Inhoud

Zo maak je een kinderboek

Introductie

     Kinderboeken schrijven

     Voor wie is dit boek?

     Over de auteur

     Aanleiding voor dit boek

     Hoe dit boek te gebruiken

     Opdrachten

Start: waarom een kinderboek?

     Kinderboek of volwassen roman?

     Wat is moeilijk aan het schrijven van kinderboeken?

     Wat is jouw reden om voor kinderen te willen schrijven? Richting de eerste opdracht…

     Opdracht:

2. Kwaliteit: waar moet jouw kinderboek aan voldoen?

     Persoonlijk:

Algemeen: de voor- en nadelen van kinderboeken met literaire kwaliteit

Algemeen: de voor- en nadelen van populaire kinderboeken

3. Doelgroep

     Algemeen: welke leeftijdsgroepen zijn er als het gaat om kinderboeken?

     Opdracht:

4. Het taalgebruik per leeftijdscategorie

     Het afstemmen van je taalgebruik op de leeftijdsgroep die je hebt gekozen

     Welke taal gebruik je wel of niet in een kinderboek voor een 4-jarige?

     Welke taal gebruik je wel of niet in een kinderboek voor een 7-jarige?

Het asiel

     Welke taal gebruik je wel of niet in een kinderboek voor een 10-jarige?

     Welke taal gebruik je wel of niet in een kinderboek voor een 12-jarige?

     Welke taal gebruik je wel of niet in een kinderboek voor een 15-jarige?

     Opdracht:

5. Onderwerpen per leeftijdscategorie

     Welke onderwerpen zijn wel of niet geschikt in een boek voor een 4-jarige?

     Welke onderwerpen zijn wel of niet geschikt in een boek voor een 8-jarige?

     Welke onderwerpen zijn wel of niet geschikt in een boek voor een 10-jarige?

     Welke onderwerpen zijn wel of niet geschikt in een boek voor een 12-jarige?

     Welke onderwerpen zijn wel of niet geschikt in een boek voor een 15-jarige?

6. Verschillende genresoorten voor kinderboeken

     Avontuur

     Fantasie

     Dierenverhalen

     Humor

     Historisch

     Mysterie/Detective

     Sprookjes

     Realistische fictie

     Fantasy

     Opdracht

7. Lengte en indeling

     Categorie 1: 0-6 jaar

     Categorie 2: 7-9 jaar

     Categorie 3, 4 en 5: 10-15+ jaar

     Opdracht

     Persoonlijk

     Algemeen

     Opdracht

8. Personages

     Personages

     Persoonlijk

     Wat zijn over het algemeen leuke personages voor een kinderboek?

     6 – een slimme uitvinder

     9 – eigenwijs en brutaal

9. Wat zijn leuke problemen voor een kinderboek?

     Algemeen

     Opdracht

10. Aan het werk

     Eindelijk schrijven

     Voorbeeld

     Als het moeilijk is om te blijven zitten…

     Wat is de beste planning voor het schrijven van een boek?

11. Illustraties

     Persoonlijk

     Hoe vind ik de juiste illustrator voor mijn kinderboek?

     Waar moet ik op letten als ik mijn kinderboek laat illustreren?

     Voorbeelden

     Opdracht

12. Je boek publiceren

     Hoe bedenk je een goede titel voor je kinderboek?

     Een fysiek boek uitgeven

     Een digitaal boek uitgeven

13. Jouw verhaal promoten

     Het benaderen van verschillende leeftijdscategorieën.

     Opdracht

14. Een leven lang schrijver

     6 jaar

     16 jaar

     Vijfentwintig jaar

     Vijfendertig jaar

     Vijfenveertig jaar

Zo maak je een kinderboek

Door: Nanda Roep

Uitgeverij Nanda, 2023

ISBN fysiek boek: 9789083329703

ISBN e-book: 9789083434841
Titel: Zo maak je een kinderboek
Ondertitel: Een compleet overzicht voor de startende schrijver

Tekst: Nanda Roep

Illustraties: Silly Productions

Introductie

Kinderboeken schrijven

Kinderboeken schrijven is het leukste wat er is. Het is niet de eerste keer dat ik het zeg, en het zal ook niet de laatste keer zijn. Is het commercieel gezien een goed idee? Mwah. Is het goed voor je maatschappelijke status? Valt tegen…

Maar is het leuk? Duizendmaal ja.

Als je zoekt naar een creatieve uitdaging en naar speelsheid in je leven, dan ben je aan het goede adres. Dit boek helpt je om een goede opzet te maken voor je kinderboek.

Voor wie is dit boek?

Dit is een overzichtelijk handboek voor iedereen die de wens heeft om (ooit) een kinderboek te maken. Of je het nou professioneel wilt aanpakken, of als hobby. Misschien wil je er geld mee verdienen, of misschien hou je het binnen je familie. Het maakt voor mij niet uit, ik vertel je graag hoe je het kunt aanpakken.

Wat ik níét doe, is een schrijfcursus geven. In dit boek ga ik ervanuit dat je weet hoe je zinnen maakt en redelijkerwijs kunt spellen. Wat ik ook niet doe, is een brainstormsessie. Ik ga ervanuit dat jij dit boek leest omdat je ideeën voelt borrelen die je tot een manuscript wilt omvormen. Als je dat wilt, is dit boek geschikt voor jou.

Over de auteur

Schrijfster Nanda Roep leeft haar leven in de (kinder)boeken. Ze publiceerde bijna honderd kinderboeken in een periode van ruim 25 jaar. Dit deed ze via meerdere gevestigde uitgevers, zoals Leopold, Lemniscaat, Zwijsen, en Pimento.

Wat ze ook deed, en nog steeds doet, is haar eigen boeken uitgeven. Haar kinderserie Plaza Patatta bleek sterk genoeg om de oprichting van een eigen uitgeverij te dragen. Sinds 2010 bestaat ‘Uitgeverij Nanda’ met het doel om boeken te publiceren voor mensen zoals zij: die creatief geïnteresseerd zijn.

Nanda Roep ontwikkelde zich niet alleen in de diepte, maar ook in de breedte. Ze schreef in meerdere genres en daar pluk jij nu de vruchten van. Maar het ging verder dan dat, want Nanda Roep schreef ook in meerdere tekstsoorten en voor verschillende tekstdragers.

Zo schreef ze voor kranten (Trouw, de Volkskrant) en magazines (Viva, Schrijven Magazine). Ze schreef ook liedjes (Kinderen voor Kinderen en Plaza Patatta). Bovendien schreef ze voor televisie (‘Mijn eigen boek’ voor KRO Kindertijd en Plaza Patatta).

In dit boek gaat het over het schrijven boeken. Kinderboeken, om precies te zijn. Want daar wordt iedereen blij van en het is het leukste wat er is. Ik geef je de kaders die je nodig hebt om jouw boek tot een goed einde te brengen.

Aanleiding voor dit boek

Sinds mijn afstuderen (in 1996) is er een vraag op bijna dagelijkse basis aan mij gesteld. Namelijk: ‘Hoe doe je dat?’ Zóveel mensen wilden een kinderboek maken. Na een paar jaar werd ik ongeduldig om het zoveelste idee te moeten aanhoren.

Doe het dan, dacht ik steeds vaker, máák het dan. Maar gaandeweg heb ik geleerd dat het soms gemakkelijker is gezegd, dan gedaan... Je kunt struikelen over zelfvertrouwen, over planning en organisatie, over het plot dat ineens een andere kant op wil dan je had bedacht…

Hoe kan ik de mensen helpen? Voor het geven van schrijfcursussen ben ik te ongeduldig en bovendien vind ik té veel genres en schrijfstijlen een leuk en goed idee. Dus nee, een schrijfcursus is dit niet – al wil ik je er toch graag een aanbieden, als gratis extra, zie ‘Workshop schrijven zoals Roald Dahl’.

Wat ik wél goed kan, is vertellen welke mogelijkheden er zijn voor jouw verhaal. De parameters voor je neerleggen, zodat je de beste keuze maakt voor jouw specifieke idee. Dat is wat ik zal doen.

De directe aanleiding voor dit boek was mijn 25-jarig jubileum als schrijfster – maar dat was in 2021 en toen werkte ik aan totaal andere projecten. Mijn jubileum ging geruisloos voorbij, maar dit ene plannetje, dit bijzondere boek, komt er nu alsnog. Dat is óók zo fijn aan boeken maken: het geeft niet of je een ‘momentum’ wel of niet pakt. Een boek is tijdloos of zou het moeten zijn. Oók het idee voor jouw boek. Het maakt niet uit hóé lang je er al mee rondloopt, als je het maar doet – omdat het zo leuk is.

Hoe dit boek te gebruiken

Je kunt de lange route nemen, of de korte route. Als je alles leest en alle opdrachten uitvoert – wat ikzelf zou doen – dan volg je de lange weg. Dan heb je een totaaloverzicht en weet je meer dan je voor één boek nodig hebt.

Maar niet iedereen heeft het geduld of de tijd om kalm alle mogelijkheden te bekijken. Als je alleen de opdrachten doet (zie: ‘Opdrachten’), dan krijg je toch een kleine basiscursus kinderboeken maken. Als je alleen de algemene informatie leest, dan krijg je toch een totaaloverzicht van wat je nodig hebt. Je kunt ook alleen de persoonlijke informatie lezen – dan krijg je een leuk verslag van mijn schrijversleven, maar ook voorbeelden waar je misschien iets aan hebt.

In de verschillende hoofdstukken krijg je informatie waar je liefst aan denkt voordat je gaat schrijven. Hiermee kun je jouw idee in de juiste vorm gieten, waardoor het uiteindelijke boek de beste kans van slagen krijgt.

Er zijn ook kleinere olifantenpaadjes die je kunt nemen: lezers worden bijvoorbeeld ingedeeld in leeftijdscategorieën en de verhalen worden ingedeeld in genres. Mocht je al een sterk idee hebben van jouw doelgroep, dan hoef je natuurlijk niet alles van de andere categorieën ook te lezen.

Soms verwijs ik naar voorbeelden uit mijn eigen schrijversleven. Voordat ik dat doe, zal ik een waarschuwing afgeven door het woordje ‘persoonlijk’ erbij te zetten. Hierdoor kun je je afvragen of je dat allemaal wel wilt weten, voordat je verder leest. Als je enkel en alleen de algemene informatie wilt horen, dan kan dat, daarbij staat dan ook keurig het woord ‘algemeen’ vermeld. Wat denk je, gaat het hiermee lukken? Vast wel!

De voorbeelden
Vanwege auteursrechtelijke redenen zal ik de voorbeelden zoveel mogelijk uit mijn eigen oeuvre halen. Alle boeken die ik noem, zijn beschikbaar, vaak als fysiek exemplaar, soms als luisterboek, maar altijd als e-book. Ook zal ik lange stukken citeren, zodat je precies de verschillen kunt zien.

Opdrachten

Je zult verschillende ‘opdrachten’ tegenkomen in dit boek. Samen vormen die een simpele basiscursus voor het maken van een kinderboek. Als je wilt, kun je de opdrachten apart bekijken in de workshopomgeving. Hier kun je ook enkele werkbladen downloaden. Via de website kom je er gemakkelijk terecht: www.nandaroep.nl

Start: waarom een kinderboek?

Kinderboeken schrijven is het leukste wat er is. Zo. Ik zeg het maar meteen. Jij hebt dit boek niet voor niets gekozen; je weet al dat het waar is.

Kinderboeken geven een overzichtelijk beeld van het leven, of van een ontwikkeling, of van een fase van het leven, of van zomaar een mooi avontuur – dat is niet alleen prettig voor een kind, maar ook voor een volwassene.

Je kunt in kinderboeken vertellen wat je maar wilt. Je hoeft alleen maar een beetje rekening te houden met de manier waarop je het schrijft.

De taal in kinderboeken is helder, die is poëtisch of juist ontzettend grappig – of allemaal. Ook met je stijl kun je allerlei kanten op. Je hoeft alleen ervoor te zorgen dat het niet overgecompliceerd is en dat het niet veel te moeilijk is voor een jong kind.

Kinderboek of volwassen roman?

Kwaadwillende geesten beweren nogal eens dat kinderboekenschrijvers eigenlijk gemankeerde romanschrijvers zijn. Ze zeggen: ‘Kijk maar eens hoeveel kinderboekenschrijvers het proberen als romanschrijver.’

Het enige dat aan dit belabberde argument klopt, is dat veel kinderboekenschrijvers zich op een dag inderdaad ook eens wagen aan een roman. Maar laat je niets wijsmaken: zij doen dat heus niet omdat ze denken dat ze moeten meetellen. Zij doen dit omdat ze houden van boeken in alle soorten en maten; ze oefenen zich in verschillende doelgroepen en ze houden van uitdagingen. Een kinderboekenschrijver is, net als een kind, open voor de wereld en alles wat die te bieden heeft.

Nee, het grootste verschil in het schrijven van romans en boeken voor kinderen is, dat je bij kinderboeken nog sterker rekening hebt te houden met de lezersgroep dan bij romans. Want ook al kies je het genre dat jij wilt, plus het verhaal zoals jij wilt, dan heb je toch te maken met lezers die zich volop aan het ontwikkelen zijn.

De kleutertjes kunnen natuurlijk nog niet zelf lezen. Kinderen van zes en zeven jaar zijn net begonnen met leren lezen, in groep drie, en zij laten zich bovendien nog graag voorlezen. Daar moet je rekening mee houden, of je wilt of niet, als je tenminste wilt dat het boek ook werkelijk door kinderen kan worden gelezen.

Kinderboekenschrijvers houden daarnaast rekening met de ontwikkeling van het kind. Een kind is aan het opgroeien en dat betekent dat het zich, bijvoorbeeld, bezig gaat houden met het verschil tussen goed en kwaad. Het krijgt nu ook gaandeweg een beeld van zichzelf. Kinderen krijgen een idee van hun positie ten opzichte van de groep en klasgenootjes, daar worden ze soms onzeker van, en soms juist krachtig.

Zijn ze goede leerlingen, vinden ze leren leuk...? Wat zijn hun hobby's; zijn ze goed in sport of zijn ze creatief? Hoe vormt het karakter; is het kind sociaal of solistisch ingesteld, reageert het emotioneel of onbewogen…?

Zo zijn er talrijke ontwikkelingen in het leven van een kind. De schrijver moet zich bewust zijn van wat kinderen van verschillende leeftijden kunnen begrijpen en weten, maar dat hoeft ook niet te worden geforceerd – verderop in dit boek kom ik erop terug.

Als kinderboekenschrijver loop je een klein stukje met ze mee en het is altijd uniek. Het nadeel is dat je maar een klein stukje mee kunt lopen, want ze zijn binnen afzienbare tijd alweer verder gegroeid – het duurt ongeveer twee jaar voordat ze aan een volgende fase beginnen. Het is belangrijk om te beseffen dat kinderen snel veranderen en groeien. Ze kunnen snel voorbijgaan aan een bepaalde fase of juist ineens interesse tonen in een boek dat ze voorheen nog niet zouden begrijpen.

Sommigen, zoals de kwaadwillende geesten die ik eerder noemde, denken dat kinderboekenschrijvers om die reden gefrustreerd zijn. Maar dat is niet zo. Hoewel we natuurlijk best zouden willen dat ons publiek ons minder snel zou vergeten (een beetje zoals ouders die alsmaar hun kroost moeten uitzwaaien), staan we vooral met open armen de nieuwe lading kinderen te ontvangen. Met de nieuwe groep gaan we opnieuw een band aan en zo zorgt het levendige publiek van een kinderboekenschrijver automatisch voor veel afwisseling en gezelligheid.

Hoe kort het samenzijn ook mag duren tussen kind en schrijver, het is zeker alle moeite waard. Het is namelijk ontzettend leuk om te doen. Maar goed, dat hoef ik jou niet te vertellen. Toch zet ik wat argumenten op een rijtje, voordat ik je richting de eerste opdracht begeleid.

Waarom is het leuk om kinderboeken te schrijven?
We weten het al, maar het is fijn om het nog eens bij elkaar te zien. Het schrijven van kinderboeken is ontzettend leuk en bevredigend om verschillende redenen:
Ten eerste geeft het eindeloze creatieve vrijheid (1). Je kunt je eigen verhalen bedenken, personages creëren en een hele nieuwe wereld tot leven brengen. Er zijn geen grenzen aan wat je kunt verzinnen, zolang het past binnen de belevingswereld van kinderen. Dit geldt in principe voor alle boeken, maar kinderen zijn toch nog wat meer dan volwassenen geneigd om met je mee te gaan naar meerdere dimensies.
Daarnaast stimuleer je de verbeeldingskracht (2) van zowel lezer als schrijver. Je hebt de mogelijkheid om kinderen mee te nemen op avonturen, magische reizen en bijzondere ontdekkingen. Je kunt hun verbeeldingskracht prikkelen en hen inspireren om zelf verhalen te bedenken. Niet te vergeten dat je óók jezelf stimuleert om ‘out of the box’ te denken. Niet voor niets zijn kinderboekenschrijvers vaak erg positieve en creatieve geesten.
Kinderboeken hebben de kracht om een blijvende indruk achter te laten op jonge lezers: je kunt veel impact (3) hebben. Door middel van je verhaal kun je kinderen vermaken, inspireren, informeren en belangrijke levenslessen meegeven. Het kan een positieve invloed hebben op hun ontwikkeling, taalvaardigheid, leesplezier en emotioneel welzijn. Het idee dat je als schrijver een verschil kunt maken in het leven van kinderen is voor sommigen heel motiverend – oorspronkelijk had ik hier persoonlijk weinig mee. Ik zal straks vertellen wat mijn drijfveren waren…
In kinderboeken kun je spelen met taal (4) op verschillende manieren. Je mag poëtische zinnen bedenken, maar ook woordgrapjes maken, je kunt rijm toevoegen en creatieve dialogen schrijven – wat je maar wilt, al moet je natuurlijk altijd zorgen dat het uiteindelijke resultaat één geheel is.
Het is een leuke uitdaging om de juiste toon en stijl te vinden die past bij de doelgroep, bij jou, én die tegelijkertijd de taalvaardigheid van kinderen verder ontwikkelt. Jouw persoonlijke schrijfstijl is het volgende punt (5).
We weten allemaal dat het momenteel erg slecht is gesteld met de taalvaardigheid van Nederlandse kinderen. Van alle landen om ons heen, hebben die van ons het minste plezier in lezen. Terwijl de leesvaardigheden achteruit holden, zijn wij kinderboekenschrijvers actief gebleven met het bieden van leuke, vrolijke en inspirerende boeken. Op de dag waarop het onderwijs weer aansluiting vindt bij het leesplezier, zullen de niveaus met gemak en als een speer omhoogschieten.
Tot slot is er de reactie van kinderen (6). Kinderen zijn vaak oprecht en expressief in hun reacties. Als een kind geniet van jouw boek, krijg je vaak enthousiaste feedback die met niets te vergelijken is.

Dit kan ontzettend bevredigend zijn en je stimuleren om door te blijven gaan met schrijven.
Kortom, het schrijven van kinderboeken is het leukste wat er is – maar dat zei ik al.

Persoonlijk
Mijn persoonlijke redenen zal ik ook met je delen. Toen ik begon met het schrijven van kinderboeken, was ik studente aan de School voor Journalistiek. Hoewel ik talentvol moet zijn geweest, dacht ik over weinig dingen ‘verstandig’ na. Ik deed gewoon wat ik leuk vond. Dat heeft als grote voordeel dat je, dus, doet waar je van houdt. Het heeft als nadeel dat je niet nadenkt over verstandige zaken als inkomsten, baangarantie en pensioenopbouw…
Wat vond ik leuk?
Nou, ik hield ervan om mijn fantasie ten volle te mogen gebruiken, dus argument 2: de verbeelding stimuleren. Ik hield van het spelen met taal (4 en 5) en het verwoorden van mijn gedachten op een manier die mij vrolijk maakte.
In mijn geval waren het de fantasieboeken van Roald Dahl waarvan mijn lijf begon te tintelen. Als je toch zóiets wist te realiseren… Dat gevoel en die gedachte ging ik achterna. Voor mij had mijn keuze voor kinderboeken oorspronkelijk dus niets te maken met 6: kinderen, of met 3: de impact op kinderen. Het hele concept ‘kinderen’ kwam niet in mijn beweegredenen voor, kan ik wel stellen.
Dat ik het vak zo lang heb volgehouden en nog altijd graag doe, heeft voor mij te maken met nummer 1: het tot leven wekken van compleet nieuwe werelden. Hoe ouder ik werd, hoe meer creatieve vakken ik kon koppelen aan mijn basis van kinderboeken; zoals muziek, video en papercraft (ook wel ‘knutselen’ genoemd, kuch).
Mijn levensgeluk is bepaald geweest door mijn kinderboeken en daar ben ik mijn boeken, met name de serie Plaza Patatta, dankbaar voor. In een later stadium zal ik aandacht wijden aan de serie Plaza Patatta, die aan mij en ook aan de maatschappij zoveel heeft gebracht.
Met het ouder worden, verschoof ook mijn focus naar punten 3 en 6: het belang van de kinderen. Vooral sinds de alarmerende berichten over de dalende taalniveaus, en de schijnbare onmacht van het onderwijs om dit tij te keren, ben ik me meer en meer gaan inzetten op het ondersteunen van het creëren van leesplezier.

Waarom is het belangrijk om kinderboeken te schrijven?
Vanwege het voortschrijdende inzicht dat kinderboeken ook belangrijk zijn, is het goed om dit op een rij te zetten. Over het algemeen: het belang van het maken van boeken voor kinderen.

Stimuleren tot leesplezier. Kinderboeken zijn essentieel voor het stimuleren van leesplezier bij kinderen. Je kunt kinderen enthousiast maken om verhalen te lezen door boeiende, boeiende en goed geschreven verhalen te schrijven. Dit kan kinderen helpen hun taalvaardigheid, woordenschat en algemene kennis te vergroten door een solide basis te leggen voor een liefde voor boeken en lezen voor het hele leven.

Stimuleren van creativiteit. Kinderboeken creëren een omgeving waarin kinderen hun creativiteit kunnen uiten. Kinderboeken stimuleren de verbeeldingskracht en creativiteit van kinderen door levendige personages, betoverende werelden en avontuurlijke verhalen te presenteren. Dit is van cruciaal belang voor hun cognitieve groei en het vermogen om buiten de gebaande paden te denken.

Educatieve waarde. Door informatie, feiten en kennis op een boeiende en toegankelijke manier te presenteren, kunnen kinderboeken educatieve waarde hebben. Ze zijn in staat om kinderen te onderwijzen over een breed scala aan onderwerpen, van geschiedenis en wetenschap tot sociale vaardigheden en emotionele intelligentie. Bovendien kunnen kinderboeken levenslessen en waarden als vriendschap, tolerantie, respect en doorzettingsvermogen overbrengen.

Bevorderen van diversiteit en inclusiviteit. Door kinderboeken te schrijven, kunnen auteurs verhalen vertellen die inclusief en divers zijn. Het is van cruciaal belang dat kinderen blootstelling krijgen aan verschillende culturen, achtergronden, ervaringen en perspectieven, evenals het vermogen om zichzelf te zien in de boeken die ze lezen. We kunnen kinderen helpen om open-minded en begripvolle mensen te worden door diversiteit in kinderboeken te bevorderen.

Emotionele steun geven. Kinderboeken kunnen kinderen emotioneel ondersteunen. Ze kunnen gevoelige emoties en onderwerpen behandelen, zoals angst, verdriet, verlies of vriendschap, en ze kunnen kinderen helpen om met hun eigen moeilijkheden en emoties om te gaan. Kinderen kunnen troost krijgen en zien dat ze niet alleen zijn door verhalen te lezen waarin personages vergelijkbare situaties doormaken.

Persoonlijk
Mijn eerste jaren ben ik enkel en alleen bezig geweest met punt 2: de fantasie stimuleren. Zowel bij mezelf als bij kinderen en hun leerkrachten. Het was heerlijk om ruim baan te krijgen voor alle gekkigheid die ik maar kon bedenken. In mijn bubbel was iedereen enthousiast: de uitgevers, de leerkrachten en de kinderen. Het kon niet op.
Sommige elementen pakte ik automatisch mee, zoals punt 1, leesplezier, en punt 4, inclusiviteit. Eén van de mooie dingen aan kinderboekenschrijver zijn, is dat je veranderingen in de maatschappij vroeg ziet aankomen. Kinderen vertellen je waar zij zich mee bezighouden en dus ook waar de maatschappij naartoe beweegt. Je ziet de samenstelling van de klassen en dus van de toekomstige maatschappij.
Zo kwam het gamen bijvoorbeeld al vroeg in mijn boeken terecht, plus vloggen en vanzelfsprekend voegde ik in 2002 een Turkse beste vriend toe aan mijn – toen – nieuwe serie Plaza Patatta, plus de Arabische ober. In kinderboeken kun je er vroeg bij zijn, in de kinderboekenwereld roest je niet snel vast.

Hoewel het schrijven van kinderboeken een feestje kan worden genoemd, wil dat niet zeggen dat het alleen maar gemakkelijk is. Om even terug te komen op de boze sprekers die doen alsof kinderboekenschrijven een minderwaardig vak is: er zijn evengoed veel romanschrijvers die graag eens een kinderboek zouden schrijven. Dat gaat net zo vaak mis als andersom.

Wat is moeilijk aan het schrijven van kinderboeken?

Je bent natuurlijk beperkt in je taalgebruik. Je moet, zogezegd, handig zijn in het versimpelen van uitleg, je moet de ‘Jip en Janneke’-taal goed kunnen spreken. Kunnen selecteren wat je van belang vindt en wat je toch maar achterwege laat…
Dit is niet voor iedereen weggelegd, weten we uit de vele onleesbare brieven en berichten die we doorgaans krijgen van verschillende organisaties. Het is een uitdaging en een leuk spel om complexe plots toch heel begrijpelijk te noteren.
Want ja; ondanks de leesbare taal, moet je zorgen voor een leuk en spannend plot. Kinderen leggen veel sneller dan volwassenen een boek opzij wanneer het ze te saai wordt. Zeker in deze tijden is het een klein wonder als een kind een boek uitleest – al zijn er heus altijd boekenwurmen gebleven en dat zijn de kinderen van wie we natuurlijk extra houden! Maar nee, gekkigheid: we houden van alle kinderen dus hup, we willen ook de niet-lezers binnenboord. Je wilt dat het verhaal toegankelijk is voor de leeftijdsgroep, maar ook stimulerend en interessant genoeg om de aandacht vast te houden. Een hele uitdaging.

Die uitdaging dien je aan te gaan op een manier die past bij de leeftijd van de doelgroep. De onderwerpen komen nieuw in hun leven en die snijd jij aan. Is jouw plot te doorzichtig, dan legt een tienjarige het opzij. Maar zijn jouw zinnen te lang, dan kan de achtjarige het nog niet begrijpen. Zet je sensoren dus maar open en bewandel dit slappe koord.

Voor schrijvers maakt het volgende minder uit, maar mocht je je boek gaan publiceren (zie: hoofdstuk 12), dan wordt de keuze voor een illustrator ook van belang. Het kan moeilijk zijn om een goede samenwerking te vinden met een illustrator, zowel inhoudelijk als zakelijk. Terwijl de illustraties toch moeten helpen om de tekst beter te begrijpen en tegelijkertijd moeten aansluiten bij de sfeer en de boodschap van jouw verhaal.

Gelukkig zijn sommige dingen ook gemakkelijk bij het schrijven van kinderboeken.
De creatieve vrijheid is natuurlijk een eerste, heerlijke sellingpoint. Kinderboeken bieden een speelveld voor creatieve vrijheid en daar genieten zowel de makers als de lezers van. Je kunt nieuwe werelden creëren, fantastische personages bedenken en de meest wonderlijke avonturen verzinnen.
Er is ruimte voor verbeeldingskracht en het verkennen van verschillende genres en stijlen. Omdat kinderen jouw naam niet, of nauwelijks, onthouden, en omdat je elke twee jaar aan een nieuwe ronde begint, kun je prima overstappen naar een nieuw genre. Geen haan die ernaar kraait en jij bent vrij om je in de breedte te ontwikkelen.
Wat voor mij ook prettig is aan het schrijven van een kinderboek, is dat het gaat om een overzichtelijk project. Het aantal pagina’s is zichtbaar minder dan bij een roman. Het aantal verhaallijnen is dat meestal ook. Dat maakt een kinderboek tot een haalbaar doel, met bovendien een – vaak – vrolijk werkproces.
Nou, kom, ik neem je mee en we gaan beginnen…

Wat is jouw reden om voor kinderen te willen schrijven? Richting de eerste opdracht…

Wat je misschien nog niet zo goed weet, is wat je precíés wilt doen. Om dat te helpen bepalen, is deze eerste oefening geschreven. Het helpt je te selecteren welk genre je voor ogen hebt, en ook welke leeftijdsgroep.

Je kunt deze opdracht ook als werkblad downloaden vanaf mijn website.

Opdracht:

Noteer de kinderboeken die je zelf graag las als kind. Welke daarvan worden nu nog steeds gelezen voor kinderen?

Kijk ook eens in de boekwinkel of bibliotheek naar het huidige aanbod voor kinderen. Welke verschillen zijn er met boeken die je zelf graag las?