Dat heeft toch zo ongeveer iedereen nodig? Zij zullen het alleen minder hard van de daken schreeuwen. Er zijn gewoon enkele overtuigingen die in mijn opinie niet (meer helemaal) voor jou opgaan. Je kan en doet namelijk (kijk maar naar je Instagram) zoveel meer all by yourself. Alleen vind je het misschien leuker en makkelijker met een dreamteam… Dus een rectificatie die je misschien moet meenemen inje vervolgboek (als dat er komt) dient als volgt te luiden: the dreamteam is also me. Of op zijn minst zeggen dat je zelf ook een heel belangrijke speler bent in jouw dreamteam. Reageer vooral even. Zou leuk zijn.

Liefs, een mede DRUKSdealer

Ik zit met een date — voor het gemak noem ik hem even ‘John Doe’ — op het terras in het centrum van Utrecht. Meneer Doe heb ik ontmoet op Bumble en na geruime tijd chats te hebben uitgewisseld, is het nu tot een ontmoeting gekomen. En wat denk je? Hij is niet normaal knap. Nog veel knapper dan zijn profiel deed vermoeden. Dat geluk tref je niet vaak in het circuit van online daten, en dus merk ik dat mijn hoofd vanaf het eerste oogcontact error vertoont. Dit is niet wat ik verwacht had. Ik word per direct onzeker, met als gevolg dat ik mij nog net iets drukker ga gedragen en nog net wat sneller praat dan normaal. Ik probeer mezelf te kalmeren, maar dat lukt niet. Het gesprek is verder wel heel leuk. Dat ik met iedere zin een nieuw pr snel praten probeer neer te zetten, doet daar gelukkig niets aan af.

Gaandeweg de date komt er een stel voorbij gefietst. Mijn brein ontgaat natuurlijk niets of niemand, en dus meen ik mijn naam te horen. Ben ik nou para? Ik weet het niet zeker en dus vervolg ik mijn gesprek met John Doe. ‘Francien!’ Ja. Dat is toch echt mijn naam. Het stel is inmiddels van de fiets afgestapt en één van hen zwaait enthousiast naar me. Ik heb geen idee wie deze mensen zijn. Nieuwsgierig als ik ben, loop ik naar ze toe. Het blijkt een lezer van mijn boek DRUKS te zijn. Leuk! Ze vertelt mij dat ze psychologe is en mijn boek in haar praktijk heeft staan. Als een ware DRUKSdealer raadt ze het inmiddels aan al haar cliënten met AD(H)D aan. Mega lief en leuk om te horen. We nemen afscheid van elkaar en ik loop weer terug naar de nog steeds zeer appetijtelijke John Doe. Ik voel dat ik twijfel om hem in te lichten over wat er zojuist gebeurd is. Hij zou niet de eerste zijn die afknapt omdat ik ‘Miss AD(H)D’ ben. Maar als hij mijn naam invoert op Google of mijn sociale media bekijkt, dan zal hij er toch snel genoeg achter komen, en dus geef ik hem tekst en uitleg. Hij geeft aan dat hij inderdaad weet dat ik boeken schrijf. Wat volgt is een fijn gesprek over AD(H)D, én over al die andere dingen die ik nog meer ben (helaas eindigt dit verhaal niet met John Doe en ik op een paard galopperend de zon tegemoet. We bleken toch geen match. Niet relevant voor het verhaal, wilde je misschien toch weten).

De sticker opplakken

Wanneer ik als twintiger mijn AD(H)D diagnose krijg, verwelkom ik die met open armen. We worden vrijwel direct één. Ik tatoeëer het, bij wijze van spreken, nog net niet op mijn voorhoofd. Alsof het nog niet duidelijk genoeg is... Het voelt ook lekker, want alles, maar dan ook echt alles, valt op zijn plaats na die officiële diagnose. Tot die tijd gaan er geregeld dingen mis, waar ik dan weer kritiek op krijg of de negatieve consequenties van ervaar. Ik laat het niet altijd aan de buitenwereld merken, maar veelal pak ik dat zwaar op. Gaat er iets fout, dan ben ik de eerste om mezelf eraan te herinneren hoe weinig ik kan. Dat brengt een hoop stress en lichamelijk ongemak met zich mee: opgeblazen buik, druk op de borst, obstipatie. Tot de diagnose voelt mijn leven als een strijd om alles zo goed en zo ‘normaal’ mogelijk te doen. En nu snap ik in één keer waarom ik niet (altijd) werk, op mijn werk. Waarom ik mijn opdrachten binnen de gegeven tijd niet afkrijg. Waarom ik zo vaak een dubbele afspraak inplan en waarom ik dan besluit om naar de leukste toe te gaan, en daarmee de ander volledig passeer. Ik snap waarom ik ratel, waarom ik snoep. Alles wat niet goed gaat, of is gegaan, schuif ik af op mijn AD(H)D. Of zoals zangeres MEAU het zingt: ‘Dat heb jij gedaan.’ Ik heb een zondebok gevonden en dat is heerlijk.

De sticker lospeuteren

Ik krijg de sticker AD(H)D, maar wat wil dat nou zeggen? Wat is AD(H)D eigenlijk? Is het iets specifieks in mijn hoofd? Is het die lijst van symptomen van de dsm-5? (DSM-wat? De officiële lijst van symptomen. Je vindt de volledige lijst in het eerste deel van DRUKS.) Als ik kijk naar mijn familie — zonder namen en rugnummers te noemen — dan weet ik eigenlijk wel zeker dat het is doorgegeven. Bijna alle AD(H)D’ers die ik voor dit boek heb gesproken wisten ook meteen een ouder aan te wijzen. Het moet dus, voor mijn gevoel, ergens wel iets genetisch zijn. Genetici, experts op het gebied van erfelijk materiaal, hebben veel studies gedaan naar AD(H)D en de genen, en beamen dat. In één studie lees ik dat maar liefst 74% van de AD(H)D erfelijk is. Een zoektocht in de genen van mensen met AD(H)D heeft in datzelfde onderzoek echter niet een specifiek gen opgeleverd dat anders is dan bij andere mensen. Bij een derde worden meerdere kleine veranderingen gevonden in de genen die samen aanleiding geven tot AD(H)D.¹ Iedereen heeft dus te dealen met zijn eigen vorm.

Daarnaast zijn de effecten van die specifieke vorm ook weer voor iedereen anders. Waar de een tegenaan loopt, kan voor de ander een walk in the park zijn. Ik ben geen wetenschapper. Ik ben gewoon iemand met AD(H)D die zichzelf beter wil begrijpen. En in wetenschappelijk onderzoek graven, bevestigt wat ik uit ervaring al weet; AD(H)D is niet bepaald eenduidig, omdat er allerlei varianten en variabelen zijn. We hebben te maken met een unieke, persoonlijke mix van de symptomen van de DSM-5 (en andere ‘niet officieel opgenomen symptomen’) en dan is er ook nog zoiets als context. Iets waar die droge ‘officiële lijst van symptomen’ geen rekening mee houdt, maar wat voor de behandeling wel degelijk heel belangrijk is.

Ik begin dit boek misschien met een flinke open deur, ik weet het. Niemand is hetzelfde. ‘Geweldig, Francien Regelink! Moesten we daar nou zo lang op wachten?’ Maar luister, waarom denken we, de maatschappij, dan dat alle AD(H)D’ers min of meer hetzelfde zijn? Vraag een willekeurig persoon waar ze aan denken bij AD(H)D en dan krijg je vrijwel altijd ‘druk’, ‘dromerig’ en ‘niet kunnen stilzitten’. Tuurlijk, AD(H)D’ers herkennen elkaar in bepaalde dingen, maar er wordt nooit bij verteld hoe verschillend we ook zijn.

Mijn diagnose heeft mij veel gebracht, want ik ben mijzelf daardoor beter gaan begrijpen. Maar het heeft mij soms ook tegengehouden. En dit besef ik mij nog niet zo lang. Dat ik bijvoorbeeld dingen niet probeer, want daar ben ik toch niet goed in, want tja, AD(H)D. En daar doe ik mezelf mee tekort. Ik ben veel meer dan mijn diagnose. Kijk, ik vergelijk het weleens met een keelontsteking. Als je die diagnose krijgt, dan ben je toch ook niet je keelontsteking? En ik weet dat dat voorbeeld wat kort door de bocht is, wat ik wil zeggen is dat je diagnose slechts een onderdeel is van wie je bent. Ik kan druk zijn, maar ben net zo vaak rustig. Ik kan impulsief zijn, maar tegelijkertijd denk ik juist ook hard en lang over alles na. Het is complex. En als ik mijzelf wil helpen, dan moet ik dus eerst mijn AD(H)D sticker lospeuteren. Want die zit in de weg om mezelf en mijn behoeftes écht te zien.

Gevolgschade

Ik weet al heel lang dat ik anders ben dan veel mensen om mij heen (daar had ik die hele sticker niet voor nodig). Dat weet ik door mijn eigen bevindingen (hé, jij doet dat niet zoals ik), maar ook door de opmerkingen die ik al van kinds af aan naar mijn hoofd geslingerd krijg. Als kind gaat het gedeeltelijk langs je heen — niet dat je het dan niet voelt — totdat je wat ouder bent en over de levenservaring beschikt om beter te begrijpen wat er nou eigenlijk gezegd wordt. Wist je dat geschat wordt dat een kind met AD(H)D tegen de tijd dat hij tien jaar is op school al twintigduizend corrigerende en negatieve boodschappen heeft ontvangen?

‘Zit stil!’
‘Opletten!’
‘Niet er doorheen praten!’
‘Zit niet zo te dromen.’

Twintigduizend. Iedere dag weer word je eraan herinnerd dat je opvalt tussen de rest, dat je dingen anders doet, dat jouw hoofd anders werkt. Geen wonder dat veel AD(H)D’ers iets minder lekker gaan op het systeem genaamd ‘school’. Bij mij is dit ook gebeurd. Ik moest bijvoorbeeld stilzitten in de kring als er een verhaal werd verteld, maar dat kostte enorm veel van mijn focus en aandacht. Als ik dan toch lichtelijk bewoog om mijn aandacht (onbewust) juist te vergroten, dan werd ik daar voor gecorrigeerd. Ik kreeg op mijn kop omdat ik op mijn manier oplette, en dat was verwarrend.

Mijn zelfbeeld heeft in mijn schooltijd best vaak een stotje opgelopen. En dat heeft ‘gevolgschade’, zoals AD(H)D coach @jasperbuitenhuis.nl het zo mooi noemt, opgeleverd. Die opmerkingen neem ik namelijk altijd met me mee. Het zijn overtuigingen geworden, gedachtes die ik over mezelf ben gaan geloven.

Naast de sticker van mijn diagnose, heb ik dus ook nog een sticker van mijn omgeving gekregen en het goede nieuws is dat ik het kan uitdagen. Ik kan bewijs verzamelen van het tegendeel en leren vertrouwen op mijn eigen kunnen, maar makkelijk is dat niet.

we gaan het even helemaal anders hetzelfde Doen

Dus wie ben ik nou eigenlijk? Wat is mijn diagnose? De vragen waar ik dit deel mee begon. Diepe, vrij filosofische gedachten en, geloof me, een rabbit hole waar je compleet in kan verdwijnen. Ik kan het weten, want ik ben er head first in gesprongen. Waarom doe ik de dingen die ik doe? Welk gedrag heb ik mijzelf aangeleerd? Zijn er misschien zelfs diepgewortelde trauma’s van mijn familie aan mij doorgegeven? Wist je dat uit onderzoek is gebleken dat het dna zich aanpast na trauma van de ouders, om zo het nageslacht voor diezelfde trauma’s te beschermen? Hallo evolutietheorie!² Ik ben erover in gesprek gegaan met mijn familie en heb er lang en diep over nagedacht. Ik heb geen steen onberoerd gelaten. Nu snap ik heel goed dat dit flarden van onderzoek zijn, ontzettend contextueel en dat sommige bevindingen vaak net zo goed van toepassing zijn op mensen zonder AD(H)D, maar het zorgt ervoor dat ik mij niet langer neerleg bij mijn eerste reactie. Die eerste reactie accepteer ik, zo ben ik. Maar er zijn zeker een aantal gevallen waarbij ik daarna anders kan handelen.

Misschien zijn de dingen die ik zeg voor jou totale kul. Wat ik je dan in ieder geval wil meegeven is: blijf lezen, blijf leren, blijf proberen. Als je altijd hetzelfde blijft doen, dan blijf je ook dezelfde resultaten krijgen. En dat is nou precies waar ik vanaf wil.

SMS ad(h)d uit

Ik kreeg ooit van een volger een tweet van Michael Pilarczyk doorgestuurd. ‘Stop met AD(H)D. Maakt je leven een stuk eenvoudiger,’ stond er. De volger was benieuwd naar mijn mening hierover. Mijn eerste reactie is defensief. Alsof ik mijn AD(H)D kan uitzetten! Dan had ik dat toch allang gedaan?! Dit doe ik ook niet voor mijn plezier. Ik reageer echter niet meteen en laat de woorden even bezinken. Een gewoonte die ik iedereen kan aanraden. Nooit meteen reageren, maar dat terzijde. Terug naar de tweet en het terechte punt dat ik eruit haal. Namelijk, ik kan mijn AD(H)D niet uitzetten, maar ik kan wel stoppen mijn AD(H)D de schuld geven. AD(H)D is meer dan wat er in je kop gebeurt, en misschien heb ik mijn AD(H)D de afgelopen jaren wel iets te veel ruimte gegeven. Ik wil mijn AD(H)D niet negeren of ontkennen, maar als ik mijn AD(H)D even achterwege laat en echt naar mezelf kijk, dan zou de uitkomst mij nog weleens kunnen verrassen. Misschien kan ik — zoals de lezer in haar review opmerkte — inderdaad wel veel meer all by myself.

Misschien is het je al opgevallen dat Cathelijne Wildervanck, de expert in mijn eerste boek DRUKS, ontbreekt. Zij heeft het boek met haar kennis en observaties ongekend meer waarde gegeven, en wat mij betreft had ze ook gewoon in dit boek moeten staan, maar helaas is ze overleden. Veel te jong, veel te vroeg.

Kort voor haar overlijden heeft ze mij nog geholpen om wat dingen op een rij te zetten voor een radio-uitzending waarin ik te gast zou zijn. Ik wil graag hieronder met jou delen wat ze mij vertelde over de fases van AD(H)D, want dat was weer spot-on.

Cathelijne, de wereld is met jou een f*cking positieve ad(H)D-goeroe verloren, maar je werk blijft in alles voelbaar. Ook jij wist: AD(H)D is een superpower!

Je ad(h)d is geen fase, maar je diagnose zorgt er wellicht wel voor dat je even moet wennen aan het idee en daarom ga je door verschillende fases heen:

Fase 1 - wtf is er mis met mij?

Dingen lukken niet, je vergelijkt jezelf met anderen. Waarom lukt het hen wel en jou niet? Kortom, wtf is er mis met mij? Je zoekt eens wat dingen op via het internet of hoort iemand toevallig iets vertellen over add/adhd/ass. Je vindt herkenning. Krabt jezelf eens achter de oren, en denkt ‘hier moet ik iets mee’. Of niet.

Fase 2 - O dat is het / diagnose / schijnzekerheid

Je doet eens een testje op datzelfde internet, of treft een zelfdiagnose video aan op TikTok, of je hebt Francien’s boek gelezen. Of spreekt je vermoedens uit richting een vriend/vriendin. Heb ik het dan misschien wel? Of niet? Hallo schijnzekerheid. Misschien laat je je nu toch eens onderzoeken. Jackpot! Je hebt het. En gaat in behandeling. Klinkt zwaarder dan het is, want dingen vallen ook eindelijk op z’n plek. Praten helpt. Lucht ook op hé? Best fijn, al die handvaten die je krijgt aangereikt om het leven een beetje behapbaarder te maken.

Fase 3 - Je bent je stoornis

Nu je weet dat je add/adhd/ass hebt, ga je ernaar handelen. add/adhd/ass wordt in één keer de kapstok waar je onbewust alles aan gaat ophangen.

Fase 4 - F*ck it, ik ben meer dan mijn add/adhd/ass

Het besef dat je meer bent dan enkel je add/adhd/ass. Hallo hyperfocus. Hallo observerend en voorspellend vermogen. Hallo mensenmens. Hallo maker. Hallo te gek mens!

Kortom, jij bent niet je diagnose. Die is slechts een deel van wie jij bent. Je hebt het al ver geschopt. Jij bent gewoon jij. Met vallen en opstaan. Maar wat maakt het uit? Met jou is het leven in ieder geval nooit saai! Dus doe precies dat en stop jezelf niet weg.