‘n Kleine coronaroman

Colofon

ISBN 9789083389158

NUR 301

1e druk, 2021

© 2021 Jan Heutink

Dit boek is een uitgave van Uitgeverij Gopher

Koningsweg 72

5211 BN 's-Hertogenbosch

Telefoon 0341 74 61 00

Exemplaren zijn rechtstreeks te bestellen via internet: www.gopher.nl en bij iedere boekhandel.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur en de uitgever.

Alle personen in deze publicatie zijn fictief en elke vergelijking met personen, dood of levend, berust puur op toeval.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from the publisher.

All characters in this publication are fictitious and any resemblance to real persons, living or dead, is purely coincidental.

‘n Kleine coronaroman

Jan Heutink

Weer ontwaakte ik volledig in paniek. Nou ja, ontwaken. Ontwaken suggereerde een zekere rust, een ogen openen en waarnemen dat de zon zachtjes zijn weg zocht door de half gesloten luxaflex heen. Je draaide je naar links om te zien of Frederik, je man, er nog was en ja, daar was hij. Een licht gesnurk verried dat hij nog enkele momenten voor zichzelf nodig had.

Doch het was blinde paniek, zoals al vaker de laatste dagen. Ik had zojuist een les afgerond, mijn leerlingen de opdracht gegeven een sonnet van Shakespeare te vertalen. Pittige opgave, want het resultaat moest een Nederlands gedicht worden dat recht deed aan de oorspronkelijke tekst en toch voldeed aan alle dogma’s van het sonnet. Boring, hadden ze in koor geroepen. Creative, my dear rabbits, had ik geantwoord. Ik had geleerd het woord ‘saai’ niet meer op te vatten als een diskwalificatie, maar als een modewoord vergelijkbaar met ‘vet’, ‘fijn’ of ‘zeg maar’.

Ik meldde mij af bij de roostermaker en zei dat ik dacht niet al te lange tijd nodig te hebben. Hij had zijn wenkbrauwen gefronst en gezegd: “Dat soort onderzoeken kan echt wel wat tijd in beslag nemen, hoor”.

Daar stond ik in het ziekenhuis. Overal renden mensen onherkenbaar door futuristische kleding en maskers langs mij heen. Ik werd opgevangen door een nerveuze vrouw die ik qua kleding tenminste nog kon herkennen als een verpleegster. Na een eerste test riep zij anderen op die opeens meelijwekkend naar mij keken en mij ervan verzekerden dat ik hartproblemen had. Een bypass was noodzakelijk. Kennelijk was ik enigszins naïef toen ik vroeg om een afspraak daarvoor te maken - ik had de agenda in mijn mobiel al geopend - daar ik terug naar de les moest, want niets daarvan: nu! Maar eerst werden er scans gemaakt en daaruit bleek iets geheel anders, iets veel verontrusterders: ik had kanker, kanker in de baarmoeder, kanker in mijn borsten, kanker in mijn hoofd, ik was verkankerd. Volledig. Ik zag het ook op de foto’s, ik was niet meer dan een gevlekt skelet. Ik ging sterven, met nog zoveel mooie jaren voor de boeg, verdomme. Ik panikeerde. Half jankend, half schreeuwend realiseerde ik mij dat ik droomde, de zoveelste nachtmerrie. Kwam het door de Britse documentaire die ik gisteravond op de tv had gezien die de eerste drie, vier weken versloeg van de virusstrijd in een vooraanstaand Londens ziekenhuis. Blauwe pakken, gemaskerde mannen en vrouwen, hulpeloze, naar adem snakkende patiënten? Ik had zitten huilen om twee ten dode opgeschreven mensen, een man van achterin de tachtig, een besmette wijkverpleegster, die beiden tóch genazen, om een jonge besmette zwangere vrouw die via een keizersnee beviel van een mooi en gezond jongetje. En haar man maar ijsberen, ijsberen. Mocht niet bij de bevalling zijn. Tranen van geluk bij hem toen hem verteld werd van het wonder van de geboorte. Foto van gemondkapte vader en moeder, dochter met gebreid mutsje. Ik ook tranen. Frederik had naar aanleiding van mijn terugkerende merries gevraagd mijn onbewuste of onderbewuste te onderzoeken. Nou, dit lag wel erg voor de hand, dunkte mij.

Kennelijk had ik net als eerder deze week hardop gegild. Daar kwam mijn hypersensitieve manneke de slaapkamer binnen. Ook in tranen. Als mama verdrietig is, is Chrisje dat ook. “Opa?”, vroeg hij.

“Het is wachten op een tweede golf”, zeiden sommige virologen. Maar wij zaten nog midden in de eerste en mijn familie was daar flink door geraakt. Er was een relatiecrisis geweest, er waren sombere, wanhopige momenten geweest voor een ieder van ons en twee van ons gezin, ons ouderlijk gezin, waren slachtoffer geworden. Mijn vader vocht nu voor zijn leven. Of had dat gevecht reeds verloren, dat kon elke nacht weer gebeurd zijn. Chris wist dat. Minstens één keer per dag vroeg hij: “Opa?”

Overdag ging het leven weer zo’n beetje zijn eigen gang. Het leek alsof er weinig veranderd was. Onderhuids echter heerste de tragiek, een gespannen en lijdzaam afwachten. Sommigen hielden de passiviteit voor gezien en demonstreerden met gebalde vuisten voor hun rechten. Een donkere artiest brulde dat hij zwarte piet in zijn gezicht wilde trappen. Meer en meer geleek de maatschappij een gevlekt skelet...

Deel I: De briefwisseling

13 maart

Marion

Hee pa,

Hoe gaat het daar bij jou? Is de massahysterie in Noord-Holland ook al losgebarsten, net als hier? Het is niet alleen zo dat alle horeca, festiviteiten, theaters, sportcomplexen et cetera gesloten of afgelast zijn, gesprekken gaan over niets anders dan over het virus. Het Italiaanse postapocalyptische beeld dat Ilja Pfeijffer dagelijks beschrijft in jouw favoriete krant heerst hier nog niet, maar vreemd is het wel bijna niemand meer op straat te zien, rijen wachtenden voor een apotheek, anderhalve meter tussen iedere klant, de lokale radio over een fileloze ring rond de stad te horen spreken en op een leeg Kerkplein te wandelen met het idee dat kerkdiensten alleen nog via de lokale televisie te volgen zijn. Nou zal ik daarnaar niet kijken, zoals je begrijpt, dus je hoeft me niet te beschuldigen van hypocrisie. Deze godsdienst mag wat mij betreft samen met het virus de lucht in vliegen, maar voor die oudjes die nog elke zondag hun geloof belijden, is het wel triest. De gedachte dat de meesten onder hen door een ziekte binnenkort omvergeblazen zullen worden is evenmin een bemoedigende. In hoeverre beschouw jij je als een potentieel slachtoffer?

Inmiddels zit ik zelf alweer een week binnen omdat de kleintjes behoorlijk verkouden zijn. Dodelijk saai. Dus toen ik gisteren iemand op tv hoorde pleiten voor het schrijven van echte, ouderwetse correspondentie, gewoon op papier, dacht ik: dat ga ik doen. Dus pa, zou leuk zijn als je mij antwoordt.

Hoor ik snel van je?

Liefs, je dochter.

14 maart

Mark

Lieve Marion,

Wat een leuk idee elkaar, gedurende deze weken, waarschijnlijker maanden, die wij moeten doorbrengen zonder elkaars gezelschap, brieven te schrijven. Heb lange tijd leerlingen onderwezen in het schrijven van brieven, maar beheers ik die techniek zelf nog wel?

Hier is het prachtig. De magnolia in onze tuin staat in volle bloei, de meeste bomen lopen uit en/of hebben al bloesem. Al een aantal weken hoor ik duiven hun voorjaarskoeren voortbrengen, een merel zingt ‘s avonds het hoogste lied. Niets wijst erop dat Nederland onder een pandemie lijdt, althans in mijn stadje nog niet. Hier zijn supermarkten nog niet leeggeplunderd, hoewel het duurdere wc-papier moeilijker te verkrijgen is. Wat is dat toch met het hamsteren van toiletpapier: kun je je reet in het ergste geval niet met de hand reinigen? Toen ik met Jackie omging, je weet misschien nog wel, die pseudo-Indonesische, stond er alleen maar een fles water. “Je past je maar aan”, zei zij toen ik om papier vroeg. Of het nou met je linker- of je rechterhand moest, heb ik nooit kunnen leren; daarvoor duurde onze verhouding te kort. Maar omdat ik altijd met de rechter in mijn neus pulkte, gebruikte ik mijn linker.

Dus je bent thuis, schat. Al wat beter met Chris en Annette? Wat dat betreft heb je toch wel een modelgezinnetje: man, eerst jongetje, dan meisje. Griep of toch dat virus? Kinderen schijnen minder heftige verschijnselen te hebben dan mensen van mijn leeftijd. En man Frederik? Niet thuis aan het werk dus, maar naar zijn bedrijf. Zou wel gezellig voor je zijn als dat zou veranderen.

Ook ik lees de alarmerende stukken van Pfeijffer. Daarnaast wordt mijn facebookaccount gebombardeerd met klachten en spookverhalen. Mijn huishoudelijke hulp had haar account al geblokkeerd, vertelde ze. Het is niet altijd eenvoudig het echte van het nepnieuws te onderscheiden. Of ik slachtoffer kan worden? Maar natuurlijk! Kankerpatiënt, diabetes 2, onlangs bloedvergiftiging (wisten jullie dat eigenlijk al?), kortom, om een titel van Deep Purple te citeren: I’m a living wreck. Deep Purple: hardrockband begin jaren 70. Voorzichtig dus maar. Inez waakt over mij. Je kent dat, dan neemt ze achteloos de mamarol op zich en dat kan tamelijk irritant zijn.

Lieverd, mijn hand wordt moede van al dit schrijven, de ballpoint laat sporen na in mijn ringvinger. Vind je het goed als we de heilige puter gaan gebruiken en dan de prints opsturen en echt fysiek in envelop met postzegel daarop in de brievenbus stoppen?

Zoenen en huggen, Mark.

17 maart

Marion

Hee pa,

Wat leuk dat je meegaat in mijn ideetje. Misschien doen Paul en Ciska ook wel mee. Ik ga ze benaderen. Paul zit overigens in Marokko te wachten op een vlucht terug. Dat land stuurt alle vakantiegangers naar huis. Baas in eigen land. Ik hoor jou zachtjes en Paul hardop zeggen: moesten wij ook maar eens doen. Je weet dat ik daar heel wat genuanceerder over denk. Een vriendin van mij zou naar Lesbos gaan om de gestrande migranten te ondersteunen, maar waarschijnlijk gaat dat nu ook niet door: als het virus er toeslaat, wordt dat een ware ramp met al die verzwakte mensen. Mensen ontvluchten hun land niet zo maar, op een aantal gelukzoekers na natuurlijk. Profiteurs zijn er altijd en overal. En over profiteurs gesproken: het aantal Nederlandse miljonairs is het afgelopen jaar weer toegenomen, evenals het aantal armen. Wordt het niet eens tijd dat ons land een socialer gezicht krijgt?

Vanaf morgen werkt Frederik ook thuis. Dat is wel chill. Zijn bedrijf had wat problemen met de software, maar dat schijnt nu in orde te zijn. Modelgezinnetje? Dat zijn we niet. Je weet dat Frederik en ik een open relatie hebben en dat levert best wel eens problemen op. Jaloezie is een menselijke ondeugd die we trachten te bestrijden, maar anderzijds is niet menselijks ons vreemd. Inmiddels is Annette koortsvrij en is Chris nog wat snifferig. Maar ik houd ze toch zo veel mogelijk binnen. Ik zag toen ik langs de speeltuin fietste hordes kinderen daar. Merkwaardig: je sluit de scholen en de kinderopvang; dan moeten de speeltuinen vanzelfsprekend ook gesloten worden.

Pa, ik schrok er wel van dat je bloedvergiftiging hebt gehad. Dat wist ik echt niet. Zo vaak spreken we elkaar niet. Wil je er in je antwoord iets over schrijven? O ja, en wat dat schrijven betreft: je handschrift is dat van een arts. Hoe konden je leerlingen ooit jouw opmerkingen tot zich nemen? Prima dus om een tekstverwerker te gebruiken. Maar: niet gaan mailen, envelop plus postzegel.

De situatie in onze ziekenhuizen, je zult dat wel gehoord of gelezen hebben, wordt nijpend. Mooi woord: nijpend. Moet jouw taalhart strelen. Elke dag neemt het aantal intensivecarepatiënten toe. Ik geloof dat er nu al veertig of vijftig aan de beademing liggen en daarmee zijn wij wel de zwaarst getroffen stad. Dat kut carnaval ook, alweer een reden om daar niet aan mee te doen. Stompzinnig achter elkaar in een rij ‘waar is het feestje? Hier is het feestje’ lopen te blèren. En dan van achter in iemands tieten knijpen, per ongeluk. Ach, ach, wat een lol. Tussen ‘lol’ en ‘lul’ zit slechts één letter verschil. Jij hebt het ook altijd verafschuwd, toch?

Ik moet stoppen: hoor Annette brullen. Zal wel weer ergens tegenaan gelopen zijn. Dat kind leeft met haar hoofd echt ergens in de wolken. Een dromertje.

Liefs, je dochter.

Marion aan Paul en Cisca

Hee broer en zus, doen jullie mee?

In deze tijd van economische stilstand is het belangrijk de geest actief te houden. Pa en ik doen pogingen het oude en schitterende ambacht van het schrijven nieuw leven in ons bestaan in te blazen. Van alles mag wat mij betreft aan de orde komen, van politieke en filosofische overtuigingen tot de ontwikkelingen van het virus. Daarbij gaat het wel om het ambacht: ook het versturen moet per Post.nl geschieden en niet digitaal. Eén aspect overigens hebben wij al moeten laten vallen: het met de hand schrijven. Pa’s handschrift is namelijk nog altijd onleesbaar. Dat moderne tijden (die vette Chaplin-film onlangs in het vliegtuig kunnen zien) definities veranderen, is geen ramp. En ik moet denken aan de Heptamerone en de Decamerone, die natuurlijk ook gestoeld zijn op het mentaal overleven tijdens een ramp.

Dus: doen jullie mee? Ik hoor het graag.

Groetjes, Marion.

CC: Mark

18 maart

Mark aan Marion

Lieve Marion,

Nog steeds erg rustig in ons mooie Zuiderzeestadje. Zojuist samen boodschappen wezen doen en hoewel het winkelend publiek elkaar niet meer zoent en een zekere afstand in acht neemt, staan vrouwen nog steeds op de meest onhandige plek, midden in een gangpad, met elkaar te babbelen en de mannen als verslagen honden te wachten op het moment dat hun eega’s uitgeouwehoerd zijn. Het liefst ram ik de boodschappenkar door die wijven heen, maar dat mag dan weer niet van Inez. Ze vindt dat ik niet altijd zo kritisch moet zijn op mijn goedwillende medemensen. Maar verbijsterend blijft dat geklets, zonder dat de kletsers zich afvragen of zij anderen tot last zijn. Enfin, dat was mijn dagdingetje, even lekker zeiken. Moeders met kinderen, sorry schat, ook zo erg. Janken, dreinen, aandacht vragen. In Frankrijk zag ik eens hoe een moeder haar klierende zoon door de Aldi sleurde. Zo hoort het, dacht ik. Zo moet je opvoeden! Je kunt kinderen niet als een volwassene toespreken, tenslotte.

Al iets gehoord van mijn andere kinderen?

Ja, die bloedvergiftiging, in zekere zin heb ik daar nog steeds last van. Mijn arts voorspelde dat mijn vermoeidheid nog wel enkele maanden zou aanhouden. Gistermiddag viel ik continu in slaap en dan ben ik bang dat dit Inez zo irriteert dat ze zegt: bekijk het maar, slome zak. Ze heeft ook al aangegeven dat ze mijn broze gezondheid niet meer kan aanzien.

Ik zat bij de kapper toen ik plotseling zeer emotioneel werd en de drang voelde te janken. Geen idee waar dat vandaan kwam. Daarna zakte ik weg in een lagere bewustzijnstoestand. Doordat dit niet verbeterde, besloot de kapper 112 te bellen en ongeveer twintig minuten later kwam er een ambulance. Ik werd op een brancard getild en in de auto werd er van alles getest. Het vermoeden rees dat het iets met het hart was, bijvoorbeeld een scheur in de aorta. Ik kreeg zuurstof toegediend waardoor ik wat rustiger werd. Inmiddels ben ik niet helemaal buiten bewustzijn geweest en kon ik wel alles volgen en alle vragen beantwoorden. Inez, die bij een vriendin logeerde waar nauwelijks bereik is, bleek onbereikbaar. Met gillende sirenes naar het AMC. Wel spectaculair, vond ik. Op de eerste hulp stond een team van specialisten en verpleegkundigen klaar om een scan en een hartfilmpje te maken en weet ik wat nog meer. Edoch, met hart bleek niets mis te zijn. Vervolgens werd ik naar een isoleerkamer gebracht waar verder onderzoek plaatsvond. Terwijl ik lag te wachten op allerlei uitslagen, kreeg ik hoge koorts. Een van de overgebleven specialisten vond dat ik opgenomen moest worden, maar ik was ongerust over het feit dat ik niemand, ook Inez niet, kon berichten: ik had mijn telefoon thuisgelaten. Ik heb ervoor gekozen met de taxi naar huis te gaan onder de belofte dat ik iemand die nacht in huis zou vragen. Je moet wat. Natuurlijk was er niemand anders in mijn huis en de koorts liep op tot over de veertig graden.

De volgende dag belde de specialist mij op met de mededeling dat er een bacterie in mijn bloed zat. Huisarts en specialist bepaalden dat ik die en die antibiotica nodig had en om een lang verhaal kort te maken: na twee weken was de ecolibacterie uit mijn bloed verdwenen. Eind goed, al goed. Waarschijnlijke oorzaak: de bacterie is via mijn urineleider naar binnen gekropen. Bij iemand als ik die blaaskanker heeft gehad, komt dat vaker voor. De bacterie vond dat gezellig, is naar boven gezwommen tot het nierbekken en heeft daar wellicht een ontsteking veroorzaakt. Via het bekken is de bacterie overgesprongen naar een bloedbaan. Ik hoop dat ik hiermee alle medische informatie goed begrepen en weergegeven heb.

Inmiddels begrijp ik Inez wel: binnen korte tijd kanker, diabetes, een rug- en vervolgens een knieoperatie, dat is ook allemaal niet om aan te zien. En dan te bedenken dat op afzienbare termijn een nieuwe knie nodig is. Oude man = living wreck (heb je het nummer al opgezocht?)

Dit is een wat lamenteerderige brief, Marion, ik realiseer me dat. Sorry daarvoor, maar je zei dat je dat wilde weten. Het was wel de eerste keer dat ik mijn sterfelijkheid concreet ervoer. Ik dacht echt dat ik dood ging, een gevoel dat ik nooit had toen ik aan de chemo was.

Lieverd, laat ik met iets leuks eindigen: vanavond eten we hutspot, gemaakt door mijn eigen groenteboer. Met daarbij worstjes van de vegetarische slager. Groenteboer, bakker en echte slager zijn ertoe over gegaan niet meer dan vier mensen tegelijkertijd in hun winkels toe te laten. Heb geduldig buiten staan te wachten tot het moment suprême.

Zoenen, je vader.

Cisca aan Marion

Dear sister,

In Enschede zijn wij inmiddels verplicht Engels te spreken, zelfs in de mensa en op de campus. En zo ga je langzamerhand in het Engels denken, dear sister.

Ik vind het een leuk idee van je Marion, maar ik zie af van deelname. Ik ben druk bezig vanuit huis met mijn studenten, moet lappen wetenschappelijke tekst beoordelen en mijn dissertatie wil ik binnen één, anderhalf jaar afgerond hebben, althans ervan uitgaand dat we tegen die tijd allen nog in leven zijn. Tot nu toe valt het aantal besmettingen in onze regio overigens wel mee, in ieder geval onvergelijkbaar met die van jou. Wel zou ik het leuk vinden als jullie de correspondentie niet vernietigen. Want waar is waar: ons gezin heeft de laatste jaren weinig onderling contact gehad. En naar ik aanneem zullen er wel opvattingen en bespiegelingen in aan de orde komen, gezien de (quasi-)filosofische inslag der gezinsleden.

Ik wens je sterkte in deze zware tijden en, Marion: houd minstens anderhalve meter afstand van je mannetje!

Hartelijke groet, Ciska.

19 maart

Mark aan Marion

Lieve Marion,