Andermaal Anne

Colofon

ISBN 90-5179-131-3

1e druk 2003

© 2003 Bard Bothe

Dit boek is een uitgave van Uitgeverij Gopher.

Koningsweg 72

5211 BN 's-Hertogenbosch

Telefoon 0341 74 61 00

Exemplaren zijn rechtstreeks te bestellen via internet: www.gopher.nl en bij iedere boekhandel.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur en de uitgever.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from the publisher.

Andermaal Anne

Bard Bothe

Uitgeverij Gopher

DEEL I

MOMENTEN VAN BETEKENIS

Weet dat alle dingen zo zijn:

Als een echo die voortkomt

uit muziek, geluiden en geween, maar in die echo

is geen melodie

Boeddha

Anne, 1966

1.

We liepen wel erg hard van stapel. We waren nog jong. Ik hoopte dat ze mijn verwarring over wat er tussen ons opbloeide niet zou opmerken.

Anne gooide uit gewoonte haar haar met een korte ruk naar achteren. Ze liep naar de wastafel. Ik wilde haar aanraken, hield me in en keek slechts hoe ze zich voortbewoog. Ik denk dat ze het merkte, want ze begon te lachen toen we oogcontact maakten. Dit ogenblik van stilte steeg uit boven de lichtzinnigheid van alle dag en reikte verder dan de speelsheid, waarmee we die ochtend nog ongewoon heftig gevreeën hadden. Toch was de hartstocht waarmee we elkaar toen probeerden te doorgronden een soort van ultieme poging geweest om het harmonische moment dat we samen beleefden vast te houden en de tijd stil te zetten. Nu keken we elkaar aan om te bevestigen dat we bij elkaar hoorden. Ik was van plan om Anne vandaag mee te nemen naar Els, mijn moeder, die mij gisteren had opgebeld om te zeggen hoe beroerd ze zich voelde. Aanvankelijk had de huisarts gedacht aan een onschuldig hematoom in haar borst. Hij raadde haar aan om de zwelling met een zalfje te masseren. Dat deed ze gedurende zes weken heel zorgvuldig, totdat een biopsie aantoonde dat een kwaadaardig gezwel, ter grootte van een kievitsei, zich in haar borst had genesteld. Het was een belachelijk advies geweest. Het leek mij dat zoiets alleen kon gebeuren met een huisvriend als arts, die de ernst van de situatie onderschatte.

De reactie van mijn moeder maakte mij woedend. “Iedereen maakt fouten”, zei ze, “neem het hem maar niet kwalijk.

“Wil ze nu wel dat ik meekom?”, vroeg Anne op het station in Utrecht, “ze kent me niet eens.”

Ik knikte. “Geloof me nu maar, ze vindt het fijn als je komt.” “Ik bedoel eigenlijk”, zei ze met meer nadruk, “dat een jongen zijn vriendin toch niet zomaar aan zijn moeder voorstelt.”

Ik was met mijn gedachten al ergens anders. Het perron waarvan de sneltrein Groningen/Leeuwarden, die ook in Amersfoort stopte, normaliter zou vertrekken was afgesloten en er werd omgeroepen dat onze trein nu op perron 12 gereed stond. We hadden nog maar een paar minuten. Ik pakte haar hand en we begonnen te rennen. Toen we hijgend een niet-roken coupé bereikten, kwam ze naast me zitten. Ze duwde me speels met haar schouders in de hoek van het raam. Anne droeg een laag uitgesneden truitje en toen ze zich een beetje vooroverboog ving ik een glimp op van de ronding van haar borsten.

Ik wilde met haar vrijen in deze coupé, terwijl iedereen toekeek en ik vertelde haar wat ik dacht. Ze bloosde, maar ze bleef uitdagend met me flirten. “Oeps”, zei ze, “waar iedereen bij is?” “Zodat iedereen kan zien dat je van mij bent”, fluisterde ik in haar oor.

“In een lege coupé zou ik het misschien wel doen”, zei ze, “maar niet met al die mensen erbij”. Ze keek mijmerend rond. “We zouden dan op elke leuning kaarsjes kunnen zetten.”

Ik streelde haar hals, haar kin, haar mond, totdat haar schouders zich spanden en ze weer rechtop ging zitten.

“Rudolf”, zei ze met een glimlach, “dat gaat dus niet gebeuren.” Terwijl we langs het station Bilthoven denderden en de Intercity wat afremde, hoorde ik verderop in de trein het naderende geluid van het karretje met koffie. Over een kwartier zouden we in Amersfoort zijn. “Wil je koffie?”, vroeg ik.

Ze tikte me op de borst. “Ik vroeg je daarstraks iets”, zei ze, “in Amerika stelt een jongen zijn meisje pas voor aan zijn ouders als het heel serieus tussen hun beiden is.”

“Ik weet zeker dat je welkom bent, mijn moeder doet heus niet moeilijk.”

“Rudolf”, zei ze nu geïrriteerd, “je doet net alsof ik je iets stoms voorleg!”

Ze raakte iets bij me aan, waarmee ik niet uit de voeten kon en waar ik liever niet over wilde praten. Terwijl we Soestduinen passeerden stampte ze met haar voeten op de grond. “Laat je dan elk vriendinnetje zomaar kennismaken met je moeder?”

Ik plaagde haar wat. “Ben je soms zenuwachtig?” “Nee”.

“Maak je maar geen zorgen”.

Ze keek me ongelukkig aan. “Je snapt het niet, het gaat om iets anders.”

We zwegen totdat de trein schokkend in Amersfoort tot stilstand kwam. Toen ik na een korte wandeling het hekje van onze voortuin opendraaide stond mijn moeder ons in de deuropening op te wachten. Haar gezicht zag er opgeblazen uit.

“Van de Prednison”, legde ze uit. We liepen achter haar aan naar binnen, waar ze me in de gang omhelsde. Eén ogenblik hield ze Anne op een afstand alsof ze haar wilde keuren. Daarna begroette ze haar hartelijk. “Dus jij bent Anne”, zei ze.

“Dat klopt”, zei ze, “zo heet ik en zo noemt Rudolf me ook altijd, maar in Amerika zegt iedereen Ann, dus zonder de e.”

In de ogen van Els, mijn moeder kon ik lezen wat ze de laatste jaren had moeten verdragen. Eerst was er het vertrek van Joseph geweest. Hij had de voorkeur gegeven aan een vrouw die vijftien jaar jonger was en nu werd ze belaagd door deze kankersluipmoordenaar.

Toen we binnen kwamen verbeeldde ik me dat ik de geur van mijn vader kon ruiken, een combinatie van aqua velva ice blue after shave en verschaalde sigarettenrook.

Mijn moeder had al heel lang niets in huis veranderd. Het grote sombere schilderij van oom Jan, de enige kunstschilder in de familie, met de dieprood gekleurde dahlia’s tegen een donkerbruine achtergrond, hing in de achterkamer boven de schouw. Op de bijzettafel naast de bank, op de betaaltafel, het buffet en de schouw stonden vroeger verzamelde objecten, een antieke asbak, een tinnen schaal, een koperen koffiemolen en een mahoniehouten klokje; onschuldige voorwerpen, die mij vroeger vertrouwd aandeden en me nu benauwden. Ik kreeg de kille neiging om alles op de grond te smijten.

Mijn moeder had koffie met zelfgemaakte appeltaart. Ze wist dat ze me daar een plezier mee deed. De geur van kaneel die boven alles uitsteeg herinnerde me aan al die zaterdagen dat ze een appeltaart voor het weekend had gebakken. Anne liep achter haar aan de keuken in om de kopjes te dragen. Bovenop de piano stond een foto van Joseph, mijn moeder en mij.

“Vertel eens iets over jezelf ”, begon Els.

Anne voelde zich duidelijk op haar gemak. “Wat wilt u weten?” M

ijn moeder schoot in de lach. “Bijvoorbeeld wat je hier in Nederland doet.”

“We zijn op familiebezoek, mijn moeder en ik”, vertelde Anne. 

“Zonder je vader?”

“Mijn vader was een Hollander. Hij is toen ik nog jong was omgekomen bij een vliegtuigongeluk boven Boston. Mijn moeder is Amerikaanse. Ze vond dat ik de familie van mijn vader wat beter moest leren kennen. We logeren bij mijn grootouders in den Haag. Mijn moeder vertrekt al weer over een week naar de States.”

“En jij?”

“Ik blijf voorlopig hier.”

“Kun je er dan zo maar een tijd tussen uit?”, vroeg mijn moeder verbaasd.

Anne straalde warmte naar haar uit. Zo te zien was het wederzijds. Els was één van die mensen die je zonder veel woorden kon duidelijk maken of je wel of niet bij haar in het pulletje viel. Anne plonsde er midden in.

“Het geeft me de gelegenheid om echt goed Nederlands te leren. Ik moet in elk geval vóór januari volgend jaar terug zijn in Amerika, want dan beginnen mijn colleges weer.”

“Je spreekt al erg goed Nederlands”, zei mijn moeder bewonderend.

“Dat is fijn om te horen. Mijn vader sprak vaak Hollands tegen me. Er is nog een reden voor mijn komst hier. Mijn moeder hecht er aan dat ik een poosje bij mijn grootouders blijf. Het zijn schatten van mensen en ik kende ze tot nog toe alleen van vakanties.”

“Ik vind het knap hoor”, zei ze.

Ik stond op om de tuin in te lopen. De tennisbanen achter ons huis, waarop ik had leren tennissen, zagen er verwaarloosd uit, omdat mijn oude club ergens anders naartoe was verhuisd. “Hoe serieus is het tussen jou en Rudolf”, hoorde ik Els vragen, terwijl ik in de leren stoel van Joseph naast de piano neer plofte. Anne bloosde. Ze keek me veelzeggend aan en wachtte op mijn reactie. Mijn moeder verplaatste haar blik naar mij.

“Jullie zijn verliefd”, stelde ze met enige nadruk vast, “dat kan ik zien.”

“We kennen elkaar nog maar kort”, was mijn reactie alsof ik mij voor haar constatering wilde verontschuldigen. Anne wierp me een strakke blik toe.

“Maar het is wel heftig tussen ons”, vulde ik aan. Anne wriemelde onzeker met haar vingers door haar haar.

“Rudolf komt niet gemakkelijk uit voor zijn gevoelens”, gaf mijn moeder aan.

Ik hief bezwerend mijn hand op. “Ik zwijg al”, zei ze. “Maar het is wel waar”, liet Anne zich ontvallen.

Els gaf haar nog een groot stuk appeltaart. “Erg lekker”, zei ze, terwijl onze oude Siamese kater bij haar op schoot sprong.

“Hij heet Snoetje. En dat doet hij nooit bij vreemden”, zei mijn moeder.

Anne kroelde hem achter zijn oren. “Je geeft me een compliment, Snoet”, zei ze. “Waar kan ik de WC vinden?”, vroeg ze vervolgens.

“Naast de voordeur rechts”, zei ik.

“Het is een erg aardig meisje”, zei mijn moeder toen Anne de kamer verlaten had.

2.

Nu de nacht weer achter ons lag, rook ik de geur van Anne’s lichaam. In het donker lag ik te luisteren naar haar rustige en regelmatige ademhaling. Zou ik dit gevoel voor altijd kunnen vasthouden en mij daaraan kunnen overgeven? Was dit liefde? Zou ik een leven lang van haar kunnen houden? Gedachten drongen zich aan mij op. Liefde kan een levenslange gevangenschap inhouden. Het is een strijd tussen twee polen. Ik zou bij iemand kunnen horen en nooit meer alleen zijn, dat heeft zo zijn voordelen, maar het is ook benauwend, omdat dit een aantasting van mijn vrijheid zou betekenen.

Anne drukte haar rug tegen me aan, zodat ik haar gezicht niet kon zien, maar ik kon het overal projecteren, ook op de muur, net boven een tekening van Peter Vos, die ik op de kunstmarkt in Utrecht had gekocht. Het was een voorstelling met kleine mussen, die stukjes graan van de grond pikten en hoewel ik het vanuit mijn bed niet kon lezen, wist ik dat de tekenaar er zelf in kleine letters ‘passer domesticus’ onder had geschreven.

We spraken niet, we luisterden naar muziek van Rachmaninov. Zijn tweede pianoconcert was volgens mij het ultieme muziekstuk. Het indrukwekkende begin en de zware resonerende klanken droegen een belofte in zich. Het was een juichende waterval van noten die de bevrijding van de zwaarmoedigheid leek te symboliseren, die de componist gedurende een periode van zijn leven had geteisterd. Ik draaide de volumeknop wijd open. Het was op de grens van wat mijn boxen aankonden.

Anne zocht mijn hand en legde hem tussen haar benen. Mijn andere hand streelde haar hoofd. Onze hartstocht was al in de vroege ochtend gestild, toen we wakker werden. Nu lagen we als maatjes tegen elkaar aan, alsof we de eeuwigheid meester waren.

Vaag hoorde ik dat er op mijn raam, dat direct aan de straat grensde, werd getikt. Anne hoorde het ook. Ze dook weg onder de dekens en ik voelde haar hoofd op mijn buik. We bleven stil liggen in de hoop dat we ons vergist hadden, maar dat was niet zo. Het klonk nu wat harder. Het geluid doorbrak de grens van net kunnen doen alsof we het niet opmerkten en daarmee ook onze illusie van grenzeloze intimiteit.

Toen klonk mijn bel luid en hol in de lege gang. Het was zo’n ouderwetse trekbel, die met een ijzerdraadje door de muur verbonden was met een koperen handvat dat buiten tegen de muur rustte, totdat iemand hem tot leven zou wekken. Anne en ik lagen verstijfd in bed.

“Rudolf”, smeekte ze, “doe alsjeblieft niet open.”

Ik stelde haar gerust. Ik raakte haar gezicht aan. Haar gezicht, onder het mijne. Ze streelde mijn huid en mijn ongeschoren wang raspte tegen haar hand. Toen ging de bel voor de tweede keer. Rachmaninov bewees dat ik thuis was. Ik gleed mijn bed uit en liep naakt naar het raam. Voorzichtig keek ik door de open spleet van de twee gordijnen die net niet helemaal aaneensloten. Het was mijn moeder. Meestal belde ze van te voren om aan te kondigen dat ze langs kwam. Er was uitzaaiing geconstateerd in de klieren onder haar oksels. Ik wilde er niet aan denken dat ze dood zou gaan. Vaders verlieten hun gezin voor een jongere vrouw, maar moeders gingen niet zomaar dood.

Ze keek in mijn richting. Ik trok me gauw terug, zonder de gordijnen aan te raken en vroeg me af of ze me gezien had. “Het is mijn moeder”, fluisterde ik naar Anne.

Ze sloeg het bed open en sprong er uit. “Zal ik me snel aankleden?”, vroeg ze zacht.

Maar ze was al weg. Els was vertrokken zonder een derde poging, terwijl Rachmaninov storend hard door mijn kamer schalde. “Zal ik koffie zetten?”, vroeg ik, terwijl ik de muziek uitdeed

3.

Mijn moeder praatte vroeger weinig over zichzelf en zeker niet over haar relatie met mijn vader. Ze hoopte misschien dat ik dan niet zou beseffen wat er aan de hand was. Onuitgesproken steunde ik haar in die overtuiging. Ik stelde haar geen vragen over de levenswandel van Joseph. Zij hoefde mij dus ook geen pijnlijke antwoorden te geven.

De gedachte aan haar naderende dood maakte me opstandig. Ik zocht haar minder op in plaats van meer en dat terwijl ze steeds zieker werd. Ik deelde mijn dagen met Anne en probeerde zo min mogelijk aan mijn moeder te denken. Ik was niet trots op mijn houding, maar in mijn leven vol kwajongensachtige onbezorgdheid, was weinig plaats voor verdriet. Bovendien en dat was wellicht de belangrijkste reden, wilde ik niet herinnerd worden aan de verwrongen verhouding die tussen mijn beide ouders had bestaan. Anne waarschuwde me. “Je bent haar zo kwijt”, zei ze, “dan kun je haar niet meer opzoeken!”

Haar woorden drongen nauwelijks tot me door.

Els stond er alleen voor. Mijn ouders hadden een zooitje van hun huwelijk gemaakt en mijn vader had op een dag zijn koffers gepakt. Ze leed er nog steeds onder. Telkens als ik mijn moeder opzocht kapte ik elk gesprek over haar mogelijke dood af.

“Je wordt heus wel beter, mam”, zei ik tegen beter weten in. Anne zat op de rand van mijn bed, met alleen een slipje aan. In de hal ging de telefoon.

Mijn huisgenoot Jan Willem riep me. “Het is je moeder.” “Snoet is dood”, zei ze. “Hij is overreden.” Mijn moeder huilde aan de andere kant van de lijn. Snoetje, onze Siamese kater, die als een bontkraag in mijn nek ging liggen, als ik achter mijn bureau zat te leren voor een proefwerk, was dood. Nog eerder dan mijn moeder.

“Kom je naar huis?”, vroeg ze.

“Lukt niet Mam. Ik vind het heel rot. Snoet was een fantastische kat.”

“Ja, dat was hij, hij was dol op jou”, zei ze.

“Voel je je wat beter vandaag, mam?” Ik vroeg naar de bekende weg. Natuurlijk ging het niet beter, het ging langzaam bergafwaarts met haar.

Ze dacht even na over haar antwoord. Ze wilde me gerust stellen. “Maak je maar geen zorgen, Rudolf.”

“Tot gauw, mam, bedankt voor het bellen.”

Anne vond dat ik wel naar huis moest gaan. “Je moeder heeft het al zo moeilijk”, zei ze.

Ik had haar verteld over mijn vader en de kwetsende manier waarop hij haar na een huwelijk van vijf en twintig jaar van de ene op de andere dag in de steek had gelaten. Het schokte haar. “Zoiets doe je niet!”

Ik was het uiteraard met haar eens en ik had haar, zoals Anne zei, eigenlijk moeten opzoeken. Ik deed het niet. Wel belde ik mijn moeder een paar uur later op. “Het spijt me echt dat ik niet kan komen.”

Ze vroeg niet naar de reden. Ze accepteerde het feit dat ik niet kwam net zo gemakkelijk als de fout van haar bevriende huisarts. “Ik heb Snoet achter in de tuin begraven”, vertelde ze snikkend. Snoet behoorde bij vroeger. Toen Joseph er nog was. Toen ik nog thuis woonde.

“Lief van je”, zei ik alleen maar. “Hoe is het met Anne?” “Waarom vraag je dat?”

“Ik heb er over nagedacht”, zei ze. “Mam”, riep ik uit, “wat bedoel je?”

“Het is een bijzonder meisje, waar je zorgvuldig mee om moet gaan.”

“Ik ben hartstikke verliefd!”

“Ik wil alleen maar zeggen, dat je haar niet kwijt moet raken. Ik heb het gevoel dat ze helemaal bij je past.”

4.

Anne stormde mijn kamer binnen. “Ze zijn woedend”, riep ze. Ik was bezig mijn kleren bij een te harken voor onze reis en hoorde maar half wat ze zei.

“Wie zijn woedend op wie?”, mompelde ik. “Mijn grootouders, op mij!”

“Waarom zijn ze boos op jou?”

“Begrijp je dat echt niet, Rudolf? Mijn moeder is in Amerika en nu gaat hun kleindochter met drie kerels die ze niet eens kennen de hort op.”

“Je bent één en twintig en dus volwassen, je kunt zelf wel beslissen wat je doet.”

“Ja hoor”, antwoordde ze verwijtend.

Ik kon mijn ogen weer eens niet van haar af houden. Ze droeg een lichtblauwe zomerrok met diepe split, waardoor haar rechterbovenbeen zichtbaar werd en een T-shirt waarin haar tepels recht vooruit staken. Haar borsten, billen en benen daagden me voortdurend uit. “Je hebt gelijk”, zei ik, “ik kan me hun houding wel voorstellen. Zoals ik me nu voel ben ik absoluut onbetrouwbaar.” Ik sprong op om haar op bed te duwen, maar ze ontweek me.

“Waarom gaan we niet samen naar ze toe, voordat we op reis gaan. Het zou ze gerust stellen.”

Ik deed alsof ik haar niet hoorde en ging door met pakken. Ze stampte met haar voeten op de grond. ”Nu!”, spoorde ze me aan om te antwoorden.

“Ik hou niet van dat soort verplichtingen”, was mijn aarzelende reactie.

“Het is niet meer dan fatsoenlijk om je gezicht even te laten zien, dan weten ze tenminste dat ik niet met een langharige hippie op pad ben.”

“Bespottelijk”, zei ik opnieuw haar vraag ontwijkend.

“Je bent flauw”, zei ze misprijzend, “en kinderachtig. Je zou het toch voor mij kunnen doen?”

Een zacht schurend geluid in de deuropening vroeg om aandacht. Het was Jaap, die als een paard zijn voet over de vloer schraapte.

Hij was net als Jan Willem een huisgenoot en tevens een goede vriend. “Ik kom net van Jan Willem”, zei hij aarzelend, “hij heeft alles al gepakt en is klaar om met de grote reis te beginnen. Hoe ver zijn jullie?”

De volgende dag zouden we vertrekken. De kleine Renault Dauphine, Karman Ghia stond voor de deur in de Utrechtse Ambachtstraat. Het was een sportief karretje, maar omdat ik hem vereenzelvigde met mijn moeder, vond ik hem wat vrouwelijk. Ik mocht hem van haar lenen. Ze was te ziek, zei ze, om er zelf nog gebruik van te kunnen maken. Het sportieve zat in het kleine pookje tussen de twee stoelen dat met leer was bekleed en hij had een opgevoerde motor, die aangedreven werd op zijn achterwielen, waardoor hij soms in de bochten wat zwabberde. Anne bezwoer me om rustig te rijden.

We zouden aanvankelijk met zijn drieën gaan, Anne, Jan Willem en ik, maar we zagen alledrie dat Jaap steeds gretiger onze voorbereidingen voor de reis observeerde. Er waren vier zitplaatsen in de Dauphine, maar de kofferbak voorin was te klein om de complete bagage met tenten voor vier personen te vervoeren. Jaap had ons aanvankelijk verzekerd dat hij te weinig geld had om een lange vakantie te kunnen bekostigen, daarom was hij van plan om een tijdje een vakantiebaantje te nemen. Een paar dagen geleden liet hij doorschemeren dat de situatie zich gewijzigd had, omdat zijn ouders hem wat extra’s hadden toegestopt.

Ik wilde naar Spanje. Jan Willem opperde aanvankelijk bezwaren. Hij vond Franco een fascist, die had samengewerkt met Hitler. Als Jood moest hij daar wel bezwaren tegen hebben, zei hij.

Anne en ik wilden naar het Zuiden, naar de zon, zonder ons rekenschap te geven van mogelijke politieke bezwaren. Barcelona trok me om de bouwwerken van Gaudi en voor de rest wilde ik lekker luieren op het strand, met Anne naast me.

Jan Willem gaf zijn verzet gemakkelijk op. Spanje was, zo zei hij, immers ook het land van Frederico Garcia Lorca, de grote Spaanse dichter. Hij schiep er een kennelijk genoegen in om ons met zijn kennis af te troeven. “Weten jullie met welke componist Lorca bevriend was?”, vroeg hij. Nee, natuurlijk wisten we dat niet, we wisten amper wie Lorca was.

“Manuel de Falla”, zei hij triomfantelijk.

Jaap durfde volgens mij nu niet meer te vragen of hij alsnog mee mocht.

Het was de avond voor ons vertrek. In bed vroeg ik Anne wat ze er van vond als Jaap zich op het laatste moment bij ons gezelschap voegde. We moesten maar wat inschikken, vond ze, omdat hij er bij hoorde.

Ik stapte uit bed, deed een broek en schoenen aan en liep naar boven, naar Jan Willem, die enthousiast reageerde op mijn suggestie om Jaap alsnog mee te vragen. Samen liepen we naar Jaap’s kamer. Hij straalde van vreugde toen we het hem vroegen. Hij zei dat we er geen idee van konden hebben hoeveel dit voor hem betekende. Op mijn kamer trokken we een fles wijn open om te drinken op een zorgeloze vakantie. Ik hield me in, omdat ik de volgende dag moest rijden.

Anne keek met haar aantrekkelijke koppie vol sproeten vrolijk om zich heen. Allemachtig, ik voelde pure vreugde als ik haar bewegingen volgde. Ik dacht aan die avond waarop ik haar had leren kennen. Ze kwam voor Jan Willem. Hij lag toen ze aanbelde toevallig met een andere vrouw in bed. Ze had vervolgens aan mijn bel getrokken; omdat het zo hard regende en ze niet wist waar ze anders naar toe moest. Ze was op mij en niet op hem gevallen. Het klikte tussen ons vanaf het eerste ogenblik. Ze was voor mij bestemd. Ik genoot ervan haar te mogen aanraken. Ze was willig, gaf zich over. Dat deed ze bij niemand, zei ze en dat had ze ook nog nooit gedaan. Ik was zo verliefd. Toch hield het feit dat ze voor Jan Willem was gekomen me nog altijd bezig en ik verdacht hem er van dat hij nog steeds andere gevoelens voor Anne had dan hij tegenover mij wilde toegeven.

Ik had wel eens eerder een vriendinnetje gehad, waarbij ik er voor waakte dat mijn gevoelens op hol sloegen. Volgens mij raakte ik niet gauw verliefd. De angst sloeg me om het hart als ik er aan moest denken dat een meisje meer van me wilde dan ik in huis had. Anne leek zo anders. Ze liet me met rust als ik me wilde terugtrekken en eigenlijk niemand om mij heen kon verdragen. Anne gaf me het gevoel dat ik niet saai was. Ze lachte op zo’n manier naar me dat ik me belangrijk voelde. Ik kon er niets aan doen, er gebeurde iets met me, elk moment dat ik zonder haar moest doorbrengen, miste ik haar.

Uiteindelijk stapten we de volgende ochtend luidruchtig in de auto. Iedereen was het er over eens dat Anne naast mij moest zitten. Halverwege de Belgische Ardennen klaagde Jan Willem al over kramp in zijn rechterkuit. De twee tassen die een plaats naast hem en Jaap innamen, zaten hem in de weg en dus laste ik een eerste pauze in. Anne stelde voor om een tijdje achterin te gaan zitten. Het irriteerde me dat Jan Willem meteen van haar aanbod gebruik maakte en met haar van plaats wisselde. Anne gaf me een knipoog en dat verzachtte mijn onrustige gevoel.

In de stad Luxemburg vonden we vlakbij het station een park waar we, zoals op een bordje stond aangegeven, niet mochten kamperen. Maar het was droog, niet te koud en we wilden zo aan het begin van de reis geen geld uitgeven aan een hotel. Het was ook nog eens te laat om nu nog een camping te zoeken. Dus haalde we onze slaapzakken uit de nylon rugzakken om in het park te bivakkeren.

Jan Willem zocht een boom op om te plassen en Anne dook tussen een paar struiken.

We lagen nog maar net in onze slaapzakken toen twee politieagenten ons hardhandig wakker maakten. We mochten hier onder geen beding de nacht doorbrengen.

5.

“Het lijkt wel een roomsoes”, zei Jaap. We stonden voor de beroemde toren van Gaudi in Barcelona.

“Het is pure kunst. Als je wist hoeveel architecten door Gaudi zijn beïnvloed zou je zo’n opmerking niet door je strot kunnen krijgen”, zei Jan Willem fel.

Ik keek naar Anne’s borsten. Ik was gefascineerd door haar borsten, ze deden me denken aan heuveltjes zand op een warm strand waar ik mijn hoofd op kon leggen.

“De toren is spannend”, zei ze, “al die ronde vormen hebben wel iets sensueels.”

Mijn handen raakten haar billen aan en ik voelde haar warme huid door haar jurk heen, toen ze zich terug trok. “Hou op”, zei ze.

“Jouw ronde vormen zijn seksueel”, zei ik, terugkomend op haar eerdere opmerking.

“Sensueel! En ik bedoelde Gaudi. Beest!”, zei ze hoofdschuddend.

We waren pas aangekomen, na een vermoeiende rit, langs Lyon en Perpignan. Jaap bleek tijdens de reis steeds de stabiele factor in ons groepje. Als er enige spanning dreigde te ontstaan, wist hij de juiste toon te vinden om de vrede te bewaren.

“Als je goed kijkt, kun je de invloed zien die de Moorse cultuur had op Gaudi’s architectonische inzichten”, zei Anne plotseling. Jan Willem keek haar verbaasd aan. “Hoe kom je daar bij?” “Colleges bouwkunde aan de Universtiteit van Washington”, antwoordde ze, “één van de colleges was helemaal aan Gaudi gewijd.”

Anne wilde architect worden, vertelde ze. Hoe was het mogelijk dat ik dat nu pas hoorde! Ze wilde geen huizen ontwerpen, zei ze, maar monumentale panden en vooral kerken.

“Waarom juist kerken?”, vroeg Jaap.

“Het zijn ruimten,“ legde ze uit, “waar je de stilte nog kunt beleven en contact kunt maken met jezelf en een hogere macht.” Jan Willem keek bewonderend naar haar op. Jaap vroeg door. “Is dat belangrijk voor je?”

Voordat ze kon antwoorden voelde ik onverwachts een hand op mijn schouder. Naast me stond een lange donkere Spanjaard. “Ik studeer Engels aan de Universiteit hier”, zei hij, “ik verdien er wat bij door mensen Barcelona te laten zien.” Hij stelde voor om ons een uitgebreide rondleiding te geven.

Jan Willem reageerde positief. “Ik wil wel wat meer van de stad zien.”

“We weten niet wat voor iemand hij is”, was mijn voorzichtige reactie.

Anne sloeg spontaan een arm om mijn schouders. “Niet zo bang zijn, hij ziet er betrouwbaar uit.”

We gingen dus met hem in zee, ook omdat het zo weinig kostte. Hij had een klinkende naam, Joaquin de Masoliver en hij liet zich Nito noemen. Hij nam plaats naast mij in de Dauphine, zodat hij mij de weg kon wijzen. De achterbank leek op een nest jonge honden, met Jan Willem, Jaap en Anne die half over hen heen hing. Er was enige ruimte ontstaan, omdat we onze tenten en bagage al op de camping hadden achter gelaten. Uitgelaten reden we door Barcelona, waar Nito ons nog meer werken van Gaudi liet zien.

Daarna nam hij ons mee naar een studentenrestaurant vlak bij de Universiteit en stelde voor om paella te eten. “Ons volksvoedsel”, zei hij. “Je kunt kiezen, vlees of vis of een combinatie daarvan.” We kozen voor vispaella die in een pan op tafel werd gezet. Ik was ongenuanceerd in mijn oordeel, het was oneetbaar, er zaten te veel schelpen in.

Nito zag me worstelen en schoot in de lach.“Je moet de slakken die in de schelpen zijn meegekookt er uit peuteren”, legde hij uit.

“Ons provinciaaltje”, liet Jan Willem spottend vallen. Op de één of andere manier stak het me.

“Je moet je smoel houden!”

“Hij plaagde je alleen maar”, zei Jaap.

“Daar moet je tegen kunnen”, vulde Anne aan.

“Maar hij heeft ons hier voortreffelijk naar toe gereden”, zei Jaap, die het voor me opnam.

“Christus, weten jullie niets beters te verzinnen dan op mij te letten?”

De sfeer werd uitbundiger dankzij de Rosado die we dronken. Nito waarschuwde ons. “Van Rosado ga je op je kop staan!” Hij vroeg waar we ons in Holland zoal mee bezig hielden. Toen hij hoorde dat drie van ons in Utrecht studeerden, reageerde hij enthousiast omdat hij Utrecht kende. Er was een uitwisselingsproject met zijn eigen Universiteit, verklaarde hij. Tot onze verbazing nodigde hij ons vervolgens uit om mee te gaan naar Masnou, een voorplaatsje van Barcelona, waar zijn ouders een buitenhuis hadden. We bestelden nog een fles Rosado.

Nito vertelde dat zijn vader onder Franco al zijn bezittingen was kwijtgeraakt. Zijn familie behoorde tot de oude clan van royalisten die in ongenade was geraakt toen de Spaanse koning door Franco van zijn troon werd gestoten. “De adel moest inleveren ten gunste van het volk”, verklaarde hij.

“Daar is niets mis mee”, bromde Jan Willem in het Hollands. “Salonsocialist”, zei ik smalend om hem terug te pakken voor zijn eerdere opmerking.

“We hebben een buitenhuis”, ging Nito verder. “Er staan bijna geen meubels meer in, maar mijn moeder, mijn drie zusjes en ik brengen er de zomer door, terwijl mijn vader in Barcelona blijft werken. Hij komt alleen in de weekends.”

“Is er ruimte genoeg bij jullie, met ons vieren er bij?”, vroeg Jaap ongelovig.

“Meer dan genoeg, maar er zijn alleen geen bedden.” “We hebben luchtbedden bij ons”, zei ik.

“Zo worden we opgenomen in een echte Spaanse familie”, reageerde Jan Willem enthousiast.

“We blijven graag een paar dagen bij je”, zei ik. Ik was de chauffeur en mijn mening gaf de doorslag. Nito legde uit hoe we het eenvoudigst in Masnou konden komen. Hij zou vooruit gaan om zijn moeder op onze komst voor te bereiden, terwijl wij onze bagage van de camping zouden halen. Een uur later waren we in Masnou, in de Carretera de Teya.

In de dagen die volgden raakten we in een weldadige roes. Nito’s moeder en zijn zusjes deden er alles aan om het ons naar de zin te maken. Elke ochtend kregen we geroosterd brood met pitten van tomaten erop en veel olijfolie! Na een paar dagen snakte ik naar een bruine boterham met kaas.

Anne en ik sliepen in onze tent in de tuin. Jaap en Jan Willem deelden een kamer in het huis. De avonden vooral waren onvergetelijk. Dan werd er muziek gemaakt. We leerden Spaanse studentenliedjes en werden ons er pijnlijk van bewust dat we zelf nauwelijks Hollandse liedjes kenden.

6.

Anne en ik deelden elke minuut van de dag. We lagen loom op het strand. Ik zocht steeds haar lichaam, streelde zachte donshaartjes op de binnenkant van haar dij, staarde minutenlang naar haar rug als ze op haar buik lag, met haar wang op het zand en haar armen uitgestrekt voor zich, strooide zand op de plaats waar haar bilnaad spannende verwachtingen bij me opriep; dan renden we samen in zee om het af te spoelen. Ze gaf zich aan me, zonder enige terughoudendheid en ze verwachtte eenzelfde houding van mij. Althans zo voelde het.

Langzaam groeide er een nieuw gevoel. Ik wilde wel aan haar verwachting blijven beantwoorden, maar ik kon het niet. Het benauwde me. Ze leek bezit te nemen van mijn lichaam en mijn gedachten. Ik voelde het verzet toenemen tegen die verregaande vorm van intimiteit; alsof ik werd opgeslokt, alsof mijn eigenheid werd aangetast en alsof ik mij daarvoor schaamde.

Ik probeerde me aan te passen. Anne was te belangrijk voor me om onze relatie in gevaar te brengen, maar ik moest op de één of andere manier zien los te komen van dat hulpeloze gevoel dat zich van me meester maakte.

Na enkele dagen kwam er een Duits meisje bij ons groepje. Ze heette Hilde, maakte een praatje, kwam de volgende dag terug en bleef toen bij ons. Ik voelde me erg tot haar aangetrokken. Ze deed me sterk denken aan de Hilde uit een erotisch boek van mijn vader, dat ik achter de boekenkast had gevonden en waarin ik zo vaak stiekem had gelezen. Ze was hier samen met een vriendin gekomen, die er vandoor was gegaan met een jongen voor wie ze gevallen was en ze hadden afgesproken elkaar hier weer over veertien dagen te treffen.

Hilde was een beetje mollig, niet echt mooi, maar ze had een guitige uitstraling die me prikkelde. Ze zocht me steeds op en ze maakte dubbelzinnige grapjes. Anne had niets in de gaten. We poedelden wat in de branding. Het koordje van Hilde’s badpak zat los. “Wil je het voor me vastmaken?”, vroeg ze.

Toen ik deed wat ze vroeg rook ik haar huidsgeur, vermengd met het zout van de zee en de zonnebrandolie. “Gebeurt dit vaak?”, vroeg ik plagend.

“Alleen als ik iemand leuk vind”, zei ze, terwijl ze met haar tong haar lippen nat maakte.

Haar antwoord wond me op. We zwommen wat verder in zee. Bijna uit het zicht van Anne, dook ze speels onder water en tussen mijn benen door. Ze raakte me licht aan alsof het per ongeluk gebeurde. Ik pakte haar vast en duwde haar onder water. Ze gilde het uit. In de verte zag ik hoe Anne zich even oprichtte. Ze wuifde naar me en ik zwaaide terug. Volgens mij vertrouwde ze me blindelings.

Hilde en ik stoeiden wat. Mijn handen raakten haar borsten aan, achteloos en zo op het oog onbedoeld. Maar we raakten elkaar nu aan op meer plaatsen, als een voorspel op iets anders. Onder water persten we plagend onze lippen op elkaar, kort en gretig. Ik probeerde haar gedachten te peilen. Ze vertelde me dat ze aan de andere kant van het treinspoor haar tent op de camping had opgezet. Ze zou vannacht alleen zijn en gaf me speels aan waar ik haar tent kon vinden. Toen we terug zwommen naar de kant lag Anne lui te zonnen. Ze keek niet op. Tegen de avond liepen we terug naar Nito’s huis.

“Wat nu?”, vroeg Hilde zacht aan mij. Ik wierp haar een veelbetekenende blik toe.

Anne ging die avond toevallig vroeg naar bed en verdween in onze tent. Ik bleef met de anderen zitten onder de ‘Naya’, een overdekte koele ruimte, die aan het huis vast zat. Het gaf mij een kans om weg te sluipen, maar ik maakte er geen gebruik van.

Er had zich weer iemand bij ons groepje gevoegd. Björn Christensen. Hij was helemaal komen liften uit Noorwegen en zijn tent stond op dezelfde camping als die van Hilde. Hij zag er uit als een echte noorderling – lang, blond, en gespierd – en hij vertelde ons dat hij een handicap had. Een enkele keer kreeg hij een epileptische aanval. Gelukkig lukte het hem de laatste tijd om met medicijnen de gevolgen van zijn ziekte binnen de perken te houden. Björn was een aanwinst voor de nachtelijke uurtjes. Hij bracht wijn mee, had een prachtige stem en begeleidde zichzelf op de gitaar. Hij kende de nieuwste liedjes van Bob Dylan, die we een paar avonden later al mee konden zingen.

Het laatste refrein van ‘This weel’s on Fire’, had een haast magische aantrekkingskracht op ons. Keer op keer zongen we het mee, de armen om elkaar heen geslagen.

And after every plan had failed 

And there was nothing more to tell

You knew that we should meet again

If your memory served you well

Het lied leek een belofte in te houden. Zelfs als alles gezegd zou zijn en we elkaar noodgedwongen uit het oog zouden verliezen zou er eens een nieuwe ontmoeting plaats vinden. Op één voorwaarde, we mochten elkaar nooit vergeten. Ik betrok het op Anne en mij.

7.

“Ik durf er alleen met jou over te praten”, zei Jaap de volgende dag toen we in de vroege morgen het strand weer op zochten.

Ik wachtte af. “Niet hier, waar iedereen bij is”, zei hij schuchter. Tijdens onze wandeling gaf hij zich bloot. “Misschien vind je het vreselijk, maar ik val niet op meisjes.” Door de manier waarop hij het zei kon ik opmerken dat hij bang was voor mijn reactie. Het zand brandde onder mijn voeten. Hij vertelde me iets dat Jan Willem en ik hadden vermoed, maar waarvan we het al lang best vonden dat het niet bespreekbaar werd gemaakt. Hij vatte mijn zwijgen op als een aanmoediging. “Weet je Rudolf, ik ben verliefd op Björn.” Zijn stem klonk een tikkeltje wanhopig. “Jullie hebben het altijd zo gemakkelijk, als je een leuk meisje ziet flirt je met haar en als ze je afwijst probeer je het weer met een ander.”

“Je praat nu over Jan Willem”, zei ik, “bij mij gaat dat helemaal niet zo eenvoudig.”

“Je weet best wat ik bedoel, wij worden als homo’s nog steeds niet als normale mensen geaccepteerd.”

“Voor mij ben je OK”, zei ik.

“God, Rudolf”, ging hij verder, “ik heb het echt geprobeerd, ik ben een keer met een meisje naar bed geweest, maar dat was een gruwelijke ervaring. Mijn moeder vraagt me elke maand of ik al een vriendinnetje heb en mijn vader snapt er helemaal niets van. Hij verwacht dat ik hem later kleinkinderen en vooral een stamhouder zal bezorgen.”

“Alle ouders willen graag kleinkinderen, dat lijkt me normaal.” “Die kan ik hun niet geven!”

“Je wilt ze niet geven”, verbeterde ik hem zonder er bij na te denken.

Hij deed onthutst een stap opzij. “Hoe kun je dat zo zeggen?” Ik had er geen idee van hoe een homo in elkaar zat. Mij was altijd verteld dat je er wel wat aan kon doen. “Misschien is het verstandig”, zei ik aarzelend, “om er toch maar niet te veel over te praten.”

“Ik dacht dat jij het misschien wel kon begrijpen”, reageerde hij teleurgesteld, “ik ben zo geboren, daar helpt geen lieve moeder aan.”

Ik wilde hem gerust stellen, maar hij haalde woest naar me uit. “Jij beschouwt het ook als een afwijking!”

Het was iets dat ik me niet kon voorstellen en ik vertelde hem eerlijk dat het lijf van een jongen mij weerzinwekkend voorkwam.

“Precies”, zei hij, “en of ik het nu wil of niet, ik heb datzelfde gevoel met meisjes. Heb jij trouwens vroeger wel eens spelletjes met jongens gedaan?”

“Wat voor spelletjes?” “Rare spelletjes.”

Hier moest ik over nadenken. “Jawel”, zei ik uiteindelijk, “ik geloof van wel, mijn vader vertelde me eens dat winden niet alleen stinken, maar dat je ze ook in de brand kon steken.”

Hij keek me vol onbegrip aan.

“Je vraagt me naar rare spelletjes, ik vertel je er een.” “Vertel maar”, zei hij ogenschijnlijk ongeïnteresseerd.

“Ik had een vriendje in Amersfoort die veel last van winderigheid had. Ik vroeg hem of hij mee wilde werken aan een experiment. Toen ik hem verzekerde dat zijn winden brandbaar waren, stemde hij er in toe. Hij deed zijn broek naar beneden en ik stond klaar met een lucifer. Er komt er één, riep hij! Ik hield de aangestoken lucifer vlak bij zijn achterwerk, waar meteen een grote steekvlam uit spoot. Hij begon zo hard te schreeuwen, dat ik er bang van werd. Mijn kont is verbrand!, brulde hij. Vaseline, schoot er door mij heen. Ik rende naar beneden om het potje te pakken dat altijd op de wastafel van mijn ouders stond. Zo goed en zo kwaad als het ging smeerde ik een lading vaseline tussen zijn billen.”

Jaap kwam niet meer bij van het lachen. “Man, wat een maf verhaal, maar het heeft toch niets met seks te maken.”

“Moet dat dan?”

“Als je mij wilt begrijpen wel.”

Het leek me afschuwelijk om zo als Jaap in elkaar te zitten. Ik voelde me wat opgelaten door ons gesprek, maar ik was ook blij dat Jaap zo vertrouwelijk met mij praatte. Ik mocht hem heel graag en ik was er zeker van dat als ik ooit problemen zou hebben dat hij de eerste zou zijn bij wie ik ze bespreekbaar zou durven maken.

“Denk je dat Björn op jongens valt?”, vroeg Jaap.

Een meisje liep ons joggend voorbij. Ik keek haar op de rug en zag hoe haar billen ritmisch bewogen in het te kleine nauwsluitende bikinibroekje. Wat moest hij veel missen, of zou hij zo’n gevoel nou ook bij jongens hebben, vroeg ik me af.

“Misschien kun je het hem gewoon vragen, nee heb je, ja kun je krijgen”, was mijn suggestie.

“Ik ben bang om afgewezen te worden.” “Wie niet? Maar het is het één of het ander.” “Misschien heb je gelijk.”

8.

We liepen terug naar ons groepje. Anne zwom in zee, Jan Willem ook. Jaap ging naast Björn liggen. Hij keek naar me, vroeg bijna om een bemoediging, dus grijnsde ik hem toe.

’s Avonds verschenen ze geen van beiden in de overdekte ‘Naya’. Nito had enkele studentenvriendjes uitgenodigd. Ze spraken Spaans. Af en toe werd er een Spaans studentenlied gezongen.

Jaap kwam pas heel laat terug, toen de studenten het huis al verlaten hadden. Anne sliep al. Ik had op Jaap gewacht. Stralend keek hij me aan. “Hij is net als ik”, zei hij ontwapenend verbaasd, “iedereen in zijn omgeving weet dat hij ‘gay’ is. Volgens hem moet ik er eerlijk voor uitkomen.”

De volgende dag zaten ze samen onder een parasol die Jaap in het dorp had gekocht. Het gaf een beetje schaduw, maar de hitte was zo overweldigend dat de lucht boven de zee trilde. Voor mij was het duidelijk dat ze verliefd waren, hoewel ze zich toch een beetje inhielden als wij er bij waren. Vanuit mijn ooghoeken zag ik dat ze elkanders handen vasthielden. Het zag er zo onschuldig uit dat ik, ondanks de vooroordelen waarmee ik ten opzichte van homoseksualiteit was opgegroeid, geen enkele weerstand voelde. Ik moest wel even denken aan een uitspraak van mijn vader waarmee hij betoogde dat homo’s volgens de bijbel rechtstreeks naar de hel gingen. Kijkend naar het geluk van Jaap en Björn leek me dat belachelijk. De temperatuur liep de volgende dagen verder op. Het werd zeker 35 graden. We waren loom gestemd en hingen wat rond op het strand. Zelfs de zee leek te warm om in af te koelen.

Het was voor ieder van ons zichtbaar dat Björn en Jaap ruzie hadden. Björn ontweek hem en lag wat verder verwijderd van ons op het strand. Jaap was al een paar keer naar hem toegelopen om zich daarna weer bij ons te voegen. Zijn gezicht straalde somberheid uit.

Vanuit zee kwam een donkere massa langzaam naar ons toe. Ik had de zware cumuluswolken al zien aankomen, maar ze leken tot voor kort niet meer dan een bedreiging aan de horizon te vormen.

Hilde lag naast me. Telkens raakte ze me even aan. Anne stond op en liep terug in de richting van Nito’s huis. Jan Willem ging met haar mee. Björn en Jaap bleven achter, net als Hilde en ik. Ze keek me aan met een blik die geen weigering toestond. Ditmaal bood ik geen weerstand. Een paar minuten later deed ze het zeil van haar tent open en volgde ik haar naar binnen. Het was er bloedheet. “Jij bent met mij meegegaan”, zei ze.

Ik knikte. “Dan ben jij nu van mij”, zei ze brutaal. Ze strekte haar armen uit, trok me op de grond op haar slaapzak en duwde haar tong gulzig in mijn mond. Haar hand gleed tussen mijn benen en ze greep me stevig vast. Toen ze haar hoofd naar beneden bracht, duwde ik haar ruw terug. Ze schrok van mijn heftige reactie. “Wat is er?”

“Niets, maar dit wil ik niet.”

“Elke jongen vindt pijpen lekker”, fluisterde ze hees.

Maar daar was ik niet voor gekomen. Ik wilde alleen maar even weg van Anne. Ik hield van haar, maar datzelfde gevoel benauwde me zo dat ik ervan weg wilde vluchten.

“Heb ik iets verkeerds gedaan?” “Het spijt me.”

“Mij ook.”

Maar ze gaf het nog niet op. “Sorry”, zei ik nog een keer. Ze keek me gekwetst aan. “Zo kun je toch niet weggaan?”

Ik bleef. Ze begon me opnieuw te strelen. Ik vond het niet onaangenaam en beantwoordde haar liefkozingen. Het ging mechanisch. Ze trok haar slipje uit en maakte de riem van mijn broek los. Met haar voet trapte ze mijn onderbroek omlaag. Pas toen voelde ik mijn eigen begeerte. Ik hoorde haar hijgen. Ze bracht mijn hand omlaag en ik voelde hoe vochtig ze was.

Verdomme, ging er door me heen, wat kan het me ook schelen. Woest dook ik boven op haar en hoorde een grommend geluid uit haar keel komen toen ik in haar klaar kwam. Ik maakte zelf geen enkel geluid, liet me leeg op haar neer vallen en voelde me beroerder dan ik me ooit had gevoeld. Het leek alsof Anne had meegekeken.

Buiten de tent klonk een krachtige donderslag. Ik schoot snel in mijn onderbroek en duwde de flap van de tent opzij. Het waaide hevig en ik schrok van de volgende donderslag, vlak boven mijn hoofd. Eén van de scheerlijnen van Hilde’s tent schoot los en het onweer kwam nu in alle hevigheid over ons heen. De regen kwam bij bakken uit de hemel en in een mum van tijd was ik doorweekt.

“Je moet me helpen”, schreeuwde Hilde boven het geweld uit, “de tent moet worden afgebroken!” Ze had gelijk. Nog even, en de rest van de scheerlijnen zouden het begeven. Haastig gooiden we de tent plat. Er was geen tijd om hem op te vouwen. Dus sjouwde ik hem op mijn rug mee naar het kantoortje van de camping waar al meer mensen een onderkomen hadden gevonden. In een flits meende ik Björn voorbij te zien stuiven. Hij verdween naar de uitgang van de camping, met een plunjezak over zijn schouder. Ik probeerde zijn aandacht te trekken en schreeuwde hem na. Hij keek om en ik kon hem nu duidelijk herkennen. Hij reageerde tot mijn verbazing niet.

Nadat ik Hilde veilig in de kantine had achtergelaten rende ik naar Nito’s huis. Het was inmiddels zo donker geworden als een avondschemering. Het telkens terugkerende weerlicht wierp spookachtige schaduwen op de omgeving. We zaten midden in een hevige storm. Er hadden zich grote plassen in de tuin gevormd en de ‘Naya’ stond helemaal blank. Voor mij brak een tak af van de volle paarse Bouqainville, die tegen de ‘Naya’ van Nito’s huis groeide.

“Waar was je toch, we hebben je overal gezocht?”, riep Anne, toen ze me aan zag komen.

Jan Willem trok aan mijn arm. “Heb je Jaap gezien?“ Ik schudde ontkennend mijn hoofd.

“Als er maar niets gebeurd is”, zei Anne.

“Wat kan er gebeurd zijn?”, vroeg ik, terwijl haar opmerking langzaam tot me doordrong.

Nito vertelde dat hij Jaap voor het laatst gezien had toen hij met Björn ging schuilen in het poortje onder de spoorlijn die het strand scheidde van de bebouwing.

“Dan blijven ze daar heus wel, tot het onweer is overgewaaid”, zei Anne en haar stem klonk wat geruster.

“Dat kan niet”, zei Nito, “Het water van de daarboven gelegen weg stroomt via dat poortje naar zee en verandert bij zulke regen in een kolkende massa water!”

“Verdomme, waar zou hij dan kunnen zijn?”, riep Jan Willem. “We moeten hem gaan zoeken”, was Nito’s opvatting.

Ik maakte me nu ook ongerust. Er broeide vanmiddag al iets tussen Jaap en Björn.

“Het is gevaarlijk om op het strand en bij de zee te zijn als het onweert, je bent dan het hoogste punt waar de bliksem in kan slaan”, waarschuwde Jan Willem.

“Jezus, als je nog eens wat weet!”, zei Anne geschrokken. “We moeten gaan, voordat het te laat is”, zei Nito.

“Ze lopen heus niet in zeven sloten tegelijk”, meende Jan Willem hoopvol, “ze zullen wel naar de camping zijn gevlucht.” “Ik heb een naar voorgevoel”, zuchtte Anne, terwijl ze houvast zocht door mijn hand vast te pakken. Buiten hadden zich aan weerszijden van de straat kleine riviertjes gevormd die modder mee naar beneden sleurden. In een oogwenk was iedereen doorweekt. Onder aan de straat moesten we tot onze enkels door het water waden om bij het poortje te komen. Het water stroomde kolkend naar het strand en er vormde zich een kleine geul in de richting van de zee. Er was geen spoor van Björn en Jaap te vinden.

Anne riep met moeite iets boven het geluid van de storm uit. Ze meende iets in de verte te zien dat op Jaap leek. Met enige moeite zag ik nu ook dat hij tot aan zijn middel in de golven stond. Jan Willem rende naar hem toe. Anne en ik volgden. We schreeuwden dat het gevaarlijk was om met onweer in de zee te blijven. Hij hoorde ons niet of wilde ons niet horen. Ik schopte mijn schoenen uit en liep het water in. Onrustig en met een brandend schuldgevoel. Als ik nu zou zeggen dat ik Björn net nog had gezien zou Anne mij vragen kunnen stellen, die ik liever niet wilde beantwoorden. De branding was zo heftig, dat ik me maar net staande kon houden toen ik naar hem toe strompelde. “Jaap!”, schreeuwde ik.

Zijn haren wapperden alle kanten op en zijn ogen draaiden wild in hun kassen, toen hij zich eindelijk omdraaide. Hij keek me zo triest aan dat angst me bij de keel greep. Anne stond nu naast me, evenals Jan Willem. We keken alle drie naar Jaap, te midden van de bulderende storm, terwijl de golven op ons in beukten. “Hij is weg”, riep Jaap boven het lawaai van de storm uit, “we hadden een woordenwisseling, ik liep boos weg om naar huis te gaan. Toen ik even later toch omdraaide en het poortje weer uit kwam, zag ik hem ineens nergens meer.”

Het drong niet meteen tot ons door wat hij ons wilde vertellen. “We moeten Björn zoeken”, riep hij ongeduldig, “ik denk dat hij een epileptische aanval in het water heeft gekregen en toen is verdronken!”

Ik keek om me heen. Het water kwam met bakken uit de hemel, zodat ik nauwelijks een paar meter voor me uit kon kijken. De golven hadden dreigende hoge witte koppen. Boven het water verschenen onophoudelijk langgerekte, horizontale bliksemflitsen naast korte verticale flitsen die onheilspellend in zee of in het land verdwenen.

“Wat is er gebeurd?”, schreeuwde ik.

“Ik weet het niet precies”, riep Jaap, “Toen ik boos wegliep zei Björn dat hij wilde gaan zwemmen, maar ik dacht natuurlijk niet dat hij dat meende!”

“In dit weer”, riep Anne ongelovig, “ben je hem achterna gegaan?”

“Ik zei je toch, dat ik hem nergens meer kon vinden. Het moet in een enkel moment gebeurd zijn.” Zijn stem klonk wanhopig en hij wilde opnieuw de zee inlopen, maar Jan Willem pakte hem bij zijn schouders. “Het heeft geen zin”, brulde hij.

Jaap rukte zich los en liep verder. “Het is levensgevaarlijk wat hij doet”, gilde Anne en ze duwde mij naar voren om hem tegen te houden. Ik waadde naar Jan Willem en voelde dat mijn voeten in het zand werden vastgezogen. Jan Willem stond al naast hem en samen sleurden we Jaap uit de kolkende zee. Hij verzette zich nu niet meer. Op het strand viel hij op de grond en woelde krampachtig met zijn handen in het zand. Ik hoorde hem jammeren dat Björn verdronken was en hij maakte zichzelf hevige verwijten dat hij was weggelopen en hem niet had kunnen redden.

“Hij is helemaal niet dood”, schreeuwde ik boven het gebulder uit. “Ik zag hem net nog op de camping!”

Jaap liet zich door mij overeind helpen. Hij had gehoord wat ik zei en keek me ongelovig aan.

“Hij is niet dood, zeg je?”

“Nee”. Hij keek droevig voor zich uit. “En ik dacht echt…” “Hij reageerde niet toen ik hem riep”, zei ik.

Thuis vertelde Jaap opnieuw dat ze een woordenwisseling hadden gehad, maar hij wilde er niet veel over kwijt. Uit zijn verhaal begreep ik dat Björn al een vriend had in Noorwegen, die hij niet wilde opgeven. Daarom had hij een einde willen maken aan hun prille vriendschap.

“Weet je zeker dat je je niet hebt vergist”, vroeg hij nog.

“Ik zag hem met zijn plunjezak”, zei ik opnieuw, “toen hij de camping verliet.”

“De onbetrouwbare rotzak”, snikte Jaap, “om er als een dief in de nacht tussen uit te knijpen.”