Bloemen voor Pierna Podeck

Colofon

ISBN 9789083395968

NUR 301

© 2020 Rosita Bruijn

Foto omslag: Shutterstock

Dit boek is een uitgave van Uitgeverij Gopher.

Koningsweg 72

5211 BN 's-Hertogenbosch

Telefoon 0341 74 61 00

Exemplaren zijn rechtstreeks te bestellen via internet: www.gopher.nl en bij iedere boekhandel.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur en de uitgever.

Alle personen in deze publicatie zijn fictief en elke vergelijking met personen, dood of levend, berust puur op toeval.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from the publisher.

All characters in this publication are fictitious and any resemblance to real persons, living or dead, is purely coincidental.

Bloemen voor Pierna Podeck

Rosita Bruijn

Voor Justus, mijn reisgenoot

Deel 1

1

De winkelbel klingelt. Geïrriteerd kijkt ze op. Er zijn nog weinig klanten geweest vandaag, toch houdt ze er niet van gestoord te worden als ze bezig is. Ze slaakt een zucht, legt de schaar, waarmee ze een roze lap vilt aan het bewerken is tot een mooi rond bloemhoofdje neer, en loopt snel naar voren. In haar haast stoot ze tegen een emmer water en bedenkt dat ze binnenkort weer op pad moet om verse voorraad te halen. Eenmaal achter de toonbank glimlacht ze verontschuldigend naar de klant, duidelijk een toerist. Gekleed in een hawaï-hemd, korte broek en slippers. Een cowboyhoed completeert het geheel. Ze meent hem wel eens eerder gezien te hebben, op straat waarschijnlijk, wacht ja, mogelijk bij het hotel aan de overkant. Daar zal hij wel logeren.

‘Wat zal het zijn?’ vraagt ze belangstellend. De man kijkt haar aan, zijn blik blijft even op haar gefixeerd, hij lijkt in verwarring gebracht, alsof hij niet goed raad weet met wat hij ziet. Maar ze is het gewend en blijft hem rustig aankijken. Dan, alsof hij zich schaamt voor zijn voyeuristisch gedrag, gaat zijn blik omhoog, naar het plafond, waar aan een lange balk allerlei curiosa zijn opgehangen: cadeauartikelen, van poppetjes met strogeel haar tot gekromde heksen op een bezemsteel en trossen droog- en kunstbloemen.

‘Hebt u ook souvenirs?’ vraagt hij dan. Hij spreekt Engels. Zijn vraag klinkt sceptisch, alsof hij er al niet meer in gelooft. ’Souvenirs?’ Ze draait zich om naar de muur achter haar, waar op de bovenste van drie planken, die op grijphoogte zijn bevestigd, een rij mokken staat, met afbeeldingen van plaatselijke bezienswaardigheden: het oude kasteel, in verwaarloosde staat, maar nog altijd fotogeniek, de grote kerk, een monumentaal pand, eerbiedwaardig van ouderdom. Afwachtend kijkt ze de man aan, enigszins onzeker, ze weet niet goed wat hij wil. Maar hij schudt zijn hoofd en ze gaat naar de plank eronder, met de beschilderde tegeltjes van aardewerk, pakt er een met een bergachtig landschap en reikt het hem aan. Hij staart ernaar, met gefronst voorhoofd, hij lijkt niet enthousiast, geeft haar het tegeltje terug. Ze wijst hem op het klembord naast de planken, met magneten in reliëf, de verzameling figuurtjes in klederdracht, in zittende of staande houding, op de onderste van de drie planken. Onderwijl bekijkt ze hem vluchtig. Zijn gezicht is gebruind, vol rimpels, echt jong is hij niet meer, maar hij doet zijn best het te lijken. Ze heeft dit type vaker meegemaakt. De meesten zijn wel geïnteresseerd in dergelijke snuisterijen. Hij niet, zo te zien. Ze haalt even diep adem. Wat kan ze hem nog meer aanbieden?

‘Houdt u van bloemen?’ vraagt ze zacht. Hij schudt z’n hoofd. ‘Something funny.’ zegt hij dan. ‘Don’t you have something…’ Hij haalt zijn schouders op, gebaart in de lucht. Hij kan kennelijk niet op het goede woord komen. Maar ze begrijpt hem. Het moet iets grappigs zijn, iets lolligs. Heeft ze dat? Ze denkt koortsachtig na. Hij grabbelt in zijn broekzak, haalt er een portefeuille uit. Ze begrijpt niet helemaal wat hij wil. Hij heeft nog niets gekocht en het lijkt er niet op dat het er daadwerkelijk van komt. Hij zal toch niet? Ze heeft het een keer eerder meegemaakt. Een klant die niets kocht, maar voor hij verdween snel een bankbiljet op de toonbank legde: For the good service. En ze had hem alleen maar gewezen op verschillende souvenirs en hem uitgelegd waar hij geld kon wisselen. Ze voelt zich ongemakkelijk. Ze hoopt niet dat het weer gebeurt. Maar de man laat haar een sepiakleurig briefje zien, een bankbiljet met onderaan in groene cijfers het getal ‘vijftig’, alsof dat haar op ideeën zal brengen. Hij legt het briefje op de toonbank, drukt zijn duim op de afgebeelde figuur in het midden, een man met een nogal geprononceerde neus, en wil weten wie het is. Ze tuurt ernaar, geeft hem antwoord. En ineens heeft ze een idee.

‘Ik denk dat ik wel iets weet,’ zegt ze snel. ‘Ik moet het even opzoeken, kunt u zo terugkomen?’ De man aarzelt, legt uit dat hij zo dadelijk met iemand een afspraak heeft voor een autotocht. Hij logeert in het Urbania, het hotel tegenover haar winkel. Ze vraagt nog eens voor de zekerheid of hij ‘something funny’ wil.

Hij knikt enthousiast, geeft haar een knipoog. ‘Als u daarvoor kunt zorgen…’

Ze knikt. ‘Als Pierna iets belooft, doet ze het.’ Ze wil nog meer zeggen, maar houdt zich in. Zakelijk blijven Pierna.

‘Oké’. De man neemt zijn hoed af terwijl hij een buiginkje maakt, steekt zijn hand uit, noemt zijn naam. Vraagt of hij vanavond nog langs kan komen, na sluitingstijd, het zal wel laat worden voor hij terug is en morgen heeft hij weer een druk programma. De dag daarop vertrekt hij weer naar huis. Is de bedoeling. Maar wie weet blijft hij langer, het bevalt hem hier uitstekend, hij is een American, uit Texas.

Pierna aarzelt, stemt dan toe. Het is niet haar gewoonte vreemden ’s avonds binnen te laten, maar voor deze keer wil ze een uitzondering maken. Hem confronteren met het souvenir, een van de souvenirs die ze bewaart in een geheime la. Nog nooit heeft ze er een verkocht. Nu zal ze het doen. De man komt uit Texas, ver genoeg weg. Hij is zichtbaar ingenomen met haar instemming, bedankt haar omstandig, steekt zijn hand op.

‘Good Bye, madam, you’re very kind.’ Nu verlaat hij de winkel, het belletje klinkt vrolijk ten afscheid.

Ze blijft even doodstil staan, beelden van eindeloze vlaktes waarover wilde paarden galopperen, bereden en voortgestuwd door hitsige cowboys komen haar voor de geest. Hoe zou het zijn om daar te leven, ze kan het zich nauwelijks voorstellen. Ze staart naar de zinken emmers die langs de rondlopende achtermuur op de winkelvloer staan, de meeste gevuld met langstelige bloemen, de rest leeg. Eigenlijk staat het hier veel te vol, ze heeft te weinig ruimte. Er moeten emmers weg, dat zou het beste zijn. Maar ze wil wel een zo breed mogelijk assortiment. Ze moet weer de grens over, nieuwe voorraad halen. Maar haar pas is verlopen, ze zal een nieuwe moeten aanvragen op het districtsbureau. Als het lukt tenminste, anders kan ze haar hele handel wel opdoeken. Maar ze zijn haar altijd ter wille geweest. Ze gluurt even door het raam naar buiten. De man ziet ze niet meer. Hij had een prettig voorkomen, maakte geen dirty indruk.

Er zitten nog mensen op de balkons van het Urbania. Het is nog zomer, maar niet lang meer, en het kan tegen de avond fris worden. Ze vermant zich, loopt weer naar achteren, naar haar atelier, zoals ze het noemt. Haar werkplaats. Tegelijk haar keukentje en zithoek. Het kunstbloemenboeket waaraan ze bezig was, laat ze liggen. Ze loopt naar de deur achter in het atelier, die toegang geeft tot een trap. Ze gaat de tien houten treden op, die kraken onder haar voeten en bereikt de kleine overloop. Ze opent weer een deur, die uitkomt op haar slaapkamer. Ze blijft even staan, alsof ze het nog steeds niet met zichzelf eens is wat ze gaat doen. Dan schudt ze alle schroom van zich af, loopt naar haar kleerkast, bukt zich en opent de lade eronder. Ze knijpt haar ogen tot spleetjes, doet een greep, haalt er een van de souvenirs uit, tuurt er even naar en begint dan te grinniken. Dit moet hij wel leuk vinden en ik ga er een goeie prijs voor vragen. Ze behandelt haar klanten eerlijk, de inwoners van het dorp betalen een schappelijke prijs voor een bosje bloemen. Toeristen, ja, dat is wat anders. Niet dat ze vaak een bloemetje kopen, o nee, maar een enkele keer, als het om een verjaardag of een jubileum gaat dat toevallig in de vakantie wordt gevierd en waar altijd wel een bloemetje aan te pas komt, ja dan berekent ze een speciale prijs. En deze man is vast niet onbemiddeld, dat zijn de meesten niet die hier komen, al zijn de prijzen vergeleken met andere toeristencentra natuurlijk een stuk lager. Als hij haar creatie maar aanvaardbaar vindt. Maar daarover heeft ze weinig twijfels. Ze loopt weer naar beneden, pakt het souvenir zorgvuldig in, gaat dan weer aan haar werktafel zitten om haar kunstbloemenboeket af te maken.

Een paar uur is ze ingespannen bezig. Dan beginnen haar ogen te tranen, ze is stijf van het zitten. Ze heeft drie boeketten gemaakt, is redelijk tevreden over het resultaat. Ze bergt het materiaal op, schaar, lijm, vilt. Om zes uur keert ze het bordje open/gesloten voor de winkeldeur om. Ze hoeft niet eens op de klok te kijken. Het uurwerk van de grote kerk van het dorp slaat elk uur zijn sonore slag met de precisie van een Zwitsers horloge. Ze zet koffie, pakt een appel van de fruitschaal op het buffetkasje. Ze moet toch iets eten. Koken zal ze vanavond niet doen, ze heeft absoluut geen trek. Afwachten maar, tot die cowboy komt, als het nu maar niet te laat wordt. Na tienen hoeft ie niet meer binnen te komen, dan komt ie morgen maar terug.

Al snel is het donker. Pierna is in haar schommelstoel gaan zitten, knipt een schemerlampje aan. Telkens als ze een geluid hoort, schrikt ze op en loopt de winkel in. Maar het is steeds loos alarm. Ten slotte, als ze het tien uur hoort slaan, geeft ze het wachten op. Hij kan de pot op. Nou ja, zo’n goed idee was het misschien toch niet. Ze knipt het schemerlampje uit. Ze hoeft verder niets af te sluiten, de tuin- of achterdeur zit al op slot, ze is vandaag niet buiten geweest. Langzaam loopt ze de trap op naar boven, naar haar slaapkamer, kleedt zich uit in het donker, laat een lang nachthemd over haar schouders glijden. Ze rilt, het ding is koud. Dan stapt ze in haar smalle bed, de vering kraakt. Ze heeft een vreemd gevoel in haar maag, alsof er ergens een knoop zit. Anders tuurt ze altijd nog even naar buiten, door haar slaapkamerraam, met uitzicht op de omtrekken van enorme rotsblokken. haar huisje annex winkel grenst aan een hoge, min of meer loodrechte rotswand. Ze wordt er meestal rustig van, het voelt als een beschermende muur. Maar op dit moment voelt ze alleen onrust. Ze doet meteen de gordijnen dicht en sluit haar ogen. Ze wil niets meer zien, maar kan niet voorkomen dat er steeds een gezicht voor haar ogen zweeft, ten slotte valt ze toch in slaap.

De volgende dag wordt ze gewekt door gezang. Ze schuift het gordijn open en luistert. Het komt van de straatkant. Vast een groepje toeristen dat aan de wandel gaat. Ze ziet ze voor zich: gewapend met wandelstokken of nordic walkinglatten zetten ze er de pas in, topfit en goedgehumeurd trekken ze eropuit, de frisse, jonge dag tegemoet. Ze gaapt langdurig, blijft nog even liggen, tot het gezang is weggestorven. Dan komt ze in beweging, steekt een been buiten bed, dan het andere. Ze haalt een hand door haar haardos, probeert het wat te fatsoeneren. Het is een wilde warreling van roodbruine krullen, die naar alle kanten uitwaaieren, en bijna niet onder controle te krijgen zijn. Vroeger was het haar trots, nu twijfelt ze of ze er nog wel acceptabel mee uitziet. Ach, het hoort bij haar, het kan haar ook eigenlijk niet meer zoveel schelen. Net zoals haar benen, die vol plekken zitten. Vroeger waren ze mooi, nu niet meer om aan te zien, vindt ze zelf. Een dunne huid, te vaak gestoten. Ze kijkt er al lang niet meer naar.

Toch nog wat slaapdronken loopt ze naar de wasbak in haar slaapkamer, douchen doet ze morgen wel, ze draait de koude kraan open en plenst met beide handen wat water over haar gezicht. Ze rilt, het is ijskoud, maar daar wordt ze een stuk wakkerder van. Ze trekt een handdoek van een haak aan de muur naast de wasbak en droogt haar gezicht af. Hij ziet er niet echt schoon meer uit en ruikt ook minder fris, ze moet weer eens een keer wassen. Ze heeft een hekel aan vieze geurtjes. Ze hangt de handdoek terug aan de haak en gaat naar de stoel waar ze haar kleren overheen heeft gegooid. In een snelle beweging trekt ze haar nachthemd over haar hoofd, gooit die op het bedkussen en kleedt zich snel aan: zwart ondergoed, ze twijfelt nog tussen een van haar spijkerbroeken en een exemplaar van zwart leer, waar ze zuinig op is, het wordt de zwartleren broek met daarover een lang zwart T-shirt waarop rode rozen zijn geborduurd. Die door het vele wassen inmiddels verkleurd zijn tot een vaag roze. Als sluitstuk trekt ze een kort gehaakt vestje aan, van een paarsachtige kleur. Ze bukt zich, terwijl ze een paar warme zelfgebreide sokken van dikke roze wol aantrekt. Steekt dan haar voeten in een paar bontlaarsjes, die klaarstaan bij haar bed. Hangers in de oren? Bloem in het haar? Nee, niet vandaag, ze is er niet voor in de stemming. Haar maag knort. Eerst maar eens iets eten.

2

Pierna woont al bijna haar hele leven in het dorp, ze is opgegroeid op een klein landgoed met een jachtslot dat de allure had van een echt kasteel, een van de vele bezittingen van de toenmalige president. Haar ouders hadden er een dienstwoning en zorgden voor het onderhoud en aanverwante zaken. Wie er op het kasteel woonden of tijdelijk verbleven begreep ze later pas. Als kind had ze er geen idee van. Ze stelde zich een koning voor, met aan zijn zijde een koningin, over wie ze las in haar sprookjesboeken die ze uit de kleine dorpsbibliotheek haalde.

In de winter zag je bijna niemand, dan leek alles verlaten, af en toe zag ze wel eens een paar mensen hun huisje voorbijlopen, gehuld in bontjassen en hoge laarzen, druk gesticulerend alsof ze het over iets belangrijks hadden. In de herfst klonk er hoorngeschal, en ze wist dat er dan op groot wild gejaagd werd, in de dichte bossen achter het kasteel. Herten moesten er huizen en everzwijnen, maar ze wilde liever niet denken aan de dieren die ongetwijfeld de kogel zouden krijgen, afgemaakt met een of meer geweerschoten. Als het lente werd, ja, dan werd het drukker, dan kwam er leven in de brouwerij, het was deftig volk dat er dan huisde, dat kon je wel zien. Ze droegen mooie kleren, vooral de vrouwen. Maar het waren toch overwegend mannen die je zag, met strenge gezichten en harde stemmen, sommige met grote snorren en baarden. Haar vader was er tuinman, hield de bloemperken bij, maaide het gras, snoeide de bomen en de heggen. Het was een grote tuin met veel zijpaden, een ovaalvormige vijver, een beeldengroep met jachthonden, die een wild zwijn besprongen, verscholen tussen het groen. Ze ging vaak met hem mee als hij aan het werk ging, vooral de bloemen trokken haar aan. Ze was vaak verrukt van de kleuren en zat ze gefascineerd toe te kijken als hij de buxushagen snoeide in allerlei herkenbare dierlijke vormen: een beer, een gans of een trotse haan. Ze ging liever met haar vader mee dan dat ze naar school ging. Ze had een intense hekel aan het uniform dat ze moest dragen, ook na het vele wassen bleef het haar te groot. En iedereen droeg hetzelfde, ze gruwde ervan.

Op een dag had ze het gewaagd zich te vertonen in een eigen creatie: ze had een jutezak verknoopt tot een soort jurk, versierd met bloemblaadjes die ze erop gespeld had. Ze was flink uitgelachen, al had ze wel kinderen stilletjes jaloers zien kijken. Ze kreeg uiteraard straf, ze moest een volle dag buiten staan, op een hoek van het schoolplein, handen op de rug, hoofd gebogen, waar ze vanuit het raam van haar klaslokaal goed in de gaten werd gehouden door de leerkracht. Ze had het volgehouden, ze had sterke benen, toch was ze een paar dagen ziek thuis gebleven wegens zware verkoudheid en hevige hoestbuien. Daarna was ze nooit meer ziek geweest. De leerkracht die haar de straf had opgelegd had ze niet meer gezien.

Fysiek was ze minder kwetsbaar dan haar vader. Hij was niet sterk, het buitenwerk in weer en wind deed hem geen goed, vooral niet wanneer hij ’s winters moest komen opdraven als de vijver dichtgevroren was. In de bittere kou moest hij gaten hakken in het ijs om een wak voor de eenden te maken. Ook alcohol kwam zijn gezondheid niet ten goede, hij begon steeds meer te drinken. Op een dag vond ze hem bij de vijver, languit liggend op zijn buik, hij leek vastgevroren aan het ijs, en hij was net zo koud.

Ze konden niet op het terrein blijven wonen, haar moeder en zij. Ze kregen een huis in het dorp toegewezen. Met een kleine toelage konden ze het financieel net redden. Haar moeder was zwijgzaam, altijd geweest, vaak dromerig en afwezig, alsof ze voortdurend met haar gedachten elders was, maar nu leek het of ze de moed opgaf, niet meer wilde leven, ze werd bedlegerig. Op het laatst stond ze niet meer op en moest Pierna voor alles zorgen. Terwijl haar moeder langzaam uitdoofde, bleven tot het laatst haar lippen woorden prevelen. Pierna probeerde er iets van te begrijpen, en wat ze op een gegeven moment meende op te vangen was als een splinter in haar lijf blijven zitten, die langzamerhand was gaan zweren.

Als ze gegeten heeft – een paar sneden donkerbruin, bijna zwart brood, belegd met een stuk kaas – gaat ze de winkel in om het bordje met ‘gesloten’ om te keren. Daar moet ze even de vitrage voor opzijschuiven. Tegelijk ziet ze iemand voorbijkomen, een oude man, die leunend op een stok langzaam vooruitkomt. Hij kijkt vluchtig haar kant op en even stopt ze, midden in een beweging. Dan keert ze snel het bordje om en loopt terug, naar achteren. Ze gaat aan haar werktafel zitten en ademt snel in en uit, tot ze bedaard is. Ze heeft hem hier niet eerder gezien, maar hij had iets bekends. Ze slaat zich tegen het hoofd. Ze ziet spoken. Ze zal koffie zetten. En daarna de boekhouding doen.

3

Ze zit gebogen over haar logboek, zoals ze haar boekhoudcahier noemt, als de winkelbel gaat. De eerste klant vandaag. Ze moet deze week flink wat verkopen om een nieuwe voorraad snijbloemen te kunnen kopen. Misschien komt die Amerikaan vandaag nog opdagen, dan zal ze hem het vel over de oren halen.

‘Ha, vrouw Berloff,’ zegt ze, als ze de vrouw ziet, een goede bekende, die even verderop een pension runt. Over een tamelijk versleten jurk heeft ze een schort gebonden, die er nieuwer uitziet. ‘Hoe gaat het met je?’

‘Gaat wel,’ is het antwoord. Ze zet een grote mand op de toonbank. Pierna kijkt haar eens goed aan en vindt dat ze er geagiteerd uitziet. Het is een forse vrouw, die wel wat aan lijkt te kunnen, ze runt al jaren een pension voor zomergasten, maar nu is er duidelijk iets aan de hand.

’s Zomers is de drukste tijd, hè?’klinkt de stem van de vrouw, nogal schor. ‘Maar het is zo afgelopen.’ Ze wrijft amechtig met een hand over haar voorhoofd.

‘Zin in koffie?’ vraagt Pierna. ‘Kom even zitten.’ De vrouw schudt haar hoofd. ‘Nee, zeg, ik moet de boel nog schoonmaken, m’n hulpje houdt ermee op, nu ja, ik heb haar zelf de dienst opgezegd.’

‘O’? zegt Pierna vragend. ‘Beviel ze niet?’

‘Ik denk dat ze straks wel zal bevallen,’ zegt de vrouw, ze lacht schor. ‘Heeft nota bene liggen rollebollen met een van mijn gasten, alsof ik een bordeel heb. Ik heb ze er allebei uitgebonjourd, ik wil ook geen nieuw meisje meer. Als een aantrekkelijke buitenlander maar even zijn neus laat zien, zijn ze meteen hoteldebotel, dus nu moet ik alles zelf doen. Best. Veel voordeliger ook. En die gasten…wat ze allemaal uithalen, je wilt het niet weten. Je hebt groot gelijk dat je hier alles in je eentje runt, soms heb ik er zo genoeg van…’ Ze slaakt een diepe zucht. Pierna steekt een hand op.

‘Jij krijgt koffie van me, kom even mee, er zit nog wel wat in de pot.’ De vrouw aarzelt, maar loopt dan met Pierna mee naar achteren. Pierna wijst naar de stoel aan de andere kant van haar werktafel en de vrouw gaat zitten.

‘Wat heb je het hier toch leuk voor elkaar,’ zegt ze, ‘hoe lang zit je hier nu al?’ Pierna denkt na, terwijl ze de koffie inschenkt. ‘Nou, wel zo’n jaar of tien,’ zegt ze. ‘Op m’n twintigste kon ik hier alles voor een zacht prijsje overnemen. Ik had flink gespaard, had allerlei baantjes over de grens gehad, daar verdien je echt meer, in een café of als verkoopster in een bloemenzaak.’ En ik ben nog een paar keer model geweest voor zo’n kunstenaar, een portretschilder, maar dat vertel ik je niet. Was niks voor mij trouwens.

De vrouw kijkt haar peinzend aan. ‘Over de grens, ja,’ zegt ze dan, ‘daar was het leven beter, maar in die tijd mochten we er niet toch niet overheen?’

Pierna haalt haar schouders op. ‘Ik had een paar connecties. Misschien wilden ze me wel kwijt.’

Het blijft even stil. Ze drinken allebei van hun koffie.

‘Zo slecht hebben we het hier niet meer,’ verbreekt de vrouw de stilte. ‘Tjonge, vroeger…’ Ze klakt met haar tong. ‘Droog brood, af en toe vlees als er weer eens een koe geslacht werd ergens, waar zo’n beetje om gevochten werd; gelukkig konden we onszelf bedruipen, we hadden kippen en een moestuin.’

Als ze de koffie opheeft staat ze op. ‘Geef me nog maar wat bloemetjes, een paar bosjes kunstbloemen, voor op de kamers, daar kwam ik eigenlijk voor.’

Ze lopen naar de winkel. Pierna trekt van de balk boven haar hoofd een paar boeketjes kunstbloemen met korte steel, viooltjes, margrieten en wat primula’s. Ze moet ervoor op een trapje staan, anders kan ze er niet bij. De vrouw doet ze in haar mand, betaalt, zegt gedag en verdwijnt dan snel de winkel uit.

‘Sterkte,’ roept Pierna haar na. Ze buigt zich weer over haar boekhoudcahier, telt op, trekt af en uiteindelijk slaat ze met een zucht het boek dicht.

Hoe later het wordt, hoe onrustiger ze zich voelt. Er zijn nog een paar klanten geweest, die de gewone souvenirs hebben gekocht. Het souvenir voor de Amerikaan houdt haar de hele tijd bezig. Eigenlijk hoopt ze dat hij niet meer komt. Haar opwinding is allang gezakt. Om zes uur hangt ze het bordje ‘gesloten’ op en gaat naar achteren. Ze bukt zich bij een kleine koelkast tegenover haar werktafel en haalt er een pan uit met daarin een restje van gister: aardappels met kidneybonen. Ze warmt het op op het tweepitsgasstel dat op de koelkast staat en gaat aan haar werktafel annex eettafel zitten. Veel trek heeft ze niet, maar ze dwingt zichzelf iets te eten. De avond is nog lang. Elke avond is lang. Gelukkig wordt het al eerder donker.

Ze eet nog wat havermoutpap toe, zet water op voor de afwas. Als het kookt, giet ze het in een teil, doet er nog wat koud bij en wast af op de werktafel, waarop ze een zeil heeft gelegd. Geregeld werpt ze een blik naar buiten, door de vitrage van de achterdeur kan ze de moestuin zien. Morgen moet ze daar maar weer eens aan de slag, bedenkt ze. Tussen de middag, als de winkel gesloten is. Als ze klaar is met de afwas schemert het al.

Pierna zit in haar schommelstoel, die achter in haar atelier staat. Ze wiegt zacht heen en weer, af en toe doezelt ze even weg. Maar bij elk geluid schrikt ze op en is ze weer klaarwakker. Ze kijkt op de wandklok aan de muur, die langzaam de minuten weg tikt. Acht uur, het is nu aardedonker. Buiten is het stil. Ze zou licht moeten maken, maar ze zit graag in het donker. Toch knipt ze nu een schemerlampje aan. Dan loopt ze de winkel in, verschikt wat aan de emmers, pakt een bos dahlia’s en zet ze in een emmer waar nog wel wat voorraad bij kan.

Een schaduw glijdt langs de winkelruit, blijft bij de deur staan. Iemand klopt op de ruit. Haar hart slaat een tel over. Ineens wordt ze overvallen door angst. Hoe haalt ze het in haar hoofd om zomaar een vreemde binnen te laten ’s avonds? Ze lijkt wel gek. Ze heeft weer eens een zwak moment gehad. Maar ze kan nu niet meer terug. Ze zet een schakelaar om, de winkel baadt nu in het licht. De sleutel van de winkeldeur zit in het slot. Ze draait hem om, opent aarzelend, op haar hoede, de deur. Ja, hij is het, al is hij nu warmer gekleed, in jeansbroek en trui. Ze zal hem het souvenir geven en hem dan snel weer de deur uit werken. Toeristen zijn meestal in een goed humeur, maar ook onberekenbaar als iets ze niet zint.

‘Good evening,’ zegt hij, als hij naar binnen stapt. Hij heeft een prettige stem. Hij geeft haar een hand en noemt nogmaals zijn naam. George Walking, verstaat ze nu weer.

Hij begint zich meteen te verontschuldigen. Gister was het erg laat geworden en hij vond het niet gepast om na tienen nog bij haar aan te komen. Pierna knikt, een ietsje gerustgesteld. ‘You have something for me?’ Het klinkt verwachtingsvol. Ze knikt. ‘Ik zal het even halen.’

Terwijl de man wacht, loopt ze naar het atelier en haalt het ingepakte souvenir uit de la van haar werktafel. Op de een of andere manier bevalt het haar niet dat hij daar in de winkel in het volle licht staat. Ze roept dat hij wel even naar achteren mag komen. Hij is er al snel, ze maakt meer licht en nodigt hem uit te gaan zitten. Hij knikt haar toe, terwijl hij rondkijkt.

‘Nice,’ zegt hij. ‘Nice place.’ Dan geeft ze hem het pakje. Als hij vraagt of hij het open mag maken, knikt ze instemmend. Met handige bewegingen maakt hij het plakband aan de onderkant los, zonder het papier te scheuren. Met kloppend hart kijkt Pierna toe. Er komt een ingelijste houtskooltekening tevoorschijn met een haakje aan de bovenkant. Onderaan de vermelding: SOUVENIR. Hij kijkt ernaar, heel intens. Dan begint hij te lachen.

‘What does it mean, madam?’ Het enige wat hij ziet is de karikatuur van een gezicht, met een geprononceerde neus, dikke smaklippen en een grote ontsierende wrat op de linkerwang. Een golvende haardos als tegenwicht.

Pierna begint snel te praten. ‘Het is een cartoon, ik teken vaker cartoons, dat gaat me goed af, vandaar…’ Ze vraagt of hij ziet wie het is. De man tuurt intensief, dan, alsof het hem begint te dagen, begint hij te grijnzen, slaat zich op de knie. ‘O, I see…’ roept hij uit. ‘Wait!’ Hij grabbelt in zijn broekzak en haalt er een bankbiljet uit, dat tien euro waard is. Hij wijst op de afbeelding in het midden. ‘It’s him, isn’t he?’ Pierna knikt, enthousiast. ‘Onze oud-president. Zijn portret hing overal.’

Het bankbiljet toont hem op een voordelige manier, zonder wrat en met een niet te grote, iets gebogen neuspartij. Nu wil George Walking er meer van weten. ‘Tell me, about him, please, l am very interested in politics, you know.’

Pierna begint zich op haar gemak te voelen met de man. Ze haalt haar schouders op.

‘Geen goede man, niet voor ons. We leden armoede in de dorpen, al het geld ging naar de steden en het leger, bent u al in de stad geweest? Het paleis gezien? Er zit nu een ander in, maar er is niet veel veranderd. Maar nu…’ Ze lacht schamper. ‘De nieuwe heeft de dorpen ontdekt, ze geschikt gemaakt voor toerisme, vooral dit dorp, de wegen zijn verbeterd, de toegangswegen verdubbeld, gidsen hebben routes in de bergen uitgezet, er zijn hotels gekomen, pensions, we worden overspoeld door toeristen, ’s zomers…’

Pierna slaat haar hand voor de mond. ‘Sorry, zo bedoelde ik het niet.’

George Walking schudt zijn hoofd, glimlacht even, dan sterft zijn glimlach weg. ‘Dit wist ik niet,’ bekent hij. ‘En…hebben jullie het nu beter?’ Hij kijkt haar onderzoekend aan.

Ze zucht. ‘Een beetje wel, we redden ons, maar een vetpot is het niet. Maar dat hoeft van mij ook niet. Ik ben tevreden met mijn leven.’