Van God mag je stelen

Colofon

ISBN 9789083389127

NUR 301

1e druk, 2021

© 2021 Kees Postema

Omslagontwerp: Uitgeverij Gopher

Dit boek is een uitgave van Uitgeverij Gopher.

Koningsweg 72

5211 BN 's-Hertogenbosch

Telefoon 0341 74 61 00

Exemplaren zijn rechtstreeks te bestellen via internet: www.gopher.nl en bij iedere boekhandel.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur en de uitgever.

Alle personen in deze publicatie zijn fictief en elke vergelijking met personen, dood of levend, berust puur op toeval.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from the publisher.

All characters in this publication are fictitious and any resemblance to real persons, living or dead, is purely coincidental.

Van God mag je stelen

Kees Postema

Bisschop Tiny Muskens (Nederland 1996):

‘Voor iemand die zo arm is dat hij geen eten meer kan kopen, of zelfs zijn kinderen niet meer te eten kan geven, is het gerechtvaardigd een brood te stelen bij de bakker. Er zijn hogere waarden dan alleen wat in de wet staat. Het leven is sterker dan de wet.’

Priester Tim Jones (Engeland 2009):

‘Het is geen probleem om af en toe te stelen, als je maar niet meer steelt dan je nodig hebt.’

Herman van Veen (Nederland 2009, Teddybeer):

Ik ben een meisje van zes jaar
en ouder word ik ook niet meer,
want ik ging dood en op mijn graf
zat tot vandaag mijn teddybeer.

Maar ik heb nu zo'n koud gevoel
als ik nooit eerder heb gehad,
want iemand heeft mijn teddybeer,
mijn beertje van mijn graf gejat.

Deze roman is mede tot stand gekomen door de inzet van een aantal personen, die ik daarvoor wil bedanken. Ten eerste mijn vrouw voor het geduld dat zij opbracht, de maanden dat ik aan het schrijven was. Ten tweede mijn goede vriend Anthonie Vermeer, die als eerste proeflezer niet alleen met de ogen van een Neerlandicus door de tekst heen is gegaan. Ten derde gaat mijn dank uit naar de uitgever, Ric, de redactie, Machteld en Jet, en de marketingafdeling van uitgeverij Gopher, voor het vertrouwen en de inzet om dit boek tot een succes te maken. Ten slotte wil ik de kerk, en vooral de priesters, bedanken voor de inzichten die ik heb mogen verkrijgen in de jaren dat ik leef.

1. Godsgeschenk

Binnen moest Raymond wennen aan de schemering.

In de verte zag hij een altaar met daarachter een enorm beeld, de gekruisigde Christus. Door de gekleurde glas-in-loodramen achter het beeld viel er een merkwaardige regenboog aan kleuren over de zoon van God, veroorzaakt door het licht van een lantaarnpaal buiten. De kerk was leeg. Er hing een geur van koude, vochtige lucht, wierook en oude mensen en dat maakte het er voor Raymond niet prettiger op om verder te gaan. Toch waagde hij het en sloot de deur achter zich. Voorzichtig schuifelde hij naar een nis waar het licht heen en weer bewoog, als wuivend koren. Hij zag andere nissen waar het licht minder flikkerde. Achter een altaartje in de ruimte waar hij nu was kon je knielen op een met kussens bedekte bank. Voor het beeld stond een kastje met brandende kaarsen. Op het bordje stond dat je voor vijftig cent een kaarsje mocht aansteken.

Raymond telde de kaarsen en schuifelde voorzichtig door naar een volgende plek waar een bovengrondse grafkamer de ruimte vulde. Ook hier eenzelfde kastje, met kaarsen die je mocht aansteken voor vijftig cent. Er brandden er minder dan bij Maria.

Raymond schuifelde de verschillende nissen langs en ging toen zitten op een van de kerkbanken. Het was een surrealistisch gebeuren zo in je eentje in een kerk. Eigenlijk had Raymond nooit geweten dat de kerk in de nacht open was. Misschien was het een vergissing van de priester geweest. Raymond vouwde zijn handen samen en probeerde zich te herinneren wat hij had geleerd op de lagere school.

‘Wees gegroet, Maria, vol van genade. De Heer is met U. Gezegend zijt gij…’ Hij wist de woorden niet meer en dacht na over wat hij zojuist had gepreveld. Raymond kreeg een ingeving.

‘Maria, vol van genade. Maria, vol van genade.’

Ze was duidelijk enorm vergevingsgezind. Raymond keek de kerk rond en zag en hoorde niemand. Hij was alleen. Zo stil mogelijk stond hij op en liep niet helemaal zeker van zijn zaak naar het beeld van Maria in de eerste nis aan de rechterkant, waar hij zijn nachtelijke ontdekkingstocht in de kerk was begonnen. Heel even overwoog hij toch zo snel mogelijk de kerk te verlaten, maar iets in hem hield hem tegen. Hij knielde neer bij het Mariabeeld en vouwde opnieuw zijn handen samen. Hij tilde zijn hoofd op en keek in het lieve gezicht van wat Maria moest voorstellen.

‘Sorry dat ik u lastig kom vallen. Ik geloof niet in een Jezus, maar wel in een moeder en de kinderen die ze grootbrengt. Kinderen voor wie ze alles wil doen. Dat wil mijn vrouw en dat wens ik ook. Wees gegroet, vol van genade, de Heer is met U.’

Raymond stond nu vastberaden op en spiedde om zich heen of er toch niet ergens iemand was die zich had verstopt. Niemand. Zijn rechterhand graaide naar het bakje met de vijftigcentstukken. Het stond los naast de kaarsjes. Hij woog het bakje in zijn hand. Het leek goed gevuld. Hij tilde het op en ontdekte in het schaarse licht het rubberen dopje om het bakje open te krijgen. Met zijn linkerhand peuterde hij het dopje uit het bakje en zag de munten. Heel even keek hij naar Maria. Keek ze naar hem?

Raymond wendde zijn hoofd snel van haar af en schudde de inhoud uit het bakje in zijn hand. Het paste er niet allemaal in. Tot zijn grote verrassing zaten er zelfs twee briefjes van tien euro in. Alles ging in zijn jaszak. Het lege bakje zette hij terug naast de kaarsjes, nadat hij het zorgvuldig had schoongeveegd met de mouw van zijn jas. Je wist nooit waar dat goed voor zou zijn. Raymond keek de kerk in en zag nog steeds niemand. Gehaast liep hij naar de volgende ruimte, waar er minder geld in het bakje zat. Ook bij de andere nissen leegde hij de bakjes in zijn zak. Hij zou later de opbrengst wel bekijken. De kerk was rijk genoeg had hij ooit ergens gelezen, dus hij maakte zich niet druk om deze diefstal. Het was nodig. Hij moest zijn huwelijk redden en zijn dochter Iris een verjaardag bezorgen alsof er niets aan de hand was.

Nu hij het geld binnen had wilde hij zich zo snel mogelijk uit de voeten maken. De deur van de kerk leek zwaarder dan toen hij naar binnen was gegaan. Het schemerde al. Hoelang was hij in de kerk geweest? Terwijl hij van de kerk weg stapte hield hij een hand onder zijn gevulde jaszak. Het voelde te zwaar aan. Hij moest ergens gaan zitten om het te verdelen over de andere zakken in zijn jasje en broek. Het parkje naast de kerk leek de aangewezen plek voor zoiets. Terwijl hij naar het bankje sloop waar hij al eerder op had gezeten, passeerde een fietser die hem vriendelijk goedemorgen wenste. Raymond boog zijn hoofd. Het laatste wat hij nu wilde was dat iemand hem zou herkennen. In de omgeving was er nu geen levende ziel meer te bekennen. Hij durfde het nu wel aan zijn zak leeg te halen.

De twee briefjes van tien deed hij opgevouwen in zijn kontzak. Nu de munten. Het bleken vooral stukken van vijftig cent, maar ook muntjes van twintig en tien maakten deel uit van de verzameling uit de offerbakjes. Na zorgvuldig tellen en verdelen over zijn zakken bleek hij tweeënzeventig euro uit de kerk te hebben meegenomen. Hier zou hij wel een kinderfeestje van kunnen geven, maar hij moest daarvoor nog wel een smoes verzinnen voor Maaike. Hij sloot zijn ogen. Even dacht hij terug aan uren geleden. De ruzie met zijn vrouw, of eigenlijk meer haar verwijten die hij naar zijn hoofd kreeg.

‘Je bent een totale mislukking. Wat moeten we nu dan? Ze is overmorgen jarig. Ik kan hier niet meer tegen, Raymond,’ stotterde ze snotterend met haar hoofd in haar handen. De bloeddoorlopen ogen van de spanning en het huilen verstopt voor zijn blik. Haar vlasblonde haren plakten tegen haar gezicht.

Raymond zag Maaike als een zielig hoopje in elkaar gedoken hangen op de bank, die nodig aan vervanging toe was. De stof op de zitplekken werd vaal en aan de zijkant bij het raam was een scheur ontstaan door een vallende schaar. De bank was momenteel wel zijn minste probleem.

Raymond wist niet zeker meer wat hij moest doen. Hij was nooit goed geweest in het tonen van genegenheid naar zijn vrouw als daar echt aanleiding toe was. Hij legde voorzichtig een hand op haar schouder en wreef. Het voelde onnatuurlijk. Het hoorde niet bij hem. Het voelde alsof hij over een net geschaafde tafel bewoog om te ontdekken of er onvolkomenheden waren. Ze konden uren kletsen, knuffelen en seksen, maar zodra er verdriet en pijn in het spel was dan blokkeerde hij.

‘Ik moet even nadenken, Maaike, ik ga het oplossen. Echt geloof me, geef me wat tijd,’ fluisterde Raymond in de hoop dat ze het hoorde en geloofde.

Ze reageerde niet. Het snotteren werd snikken. Raymond wist dat hij haar nu beter alleen kon laten. Na een aantal vervelende momenten in het verleden, was hij erachter gekomen dat weggaan werkte. Toch twijfelde Raymond, want hij zag nu even niet zo snel de oplossing voor de problemen, maar zo goed als dat mogelijk was probeerde hij dat te verbergen. Hij stapte weg van de bank en zijn vrouw, draaide zich om en liep op zijn tenen door de gang om zijn twee kinderen niet wakker te maken. Hij pakte zijn jasje van de kapstok en liep zonder het aan te trekken de deur uit. Zachtjes trok hij de deur achter zich in het slot.

Hij bleef even staan en haalde diep adem. De frisse wind deed hem goed. Snel trok hij zijn jasje aan en liep over de galerij naar de liftruimte. Wachtend op de lift keek hij nog even snel of zijn vrouw hem achterna was gelopen, maar zoals hij had verwacht was de galerij achter hem leeg.

De liftdeur opende traag. Raymond slofte de lift in en drukte op BG. Zeven verdiepingen naar beneden. Langzaam schoven de raampjes van de verschillende verdiepingen voorbij. Het leek een eeuwigheid te duren. Hij wilde de buitenlucht inademen, zijn hoofd wat helderder krijgen. Zijn leven had er nog nooit zo dramatisch uitgezien als nu het geval was en het ergste was dat hij zijn vrouw en vooral zijn kinderen dreigde mee te sleuren in een diepe krater. Hij balde zijn vuisten.

‘Dit moet stoppen,’ brulde Raymond en sloeg met beide vuisten hard tegen de metalen wand. De lift stopte.

De deur van de lift schoof open en een vrouw die hij nog niet eerder had gezien keek vragend naar de rood aangelopen Raymond die met zijn nog steeds gebalde vuisten langs de vrouw stapte.

‘Sorry,’ mompelde hij in het voorbijgaan. Na tien stappen stopte hij en zoog een diep teug lucht naar binnen. Het voelde fris en prettig. Raymond keek omhoog naar de etage waar hij woonde. Het was er stil. Niet vreemd. Het was inmiddels al halfeen geweest. De meeste mensen sliepen, om morgen weer enigszins uitgerust naar het werk te kunnen gaan. Hij niet. Raymond had al veertien maanden geen werk meer, nadat hij vlak voor de pandemie zijn baan als vrachtverlader op de luchthaven wegbezuinigd had zien worden. Hij werkte er net een maand en ontdekte dat hij een van de vele mensen was die zonder werk kwamen te zitten. Hij was natuurlijk direct naar de instanties gegaan om zo snel mogelijk ander werk te vinden, maar toen sloeg het virus harder toe. Duizenden mensen kwamen op straat te staan en zolang er geen oplossing zou worden gevonden, een behandeling of vaccin, kon hij een nieuwe baan voorlopig wel vergeten. Zijn uitkering was nauwelijks voldoende voor alle vaste lasten, het afbetalen van de leningen en de minimale uitgaven aan de dagelijkse boodschappen. Over twee weken zou zijn werkeloosheidsuitkering worden omgezet in een bijstandsuitkering, wat een paar honderd euro zou schelen. Het vooruitzicht leek, of eigenlijk was het al zover, de voedselbank.

Ze hadden het zwaar en dat was niet voor de eerste keer. Hun hele leven hing samen van schulden, werk zoeken, eindjes aan elkaar knopen en proberen te overleven, waarbij ze afspraken dat ze alles zouden doen om niets van hun financiële situatie te laten merken aan de kinderen. Als hun dochter Isabel van acht iets nodig had voor school omdat vriendinnen met bepaald speelgoed rondliepen of een mobiele telefoon hadden, dan kreeg zij dat ook. Ook hun jongste, Iris, ontbrak het nergens aan. Overmorgen werd ze zes jaar en dat had Maaike graag groots willen vieren met leuke cadeaus en een feestje met vriendinnen, maar het geld was echt op en Raymond zag geen enkele mogelijkheid om binnen een dag te regelen dat er geld zou zijn voor dat feestje en vooral die leuke cadeaus.

‘Raymond, waarom heb je niet eerder gezegd dat er geen geld meer is! Jij regelt dat altijd. Ik vertrouw erop dat juist dat goed gaat. Hoe komt het dan dat er niks meer is? Hoe moeten we dan die laatste twee weken doorkomen tot de uitkering er weer is? We kunnen echt bij niemand meer aankloppen, we hebben al te veel schulden,’ foeterde Maaike in een aanzwellende woordenstroom gisterenavond, gedempt door de tranen die bleven komen.

‘Eh, ik heb de APK en de kosten voor het opknappen van de auto betaald. Dat moest. We waren al te laat. Dan hadden we nog een boete gehad ook.’

‘Had die ouwe bak verkocht! We hebben er niks aan en dat ding brengt ons alleen maar verder in de problemen. Misschien had je er nog iets voor gekregen.’

‘Maar stel dat ik werk vind waarvoor ik vervoer nodig heb.’

‘Raymond, er is geen werk in deze tijd, dat weet je ook wel. Je maakt de verkeerde keuzes. Dat doe je heel je leven al als het gaat om werk. Ik trek het niet meer. Als ik die verdomde ziekte niet had dan zou ik wat graag werken. Weet je…’

‘Gooi het niet altijd op je ziekte, verdomme. Ik doe mijn best en ik wil er niet meer over praten. De situatie is gewoon niet anders.’

‘Je wilt er weer eens niet over praten? Overmorgen is Iris zes! Ze heeft haar vriendinnetjes al gezegd dat ze het gaat vieren. Moet ik afzeggen dus. We hebben zelfs geen cadeautje voor haar. Het is zo klote. Zo ziek.’

‘Laat me nadenken. Ik probeer iets te verzinnen.’

‘Nadenken? Dat levert niets op, Ray. Doe iets! We zouden onze kinderen niet de dupe laten worden van onze shitsituatie.’

Terwijl Maaike in elkaar zakte op de bank zweeg Raymond om verder geen ruzie te maken en na toch wat woordenwisselingen liep hij dus naar buiten. In het donker op zoek naar een teken. Op zoek naar een uitweg.

Nu had hij dus iets van een teken gevonden in de kerk, die de verjaardag van zijn dochter zou redden. Al moest hij nog wel verzinnen wat hij aan Maaike zou vertellen. Hij stond op van het bankje en liep het park in. Het park was eigenlijk een begraafplaats die bij de kerk behoorde, maar om geld te besparen had de kerk het onderhoud aan de gemeente gelaten. Daarbij was overeengekomen dat de bewoners van de stad dan vrij toegang zouden hebben tot wat ooit een besloten begraafplaats was.

In gedachten verzonken liep hij langs verschillende graven. Oude mensen die daar al jaren geleden waren neergelegd, soms als echtpaar of zelfs als gezin bij elkaar. Zelf dacht Raymond eigenlijk nooit na over de dood. Hij was dan ook pas veertig. Toen hij bij een graf vol bloemen kwam bleef hij even staan en las wat er op de steen stond.

Het leven was te ingewikkeld maar je hebt de rust gevonden. Slaap zacht Beertje.

Beertje was een zekere Henk de Wilde, vierendertig jaar, getrouwd met ene Petra. Blijkbaar had hij zelfmoord gepleegd.

‘Gruwelijk als iemand dat doet,’ dacht Raymond hardop, vooral de nabestaanden mocht je dat niet aandoen.

Hij wandelde verder en zag tot zijn verbijstering een schouwspel van kleuren en vrolijke kabouters op en naast een graf.

Mia, zes jaar, had gevochten tegen een ziekte die ze niet mocht overwinnen. Twee in een soort plastic huisjes verpakte barbies hadden hun armen uitgestoken naar het graf. En daartussen zat een grote bruine teddybeer. Verder op het graf kabouters die hard leken te werken om het graf in goede conditie te houden. De ene met een schep, de ander met een houweel en weer een ander met een kruiwagen. Het was warempel een gezellige bedoening op deze treurige plek. De kabouters die je vooral in tuinen van oudere mensen nog wel zag zorgden voor een vreemde sfeer. Er ging een rilling door hem heen. Een kind verliezen, nog zo jong, was echt het ergste wat iemand kon overkomen. Hij moest er niet aan denken dat hij een van zijn kinderen zou verliezen.

Toen Raymond net drie passen had gedaan om verder te lopen bedacht hij zich. Hij keerde zich om en keek nog eens goed naar het graf van Mia. Het zesjarige meisje dat niet meer leefde. Schichtig keek hij nu om zich heen.

‘Wat zou dat meisje nog kunnen hebben aan die poppen en die beer?’ mompelde Raymond.

Opnieuw keek hij eens goed om zich heen, maar net als in de kerk was er niemand te bekennen op dit tijdstip, in deze buurt. Snel greep Raymond de beer en de twee barbies van het graf en stopte ze onder zijn jasje. Hij probeerde zijn gevoel te negeren en vluchtte weg van het graf.

‘Een dode heeft niets meer aan die spullen, mijn Iris zal een gat in de lucht springen,’ fluisterde Raymond zichzelf toe als rechtvaardiging, terwijl hij op weg ging naar huis.

2. Verloren wroeging

‘Ik kwam een vriend tegen van de lagere school, Bert Kuperus, misschien ken je hem nog wel. Hij liep met twee grote honden bij het park. Hij keek me diep in mijn ogen, ik kreeg er een beetje de kriebels van, maar toen hij zei dat hij zag dat ik enorme pijn had, brak ik. Ik begon te huilen. Bizar. Ik huil nooit, maar die gast zorgde er met enkele woorden voor dat de tranen bleven komen. Hij legde een hand op mijn schouder en gebood me mee te komen naar zijn huis voor een kop koffie of iets sterkers. Ik heb het maar op thee gehouden.’ Raymond keek zittend op de bank in de nog steeds bloeddoorlopen ogen van Maaike, die over zijn hand wreef. Hij zag dat zij elk woord geloofde.

‘Hij woont in een groot huis in het park bij het meer. Mooi huis. Hij vertelde dat zijn vrouw hem had verlaten voor een jongere man en dat hij nu alleen in dat grote huis woonde en binnenkort zou verhuizen, naar een appartement ergens in Amsterdam. Maar goed, ik kwam langzaam een beetje tot rust en vertelde hem alles wat er gebeurd was met werk en zo en dat ik mijn gezin niet wilde verliezen door de situatie waarin we verkeerden.’ Raymond slikte. Hij zag een verandering in de ogen van Maaike. Zag hij medelijden?

‘Wat er ook gebeurt, Raymond, ik hou nog steeds van je. Maar er moet wel wat gebeuren. Dat weet jij. Dat weet ik. Maar vertel verder. Hoe kom je aan die poppen?’ vroeg Maaike met een knikje van haar hoofd richting de salontafel waarop de verpakte barbies lagen.

Raymond werd iets rustiger door de reactie van zijn vrouw en ging iets meer rechtop zitten, zijn rug strekkend. ‘Bert had mijn verhaal aangehoord en een aantal malen zijn hoofd geschud. De wereld zou volgens hem nooit meer hetzelfde zijn, waarna hij weer over zijn ex-vrouw begon die tien jaar jonger was dan hij. Hij had haar ergens op vakantie leren kennen toen ze begin twintig was. Het was net als bij ons liefde op het eerste gezicht geweest, al bleek het leeftijdsverschil een steeds groter probleem te worden. Na een jaar was ze zwanger van hem en besloten ze te trouwen. Vanaf dat moment zijn ze aan het meer gaan wonen. Bert is eigenaar van een aantal horecazaken, dus hij was veel aan het werk. Zijn vrouw en kind ontbrak het nergens aan, want hij verdiende best goed. Maar ik zal niet zijn hele geschiedenis vertellen. Waar het om gaat is dat hij voor zijn dochter, die inmiddels veertien is, cadeaus in een kast had liggen die ze nooit heeft gekregen. Dat was omdat ze al zo werd verwend en alles had wat haar hartje begeerde. Inmiddels waren zijn vrouw en dochter dus vertrokken en was zijn dochter te oud om met die nog onaangeraakte poppen te spelen. Zo kreeg ik er twee van hem mee. Er lag nog wel meer, zoals een mooie beer, maar die moest ik maar een keer komen halen als ik die nodig had. Ik was door het dolle heen. Ik wist niet hoe ik hem moest bedanken en vloog hem om de hals. Niet voor te stellen toch, dat ik een man om zijn hals vlieg. Hij had hard gelachen en zei dat hij blij was dat de poppen een mooie bestemming zouden krijgen. Toen ik mijn laatste slok thee op had was het buiten al aan het schemeren. Totaal de tijd vergeten. Ik bedankte hem nogmaals hartelijk en zei dat ik dit nooit zou vergeten.

Bij de deur hield Bert me staande. ‘Wacht even oude vriend,’ zei hij. ‘Het is niet veel maar misschien helpt het een beetje deze dagen.’ Hij pakte van een kastje in de hal een pot. Een fooienpot van een van zijn zaken zeker, en hij leegde de inhoud in mijn jaszak. Ik wist niet waar ik moest kijken maar het kon me niet schelen, als we maar even waren gered. Hij vertelde dat hij geen geld aan mensen, of zogenaamde vrienden, leende om ze uit de brand te helpen. Te vaak was hij bedonderd. Dus dit kon hij nog wel voor me doen. Hij bedankte me dat hij had mogen helpen en liet mij weer naar buiten. Daar stond ik dan met een beetje knikkende knieën, niet helemaal beseffend wat me was overkomen. Nadat ik was gewend aan de buitenlucht en de schemering liep ik naar huis, met mijn zakken vol kleingeld en twee poppen in mijn handen. Dat moet een raar gezicht zijn geweest voor mensen die het hebben gezien. Ik voelde me een tikje bevrijd en nu zitten we hier dus.’

Raymond had de hele tijd in de ogen van zijn vrouw gekeken en had gezien dat de rode lijntjes langzaam aan het verdwijnen waren. Zijn verhaal leek goed te vallen.

‘Jeetje Raymond, wat een geluk dat je die Bert tegenkwam. Alsof het zo had moeten zijn. Er bestaan toch kleine engeltjes. Wat bijzonder dat hij je wilde helpen op deze manier. We kunnen nu gelukkig de verjaardag van Iris vieren. Ik ga in de ochtend wat uitnodigingen maken die ze aan haar vriendinnen kan geven. Je kon me niet blijer maken. Wat daarna komt zien we wel weer, maar die verjaardag wordt een groot feest.’

Het gezicht van Maaike vertoonde nu nog duidelijker trekken van opluchting en ontspanning. Ze pakte de handen van Raymond en keek hem diep in de ogen.

‘Ben je niet hartstikke moe dan nu? Ga even lekker slapen. Bedankt Ray, dat je zo’n goede vader bent en sorry dat ik het je vaak moeilijk maak.’

Terwijl Maaike nieuwe energie had gevonden en in niets meer leek op het zielige hoopje mens dat vannacht op de bank zat, stond Raymond op en liep op zijn sokken naar de slaapkamer. Hij kleedde zich uit en hing zijn kleren over de stoel.

‘Maaike blij, de kinderen blij en ik tevreden,’ mompelde hij terwijl hij het dekbed omsloeg en op bed ging liggen.

Op zijn rug met gesloten ogen voelde hij zich moe en gespannen door zijn acties van de afgelopen nacht. Zonder na te denken vouwde hij zijn handen samen en liet deze boven het dekbed op zijn buik rusten. Het duurde even, maar toen hij door had dat hij in de kerk voor Maria ook zijn handen zo had gehouden, trok hij de vingers snel weer los van elkaar en begroef zijn handen onder het dekbed langs zijn lichaam.

De droom was bizar en kort maar herhaalde zich verschillende keren.

Terwijl Raymond in de lift stond voelde hij dat in de hoek achter hem iets gebeurde. Alsof ze een normaal mens was stond daar het beeld van Maria, dat hij vannacht in de kerk had gezien, in de traag dalende lift. Hij keek in het gezicht van Maria en zag de meest vriendelijke ogen ooit. Ze glimlachte naar hem, zo leek het. Intussen gaf ze borstvoeding aan een klein kind dat ze in haar armen droeg. Raymond kon het gezicht van het kind niet zien en boog om een glimp op te kunnen vangen van wat kindje Jezus moest zijn. Even twijfelde hij of dit wel gepast was om een voedende vrouw zo te benaderen, maar de nieuwsgierigheid om het kindje te zien overwon het van zijn terughoudendheid. Het kindje draaide het gezicht van de borst van Maria weg en keek hem zonder enige uitdrukking aan. Raymond stapte van schrik achteruit en klapte met zijn rug tegen de liftdeur. Het was Iris, zijn Iris, die als een stenen beeldhouwwerk, gevoelloos en bewegingloos langzaam oploste in de handen van Maria. Terwijl Raymond zijn handen uitstrekte om Iris uit de handen van Maria te bevrijden was ze al verdwenen, voordat hij ook maar iets had kunnen doen. Maria draaide haar hoofd naar hem. Waarna het hele tafereel van voren af aan startte. Vier of vijf keer achter elkaar herhaalde het zich.

Badend in het zweet werd Raymond wakker. Snel zat hij rechtop met zijn benen aan de zijkant van het bed. Nu was het Raymond die zijn hoofd in zijn handen verstopte. Wrijvend over zijn voorhoofd om de herhalende droom weg te kunnen poetsen, maar hij kon zich te precies herinneren wat hij had gedroomd. Het was maar een droom die na de gebeurtenissen van afgelopen nacht makkelijk te verklaren was, hield hij zich voor. Hij tikte zijn handen tegen zijn hoofd om weer goed wakker te zijn en stond op. Voor de grote spiegel aan de kast keek hij naar zijn gezicht en schudde zijn hoofd.

‘Laat je niet opnaaien door een droom, jongen. Het is allemaal onzin. Het geloof. God. Maria. Alles wat met het geloof te maken heeft is nep. Tijd om door te gaan. Tijd om Iris de verjaardag van haar leven te bezorgen.’

Aan de eettafel zaten Maaike en Iris dicht tegen elkaar aan gebogen over de uitnodigingen die ze aan het maken waren. Raymond sloop geluidloos achter de twee en hield een vinger voor zijn mond richting Isabel die op de bank zat en hem had opgemerkt, ten teken dat ze stil moest zijn. Met zijn hoofd ging hij naar beneden en toen hij de nek van zijn vrouw had bereikt zette hij voorzichtig zijn tanden daarin, terwijl hij met een vrije hand de oksel van Iris kietelde. Beiden gaven een gil en draaiden zich verschrikt om, terwijl Isabel zich gierend van het lachen languit op de bank liet vallen.

‘Goeie pappa, ze hadden echt niks door,’ proestte Isabel het uit.

‘Zo, er is iemand uitgeslapen, geloof ik.’

De kleine Iris maakte zich los van haar moeder en was op de stoel gaan staan om met uitgestrekte armen naar haar vader te reiken.

Raymond nam de uitnodiging dankbaar aan en trok haar van de stoel. ‘Uitnodigingen aan het maken voor je feestje, Iris? Wie komen er allemaal?’

‘Van mamma mag ik zes dinnetjes vragen, maar dan kan Gia niet komen… Mag Gia ook, ja?’

Raymond keek even snel naar zijn vrouw die haar gezicht in de twijfelstand had staan. Ze schudde lichtjes met haar hoofd. Raymond trok pruillipjes waarna er een lach verscheen in het gezicht van Maaike, terwijl ze hem een por op zijn schouders gaf.

‘Mamma heeft je al verteld, Iris, dat jullie vaak ruzie maken. Dat lijkt me niet leuk voor een feestje. Maar als pappa het goed vindt dan kunnen we haar misschien ook wel uitnodigen.’

Iris keek diep in de ogen van haar vader en wachtte tot hij wat ging zeggen.

‘Laten we dan Gia ook maar uitnodigen, Iris, maar dan moet je wel beloven dat jullie geen ruzie gaan maken.’

Nog voor hij verder iets kon doen kreeg hij een zoen van zijn dochter. Ze klom snel uit de armen van haar vader terug op de stoel naast haar moeder, die ze aan haar arm trok om het werk aan de uitnodigingen weer te hervatten. Raymond liet ze verder knutselen en nestelde zich naast Isabel die tegen hem aankroop.

‘Moet ik jou ook even kietelen, Isabel?’

Hij wachtte niet op het antwoord van zijn dochter en greep haar vast zodat ze niet kon ontsnappen aan zijn welgemeende aandacht voor haar.

‘Nee pappa hou op, hou op. Niet doen.’

‘Wat ben jij dan aan het doen? Televisie kijken? Is het leuk?’

‘Ja pappa, dat zijn Phineas en Ferb, vind ik leuk.’

Ze kroop tegen haar vader aan trok zijn arm om haar heen zodat ze knus tegen hem aan kon hangen. Raymond keek tevreden om zich heen. De warmte van zijn dochter tegen zijn lichaam en het schouwspel van zijn knutselende vrouw met zijn andere dochter, voelden goed.

De komende dagen zou er een aangename sfeer en rust in het huis hangen nu de financiële situatie tijdelijk op orde leek, maar hij wist dat er heel snel ook weer de andere realiteit zou volgen. Hij wilde er niet aan denken. Genieten van dit moment is alles wat hij nu wilde. Terwijl hij zijn ogen even sloot voelde hij dat hij een glimlach ontwikkelde.

‘Heb je een leuke droom, Ray?’

Raymond schrok op en keek naar zijn vrouw die hem lachend had bekeken. ‘Haha, nee hoor, ik ben lekker uitgerust,’ loog hij.

Waarom hij moest liegen over zijn gevoel, daar had hij geen idee van. Alhoewel, hij sprak nooit over gevoelens, dus zou het raar zijn als hij nu zou zeggen dat hij van het moment met zijn gezin aan het genieten was. Hoofdschuddend dook Maaike weer in de uitnodigingen. De tekenfilm op de televisie was voor Raymond als bewegende kleuren zonder inhoud, waarin hij lekker zijn gedachten kon uitzetten. Toen ging zijn mobiel af.

Bijna geschrokken haalde hij het toestel uit zijn broekzak, waar het vrijwel altijd zat, alhoewel Maaike vaak genoeg had geroepen dat hij zo zijn broeken kapot maakte. Op het scherm was een nummer verschenen dat hij niet kende.

‘Met Raymond.’

‘Goedendag, ik spreek toch met Raymond Jansen?’

‘Dat klopt.’

‘O excuses. U spreekt met Chantal van het uitzendbureau.’

‘Hallo Chantal, zoals gezegd ben ik dus Raymond. Raymond Jansen.’

‘Hallo Raymond, mag ik je zeggen of heb je liever u?’

‘Je is goed genoeg, hoor.’

‘Raymond, je hebt je enkele weken geleden bij ons ingeschreven en een tijd niets van ons gehoord, maar die crisis heeft nu niet bepaald extra arbeidsplaatsen opgeleverd. Mag ik vragen of je misschien al werk hebt?’

‘Nee, nog niets.’

‘Nou, misschien heb ik dan iets voor je. Op een basisschool hier in de buurt hebben ze voor minimaal een halfjaar een conciërge nodig. De directrice is toevallig mijn zus, dus ze vroeg of ik haar uit de brand kon helpen. Maar goed, dat laatste zeg ik alleen omdat ik mijn zus niet teleur wil stellen, dus haar aan de juiste persoon wil voorstellen. Wat denk je?’

‘Eh, ik heb wel verschillende baantjes gehad. Techniek, horeca, sjouwen, dus ik denk wel dat ik dat kan.’

‘Je hebt zelf ook kinderen toch?’

‘Ja klopt. Een dochter van acht en een van bijna zes.’

Vanaf de tafel zag hij nu zijn vrouw naar hem kijken met een vragend gezicht. Raymond kon niets anders doen dan zijn wenkbrauwen ophalen en lichtelijk glimlachen.

Chantal vervolgde intussen haar verhaal. ‘De conciërge die er was is door een ongeval voorlopig uit beeld, dus ze zoeken nu dus voor minimaal een halfjaar iemand, zoals het er nu naar uitziet. Het is De Zandheuvel. Ken je die school?’

‘De Zandheuvel? Hahaha, daar zitten mijn dochters op. Kan dat wel dan?’

Intussen was Maaike tegen Raymond op de bank gekropen en probeerde ze op te vangen wat er werd gezegd, nieuwsgierig geworden naar wat dit voor telefoongesprek was.

‘O, dat is wel toevallig, maar volgens mij zal dat geen probleem zijn. Je staat niet in de klas met je dochters, dus ik denk eerder dat mijn zus wel blij zal zijn dat er iemand komt die de school kent. Tenzij u natuurlijk als lastige ouder te boek staat,’ schaterde Chantal door de telefoon.

Isabel was dichter tegen haar vader aan gaan zitten en keek in zijn inmiddels stralende gezicht. Iris was bij haar moeder op schoot gekropen en zo keken de drie belangrijkste vrouwen in het leven van Raymond vol vragen naar hem op.

‘Nou Chantal, dan lijkt het me prima om dat te doen,’ klonk Raymond enigszins onderkoeld.

‘Zou je vanmiddag al op gesprek kunnen? Zeg drie uur?’

‘Ik hoef nergens naartoe, dus dat moet wel lukken. Mag ik nog wel vragen wat ik ga verdienen als ik word aangenomen?’

‘De verdiensten bespreekt Anna als ze je aanneemt, maar ik kan zeggen dat het een vastgesteld bedrag is voor het onderwijs, en het zal bruto op ongeveer zesentwintighonderd euro liggen. Daarnaast hebben ze natuurlijk ook nog extra’s, maar ga eerst eens kennismaken en kijken of het klikt. O ja, het is de bedoeling dat je al volgende week maandag gaat beginnen. Is dat een probleem?’

‘Nee hoor, geen probleem. Vanmiddag om drie uur ben ik op school.’

‘Helemaal goed. Ik zal Anna doorgeven dat je langskomt. Wil je daarna ook nog even hier naartoe komen voor het papierwerk? O ja, je moet nog wel een VOG aanvragen. Is dat een probleem? Niemand vermoord toevallig? Hahaha.’

‘Nee, ook geen probleem hoor. Bedankt en tot vanmiddag.’

Raymond klikte zijn telefoon uit en stopte hem rustig in zijn zak. Hij trok Isabel tegen zich aan en zakte een beetje onderuit en met een grote glimlach deed hij of de kleuren op de tv hem enorm boeiden.

‘Ray, wat was dat? Waarom zit je met een grijns hier? Kom op, vertel.’ Maaike duwde haar hand nu op zijn borst om aandacht te krijgen.

‘Ach niets bijzonders hoor. Ik heb waarschijnlijk een baan als conciërge op de school van onze dochters. Meer niet.’

‘Wat? Wat geweldig, Ray!’

Raymond draaide zich naar zijn vrouw en keek haar glunderend aan. ‘Het is mijn geluksdag blijkbaar.’

Hij boog zich naar haar gezicht en gaf een kus op haar voorhoofd. Dat liet Maaike niet onberoerd en ze beantwoordde het door met haar vrije hand het hoofd van Raymond naar zich toe te trekken en hem op zijn mond te zoenen, terwijl ze in haar andere arm Iris stevig tegen zich aantrok.

Het gesprek met de directrice van school leek eerder een formaliteit dan een echt sollicitatiegesprek. Het feit dat hij vader was van kinderen op de school bleek al bijna voldoende om aangenomen te worden. Dat Raymond goed was met elektriciteit en ook niet vies van schoonmaken en hard werken, was het overtuigende extra dat nodig was om het gesprek met een handdruk te bezegelen en af te spreken dat hij maandag zou beginnen, al was waarschijnlijk zijn VOG dan nog niet klaar, maar zo kon hij vast kennismaken met de leraren en de werkzaamheden. De verdiensten waren nog hoger dan waar hij op had gehoopt en de extra vrije dagen tijdens vakanties waren natuurlijk mooi meegenomen.

Toen Raymond de school uit liep leek hij vijf centimeter gegroeid en met een lach op zijn gezicht liep hij met stevige passen naar het uitzendbureau waar Chantal hem hartelijk ontving. Haar zus had al gebeld en zodoende had ze al wat papieren klaargelegd. Chantal legde uit dat hij zelf het UWV op de hoogte moest brengen van zijn nieuwe baan en ook over andere zaken hield ze een verhandeling, maar Raymond kon alleen maar grijnzen.

Deze baan was echt een geweldige kans. Hij zou een soort eigen baasje zijn op de school van zijn kinderen en hij zou goed verdienen. Het leven zou nu zoveel makkelijker worden, al wist hij ook dat het nog even zou duren voordat ze uit de financiële problemen zouden zijn. Maar dit was wel een geweldige start. Op weg naar huis kocht hij bij het bloemenstalletje een bosje tulpen. Een gebaar dat Maaike zeker zou kunnen waarderen. Hij had nog wat los geld in zijn zakken gevonden.

3. Ave Maria

Het gebaar dat de koster voor de ogen van pastoor Fransen tot twee keer toe toonde met de woorden die daarbij werden uitgesproken, kon de pastoor geenszins waarderen.

‘Luister, beste Fred. Dat wij zijn beroofd van de offeranden doet mij veel verdriet, maar iemand daarvoor “te grazen nemen en dan zijn keel doorsnijden” gaat veel te ver en er is niets menslievends aan. Onze goede Vader heeft vast een bedoeling gehad dit te laten gebeuren. Zoals je zegt is er niets vernield, dus zat de persoon, of zaten de personen, zo in nood dat zij tot het weghalen van wat geld zijn overgegaan. Het moge hen goed bekomen.’

De koster luisterde met een schuddend hoofd naar de pastoor. Hij had hem altijd al een veel te lieve man gevonden, die best wel eens wat harder mocht zijn naar de parochianen, maar dat hij een dief er met zijn zegen vanaf wilde laten komen ging juist hem weer veel te ver.

‘U kunt toch niet een dief zomaar laten lopen, meneer pastoor?’

‘Luister Fred, de wereld bevindt zich in een donkere periode. Als iemand geholpen is met wat onze gemeenschap bij elkaar heeft gebracht, dan mogen wij alleen maar hopen dat het een goede bestemming heeft gekregen,’ klonk de zachte, bijna zalvende stem van pastoor Fransen.

‘Zal ik dan wel in de nacht de deuren sluiten?’

‘Fred, Fred toch. De mens heeft slechte kanten, maar ik ben er van overtuigd dat het goede altijd een prominentere plaats zal krijgen in het hart. Als mensen zich willen wenden tot God, al zijn ze volgens de regels van de burgerwetten nog zo verdorven, dan moeten we hen die mogelijkheid bieden, al is het midden in de nacht. Het huis van God moet altijd openstaan voor degenen die troost of iets anders zoeken. Deze deur wil God graag geopend houden.’

‘Laat me dan in ieder geval de offerandepotjes zo vastzetten dat ze niet meer weg kunnen worden gehaald, meneer pastoor,’ probeerde de koster stuurs.

‘Fred, vertrouw op de mensen die ons bezoeken. We mogen dankbaar zijn dat ze tijd maken voor God, zijn zoon en voor Maria, onze heilige moeder. Ik loop met je mee naar de nissen om er te bidden, waarbij ik om vergiffenis zal vragen voor hen die de inhoud van de potjes hebben meegenomen zonder het te vragen. Ik vraag je niet hetzelfde te doen, maar vraag je wel mij te vergeven dat ik geen van jouw goedbedoelde adviezen wil opvolgen.’

Fred keek heel kort in de zachte ogen van de kerkvader en draaide zich resoluut om. Soms vergat Fred dat hij katholiek was. Kordaat stapte hij vanuit de sacristie door het korte gangetje de kerk in en wees de pastoor de nissen waar het geld verdwenen was. Bij Maria knielde de pastoor op de grond en bad tien minuten aan één stuk. Toen hij klaar was, moest hij met een hand even steun vinden op de grond om niet uit evenwicht te raken. Om zich heen kijkend ontdekte hij dat de koster was verdwenen. Hij moest inwendig lachen om de houding en opmerkingen van Fred. Kort keek hij nog eenmaal naar Maria.

‘Er valt nog zoveel te leren over naastenliefde. Neem het hem niet kwalijk.’

Hij boog zijn hoofd en wandelde terug naar de sacristie en door naar de woning, de pastorie, die aan de sacristie was vast gebouwd.

Tijd voor een kop thee. Marokkaanse muntthee uit een zakje. Heerlijk fris. Met zijn kopje thee in de hand liep hij naar de grote stoel bij het raam, een Oxblood Red chesterfield. Hij was er behoorlijk trots op geweest dat hij deze fauteuil had weten te bemachtigen voor een schappelijke prijs, al had het hem flink wat spaarcentjes gekost. Dit meubelstuk was ervoor gemaakt om in te lezen en te relaxen. Het tafeltje ernaast viel uit de toon, maar dat zorgde niet voor ook maar enige onrust. Pastoor Fransen zette de thee op het tafeltje en nam van de vensterbank het boek ter hand waar hij al enige hoofdstukken in was gevorderd en waarin hij het werk van God bevestigd zag: De meeste mensen deugen van Rutger Bregman. Even dacht hij terug aan de gebaren van de koster, schudde zijn hoofd en dook lachend in het boek.

De koster liep intussen mokkend door de kerk om matjes, waar de gelovigen op konden knielen, recht te hangen. Hij dacht na over de reactie van de pastoor eerder en begreep dat hij zich best wat menselijker mocht opstellen, maar de onwil van de pastoor om een dief te veroordelen ging in tegen zijn eigen rechtvaardigheidsgevoel. Hij werkte nu al meer dan twintig jaar als koster, bijna zes dagen in de week, tegen een redelijk salaris. Ook tijdens de dagen dat de kerk dicht moest blijven vanwege het virus dat de wereld teisterde werd hij doorbetaald, maar hij werkte tenminste voor zijn geld. Als iemand geen geld had kon je altijd terecht bij instanties voor een uitkering, of bij familie. Stelen van de kerk was voor de koster een doodzonde, al begreep hij best dat de pastoor het met de mantel der liefde wilde bedekken, vanuit zijn oogpunt van menslievendheid. De koster schudde zijn hoofd en besloot het voorval te vergeten, dat had hij de pastoor beloofd, maar het moest zeker niet nogmaals gebeuren.

De voorbeelden van mensen die deugen deden pastoor Fransen goed. Hij zat rustig in zijn stoel en dacht na over wat hij had gelezen, het boek inmiddels gesloten in zijn schoot. De mobiele telefoon naast zijn half opgedronken kop thee graaide hij voorzichtig van het tafeltje.

Het geloof waarin hij een bescheiden rol mocht spelen was dan wel eeuwenoud, maar de moderne tijd kreeg zeker vat op de kerk en haar bestuurders. Snel hadden ze gezorgd voor online diensten en hulpverlening via Whatsapp. Verder ging de ontwikkeling traag, zoals het al eeuwen het geval was. Het celibaat, waar de vooral niet-gelovigen hun mening over uitten via sociale media, kranten en televisieprogramma’s, bleef mede door de negatieve aandacht een twistpunt. Maar als je het hem en zijn collega-priesters zou vragen, dan zouden zij allen beamen dat het voor hen geen enkel probleem vormde. Zij hadden hun leven en werk aan het katholieke geloof verbonden in dienst van God en zijn zoon Jezus. De behoefte tot iets anders was er niet. In ieder geval niet bij hem.

Tevreden leunde de pastoor achterover en toverde op het scherm van zijn mobiele telefoon de app van zijn Sonos tevoorschijn, het enige moderne snufje in huis, maar wel verbonden via een kabel. Tijd voor zijn guilty pleasure: playlist Ave Maria, uitgevoerd door steeds andere zangers en componisten, te beginnen met Ashana. Met zijn telefoon nog in de hand sloot hij zijn ogen en zette het volume wat hoger. Het zachte leer tegen zijn achterhoofd voelde fris en weldadig aan. Zijn armen hield hij langs zijn lichaam binnen de leuningen van de stoel. De knieën tegen elkaar, het boek nog in zijn schoot, terwijl de telefoon nu onder zijn arm op de stoel was gegleden. Hij zat in een soort van voorzichtige foetushouding.

Traag werd hij meegezogen in de sfeer van de goede moeder en dacht hij aan alle mensen die het in deze tijd moeilijk hadden, maar desondanks positief in het leven stonden. Hij zakte verder weg en trok zijn benen op. Vanzelf sloeg hij de armen om zijn onderbenen. In de verte wuifde een vrouw naar hem. Ze keek zo vriendelijk, zo vol liefde, zo eerlijk en nu zag hij dat ze hem wenkte. Voorzichtig probeerde hij zijn benen los te trekken, maar het lukte niet. Haar armen had ze nu gestrekt terwijl de tranen zich meester maakten van de nog jonge pastoor omdat hij zich in haar armen wilde storten maar zich niet kon bewegen. Op de achtergrond klonk het meer-stemmengeluid van het Cathedral Choir. De vrouw kwam nu steeds dichterbij. Ze glimlachte en toen zag hij het pas. Het was zijn moeder. De vrouw die was gestorven toen hij nog maar tien jaar oud was. Wat was ze mooi. Wat straalde ze. Haar linkerarm hield ze open alsof ze hem in haar armen wilde sluiten. Met haar rechterhand bewoog ze naar zijn gezicht en streek met haar middelvinger en wijsvinger de tranen onder zijn ogen weg. Terwijl Johan Sebastian Bach steeds verder weg raakte, vlijde pastoor Fransen zich in de armen van zijn moeder. Ze drukte hem tegen zich aan.