Uitgeverij Hartklopper

Eerste druk: juni 2024

ISBN 978-90-834345-3-7

NUR-code 332

© 2024 Jordy van den Berg

Omslagontwerp: Artgen

Vormgeving binnenwerk: Artgen

Ebook productie: ePublicist

Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde fotobestanden of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

www.uitgeverij-hartklopper.nl

(On)bestemd

Ik sta op het punt om van huis weg te gaan terwijl wij woorden hebben. Een discussie die niet uit kon blijven nadat er twee mensen dagenlang om het onderwerp heen hebben gedraaid. Dit is het onvermijdelijke moment dat wij het er toch over moeten hebben. Mats wil dat ik ga, ik wil blijven. Ik vind het niet erg om van huis te gaan, op zich, maar dan niet daarheen. Naar de plek die ik zo lang heb weten te vermijden. De psycholoog.

’Je doet dit voor jezelf,’ zegt hij, met zorg en liefde in zijn stem, ‘en ook voor ons.’

Dat laatste is maar ten dele waar, al blijf ik stil. Als je iets echt heel graag wilt dan kan je er hard voor werken, zeker, maar je kunt het ook nemen. Je kunt het zelfs creëren. Als je er maar lang en hard genoeg over blijft fantaseren, dan wordt het vanzelf waar. Niemand weet hoe graag ik dit wil, zelfs Mats niet. Vanaf dat ik mij kan herinneren droom ik ervan om moeder te zijn. En ik heb hem nodig, want ik kan het niet alleen.

’Ik ga al, maak je maar geen zorgen hoor.’

Twee ogen branden in mijn rug als ik over de galerij loop, richting de trap. Typisch Mats, hij wil zeker weten dat ik er echt heen ga. Hij komt mij nog net niet achternafietsen. Of ik dit nu lief of dwingerig vind, daar ben ik niet over uit.

De lucht lijkt alweer aardig opgeklaard te zijn. De donderstorm die ik vanochtend was, blijkt een storm in een glas water te zijn. Ik noem het temperament, Mats noemt het onredelijkheid. Zo zie je maar weer dat je soms verschillende woorden nodig hebt om een fenomeen te kunnen beschrijven. Al helpt fietsen mij wel vaker om mijn hoofd rustig te krijgen, zodat ik in staat ben om mijn eigen gedachten te volgen.

De weg er naartoe is een race. Los van de afgebroken takken van de bomen en het afval op het fietspad lijkt het alsof niemand hier rekening houdt met elkaar. Het is een wedstrijd, ik race tegen alle anderen. Het verkeerslicht springt op groen en ik zet aan. Met geweld trap ik de trappers van mijn fiets omlaag, zo snel als ik kan. Klaar om te winnen van de andere, nietsvermoedende fietsers die mijn weg naar de winst in de weg staan. Vanaf rij drie haal ik iedereen in, jong of oud, het maakt mij niet uit. Moeders met bakfietsen, een oud opaatje op zijn stadsfiets, ik heb voor niemand sympathie. Als winnaar kom ik aan bij het volgende verkeerslicht, klaar voor de volgende race. Ik laat iedereen achter mij. Het is een wedstrijd die pas eindigt als ik op de plaats van bestemming ben aangekomen. Winnaars voelen geen genade, Sophie, trek je maar niets van hen aan.

Onderweg schijnt de zon zo vriendelijk op mijn huid dat het lijkt alsof ik gestreeld word door onverwachtse warmte en liefde. Door de zon gestreeld. Schoonheid voelen door het te zien en vandaag lukt het mij om de schoonheid toe te laten. Ik heb de pessimistische en donkere bril afgezet. Soms vraag ik mij af hoe een ander naar mij kijkt. Als je zoveel tijd besteedt aan het bestuderen van anderen door naar hen te kijken, dan komt er vanzelf een moment dat je doorkrijgt dat anderen ook naar jou kijken. Dat de ogen waar je in kijkt beginnen terug te staren. Plots ben je dan zelf het te bestuderen object en zijn de rollen omgedraaid.

Ik ben te vroeg, dus op tijd, op een plek waar ik niet wil zijn. Mats krijgt zijn zin. Uiteindelijk doe ik dit toch voor mijzelf, denk ik, zoals Mats vanmorgen al zei. Ik heb lang tegen deze afspraak opgezien en heb de afspraak zelfs al twee keer verzet, maar vandaag was Mats er klaar mee. ‘Je hebt niet voor niets hulp gezocht,’ zei hij en hij heeft gelijk. Zonder hulp komt het ook niet goed, dus ben ik maar op de fiets gestapt. Ik heb Mats nodig natuurlijk. Dit is precies het besef dat ik nodig heb om de grote bruine deur, versierd met ornamenten, te openen en om het zonlicht te verruilen voor de koude gekoelde lucht van binnen.

De warme streling van de zon heeft plaats gemaakt voor een koude klap van de wind. Bam! Hier ben ik, recht in mijn gezicht. Een ontnuchterend besef. Het lijkt wel alsof ze hier de zon en het leven buiten willen houden en de voorkeur geven aan een kunstmatige realiteit. Geconstrueerd door een oncreatieve geest. Hier sta ik dan. Een bekende situatie en een onbekend perspectief. Ik heb er zo lang over gedaan om op een plek te komen waar ik niet wil zijn. Kom op Sophie, je weet waarom je dit doet. Of begin je nu weer te twijfelen? Gewoon de gang in lopen.

Voor het eerst ervaar ik zelf wat mijn cliënten ervaren als zij in de wachtkamer zitten, voor een intake. Het continue malen van gedachtes en de vraag hoe eerlijk je nu echt gaat zijn tegen de psycholoog. Als je zelf twijfelt aan de waarheid van je eigen gedachten en gevoelens, hoe kun je daar dan in hemelsnaam eerlijk over zijn? Het is precies deze gedachte die mij al weken achtervolgt en al mijn intenties verlamt om daadwerkelijk een inkijkje te geven in mijn hoofd. De angst om te veel te zeggen, de wens om niets te zeggen en het besef dat ik in ieder geval iets moet zeggen. Bang om een verkeerde diagnose te krijgen met als gevolg dat ik opgescheept zit met een lang en intensief behandeltraject. Zonder dat dit effect heeft. Na je diagnose heb je als cliënt niet heel veel meer in te brengen, is mijn ervaring. Je kunt er dan maar beter voor zorgen dat de diagnose klopt.

Nooit heb ik stilgestaan bij waar de cliënten doorheen gaan als zij in de wachtkamer zitten voor een intake. Cliënten die niet voor mij komen loop ik argeloos voorbij als ik ze op mijn werk passeer. Zo druk ben ik zelf met het afronden van het ene gesprek en om mij voor te bereiden op het volgende gesprek. Het blijkt gek, al mag ik er van Mats niet te veel over nadenken. Een psychologe die zelf op gesprek komt bij een psycholoog. Zo heel gek is het ook weer niet, heb ik mij laten vertellen, dat gebeurt wel vaker. Het zal dan ook wel makkelijker zijn om een ander te helpen dan om jezelf te helpen. Het is een vreemde gedachte voor een dame die soms gelooft dat niemand echt te helpen is, ook al heb ik er mijn werk van gemaakt. Als psycholoog voel ik mij soms een bedrieger, iemand die de rol speelt van een hulpverlener, maar als cliënt voel ik mij net zo. Alsof mijn gedachten niet waar zijn en ik mijn problemen zelf heb verzonnen. Misschien is dat het wel en zijn we allemaal bedriegers. Ik weet het niet.

Hoewel ze al wekenlang tegen haar vriend heeft geklaagd over de afspraak met de psycholoog en bij hoog en laag vol heeft gehouden dat ze er niet heen zou gaan, is ze er dan toch. Twintig minuten te vroeg. Het gevolg van de wedstrijd hiernaartoe en alle verkeerslichtraces onderweg. Ik had ook buiten kunnen wachten, in de zon. Op het bankje, waar je de kinderen kan horen spelen. Toch zit ik hier, binnen. Op een stoel die net te hard zit in een wachtkamer waar ik niet op zat te wachten, maar waar ik wel ben. Vanuit deze wachtkamer kijk ik door de grote oude ramen op het zonverlichte plein buiten, waar kinderen spelen. Misschien is het de angst dat als ik eenmaal buiten ben, ik dan al helemaal niet meer naar binnen ga. Dat ik mij over laat halen voor een potje voetbal met de kinderen, of dat ik op de fiets stap en vertrek. Waar dan ook heen, als het maar weg is. Ver weg van hier.

Ik kijk om mij heen in de wachtkamer. Op zoek naar de overeenkomsten tussen deze praktijk en de praktijk waarvoor ik zelf werkzaam ben. Wat is het toch dat veel psychologenpraktijken in oude historische gebouwen gevestigd zijn? In ieder geval hier, in Utrecht. Mijn hand reikt langzaam naar de plant die naast mij staat, op het tafeltje. Al sinds mijn binnenkomst vraag ik mij af hoe het kan dat deze plant zo groen is. Ik plaats een van de blaadjes tussen twee vingers, om zachtjes heen en weer te wrijven. Ik weet het niet. En is de aarde echt? Of wat zou het anders zijn? Aan de aarde op mijn vingers te zien is deze plant echt. Waarom zou je anders een plastic plant in aarde plaatsen? Wie verzint er nu zoiets? Mijn ogen vallen op de witte lijst van het schilderij tegenover mij, om vervolgens te tellen hoeveel vierkantjes verstopt zitten in het abstracte werk vol schreeuwende kleuren. Doordat ik door het lange staren naar het schilderij inmiddels geen onderscheid meer kan maken tussen de kleuren rood en paars zal ik dit antwoord nooit te weten komen. Aan de starende blikken van twee andere wachtenden te zien, een van onder het schilderij en een van naast het schilderij, heb ik hen zelf zojuist net iets te lang aangestaard in een poging om te doorgronden waarvoor zij hier zijn. Beroepsdeformatie en gezonde nieuwsgierigheid noem ik dat dan maar. De aandacht verschuiven van mijzelf naar iets of iemand anders, daar ben ik ook goed in. Veel meer schaamte dan ik al had levert dit mij niet op. Je moet nog goed opletten ook. Net als je gedachten afdwalen, naar een fijne en prettige plek, kan het zomaar zijn dat je naam genoemd wordt. Je achternaam dan. Straks ben ik aan de beurt.

Hoe was mijn jeugd? Had ik veel vriendjes vroeger? Heb ik een levendige fantasie? Hoe is de relatie met mijn ouders? Kan ik goed opschieten met mijn zus? Heb ik een partner? Hoe zou ik zelf omschrijven wat de reden is waarom ik hier ben? Wat vind ik daar zelf van? En in een ideale situatie, hoe ziet mijn leven er dan uit? Wat kan ik daar zelf aan doen? Ik ben liever degene die de vragen stelt dan dat ik ze beantwoord. Al ga ik ook niet geheel zonder voorbereiding op pad. Na al het overdenken vraag ik mij af of ik genoeg voer heb verzameld voor het gesprek met de psycholoog. Hij gaat vast vragen wat mij bezighoudt en ik kom graag goed beslagen ten ijs. Het zal mij niet gebeuren dat ik overrompeld word. Ik vorm liever mijn eigen verhaal. Het is op geen enkele manier in mijn belang om langer in deze stofhut aanwezig te zijn dan strikt noodzakelijk is. Wat maakt dat het zover gekomen is? Dat ik hier nu ben?

Het lot wilde dat ik in Utrecht kwam wonen, in een rijtjeshuis met een tuin voor en achter. Tegenover een park. Als ik uit school kwam dan nam mijn vader mij vaak mee naar het bos net buiten de stad. Als ik eraan terugdenk dan kan ik alle verkeerslichten en alle bochten onderweg zo voor mij zien. De weg van huis naar het bos. En onderweg hadden wij dan hele gesprekken over van alles, waarom het gras groen is, waarom iemand in een auto door rood rijdt, hoe ver weg de zon is. En altijd had mijn vader een antwoord op mijn vragen, zelfs als het geen antwoord was.

‘Waarom de zon zo ver weg staat? Weet je wel niet hoe warm het zou zijn als de zon de helft dichterbij zou staan? Heb je daar weleens aan gedacht?’

Tot op de dag van vandaag reageert mijn vader met wedervragen op de vragen die hem gesteld worden. ‘Hoe laat zal ik langskomen voor Vaderdag?’ vraag ik hem.

‘Oh Soofje, geen idee, hoe laat komt het jou uit?’

Wij konden soms zo lang door het bos lopen dat ik mij weleens af vroeg of wij ooit nog terug zouden keren. Of waar het bos zou eindigen, ook zo’n gedachte. ‘Doorfietsen Sophie!’ ik hoor het hem zeggen. ‘Anders wordt je moeder boos.’ Thuis stond het eten dan al op tafel, klaar om geserveerd te worden door een lieve moeder met een boze blik. Mijn vader maakte overal een avontuur van. Wie als eerste de kabouters zou vinden in het bos die had gewonnen. Die wil om te winnen heb ik van mijn vader, denk ik. Als het dan niet lukte om de kabouters te vinden, dan gingen wij maar op zoek naar paddenstoelen. Geen wonder dat wij dan de tijd vergaten. Er zijn ook zoveel paddenstoelen in het bos.

In het huis van mijn ouders hangen er veel foto’s van mij met paddenstoelen in het bos. In de woonkamer, in de gang, aan de muur langs de trap. Mijn zus wilde nooit mee naar het bos, zij bleef liever thuis. Zij is geen vrije vogel die in een bos leeft; zij is meer een huismus. Als hobbyfotograaf is voor mijn vader haast elk moment met mij in het bos fotowaardig. Zelfs nu, als we samen gaan wandelen. En dan foto’s maken met net niet het juiste perspectief, het beeld scheef of met te veel tegenlicht. De mooiste foto in het huis van mijn ouders vind ik de foto boven de eettafel. Mijn vader en mijn moeder samen in het bos. Ik mocht de foto maken en mijn moeder was voor de verandering eens mee op avontuur. Ik heb mij altijd afgevraagd waarom mijn moeder bij voorkeur thuisbleef.

Een jaar of twee geleden vertelde mijn vader waarom mijn moeder niet vaak meeging op avontuur naar het bos. Als kind vroeg ik mij nooit af waarom dat was, waarom mama liever in bed bleef liggen dan dat zij meeging. Of waarom mama soms een tijdje niet thuis was. Al zag ik wel dat bij vriendjes en vriendinnetjes het anders ging. Daar gingen ze samen op vakantie, gingen de moeders mee naar sportwedstrijden of lag de moeder maar zelden overdag op bed. Mijn moeder kan soms erg depressief zijn. Mijn vader vertelde het mij zoals het is. Als kind wist ik niet wat een depressie was, maar ik wist wel dat er iets aan de hand was. Soms sprak mama dagen achtereen niet, dan wilde ze niemand zien. Er waren dagen dat het iets beter ging, dan lukte het haar om te douchen, om zichzelf aan te kleden, om te koken voor het gezin. Maar vaak was het papa die kookte en lukte het mama meestal niet om mee te gaan naar het bos. Om mee te zoeken naar de kabouters.

Waar de kabouters in het bos voor mij en mijn vader fantasie bleken te zijn, was dat voor mijn moeder niet altijd het geval. Soms ziet zij dingen die er niet zijn. Die anderen niet kunnen zien. Ik denk dat ik wel kan stellen dat mijn moeder er een eigen realiteit op nahoudt. Op momenten dan. Het is haar werkelijkheid en zo zal zij die ook ervaren. Het is vast een van de redenen waarom Mats zo graag wil dat ik naar deze afspraak ga, omdat ik zo op mijn moeder lijk.

‘Mevrouw Van der Pol? Mevrouw Van der Pol?’

Even ben ik vergeten waar ik ben. Verzonken in gedachten valt het mij niet op dat er een bleke man in overhemd met baardje tegen mij spreekt. Hij kijkt mij aan en schraapt nogmaals zijn keel. Omdat ik in de wachtkamer van een psychologenpraktijk zit, trek ik de conclusie dat deze man de psycholoog is waarmee ik een afspraak heb.

‘Mooi dat je er bent, loop maar met mij mee.’

Hier ben ik op voorbereid. Direct nadat ik de rode deur van zijn kamer passeer, krijg ik zicht op zijn werkkamer. Deze kamer is ruim anderhalf maal groter dan mijn werkkamer, valt mij op. Hij heeft zelfs een bureau, waar ik aan een veredelde eettafel moet werken. Een soortgelijk abstract kunstwerk als in de wachtkamer hangt ook in hier. De kleuren komen op je af zodra je het gevaarte in beeld hebt gekregen. Een kleine plant staat in de vensterbank. Echt of nep, dat kan ik niet zien. Het uitzicht van mijn werkkamer vind ik toch mooier, want ik kijk nu in deze ruimte rechtstreeks iemands tuin in. Ik zou de hele dag afgeleid zijn als ik zo moest werken. Maar goed, dit is niet mijn werkplek.

‘Voel jij je weleens somber?’ vraagt de bleke man met baard nadat ik de juiste houding op de fauteuil gevonden heb. ‘Uhm ja, wie niet…’

‘Zijn er weleens dagen achtereen dat jij je zo somber voelt?’

‘Ook ja, maar niet heel vaak.’ Ik hoor het mijzelf zeggen.

Een beetje liegen mag wel, vind ik. Hij vraagt immers niet in hoeverre ik mij somber voel, dus er is ruimte voor mijn eigen interpretatie. En trouwens, somberheid is subjectief, over wiens definitie van somberheid hebben we het, de jouwe of de mijne? Met dit soort gedachtes kom je helemaal nergens, Sophie, antwoordt nu maar gewoon.

‘Houden die somberheidsklachten dan langer dan een week aan, minstens een tot twee weken? Heb jij weleens last van waanbeelden?’

Moeilijke vraag denk ik, wie zegt mij dat de dingen die ik zie er niet zijn? Ik zie ook weleens dingen niet die er wel zijn en soms zou het beter zijn als deze dingen er dan niet waren geweest. Wat moet je met dit soort vragen? Moet ik hem vertellen over mijn vader? En de kabouters in het bos? Ik dacht het niet.

‘Nee, daar heb ik helemaal geen last van,’ een leugentje om bestwil, en ik en ik besluit om hem strak in het midden van zijn brillenglazen aan te staren. Hoe zou hij mij nu zien? Al zijn het dezelfde vragen als die ik zou stellen bij vermoedens van een depressie of van een stemmingsstoornis. Geen wonder dat hij deze vragen aan mij stelt. Uitsluiten of ik last heb van depressies en manies. Of dat er psychotische episodes zijn. Het probleem van vragen stellen is dat dit alleen zin heeft als de ander eerlijk is of zelf hulp wil krijgen. Nu trekt hij conclusies op basis van halve waarheden omdat ik zelf nog niet zover ben om de hele waarheid onder ogen te komen. Voorlopige conclusie: milde depressie en een doorverwijzing om enkele testen uit te laten voeren. Ik voel mij wel somber en vermoeid, maar ik kan mijn dagelijkse activiteiten zoals werk en sociale bezigheden nog uitvoeren. Dit lijkt mij geen lang behandeltraject te worden. Niet zolang er niets uit de testen gaat komen tenminste. Hier kan ik wel mee thuiskomen. Mats blij, ik blij. Daarna zien we wel weer verder.

Soms vraag ik mij af wie er nu echt de touwtjes in handen heeft. Na een ongemakkelijk afscheid en een vervolgafspraak op zak haast ik mij weer op weg naar buiten. Met flinke passen loop ik door de lange gang, waar het zonlicht zich mengt met het licht van de lampen in het plafond. Ik vraag mij af of dit een lichtpunt in de duisternis symboliseert of het licht aan het einde van de tunnel. Dit keer negeer ik de mensen in de wachtkamer en laat ik mijn nieuwsgierigheid even voor wat die is. Ik wil niet weten waarom zij hier zijn, zij hoeven niet te weten waarom ik hier ben. Maar zouden deze mensen zelf ook vinden dat zij hier nu niet horen te zijn? Veel tijd om over het antwoord na te denken heb ik niet, want voordat ik er erg in heb, sta ik met de deurklink in mijn hand.

Met een zwierende beweging open ik de deur. Ik wil naar buiten. Voetballen met de kinderen op het plein, hardlopen door het park hierachter, desnoods ga ik vissen met de mannen langs de kade. Dit is de poort naar een tijdelijke vrijheid, weg van de hoofdspoken waar ik steeds door anderen op gewezen word. Gelukkig schijnt de zon nog en spelen de kinderen nog op straat. Dan ben ik toch minder lang binnen geweest dan ik dacht. Na een tijdelijke blik naar binnen gericht ontstaat er eindelijk weer zicht op de buitenwereld.

‘Gaat het wel goed, Sophie, je lijkt zo afwezig de laatste tijd?’

Misschien komt dat omdat ik hier niet wil zijn, heb je daar weleens over nagedacht? Met je kutvragen.

‘Waar zit je met je gedachten?’

Ook zo’n vraag. Hoe kun je daarop antwoorden als je het antwoord zelf niet hebt. En wiens probleem is het eigenlijk? Laat mij soms afwezig zijn, in mijn eigen gedachten. Je hoeft ook niet alles met anderen te delen in het leven, denk ik dan. Blijkbaar denkt niet iedereen daar zo over. Met name Mats dan. Hij probeert mij te begrijpen, ook als mij dat zelf niet lukt. Mats kan daar niet zo goed mee uit de voeten. Soms lijkt het wel alsof hij de psycholoog in huis is. Ik zit toch ook niet aan de computers thuis, of wat een IT-consultant dan ook doet. Laat mij gewoon met rust.

‘Sophie, wil je ergens over praten?’

Als ik dat had gewild dan had ik het wel bespreekbaar gemaakt toch? Wie ben jij om te weten wat ik wil? Je hoort mij vanzelf wel.

‘Kan ik je ergens mee helpen, Soofje?’

Ja, gooi mij op bed, blinddoek mij en gebruik me. Jij wilt toch zo graag de controle? Mij beheersen? Wees dan een echte vent en laat zien wat een echte man met mij zou doen. Of ben je daar te bang voor? Misschien moet ik dan maar eens op zoek gaan naar een echte vent …. Als ik eraan terugdenk kan ik mij wel voorstellen waarom Mats spanningen ervaart in onze relatie.

Mats ervaart spanningen in onze relatie, terwijl ik vaak de spanning mis. Sinds kort oefenen we met het uitleven van onze fantasieën. Het heeft maanden geduurd voordat we daarover konden praten. Ik moest even aandringen bij Mats, maar nu ligt het op tafel. Het is ook een perfecte afleidingsmanoeuvre als ik ergens niet over wil praten. Voor ik er erg in heb, lig ik vastgebonden op bed met mijn mond afgeplakt als ik te ondeugend ben. Probeer dan nog maar eens te praten over wat er in je hoofd omgaat. Over wat je voelt of waar je zit met je gedachten. En voor Mats is het de perfecte uitlaatklep waar hij al zijn spanningen van zich af kan gooien. En het mooie is dat hij denkt dat dit ons nader tot elkaar brengt. Als we klaar zijn dan pakt hij mij vast en vraagt of hij niet te streng is geweest. Nooit streng genoeg, denk ik dan terwijl ik in zijn armen kruip.

‘Precies goed,’ zeg ik, terwijl ik vraag hoe het voor hem was. ‘Precies goed,’ hoor ik terug. Dit is onze balans.

De warme zonnestralen begroeten mij hartelijk als ik de weg naar buiten heb gevonden. Op zoek naar een blauwe Gazelle-damesfiets in deze orgie aan stadsfietsen. Een knaloranje fietsslot verraadt dat ik de fiets heb gevonden die mij thuis gaat brengen. Thuis met een omweg. Ik vind dit stukje van de stad te mooi om er niet doorheen te fietsen. Zeker op zo’n mooie dag als vandaag. Langs de singel. De oude grachtenpanden die al vele generaties lang trots langs de kade staan. En als je dan omhoogkijkt terwijl je voorbijfietst, dan zie je eerst de lange oude stenen muren voordat de constructie overgaat in het hemelsblauw van de lucht. Mooie mensen die voorbijkomen, jong en oud. IJsjes in de hand, of elkaars hand. Prille en oude liefde lopen door elkaar heen op dagen als deze. Dat is waarom ik van deze zomerse dagen houd. Een hondje in het hofje waar ik langs fiets loopt een stukje gelijk op met mij, totdat de lijn op is. In het leven kan je niet verder reiken dan de vrijheid die je is gegund. Zelden vraagt iemand op een dergelijk moment als dit, wat er in mij omgaat. Op een moment dat mijn hart helemaal openstaat en alle indrukken mij vervullen met een intens en puur gevoel. Er een warme blijdschap in mij is waardoor alle koude en bevroren delen in mijzelf voor een moment verdwijnen. Wanneer ik niets anders zou willen dan over dit gevoel te praten in een poging om het vast te houden, om nooit meer los te laten. Zodat het nooit zou verdwijnen. Nee, dan is het stil. Dan krijg je de vraag niet, want nu gaat het goed. Dan zijn mensen niet met je begaan. Waarom we de perverse voorkeur hebben om elkaar vooral te willen helpen als het slecht gaat, dat heb ik nooit begrepen. Juist als het goed gaat dan wil ik hulp, om dit te behouden. Maar zo werkt de wereld niet, vrees ik. Maar waarom niet dan? Dat antwoord heb ik ook niet. Hoe vaak ik er ook over nadenk.

Een drukke straat, een park met een fontein en de aanblik van het enige fonkelnieuwe gebouw in de straat verraadt dat de weg naar huis bijna is volbracht. Een berging, portiek, galerij en een voordeur later is het zover. Ik ben thuis. Kom maar op met je vragen. Je kunt dit, Sophie. Dit keer staat Mats niet in de deuropening. Misschien is hij beter in uitzwaaien dan in ontvangen.

‘En, hoe was het? Hoe is het gegaan?’

Ik word begroet met een goedbedoelde vraag en een liefdevol gebaar in de vorm van een intense knuffel. Het geeft mij net de tijd en ruimte om de moed bij elkaar te rapen.

‘Goed,’ antwoord ik. Vastbesloten om het hierbij te laten. ‘Kom op, broek uit en mee naar de slaapkamer. Ik wil dat je me vastbindt.’ Op dit moment zijn we uitgepraat.

(On)gebonden

In jou vind ik mijn gelijke, ook al hou ik meer van jou dan ik van mijzelf.

Soms kijk ik naar hem als hij nog slaapt. Terwijl het licht langs de randen van het gordijn naar binnen sijpelt, dommel ik nog even weg. Mats op zijn zijde, zijn gezicht naar mijn kant van het bed gericht. Ik kijk nog even naar zijn vredige gezicht voordat zijn wekker gaat en hij binnen twintig minuten gedoucht, aangekleed en weer verdwenen is.

Hij bindt mij vast met touwen. Hij blinddoekt mij en geeft mij opdrachten. Het klinkt paradoxaal, maar bondage werkt voor mij bevrijdend. Ik kan mijn geest helemaal vrijlaten wanneer ik aan touwen vastgebonden lig. Hoe vaster mijn lichaam, hoe vrijer mijn geest is. Als ik vastlig, dan ben ik de controle kwijt. Dan hoef ik niet meer te bepalen wat er gaat gebeuren. Dan ben ik niet verantwoordelijk voor de uitkomst of voor wat de gevolgen zijn. Dan geef ik mij over. Aan hem, aan de situatie. Dan laat ik alles los. Mijn gedachten, mijn zorgen. Of het goed gaat op het werk of niet. Of ik niet vergeten ben om een berichtje te sturen omdat er een vriendin jarig is en zij het belangrijk vindt dat ik een berichtje stuur. Omdat ik dat anders nog maandenlang te horen krijg. Nooit op een duidelijke expliciete manier natuurlijk, altijd cryptisch of onderhuids, want ik weet hoe vrouwen zijn. Of welke boodschappen er nog gedaan moeten worden, omdat er anders onvoldoende brood in huis is en ik zonder ontbijt de deur uit moet gaan. Hopen dat ik tijd genoeg heb om die dag ontbijt te halen, of lunch, bij een hippe koffiezaak, benzinestation of een to-go-supermarkt onderweg. Probeer daar maar aan te denken als je met touwen aan het bed vastgebonden ligt. Je borsten gekneld, je zicht ontnomen. Je handen aan je voeten vastgebonden. Overgeleverd aan de zachtste sadist die er te vinden is.

Hij doet mij pijn maar binnen de grenzen van onze afspraken. Hij vernedert mij, maar op de manier die ik van hem vraag. En anders is er altijd nog het codewoord dat wij hebben afgesproken. Paars, omdat dat de kleur is die Mats haat. Het is aan mij om hem uit te dagen. Zo werkt de interactie. Om hem te plagen. Inmiddels zijn de placemats in huis paars, evenals de kaarsen. Voor zijn verjaardag heb ik hem paarse sokken gegeven. Hij haat het, maar hij geniet er ook van. Ik moet hem wel uitdagen, zodat hij een goede meester kan zijn. Het is aan hem om mij te domineren en daar horen geen twijfels bij. Ik wil een zelfverzekerde meester, die weet wat hij wil. Ik wil geen instemming krijgen of meedenken. Dit is mijn ontspanning en als hij niet doet wat ik van hem verlang, dan laat ik hem dat weten. Dan daag ik hem uit. Dan vraag ik hem om aan mij te laten zien dat hij een echte man is, die mij aankan. Niet dat ik ervaring heb met andere mannen dan Mats, maar toch. Ik heb ook zo mijn wensen.

Mats snurkt nog even verder als ik alvast een kop koffie zet. Ik begin mijn dag het liefst met een kop troost en een flinke portie gemijmer. Over van alles en nog wat. Werkafspraken, de toekomst, wat Mats en ik voor elkaar betekenen. Soms probeer ik in woorden mijn gevoel te vatten en dan pas besef ik wat veelomvattend betekent. Dan heb ik er de woorden niet voor. Ik ben van Mats en hij is van mij. We zijn duidelijk in onze verwachtingen naar elkaar. Onze slaapkamer is een speelparadijs waarheen ik vlucht en waar ik alles achter mij laat. Kaarsen aan, paars natuurlijk, het licht gedimd. Ik voel de vezels van het touw drukken op mijn huid terwijl de druk op mijn polsen steeds meer toeneemt. ‘Gaat het?’ vraagt hij, en ik knik gehoorzaam ja. Van mij mag het harder en strakker. Ik wil zijn handen voelen om mijn nek terwijl hij mij dwingt hem te bevredigen. Ik wil hem voelen in mijn mond. Normaal ben ik niet zo gek op orale seks, maar als we eenmaal zo bezig zijn dan kan hij mij van alles laten doen. Ik kan het aan en ik verberg hoe intens ik geniet. Ik houd mijn kaken stevig op elkaar om het kreunen te onderdrukken. Het liefst schreeuw ik het uit, laat ik mij gaan in het moment. Maar de buren hebben al vaker signalen afgegeven dat ze ons kunnen horen. Het blijft een ingewikkeld evenwicht. Om de controle los te laten maar toch ook weer niet helemaal. De volgende dag is mijn lichaam getekend als een herinnering aan de avond daarvoor. De rode plekken en de striemen op mijn lijf voelen aan als trofeeën. Ik ben trots op de plekken die ik op mijn lichaam draag. Elke plek is een teken van gehoorzaamheid. Van mijn gehoorzaamheid aan hem. Ik ben dankbaar zelfs, voor dit, voor ons. Voor wie wij mogen zijn. Mats en ik. In onze verlangens vinden wij een dieper begrip voor elkaar. Dit is wie wij zijn. Ook al kan ik er de woorden niet voor vinden.

‘Goedemorgen lief, lekker geslapen?’

Hij vraagt het terwijl hij doorloopt naar de badkamer. Met een kop koffie en een opgewekte blik schiet een energieke naakte man voorbij die na het wakker worden gelijk klaar is voor de dag. Daar heb ik meestal de halve ochtend voor nodig. Geen tijd om te verliezen. Het is wakker worden, je klaarmaken voor werk en dan weer vlammen. Alles geven wat je hebt. Dat is Mats. Hij is soms een ongeleid projectiel, maar ik houd van zijn energie.

‘Heerlijk lief, en jij?’

Zijn antwoord komt amper boven het geluid van zijn scheerapparaat uit. Aan het zingen onder de douche te horen, momenten later, kan ik afleiden dat hij vast goed geslapen heeft. Pas als hij de deur uit is, maak ik mij klaar voor het werk. Niet te snel. Er wacht nog een lange dag voordat ik weer hier kan zijn. En ik kan niet wachten tot het eindelijk zover is. Ik trek de deur achter mij dicht en met een langzame pas begeef ik mij richting de berging. Je moet weggaan om terug te kunnen komen, en dat is wat ik doe. En komen, dat ga ik zeker doen vanavond, als ik weer thuis ben na het werk.

‘Sla mij dan, harder! Ik wil het voelen branden!’

Zomaar een woensdagavond in een appartement in Utrecht. Bij tijd en wijle schreeuw ik de hele buurt bij elkaar, want ik houd mij zeker niet in. Ook al wil Mats van wel. Het lukt mij niet altijd. Sla mijn kontje rood! Sla dan! Harder! Niet de charmantste kreet, maar het maakt mij niet uit. Althans, niet op dat moment. Morgen is een ander verhaal. Ik zie dan wel hoe ik de buren onder ogen kom, dat is een probleem voor later.

De hele dag heb ik op dit moment gewacht. Hoe traag de klok tikt wanneer je volledig door je eigen verlangens wordt opgeslokt. Ik heb de laatste cliënt de deur uitgekeken om ervoor te zorgen dat ik voor vijf uur op de fiets zou zitten. De singel af, de brug onderdoor, het spoor over, de laan uit en dan nog een stukje door de buurt. De weg hiernaartoe was een race en de Gazelle deed zijn naam eer aan. Ik ben minimaal vier keer door een rood licht gefietst. Het is wel de snelste manier om alle tegenstanders achter je te laten.

Haastig zet ik mijn fiets in de berging, wel zo veilig in de stad. Snel de lift in, geen tijd voor een praatje met de passerende buurman in de hal. Dan ben ik maar een keertje niet sociaal, dat ben ik de hele dag al geweest. Nu draait het om mij. Hij hoort zo vanzelf wel waarom ik zo’n haast had als hij ongemakkelijk naast zijn vrouw op de bank zit te luisteren naar Mats en mij. Ik loop de galerij over. Het geluid van mijn hakken klinkt hol als ik over het kille beton van de galerij loop. Mijn pas versnelt wanneer ik de voordeur in zicht krijg. Hier heb ik op gewacht, al de hele dag. Alles vandaag deed mij denken aan dit moment, elke zucht van een cliënt of elke klap van een dichtslaande deur. Alles vandaag is een opmaak naar wat komen gaat. En één ding weet ik zeker, ik kom vanavond ook.

Bij het openen van de deur zie ik kaarsjes op de gang die naar de slaapkamer leiden. Op een schoteltje, op de grond. Paarse kaarsen natuurlijk, een andere kleur hebben we niet in huis. Aan het kaarsvet te zien is Mats een tijdje geleden al begonnen met de voorbereidingen. Uit de woonkamer klinkt muziek, Debussy of Chopin, ik kan het niet direct raden. Op dit soort momenten is hij attent genoeg om mijn lievelingsmuziek op te zetten, de lieverd. Het helpt vast ook mee dat dit de enige platen zijn die we in huis hebben, maar hij heeft tenminste niet de radio aangezet. Hoe voorspelbaar het ook is, het blijft een lief gebaar.