Mores Pecunia

JAN VERMEER

MORES PECUNIA

Boekenplan  

Colofon

Het verhaal is pure fictie. Natuurlijk heb ik in de dozen gegrabbeld die op de zolder van mijn geheugen staan. 

De hierin gevonden karaktertrekken en gebeurtenissen hebben mij geïnspireerd, maar verwijzen geenszins naar bestaande personen of situaties. Mocht dus iemand hierin zichzelf, anderen of omstandigheden denken te herkennen, dan kan dit uitsluitend op toeval berusten.

Jan Vermeer

© 2010 Holland Harvest B.V.

© 2010 Uitgeverij Boekenplan, Maastricht

http://www.boekenplan.nl

Vormgeving omslag: 

Ontwerp omslag en eindredactie: Boekenplan

Boekverzorging: Studio LilyArt, Maastricht

ISBN 978 90 8666 183 1

Nur 301

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. 

Voor het overnemen van gedeelten uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden.

Dankwoord

In grote dankbaarheid, wil ik mijn debuutroman opdragen aan al die lieve mensen die mij voortdurend hebben aangemoedigd, die mij de ruimte hebben gegeven om hen maandenlang buiten te sluiten, die de tekst hebben gecorrigeerd en die mij hebben geholpen en gestimuleerd om er uiteindelijk ook een echt boek van te maken. 

Jan Vermeer

Proloog

Juist op zo’n gewone dag, zo’n dag die uitsluitend voorbij komt omdat hij aan de beurt is, in de rij hoort en gedwongen is om te passeren omdat het volgende etmaal al voorzichtig aandringt, op zo’n dag verandert alles. Alle dingen die zo vanzelfsprekend waren, die te gewoon waren om er aandacht aan te besteden, kunnen van het een op het andere moment in een ander licht vallen. Vaak zonder er op geattendeerd te worden en zonder dat men zich naderhand realiseert wat de oorspronkelijke oorzaak van het uiteindelijke gevolg ook weer was. 

De zon komt op, ze gaat weer onder. De tijd verstrijkt en het leven van alledag kabbelt langzaam voorbij om vervolgens te vervliegen in niets. Dat niets heet dan ‘gisteren’ omdat het een naam moet hebben. Er is geen invloed meer op te krijgen en dat hoeft ook niet. 

Zou dat de reden zijn dat het voorbijgaan der jaren zo snel lijkt te zijn gegaan? Zou dat komen omdat de gewone dingen te gewoon zijn om ze te beseffen en ze op te slaan? 

Het zou best kunnen, de oorzaak van ongrijpbaarheid, de reden van onbesef. Weemoed resteert, spijt over het gebrek aan bewustzijn van tijd en de kostbaarheid van gemiste beleving overheerst soms. Juist daarom verwijst de ingrijpendheid van een bepalend moment naar de gevolgen, maar ook naar het leven daarvoor. 

Dit bewustzijn, de ervaring van vervlogen jaren en het ongewis van de toekomst doet ons soms twijfelen als er beslist moet worden over alles dat nog ‘toekomst’ heet. 

Knopen doorhakken doet men het best met gesloten ogen want voorspellen is niet meer dan gokken op een uitgesteld gelijk, op naderhand beweerde wijsheid. 

Alleen die ene dag, die de tijd daarna volledig op zijn kop zet, graveert zich onuitwisbaar in het geheugen.

1

Wijnand Stempelman werd een week geleden vijftig jaar. “Hij heeft Abraham gezien”, zo wordt dan wel eens gezegd. Wijnand had zich nooit echt afgevraagd wat dit ingedroogd cliché betekende, maar nu ook hij vijftig was, wist hij het. Het betekende niets, want er was helemaal niets veranderd. Niet dat hij niet schrok toen hij het onverbiddelijke getal op de spiegel van het toilet zag staan. Zijn vriendin, Daantje de Geus, had het met grote rode lippenstiftletters op ongeveer alle voorwerpen geschreven die een glad oppervlak hadden. 

Natuurlijk, want Daantje wist verdomd goed dat zijzelf de boel weer schoon moest maken dus daar was rekening mee gehouden. 

Daantje was een praktische tante. Zij was twintig jaar jonger dan Wijnand maar dat merkte je nauwelijks. Niet qua uiterlijk en ook niet in de omgang. Je kon wel zien dat Wijnand ouder was dan Daantje, maar hij kwam jeugdig over en had een atletisch postuur. Een geschenk van God, want hij hield er een Bourgondische levensstijl op na, terwijl hij nooit iets aan sport had gedaan. Een goedmoedige knuffelkont die liever lui dan moe was, maar toch inspireerde. 

Daantje daarentegen, was een kwieke dame. Altijd druk in de weer, overal belangstelling voor en voortdurend gehaast. Zo’n typetje dat altijd wel ergens mee bezig was.

Wijnand en Daantje waren dol op elkaar. En ook trots. Als zij in gezelschap waren, reageerden zij steeds gekscherend op elkaars typische verschillen. 

“Sprinkhaan”, riep Wijnand als Daantje weer eens opveerde om nog snel even iets te pakken of te doen. “Die kan dus echt geen twee minuten stil zitten.” 

Andersom, met gespeelde ergernis, reageerde Daantje op de traagheid van Wijnand, op zijn secundaire reactievermogen en zijn vertraagde opmerkzaamheid. “Hallo, is meneer er ook?” zei Daantje dan quasi geïrriteerd. 

Daantje had voorgesteld om Wijnands vijftigste verjaardag te vieren met een groot tuinfeest. 

“Alles erop en eraan”, had zij gezegd toen zij haar plannen ontvouwde. Zij hadden een mooie grote tuin met een fraai gedecoreerd terras, het was augustus, Daantje had nog vakantie en er was mooi weer voorspeld. Alle argumenten werden echter weggewuifd want Wijnand wilde er niets van weten. 

Ook nu weer kwam een van de vele tegenstellingen aan het licht. Terwijl Daantje het liefst thuis was, voor de kippen, de hond, het konijn en het dwerggeitje zorgde, was Wijnand een horeca-fetisjist. Lekker buiten de deur eten, urenlang tafelen of samen met vrienden in de kroeg. 

Eigenlijk was deze eigenschap zo ongeveer het enige conflictgebied. Als Wijnand zei dat hij nog een uurtje naar het café zou gaan dan werden er dat altijd twee of drie. En daar kon Daantje echt niet tegen. Zij wilde maar niet begrijpen dat cafétijd het bewustzijn altijd overwint, er een onverbiddelijk hoog tempo op na houdt en verantwoordelijkheidsbesef verlamt of zelfs uitschakelt. Zeker niet, omdat zij zelf helemaal geen uitgaanstype was. In die zin, dat zij zich wel graag in het openbaar vertoonde, vooral aan de zijde van Wijnand. Zij waren een mooi stel en hun blikken kruisten zich voortdurend. De bedoelde camouflerende werking van een zogenaamde achteloosheid miste dan ook het beoogde effect en verbloemde de wederzijdse genegenheid allerminst. 

Een sprookje? 

Nee, het leven is nooit een sprookje want als alles lijkt te kloppen, als alles in evenwicht lijkt te zijn, ook dan kan er een kink in de kabel komen. Een kink, of soms zelfs meer dan dat. Daantje had zich bij de wensen van de jarige neergelegd en had het kringetje mensen rond Wijnand uitgenodigd in ‘De Groene Papegaai’, het dorpscafé. 

Hans, de kastelein, had voor wat hapjes gezorgd en voor de rest moest de alcohol zijn werk maar doen. 

Twan de Lindt, vriend en collega, Huib Stempelman, Wijnands jongere broer, Gerard en Anne de Wit, de overburen met hun negentienjarige dochter Marijke, dokter Tenno van Geffen met zijn eega en nog tal van naasten, collegae en vrienden. 

Naar schatting waren er ongeveer zo’n zestig á zeventig mensen. Na de gebruikelijke binnenkomsttaferelen, de felicitaties, de cadeautjes en een enkel licht compromitterend gedicht, zwol het geroezemoes geleidelijk aan tot een gepast uitbundig niveau. Naarmate er harder werd gepraat, ging het muziekvolume wat omhoog, en daardoor werd er steeds weer wat harder gepraat. Na een tijdje kon je het lawaai zelfs zien, want iedereen die iets wilde zeggen, moest naar het oor van zijn toehoorder neigen om nog enigszins verstaanbaar te kunnen zijn. 

Zo stonden de feestelingen bij elkaar in groepjes die steeds weer van samenstelling wisselden en iedereen leek zich te amuseren. Iedereen, behalve Beate. Zij was er wel, glimlachte beleefd, nam af en toe een hapje en gedroeg zich ogenschijnlijk net zoals de anderen, maar toch was ze afwezig. Ze deed alsof ze meeluisterde, knikte afgemeten als dat zo uitkwam, maar was er eigenlijk niet echt bij. 

Beate, dochter van een Nederlandse vader en een Duitse moeder, vandaar de naam, werkte sinds enige tijd als uitzendkracht bij Wijnand en Twan. 

Als ‘tijdelijke’ collega was ook zij uitgenodigd. 

Ze was er wel blij mee geweest, maar voelde zich nu allesbehalve op haar gemak. Nee, dan Dokter Tenno. Die was weer helemaal op zijn plaats, het middelpunt van het gedruis, de aanjager van het feestje. 

Tenno van Geffen was een prachtexemplaar. 

Vierendertig jaar, twee meter lang. Halflang donker golvend haar. Altijd lachen. Jeansblauwe Lelijke Eend en een slungelachtige motoriek. 

Zijn medisch kunnen werd voortdurend overtroffen door een huisgemaakte variant van toegepaste psychologie. Als zich bijvoorbeeld een knulletje bij hem meldde, met een bult op zijn hoofd, dan keek hij ernstig op hem neer en zei: “Dat moet onmiddellijk geopereerd worden,” meteen gevolgd door, “of wacht, ik weet misschien iets beters”. Tegelijkertijd pakte hij dan een receptenbriefje en schreef, terwijl hij hardop meelas: “Drie maal daags een reep chocolade”, waarop hij het manneke door zijn haren wreef en zich met grote stappen naar zijn oude Deux Chevaux begaf, de ouders hoofdschuddend en het kereltje breed glimlachend achterlatend. Triomfantelijk zwaaiend met het recept, opspringend naar zijn moeder en de pijn al lang vergeten. 

Dokter Tenno, de grote genezer. Geen briljante arts maar een halfintellectuele nozem met een ruim hart en een grootmeester in de omgang met mensen. Als hij geen weekenddienst had dan stond hij op vrijdagavond in het café waar hij alle vreselijke gebeurtenissen van de achterliggende week naar de vergetelheid spoelde met talloze liters bier. 

Geen vreemdeling die dan zijn beroep zou kunnen raden want Tenno was dan geen arts meer. Dan was hij wereldkampioen bierdrinken, anekdotes vertellen, toepen, luchtgitaar spelen en alle andere vaardigheden die wel bij een kroeg horen maar zeker niet bij een dokter. 

Soms was er wel eens een onverlaat die daar kritiek op had, maar daar maalde Tenno niet om. Wie hem echt leerde kennen sloot hem in het hart en accepteerde hem zoals hij was. 

Tenno was dus eveneens een regelmatige bezoeker van café ‘De Groene Papegaai’, zodat hij zich prima op zijn gemak voelde tussen de feestelingen. Hij had het hoogste woord, vermengde ernstige actualiteit met onzin en had de lachers doorlopend op zijn hand. 

Dit was de stamkroeg waar hij Wijnand regelmatig ontmoette en waar hun vriendschap was ontstaan. Zestien jaar jonger dan Wijnand, maar in hun hart leeftijdsgenoten. 

In feite had huisarts van Geffen slechts één collectief geconstateerde slechte eigenschap: Hij reed altijd als een gek. 

Met zijn lange lijf, halfliggend in zijn gedateerde roestbak, harde Rock & Rollmuziek uit een krakend vooroorlogs luidsprekertje, met gillende banden door de bocht waarbij zijn rijdende hoogrendementsketel steeds enorm overhelde alsof het kreng elk moment kon omkiepen. Zijn linkerelleboog prijkte dan steevast uit het loshangende klapraampje en zijn manen wapperden ijverig in de rijwind die onder het versleten linnen roldakje doorblies. Ondanks zijn goedlopende praktijk en het dienovereenkomstige inkomen, had Tenno niets met materiële zaken. 

Wel bewoonde hij een groot statig herenhuis dat er aan de buitenkant heel klassiek uitzag. Het contrast met het interieur was dan ook heftig want Tenno had het hele pand revolutionair laten verbouwen. Hij had er rigoureus alles uit laten slopen om zodoende het hele gebouw opnieuw in te kunnen delen. 

Oudheidsgetrouwen, zoals rococofreaks, barokaanbidders of renaissancefans, zouden het huis ongetwijfeld als oersaai bestempelen, maar door de eenvoud van de gebruikte materialen en het consequente gebruik van slechts drie kleuren, zouden moderne denkers het resultaat ‘spannend rustig’ vinden. 

Zo waren alle vloeren geplaveid met grote grijze granieten tegels, voorzichtig geaderd met wittige vlagen. Alle muren en plafonds waren hagelwit gesausd met consequente uitzondering van één wand per kamer die Ferrarirood was gemaakt. De inrichting was minimalistisch gehouden omdat Tenno geloofde in de kracht van ruimte, veel ruimte waardoor een solitair opgesteld object kwadratisch geaccentueerd werd. 

De echte power in het huis werd echter gegenereerd door de schilderijen die hij in de loop der tijd had verzameld. Tenno was namelijk een enorme liefhebber van grote, kleurige, abstracte doeken.

Aan vrijwel elke muur had dokter van Geffen één of twee werken op laten hangen die overigens uitsluitend vervaardigd waren door mannelijke schilders. 

“Er is nog nooit een schilderes beroemd geworden,” was desgevraagd zijn verklaring, “vraag mij niet hoe dat kan, maar het is nu eenmaal zo”. 

Natuurlijk had een toehoorder dan nog wat te sputteren op zoek naar voorbeelden van Tenno’s ongelijk, maar die wilde hij nooit horen, dan liep hij gewoon weg, zich zogenaamd verontschuldigend door zijn grote handen in de lucht te werpen. Een gebaar van onschuld en voorgespiegelde machteloosheid. 

Zijn kroegmaat, Wijnand Stempelman, was een fabelachtige charmeur. Onopzettelijk, nooit gespeeld en evenmin met een vooropgezette bedoeling. Toch wás hij het, en als hij hierover werd aangevallen dan verwierp hij de opmerking met een ongecoördineerd gebaar. 

“Onzin”, zei hij dan en verweet de agressor pure jaloezie of het onvermogen om zelf contact te kunnen leggen. “Kijk jij eens gezellig in de spiegel, schrik en begrijp je probleem.” En daar mocht je het dan mee doen. Aan zijn toon, zijn houding en de uitdrukking op zijn gezicht merkte je dat hij het meende, dat hij de weerzin tegen dit soort opmerkingen niet kon onderdrukken. Desondanks wist hij inmiddels beter. Zijn hele doen en laten was één grote flirt, een bij hem behorende manier van doen die zijn leven al vaker bepaald had. Grotendeels had hij er zijn maatschappelijke positie aan te danken want Wijnand was nooit zo’n voorbeeldige student geweest. 

Hij begon aan van alles en nog wat, maar maakte nooit iets af. Zijn gebrek aan echte ontwikkeling werd aldus mede gecompenseerd door zijn charme, maar ook door zijn talent. 

Hij was namelijk een briljante onderhandelaar, glashard, op een manier die nooit werd opgemerkt. 

Met zijn innemendheid pakte hij zijn tegenpartij volledig in om ze daarna meedogenloos af te slachten. En dan nog, had niemand door wat er nu precies was gebeurd. Ondanks dat hij hiervoor alom werd gerespecteerd, wilde men nogal eens zinspelen op zijn verbrokkelde vooropleiding. 

Wijnand zat daar echter nooit zo mee. 

“Intelligentie en ontwikkeling, zijn totaal verschillende begrippen die niets met elkaar te maken hebben. Toegegeven, het ontplooit zich wat gemakkelijker als je intelligent bent, maar verder staat dit los van elkaar. Uiteindelijk verwijst men slechts naar een afgebakende periode uit de nadagen van de jeugd, een handige basis, maar niet meer dan dat. Het meeste leert men immers van het leven zelf”, was zo ongeveer de vaste strekking van zijn betoog. 

Deze uitleg was vrijwel altijd voldoende, want hij proclameerde deze zinnen met dezelfde aangeboren overtuigingskracht waarmee hij ook achteloos een te duur huis kon verkopen.

2

‘Le Roy Projectontwikkeling & Makelaardij’ stond in grote donkerblauwe letters van glimmende kunststof op de witmarmeren gevel van het hoofdkantoor. 

Het gebouw lag kort bij de rondweg, maar toch op loopafstand van het stadscentrum. 

Wijnand, ooit begonnen als makelaar, was geleidelijk opgeklommen tot directeur van de makelaardijtak van het bedrijf. 

Zijn maatje, Twan de Lindt, was nog niet zo lang geleden horizontaal binnengestroomd, zoals dat wel eens wordt genoemd. Hij had gestudeerd, was altijd bloedserieus, had een aantal topprojecten geleid bij een concurrerend bedrijf waar hij door Le Roy was weggekocht. Na een inwerkperiode van zes maanden was hij benoemd tot adjunctdirecteur van ‘Le Roy Projectontwikkeling’, direct rapporterend aan directeur Chiel Wagemans. 

Het was een spannende tijd voor Twan want, zijn voorganger, de heer Ir. Wagemans, was eenenzestig jaar en had aangekondigd dat hij plaats ging maken voor, zoals hij dat noemde, ‘de nieuwe generatie’.

De Raad van Bestuur bestond naast Wijnand, Twan en Chiel Wagemans, verder uit Roger van der Ploeg, die directeur Personeel & Organisatie was en tenslotte de algemeen directeur, drs. Diederik de Zwart. 

De samenstelling van het bedrijfsbestuur kende twee merkwaardige afwijkingen. 

Allereerst ontbrak er een echte financiële professional, ten tweede was de algemeen directeur, als eindverantwoordelijke, geen bestuursvoorzitter. Deze functie was door de jaren heen in de almachtige handen gebleven van de eigenaar van het bedrijf, de vierenzeventigjarige jonkheer Van Rodenburgh Le Roy. 

De oude patroon besliste in feite alles wat er in het bedrijf gebeurde. Een document waarop zijn paraaf ontbrak kon als waardeloos worden beschouwd.

Hij kende iedereen en volgde elke cent totdat deze definitief uit het zicht was. Meneer Le Roy, zoals hij met een verwijzing naar de bedrijfsnaam werd aangesproken, liet zich op financieel 

gebied uitsluitend adviseren door het hoofd van de boekhouding, meneer Geurtz. Deze combinatie zou de bemoeienissen van een financieel directeur nooit kunnen dulden, waarmee de functie dus simpelweg overbodig werd geacht. Opmerkelijk voor een bedrijf waar alles uitsluitend om geld draait. 

Over de persoon Wijnand is inmiddels het grootste gedeelte verteld. Over de functionaris eigenlijk ook al veel. Desondanks dient nog vermeld te worden dat hij met betrekking tot zijn werk een grote tegenstelling kende ten opzichte van Twan. 

Wijnand was lui, gemakkelijk, had geen systeem, was voor honderd procent digibeet, maar slaagde steeds in zijn opzet. 

Hij coachte zijn verkoopleiders op een vriendschappelijke manier, hanteerde geen targets, eiste nooit onmogelijke resultaten, maar rekende simpelweg op hun loyaliteit die hij ook daadwerkelijk kreeg. Wijnand was een echte peoplemanager die een prettige werksfeer de allerbelangrijkste secundaire arbeidsvoorwaarde vond. 

Ook hierin was hij geslaagd. 

Makelaardij was een oergezellige wildwestfilm. Er heerste een open vriendschappelijke sfeer en de resultaten waren voortdurend boven verwachting. 

Wijnand was de held van de afdeling, zowel de verkoopleiders als de makelaars wilden op hem lijken en iedereen ging voor hem door het vuur. Zonder dat er ooit om was gevraagd, wilde iedereen het nét even beter doen dan afgesproken. En dat was helemaal Wijnands verdienste terwijl hijzelf niet echt begreep hoe hij dat telkens weer voor elkaar kreeg. 

Twan daarentegen was een puur kenniskanon. 

Feiten, voorbeelden, haarscherpe analyses, exacte berekeningen en tot in het kleinste detail uitgewerkte plannen met een gegarandeerde slagingskans. 

Dat was Twan. 

Hij was kort van stof, een ploeteraar van formaat, maar steeds een stap verder dan anderen door pure inzet. Om deze kwaliteiten was hij bij ‘Le Roy’ binnengehaald als beoogde opvolger van Wagemans. Het was meneer Le Roy zelf geweest die zijn oog op hem had laten vallen. 

Hij had Diederik de Zwart opdracht gegeven om Twan te werven want een echte, onvervalste Van Rodenburgh Le Roy vraagt niet. Die koopt, die krijgt of die neemt. 

Om te voorkomen dat hij een zogenaamd ‘blauwtje zou lopen’, had de oude ‘patriarch’ besloten om Twan de Lindt niet zelf te benaderen, maar dat over te laten aan de algemeen directeur van het bedrijf. Op deze manier werd er voldoende kaliber in stelling gebracht waarbij meneer Le Roy zelf buiten schot bleef. 

De oude vos had het alweer goed gezien. Hij mocht dan wel bijna vijfenzeventig zijn, maar op zijn denkvermogen viel nog geen enkele sleet te bespeuren. Met de hem typerende hooghartigheid, had Diederik de Zwart zijn secretaresse opgedragen om, op zeer korte termijn, een afspraak te arrangeren met meneer De Lindt waarbij in één adem de allerhoogste geheimhoudingsgraad werd geëist. 

“Wat dacht jij dan?” had hij haar toegebeten toen zij nog eens bevestigd wilde hebben of het gesprek daadwerkelijk plaats moest vinden in het duurste restaurant van de stad. “Een tafel voor twee personen op een tijdstip dat de chefkok zelf aanwezig is”, had hij er aan toegevoegd. “Stomme geit”, smiespelde hij nog binnensmonds toen hij daarop met een verontwaardigd gezicht wegbeende. 

De Zwart was een solist, een porseleinkastolifant, een grote egoïst en in heel zijn doen en laten ‘de grote baas’, behalve als meneer Le Roy in de buurt was. 

Nee, dan was Diederikje het volgzame schaap.

“Ja natuurlijk meneer Le Roy, duidelijk! Ik ga er meteen achter aan meneer Le Roy. Vanzelfsprekend! Schot in de roos meneer Le Roy, helder!” 

Zo ging dat de godganselijke dag door. 

Hoe snugger jonkheer Van Rodenburgh Le Roy ook was, hij had niet in de gaten dat Diederik de Zwart eigenlijk niet meer dan een nutteloze jaknikker was. Dat kwam omdat hij vond dat onderschikten moesten luisteren. Zij moesten opdrachten uit voeren en voor de rest galopperen. Inspraak werd niet geduld, laat staan tegenspraak. Het ging in het bedrijf immers om zíjn geld en dat van zijn familie, zodat het ventileren van een eigen mening eenvoudigweg ‘not done’ was. 

Ooit had hij tegen Wijnand gezegd: “Meneer Stempelman, weet u dat de stoel waar u op zit, en zelfs de lucht die u hier inademt, van mij is?”

Twan was de perplexe getuige van deze quote geweest. 

Ook van de reactie, want toen de chef daarna vertrokken was, had Wijnand zijn been opgetild, een kanonskogel van een scheet gelaten, en deze geëtiketteerd met de woorden: “Hier ouwe! Aanpakken! Voeg maar lekker toe aan je vermogen!” 

3

Een dag of wat later zaten Diederik en Twan in een discreet hoekje van restaurant ‘La Marmite Royal’. Gaston, de chef, had de heren inmiddels uitvoerig geïnformeerd over de mogelijkheden van vandaag en de suggesties van de sommelier waren eveneens onmiddellijk in de smaak gevallen. 

Na wat kunstzinnige amuses, opende Gaston met een achteloze ‘salade d’asperges au foie gras et magret de canard fumé’, vergezeld door een eenvoudige Pouilly-Fumé die de strijd met het voorgerecht voortreffelijk aankon. Bij het tussengerecht, ‘Tourte aux champions et sa sauce au xérès’, vond Twan dat je de Pouilly door kon drinken. Terwijl de sommelier instemmend knikte, keek Diederik even op alsof er heiligschennis werd gepleegd. Hij genoot zo van de nabijheid van een naderende culinaire verrukking dat hij het doel van de bijeenkomst bijna zou vergeten. Hij vermande zich echter, schraapte zijn keel en zei, zonder verdere aanloop: “Twan, zoals je weet heeft Chiel Wagemans onlangs het einde van zijn loopbaan aangekondigd. Gelukkig heeft hij dit gedaan met een goed oog voor de gevolgen, zodat wij genoeg ruimte hebben om over zijn opvolging na te denken. Tijd, die ikzelf overigens niet nodig heb, want ik heb jou voorgedragen bij meneer Le Roy die vrijwel onmiddellijk akkoord ging. Maar wel tijd, die op deze manier gewonnen wordt, zodat jij genoeg armslag hebt om je goed in te kunnen werken. Wat vind je ervan?” 

Twan was licht overrompeld en moest eerst even bijkomen. 

Na een flinke slok ging hij achterover zitten en zei: “Jezusmina, wat gaan we nu krijgen? Ik vraag me al een paar dagen af wat mij de eer verschaft, waarbij eigenlijk maar één optie overeind is gebleven. Diederik is op een project gestoten dat een maatje te groot is om het alleen te doen zodat hij aan mij gaat vragen of wij belangstelling hebben om te participeren.

Sterker nog, daar heb ik me helemaal op voorbereid. 

Ik heb de lopende projecten geïnventariseerd, de financiële ruimte in kaart gebracht en alle gegevens bij elkaar gezocht om in elk geval aan te kunnen geven wat wel en wat niet kan. Overstappen naar Le Roy? Mijngod! Daar heb ik in de verste verte niet bij stil gestaan.” 

Na een hapje van het bijgeserveerde brood en een overbodige slok uit het inmiddels leeggedronken glas begon Twan wat ongemakkelijk heen en weer te schuiven, kuchte een keer maar vervolgde dan opmerkelijk gedecideerd: “Naar Le Roy? Dat kan ik onmogelijk maken. Mijn baas schiet mij aan flarden als hij het hoort. Daar komt bij dat ik mij bij jullie nooit thuis zou kunnen voelen. Het bewind van meneer Le Roy heeft een bedrijfscultuur veroorzaakt waar ik niet mee uit de voeten zou kunnen. Begrijp me goed, ik voel me vereerd, maar ik kan hier echt niet op ingaan.” 

Op dat moment werd het hoofdgerecht geserveerd. Het juiste moment want dit intermezzo verschafte Diederik de tijd om zich te herstellen van dit onverwachte tegendoelpunt. 

‘Blanc de turbot grillé au coulis de tomates et sa sauce aux pois cassés’. 

Alsof het was afgesproken, bewogen de heren wat achterover. Een psychomotorische beweging om de ober de nodige ruimte te geven. Onderwijl keken zij met bewonderende blik naar deze volgende creatie van Gaston. Gastheer Diederik proefde ook nu weer van de gepresenteerde wijn. Nu echter plichtsgetrouw want zijn gedachten waren haastig op zoek naar een bijgestelde tactiek. Hij liet de wijn zorgvuldig door zijn mond bewegen, keek met een ernstige blik naar de fles en knikte instemmend. Zonder iets te proeven en zonder te zien wat er op het etiket stond. Het zal een Pinot zijn geweest van gegoede komaf want in ‘La Marmite Royal’ werd wel geëxperimenteerd maar nooit risico’s genomen. Terwijl Diederik niets begreep van de directe afwijzing van Twan, zei hij: “Ik begrijp jouw reactie goed. Het wordt je zomaar, zonder vooraankondiging, voor je voeten geworpen. 

Je hebt nooit aan deze optie gedacht, laat staan erover nagedacht. Ik vind dat je eerst alle informatie moet verzamelen voordat je een besluit neemt. Wat zijn de financiële gevolgen, hoe zien de secundaire arbeidsvoorwaarden er uit, wat zijn de doorgroeimogelijkheden en wat betekent deze stap voor de verdere loop van jouw carrière?” 

Twan keek Diederik een kort moment recht in de ogen. Daarna knikte hij naar het bord van zijn tafelgenoot, “smakelijk” en hij begon voorzichtig te eten. Na een hapje of wat en een goedkeurend knikje, hernam Twan het woord. 

“Voor mij zijn dat allemaal bijzaken. Ik word momenteel uitstekend beloond en ik ga ervan uit dat dit bij een overstap niet minder zal zijn. Het gaat erom dat ik mij in kan leven in de werkwijze van het bedrijf, dat ik een meegegroeid onderdeel van het apparaat ben en nooit de oorzaak van een hapering kan zijn. Le Roy is een onderneming van formaat en daarmee een geduchte concurrent, maar met een huisstijl die de mijne niet is en een gedachtegoed waarin ik niet zal passen. Ik heb dus geen aanvullende informatie nodig en ook geen bedenktijd. 

Ik ben gevleid maar moet bedanken voor de eer.” 

Dit klonk zo resoluut dat Diederik nu wist dat Twan de Lindt niet meer zou zwichten. Dit onthutste hem verder niet. Hij had zijn best gedaan. Basta!

Het was een idee van de oude jonkheer, waarmee deze het dus was die het bij het verkeerde eind had gehad. 

Het zij zo, dacht Diederik terwijl hij een gebaar van begrip maakte. Hij zette zijn opdracht aan de kant en genoot verder van de kunstwerken van Gaston. 

De rest van de avond kwam er geen echt gesprek meer van de grond. De dingen die gezegd werden, waren slechts flarden en hadden grotendeels betrekking op de gerechten en de wijn. 

Het nagerecht volgde nog en deed niet onder voor rest. 

Twan ontging verder de verfijndheid van de gastronomie want hij voelde zich niet meer op zijn gemak. Diederik wel, die had zijn plicht gedaan en daarmee was voor hem de kous af. 

Hij voltooide het programma volledig. 

Wat soorten kaas met een glas oude port, koffie met chocolade snuisterijen en tot slot nog een peperdure bel cognac. 

Nadat hij had afgerekend met de ‘companycard’, bedankte hij Twan voor zijn komst en stapte voldaan de nacht in.

4

“Dit is Daantje, daar heb ik iets mee”, zei Wijnand steevast als hij haar aan iemand voorstelde. “Als het goed blijft gaan dan zullen wij ooit nog eens gaan trouwen”, werd er dan soms nog wel eens aan toegevoegd. 

En dat terwijl zij toch al bijna tien jaar bij elkaar waren. 

Een plagerijtje richting Daantje, want Wijnand was ooit al eens getrouwd geweest en vond dat hij op dat gebied zijn portie ruimschoots had gehad. 

Ooit had Daantje de Geus geopperd dat zij een huwelijk best wel een logisch gevolg van hun relatie vond, maar nadat Wijnand had uitgelegd dat dit niets toe zou voegen, had zij er nooit meer op aangedrongen. In feite tilde ook zij er niet zo zwaar aan en zag als voordeel dat zij op deze manier niet meer naar de argumenten van Wijnands gelijk hoefde te luisteren. Hij was er namelijk ten stelligste van overtuigd dat zijn ex-vrouw het huwelijk om zeep had geholpen door zich van pure aanstellerij te bedienen. 

In werkelijkheid was het echter de niet onderdrukbare verleidingsdrang van Wijnand geweest die de eerste scheuren in het verbond had veroorzaakt. Wijnand was nu eenmaal een vrouwenmens. Zonder dat hij het besefte, vielen ze bijna allemaal voor zijn verschijning, zijn manier van praten, zijn gebaren en al die dingen die hem typeerden. 

Dit had vaak tot irritaties geleid, de vele irritaties tot knallende ruzies en dit weer tot een steeds verder afnemende sfeer in huis. Toen dit uiteindelijk escaleerde, hakte zijn toenmalige echtgenote de knoop door en verdween, met hun dochtertje Aimée, uit het ‘oorlogsgebied’ op zoek naar rust, op zoek naar een nieuw leven. 

Wijnand bleef verongelijkt achter. 

Wat had hij in godsnaam verkeerd gedaan?

5

Vroeger kwam Freek Jaarsma ook regelmatig in café ‘De Groene Papegaai’, maar die was inmiddels voorgoed uit beeld. 

Hij hoorde bij het vaste groepje drinkebroers waartoe ook Wijnand Stempelman en huisarts Tenno van Geffen behoorden. Toen dokter Tenno het plan had opgevat om zijn oude statige huis aan de binnenkant te verbouwen tot een strakke ultra-moderne leeftempel, had hij de opdracht voor dit project aan Freek gegund, die van beroep binnenhuisarchitect was of eigenlijk meer. Hij was een soort bouwcoördinator. Dat was natuurlijk precies wat Tenno nodig had want hij had wel zo zijn ideeën maar niet meer dan dat. 

Het uitwerken hiervan en het afstemmen van alle disciplines, was niets voor de sympathieke arts.

Wel voor Freek. Hij was hierin gespecialiseerd. 

Het driemansbedrijfje ‘Jaarsma Bouwmanagement’ had vrijwel alles in huis om bouw- en inrichtingstrajecten tot een goed einde te brengen. 

Zoals gezegd, werkte het bedrijf de wensen van de opdrachtgever uit, maakte ontwerptekeningen, benaderde de vaklui, zocht de materialen uit, regelde het vergunningentraject en coördineerde het hele circus tot en met de vóór- en eindoplevering. Tevens zorgde het bedrijf ervoor dat elke rekening werd gecontroleerd en betaald bij akkoord.

Freek was waanzinnig blij met de opdracht want zijn bedrijf maakte op dat moment een moeilijke periode door. Er liepen wel een paar projecten, maar het betalingstempo van een cliënt liep behoorlijk uit de pas met de facturatie van de uitvoerende bedrijven. Daarnaast bleef niet onverlet dat Freek en zijn teerbeminde elk een gat in hun hand hadden van wel een halve meter doorsnee. Natuurlijk, Freek had van zijn goede smaak zijn beroep gemaakt. Maar het is toch een degelijke wetmatigheid dat je geld pas uit kunt geven als je het ook daadwerkelijk hebt.

De familie Jaarsma niet hoor, die leefden een rijk leven uit de geldstroom van een onrendabel bedrijfje. 

Meneer reed in een, altijd glimmende, donkerblauwe Porsche 911 en ‘madam’ in een witte Mini Cooper-S Cabriolet. 

“Allebei geleased”, was zijn nuchtere uitleg als dat nodig was. 

Het prachtige huis dat zij bewoonden, was gehuurd en de smaakvolle inrichting nog niet voor een kwart betaald. Zij waren steeds gekleed volgens de laatste mode en zelfs de kinderen, die uitsluitend merkkleding accepteerden, hadden zelden twee keer hetzelfde aan. Tel hierbij op, dat er geen vakantie werd overgeslagen, zij regelmatig in toprestaurants werden gesignaleerd en dat Freek in het café een rondjesgever van de bovenste plank was, dan is al snel duidelijk dat elke verhouding compleet zoek was. Maar wie vraagt zich nu af of dat wel allemaal zo kan? 

Niemand toch? 

Dat is toch ieders eigen verantwoordelijkheid of is dit een verminkte veronderstelling? 

Zag men dat dus verkeerd? 

Ja, natuurlijk zag men dat verkeerd! 

Een échte vriend zou hem allang een welgemikte schop onder zijn testikels hebben gegeven. Een karaktercorrigerende lijfstraf mag je van je vrienden toch zeker verwachten, maar had Freek die wel? 

Het verhaal is eigenlijk heel simpel. 

Tenno geeft alle sores, tegen betaling, uit handen en wacht uitsluitend op het eindresultaat. Freek is blij met het daaruit voortvloeiende geldverkeer, zodat hij zijn glamour weer wat gemakkelijker kan financieren. 

‘De kruik gaat echter net zolang te water totdat hij barst’ en dat gebeurde ook. 

Aanvankelijk was er niets te merken. 

Er werd gemeten en druk naar alle kanten gewezen, er werden lege containers neergezet en vol weer weggehaald. Alle binnenmuren werden voortvarend gesloopt en het puin meteen afgevoerd. Hier en daar werd een balk gestut en al snel ontstond er op een enkele plaats al wat metselwerk. 

Tenno had zijn huishouden tijdelijk verplaatst naar een vakantiewoning net buiten het dorp en zijn praktijk naar een kamertje in het dorpspatronaat. Hij maakte zich niet al te druk over de voortgang van de verbouwing, behalve als hij tijdens het rijden van de ziekenbezoeken voorbij kwam, dan stopte hij even om te kijken. 

Na een viertal weken dacht Tenno dat de activiteiten afnamen. Het was slechts een vermoeden, of eigenlijk meer een gevoel dat hij vooralsnog kon negeren. Naarmate de tijd echter vorderde, in tegenstelling tot de verbouwing, begon hij ongerust te worden. Pas toen de elektricien hem aansprak met de mededeling dat Freek zich niet aan de betalingsafspraken hield, begon Tenno lont te ruiken. Thuisgekomen, pakte hij dan ook onmiddellijk de telefoon om naar de problemen te informeren. 

Freek gaf toe dat er een kleine stagnatie was ontstaan, maar zei er in één adem bij dat dit wel meer voorkwam in de bouw. Er was geen reden om ongerust te zijn want hij zou de betalingen in orde maken en zorgen dat verder weer alles verliep zoals besproken. Dokter van Geffen was echter allerminst gerust. 

Hij had bij de aanbesteding alle offertes terzijde geschoven en gezegd dat zijn dwingende voorkeur uitging naar bedrijven die in het dorp gevestigd waren, of waarvan de eigenaren in de buurt woonden. Hij vond het belangrijk dat de mensen in zijn omgeving de opdrachten kregen want gunnen doe je aan iemand die je kent, aan iemand die je na staat. En als die dan wat duurder waren, nou dan waren ze maar wat duurder, daar zat Tenno van Geffen niet zo mee. In het contract met Jaarsma was geregeld dat de dokter elke week een rekening kreeg van een gedeelte van de totale bouwsom. Deze rekeningen werden prompt op de dag van ontvangst betaald. 

Deels uit principe, maar ook omdat Tenno wilde dat alle bedrijven correct zouden worden behandeld. 

Nou vergeet het maar. Jaarsma betaalde niet of slechts mondjesmaat. En áls hij dan eens een klein bedragje ging brengen dan moest je eens kijken, dan deed hij alsof het een cadeau was. 

“Kijk eens wat ik voor je heb”, zei hij dan met veel theater. 

Om een lang verhaal kort te maken, dit ging dus mis. 

Helemaal mis! De aannemer, de elektricien, de loodgieter, de vloertegelleverancier, de stukadoor, het hele spul begon onderling te informeren naar de stand van zaken. De een na de ander kwam niet meer opdagen zodat het werk uiteindelijk stil kwam te liggen. Diezelfde avond nog stond Freek Jaarsma bij dokter van Geffen voor de deur. Er moesten de komende weken nog drie termijnen worden betaald. Freek had de rekeningen bij zich met het verzoek om deze de volgende ochtend te voldoen. 

“Ben jij helemaal besodemieterd”, beet Tenno hem toe. “Ik heb al betaald voor werk dat nog niet eens is uitgevoerd en nu kom jij om zo maar even de rest op te halen? Hoe zit het nu? Ben je hier naartoe gekomen om mij voor gek te verklaren of heb je dringend een dokter nodig?” 

Freek werd nog bleker dan hij al was en zei: “Kom nou Tenno, je kent me toch, alles komt best in orde. Maar ik moet nu betalen anders word ik failliet verklaard en zal het gedaan zijn met mijn bedrijf en mijn werknemers.” 

Dokter Van Geffen wist zich voor een dilemma gesteld. Freeks probleem, maar Tenno’s dilemma…

6

“Onbespreekbaar! Onbespreekbaar!” riep de ‘jongeheer’, zoals meneer Titus van Rodenburgh Le Roy wel eens spottend werd genoemd. “U begrijpt het niet!” snauwde de oude baas toen Diederik de Zwart hem vertelde dat de heer De Lindt niet was ingegaan op zijn voorstel en er in één adem bij zei dat er dus maar naar iemand anders gezocht moest worden. Le Roy was furieus. “U weet verdomd goed dat ik hier geen genoegen mee neem! Heeft u een oplossing meneer De Zwart? Nee? Wat komt u hier dan doen?” 

Diederik was wel wat gewend. Hij kende zijn baas inmiddels wel. Opgeven was er niet bij zodat er een list bedacht moest worden. Nu moest er dus snel nagedacht worden en dat kon De Zwart wel, zeker als het om zijn eigen hachje ging. “Laat mij denken, laat mij denken”, zei hij gewichtig. 

Op hetzelfde moment, of hooguit twee seconden later, ging er een licht bij hem branden. 

Een licht…? Een hele TL-buis…! 

Wijnand…! 

Wijnand moest het gaan proberen. Hij had toch al zo’n hekel aan die vent. Zorgeloos, lui, half opgeleid, maar toch steeds succesvol en door iedereen op handen gedragen. Wijnand dus, een briljante oplossing. 

De baas zou het idee toejuichen en Wijnand zou op zijn bek gaan want De Lindt was duidelijk genoeg geweest. Dit was de oplossing voor twee problemen tegelijk. 

“Laat het meneer Stempelman proberen, die krijgt toch altijd alles gedaan, of niet?” zei Diederik zo diplomatisch mogelijk. 

“Als u hem zelf de opdracht geeft dan weet hij meteen hoe belangrijk dit voor ons is.” 

Jawel! De rotzak zei inderdaad: “Voor ons”, waarmee De Zwart in één klap aan de zijde van Le Roy stond en alle druk verlegd was naar Wijnand Stempelman.

De oude baas trapte er in. Ondanks zijn aangeboren scherpte.

“Goed, ga hem halen”, zei Le Roy kortaf waarbij hij, al kijkend naar het papier op zijn schrijftafel, een gebaar met de rug van zijn hand maakte dat zoveel betekende als ‘opkrassen!’ 

Onzichtbaar voor de oude patroon, boog Diederik nog even, zei gewoontegetrouw, “Natuurlijk meneer Le Roy, onmiddellijk”, en schoof dienstbaar het kantoor uit. Meteen daarna ontpopte hij zich weer tot de autoritaire etter zoals iedereen hem kende. 

Hij stapte, linea recta, naar zijn secretaresse en commandeerde: “Jà! Juffie! Bel Stempelman en zeg hem dat hij nú naar koning Titus moet komen. Nú!” 

En daarmee was hij ervan af.

7

Voor Wijnand was het ijzer heet. Er zou dus nu gesmeed moeten worden. Er zou weer een beroep op zijn ‘kunsten’ worden gedaan. En dat betekende dat hij zich weer moest bewijzen want een reputatie als de zijne was gebouwd op een reeks van goede prestaties. Maar dat gaat centimeter voor centimeter, laagje voor laagje, met als negatief aspect dat het hieraan ontleende aanzien in één klap kan verbrokkelen door slechts één onvoorspelde misser. 

Gelukkig voor Wijnand dat hij er op dit moment niet was. 

Deze kwestie was met geen enkele metaalsoort te vergelijken. Geen heet ijzer dus en waarschijnlijk ook niet het juiste moment. Hoewel? Ook dat is slechts gissen want, zoals steeds, blijkt pas achteraf of de strategie het beoogde resultaat heeft bepaald, of juist niet. En hierbij gaat het niet alleen om de juiste aanpak, maar ook om het moment, de omstandigheden, de volgorde en nog wat van dit soort bepalende factoren. 

Wijnand was er niet. Hij had al een tijdje last van zijn darmen en was door dokter Tenno, voor onderzoek, naar het ziekenhuis gestuurd. Nadat hij van alles had verzonnen om deze gang uit te stellen, had hij er uiteindelijk aan moeten geloven. 

Een darmonderzoek, allesbehalve een pretje, dat wist Wijnand maar al te goed. Grote bek of niet, maar hier had hij toch enorm tegenop gezien. En niet alleen tegen het onderzoek zelf. 

Nee, nee, ook op de uiteindelijke diagnose was hij geenszins gerust. Zonder verder de details te beschrijven kan gesteld worden dat zijn klachten niet meer te negeren waren, vandaar. 

Hoe dan ook, hij was absent, waarmee de omstandigheid hem en deze situatie de tijd gaf om een goed moment af te wachten. 

De ‘jonkheer’ zou er dus bij een volgende gelegenheid op terugkomen. Dat wist je. Maar wanneer? Dat wist je niet!

8

Het verjaardagsfeest van Wijnand in ‘De Groene’, zoals het dorpscafé in de volksmond werd genoemd, was inmiddels in een geoliede draf geraakt. Het gedruis had het uitbundige niveau bereikt dat dit soort feestjes kenmerkt. Wijnand had halverwege de avond wél nog een toespraak gehouden, want dat werd van hem verwacht. Iemand die alom werd geroemd om zijn welbespraaktheid, kon het eenvoudigweg niet maken om zijn talent, op zijn eigen party, onuitgepakt te laten. Mensen zoals hij, hebben iets onverklaarbaars, die beschikken over onzichtbare krachten, worden geholpen door een hogere macht en hebben het daarom niet nodig om dingen te regelen of mensen te commanderen. 

Zij hoeven nooit iets af te dwingen en zij bedenken dus ook nooit een tactisch plan om iets te bereiken. Het gebeurt gewoon. Zo ook deze avond. 

Wijnand keek om zich heen, pakte een stoel en ging er op staan. Op het moment dat hij over ‘het gepeupel’ heen keek en met een verontschuldigende glimlach zijn handpalmen naast zijn schouders opende, ging de muziek uit en was het binnen een paar tellen stil in het lokaal. 

“Dankjewel”, zei Wijnand en begon te spreken.

“Lieve, lieve dames en onvermijdelijke heren, dit hadden jullie niet hoeven doen. Dit is gewoon teveel eer voor mij en zeker voor het moment. 

Want wat stelt het eigenlijk voor? 

Mijn jeugd passeert kilometerpaal nummer vijftig! Verder niets. 

Er woedt dan ook een heftige tweestrijd in mij omdat ik niet weet wat nu het werkelijke motief van jullie komst is. 

De hapjes en de drankjes kunnen het niet zijn, want die heb ik zorgvuldig beneden jullie welvaartsniveau gehouden. 

De gezelligheid ook niet, want zeg nou zelf…

Ik vermoed dus dat jullie hadden verwacht dat hier een oude man zou staan, een versleten strijder, versierd met de tekenen van een geleefd leven. 

Daarom grijp ik dit moment aan om jullie allemaal, tenminste als jullie het hálen, uit te nodigen om over vijfentwintig jaar te komen controleren of ik dan misschien wél aan jullie ideaalbeeld van een ouwe lul voldoe.” 

Ondertussen maakte Wijnand een klein gebaartje richting toog, waarop hij onmiddellijk een versgetapt pilsje in zijn hand kreeg gedrukt. 

“In de wetenschap dat ik jullie teleurstel, deel ik jullie bij dezen mede, dat ik dus nog lang niet van plan ben om mijn jonge jaren op te geven. 

Willen jullie dat ook? Doe dan wat ik doe, want echte schoonheid komt altijd van binnenuit. Het is dus vooral de inwendige mens, die zo regelmatig mogelijk nat moet worden gehouden.” 

En terwijl hij dat zei, hief hij zijn glas, klokte het in één teug tot op de bodem leeg, en keek nog eens triomfantelijk over de hoofden van zijn verjaardagspubliek. 

“Dank voor uw aandacht.”

Bij het uitspreken van deze laatste woorden blikte hij kort even richting muziekinstallatie en hupte, bij een mengsel van applaus en de eerste tonen van een onvervalste Rock & Roll-klassieker, van zijn stoel. 

“I see a red door and I want to paint it black…”

Het feest hernam zijn gang, de uitbundigheid zwol verder aan en met de geleidelijkheid van de avond veranderde ook de samenstelling van de groepjes. 

De vrouwen vonden, zoals altijd, elkaars onderwerpen veel interessanter dan het heftige hanengekraai van de mannen, waardoor er een vaag soort scheiding van de seksen ontstond. 

De drinkebroers hadden zich hierdoor gedwee richting bar laten dringen, de plek waar zij zich het meeste thuis voelden, het kleine stukje aarde waarover alleen zij regeerden. 

De temperatuur in het café steeg met het verstrijken van de tijd, de ramen waren inmiddels beslagen van het zichzelf vermenigvuldigende vochtgehalte en iedereen amuseerde zich. 

Iedereen, behalve Beate. 

Omdat de onroerendgoedbranche voortdurend geconfronteerd werd met momenten van wisselende werkdruk, werkten er wel meer uitzendkrachten bij Le Roy. Zij was echter de enige die was uitgenodigd en zij wist verduveld goed waarom. Ze had dan ook vreselijk getwijfeld of zij überhaupt wel zou komen. 

Zij was er bang voor dat zij ongenadig op zou vallen, dat mensen haar er op aan zouden spreken of dat er collega’s zouden zijn die hiermee een eerder vermoeden bevestigd zouden zien. 

Uiteindelijk had zij besloten om toch te komen. Zij had er echter vanaf het moment van binnenkomst spijt van gehad. Ze beeldde zich in dat iedereen haar verbaasd aankeek en was het liefst meteen onder het biljart gekropen. Zij was dan ook de eerste geweest die er tussenuit was geslopen. Op een onbewaakt moment, die waren er voortdurend, was zij geruisloos de deur uit geglipt en niemand die het had gezien. Nou ja niemand…

Daantje had het wel zien gebeuren want Daantje zag altijd alles. Zij had er echter geen acht op geslagen omdat de feestelijkheden haar volledig in beslag namen. Buiten gekomen voelde Beate, ondanks de warmte van de augustusnacht, een koude golf onder haar jonge huid door kruipen. 

“Shit!” zei ze tegen niemand, terwijl ze weg liep van het café. 

Het achter haar wegebbende feestgeluid maakte plaats voor een luider wordende stilte, slechts in kleine stukjes gesneden door het monotone geluid van haar voetstappen. 

‘Opgelaten’ maakte plaats voor ‘opgelucht’. 

Zij had niet moeten komen. Zij was beter thuisgebleven. 

Langzamerhand werd het minder druk in ‘De Groene’. 

Minder druk, maar niet minder luidruchtig. 

De snel vermoeiden, vielen het eerst af, iets later gevolgd door de serieuzen van het gezelschap. Nadat ook de bedeesden en de bescheidenen waren vertrokken, bleef er een kleine, maar zeer interessante kudde blatende feestelingen over. De ruimte rond het buffetmeubel was gepromoveerd tot hoofdpodium dat vervolgens totaal in beslag was genomen door de drinkebroers. 

Dokter Tenno speelde luchtgitaar en Huib stoempte met zijn hoofd op de maat van de muziek als een boerenknol die ijverig een volgeladen kar een heuvel optrekt. Voetje voor voetje naderden de oude rockers hun oergedrag en uiteindelijk was er geen houden meer aan. Totdat Twan de Lindt, te midden van het tumult, plotseling zei dat hij wegging. Toen waren de rapen pas écht gaar. “Wat, ik ga weg?” schamperde Huib verontwaardigd. “Niks, ik ga weg! Jij blijft hier, want jij lijkt op je zus en daar kick ik al járen op.” 

“Jawel,” zei Twan, “ik ga weg want ik heb nieuwe schoenen aan en die knellen als de ziekte”. 

Tenno van Geffen veerde op alsof hij op een van zijn eigen injectienaalden was gaan zitten. 

“Ziekte? Wat hoor ik? Ziekte?” 

En met luide stem riep hij: “Is er een dokter in de zaal? Is er verdomme een dokter in de zaal?” 

Ondertussen had Huib harde maatregelen genomen. Razendsnel had hij Twan met zijn kont op het afdekzeil van het biljart gezet en hem in één beweging van zijn schoenen ontdaan.

“Voltappen,” riep hij naar Hans, “kom op, voltappen!” 

Hans kende zijn pappenheimers goed genoeg om te weten dat zij wild konden zijn. 

Wild, maar ongevaarlijk. Hij deed dus wat hem bevolen werd en voordat iedereen het in de gaten had, stonden Huib en de dokter het versgetapte bier met ferme teugen uit Twans schoenen te drinken. 

En terwijl het slachtoffer zich machteloos, maar lachend, achterover op het biljart liet vallen, riep dokter Van Geffen: “Kijk, dit is briljant. Lékker, véél en hét middel tegen knellende schoenen.” 

De hele tent stond op zijn kop. De muziek ramde maar door, de mannen rolden over de grond van het lachen en de dames stonden op gepaste afstand hoofdschuddend mee te grinniken. En Wijnand? 

Die was nog het meest uitgelaten. 

Niet omdat hij deze avond het middelpunt was, maar meer nog omdat hij een moeilijke tijd doormaakte. 

Hij maakte zich zorgen over zijn gezondheid en was tegelijkertijd ook nog verwikkeld geraakt in een andere kwestie. 

Dit feest was een opluchting, een moment om alles even van zich af te zetten. 

Dus Wijnand deed volop mee. Alsof zijn leven ervan af hing. 

En misschien wás dat ook wel zo.

9

Het predicaat ‘jonkheer’ gaf een adellijk aura aan de verschijning Van Rodenburgh Le Roy en dat was ook duidelijk de bedoeling. De dubbele familienaam versterkte dit nog eens extra. De oude heer had alles mee om een echte adelstand te doen vermoeden. Hij was een slanke rijzige man, altijd gekleed in een deftig donker kostuum, wit overhemd en een glimmende, maar nooit contrasterende stropdas als standaard accessoire. Hij had een bleek aangezicht, geaccentueerd door twee kleine lichtblauwe, schrandere ogen die niets leken te ontgaan. Zijn dunne grijze haar was, vanuit een vlijmscherpe scheiding, wat nattig over zijn kalende hoofd gekamd. Zo akelig zorgvuldig, dat er geen haar was dat niet precies parallel aan het andere liep. Een broekriem had hij nooit gekocht omdat zijn broek niet afzakte en omdat hij zijn colbert altijd dichtgeknoopt droeg. 

Manchetknopen vond hij overbodige franje, die moesten van massief goud zijn en dat was simpelweg te duur. 

Jonkheer Titus van Rodenburgh Le Roy was arrogant, zelfbewust en een alleenheerser die de allerpuurste vorm van autoritair leiderschap hanteerde. 

Het etiket ‘jonkheer’ gaf in wezen het tegenovergestelde aan dan de reden waarom de patroon dit voorvoegsel consequent hanteerde. Feitelijk betekende dit dat hij geen adellijke titel bezat, maar wel uit een adellijke familie stamde. Dat dit niet van origine was, maar wel door zijn huwelijk, deerde hem allerminst. 

Toen een brutale journalist hem, tijdens een van de weinige persconferenties die hij ooit gaf, hieraan herinnerde, zei de oude baas afgemeten: 

“En wat bent u dan?” 

Daarna gaf hij het woord aan een ander in de zaal. 

Meneer Le Roy mocht dan misschien geen telg van een adellijk geslacht zijn, hij stamde uit een oude familie die schathemeltje rijk was geworden door de handel met West-Indië en door de daaruit voortgevloeide winsten vooral in halfinteressante grondpercelen rondom de steden te investeren, vermenigvuldigd met de factor ‘tijd’.

Titus had het bezit mogen delen met zijn jongere broer die zijn deel, in de loop der jaren, grotendeels verkwanseld had. 

Titus niet, hij had gronden geruild, sommige delen verkocht en het geld gebruikt om strategische aankopen te doen. Op deze manier was hij als vanzelfsprekend in de projectontwikkeling gerold. 

Later, toen bleek dat de firma nog lang niet uitgegroeid was, maakte hij een einde aan een chronisch punt van ergernis. 

Hij kon er nu eenmaal niet tegen dat anderen ook geld verdienden aan een door hem geïnitieerd project. Daarom stichtte hij naast de oorspronkelijke bedrijfsactiviteit, de tak ‘makelaardij’. Het liefst was hij ook nog zelf in de aannemerij gestapt, maar dat had de oude trouwe meneer Geurtz hem uit het hoofd weten te praten. Deze gebeurtenis stond te boek als de enige keer dat ‘koning’ Titus iemand anders gelijk had gegeven. Een halve trofee want de baas had, na het bestuderen van het pakket tegenargumenten van meneer Geurtz, gezegd: “Goed dan, wij stellen het nog even uit.” 

En dat was het laatste wat erover was gesproken. 

Ondanks zijn leeftijd en de onmetelijkheid van zijn rijkdom, legde meneer Le Roy een gedrevenheid aan de dag waar elke startende ondernemer een puntje aan kon zuigen. 

Hij werkte van ‘s morgens zeven uur, tot ‘s middags twaalf. 

Na een lichte lunch knapte hij zijn traditionele uiltje, om tegen drieën weer aan de slag te gaan tot ergens tussen acht en negen uur ’s avonds.

Niemand begreep waarom deze man het nodig vond om dit leven te leiden. Niemand had er ook ooit naar durven vragen. 

Hij had al vanaf zijn veertigste in alle weelde kunnen leven en dan nóg, zou zijn geld harder groeien dan dat hij het op zou kunnen maken. 

Aldus zijn er maar twee verklaringen te vinden voor zijn tomeloze inzet en de keuze om hiermee door te gaan tot…, ja tot wat? Enerzijds zou het kunnen zijn dat hij gedreven werd door een onaflatende hang naar macht. Anderzijds bleven hem een aantal andere gebeurtenissen uit zijn verleden kwellen.

Het eerste verdriet betrof zijn broer. 

Ondanks dat deze een nietsnut was, was Titus ontroostbaar geweest toen hem enige jaren geleden de onheilstijding bereikte dat de andere Le Roy door een auto-ongeluk om het leven was gekomen. 

Later verbeet hij zich bij het idee dat de helft van het oorspronkelijke familiekapitaal onnodig in rook was opgegaan. 

Zijn elegante echtgenote was hem, jaren geleden, eveneens ontvallen. Plotseling, op achtenvijftigjarige leeftijd, na een kortstondige ziekte. Twee, drie maanden lang was hij een gebroken man geweest, maar uiteindelijk had hij zich vermand en de draad weer opgepakt. Vastberaden, energiek en daadkrachtig zoals voorheen.

Een ander geheim verdriet betrof zijn enige zoon. 

Deze werkte in een garage in een andere stad. 

Natuurlijk had hij een baan kunnen hebben in het bedrijf van zijn vader, maar hij kon eigenlijk niets anders dan wat hij altijd had gedaan, het sleutelen aan auto’s. 

Le Roy schaamde zich voor zijn zoon. Hij was bang dat hij teveel op zijn oom zou lijken zodat hij hem buiten de zaak had gehouden. 

Eens zou hij alles erven, maar daar dacht Le Roy niet aan, want hij kon zich op geen enkele manier voorstellen dat hijzelf ook een keer dood zou gaan.

Misschien was dit wel de derde verklaring voor zijn onwil om te wijken. 

Zijn imposante kantoor lag op de bovenste verdieping van het bedrijfsgebouw en kende vele bijnamen zoals: 

‘Penthouse, Walhalla, de Hemel, maar ook de Hel’. 

Het was een cirkelvormige glazen etage die boven op het rechthoekige gebouw was geplaatst. De enige muren in het kantoor waren rondom de liftschacht gesitueerd en aan één van deze muren prijkte een groot schilderij, omkaderd door een antieke lijst, met daarop de levensechte gestalte van zijn toen nog jonge vrouw, die met een strenge blik de werkplek van haar man leek te controleren. 

Waar je ook stond in het kantoor, ze keek je altijd aan. 

Haar ogen vulden het hele vertrek. 

Ze leken je constant te volgen. Tot in de verste hoek. 

Om krankjorum van worden, maar niet Le Roy. 

Steeds als hij een besluit had genomen keek hij haar even aan alsof hij een bevestiging zocht. 

Een gebaar? Een ritueel? Een gewoonte? 

Of communiceerde hij nog met haar?

10

Ondanks dat Diederik de Zwart algemeen directeur was, negeerde Wijnand Stempelman het gezag dat bij deze functie zou moeten horen. Hij vond De Zwart een klootzak, die met wat geslijm en gemazzel deze positie had bereikt en die feitelijk niets toevoegde aan de organisatie. Diederik wist dat goed, maar kon er niets aan veranderen. Misschien kwam het hierdoor dat De Zwart altijd op Stempelman afgaf en geen kans voorbij liet gaan om hem te laten struikelen. 

Onlangs had zich weer zo’n mogelijkheid voorgedaan. Een gouden zelfs! 

Wijnands oude Mercedes stond voor een nogal dure reparatie waardoor hij had besloten om hem van de hand te doen. 

Wijnand was nog de enige in de Raad van Bestuur die geen bedrijfsauto had, maar die de zakelijke kilometers declareerde. Deze beslissing had hij genomen toen hij nog makelaar was en dus meestal onderweg. Toen hij daarna verkoopleider werd nam het aantal zakelijke kilometers al drastisch af. Wanneer hij vervolgens tot directeur van de makelaardijtak promoveerde werd dit nóg minder zodat het grootste gedeelte van de autokosten niet meer declarabel was. Wijnand had hier verder geen drukte over gemaakt, maar nu het verstandiger was om de auto van de hand te doen, had hij tegen Roger van der Ploeg, zijn collega van P&O, gezegd dat hij nu ook een bedrijfsauto wilde hebben. 

“Nou, daar gaat ie dan”, zei Van der Ploeg, want die kende dit soort trajecten inmiddels als geen ander. “Dit wordt weer zo’n langdurig, slepend genezingsproces. 

Als je als werknemer iets gedaan moest hebben, dan was je grandioos mooi de klos. Dan had je dus standaard een probleem van volgroeid formaat want de bedrijfscultuur van de firma Le Roy voorzag in dit soort gevallen niet in gestructureerde denkvormen.

Ook al was je lid van de Raad van Bestuur, elk verzoek was vragen om een gunst en het inwilligen, werd nadrukkelijk gezien als het geven van een cadeau. 

Plichtsgetrouw, stuurde Roger dus een e-mail naar Diederik. Enerzijds om de aanvraag ook daadwerkelijk op de juiste plaats neer te leggen, maar anderzijds ook om dit officieel vast te leggen. Hij wist immers als geen ander hoe dit functioneerde. 

En ja hoor, daar begon het gedonder. Wijnand wilde iets hebben en daarmee kreeg Diederik de kans om een beetje van zijn macht te etaleren. 

Het mailtje werd met een smerige glimlach ontvangen want Diederik hoefde nooit lang na te denken over een misselijke streek. Hij printte het uit en schoof het plechtig terzijde. 

Stempelman zou er weldra vanzelf bij hem op terugkomen. 

Na een dag of wat, belde Wijnand naar Van der Ploeg om te informeren naar de status van zijn aanvraag. Toen deze hem vertelde dat hij het verzoek had doorgestuurd naar De Zwart, wist Wijnand precies wat er aan de hand was. Welja, iemand anders moest ook eens iets gedaan hebben, dan moest je natuurlijk net bij De Zwart zijn, wiens eigen prioriteiten altijd hoog waren en die van anderen omgekeerd evenredig laag. Wijnand wachtte nog een paar weken en diende toen een scherp uitonderhandelde offerte in van precies dezelfde auto als zijn huidige, maar dan een nieuwe natuurlijk. 

Het officiële traject en de hiërarchie respecterend, ging de prijsopgave weer naar de afdeling P&O met het verzoek om deze auto per omgaande te mogen bestellen. 

“Wat denkt die malloot wel? Dat hij zomaar een nieuwe Mercedes kan bestellen? Het is hem in zijn hoofd gestegen zeker!” 

Diederik was ziedend en zonder zich te bedenken vloog hij met drie treden tegelijk de trap op naar het ‘penthouse’.

“Kijk nu eens, meneer Le Roy,” zei hij, nog nahijgend van zijn explosieve sprint, “onze glamourboy wil een Mercedes hebben. Gaat hij u opvolgen of zo?” 

Meneer Le Roy stak zijn hand uit naar het trillende papier en zei: “Laat eens zien!” 

Na een korte blik op de offerte wierp Le Roy het stuk van zich af met de woorden: “Domheid is als kurk, het komt altijd bovendrijven. Gaat u maar meneer De Zwart, ik handel dit verder zelf wel af.” Diederik draaide zich om, zei met de hem kenmerkende slijmerigheid: “Dank u wel meneer Le Roy” en liep het kantoor uit met een fabelachtige jubel in zijn buik. 

Bingo! Stempelman zou met zijn ballen tussen de workmate gaan, het plannetje was geslaagd, dacht Diederik met een triomfantelijke ‘smile’ op zijn postzegel en trok zich voldaan terug in de vermeende beslotenheid van zijn eigen, vertrouwde narcisme.

11

“Joehoe! Waar is iedereen? ……Joehoe! Ik heb nie-hieuws!” riep Marijke door de geopende schuifpui van het huis van haar overburen. 

“Koffie?” klonk het plotseling achter haar. “Heb je aan mij genoeg?” 

Toen zij zich omdraaide zag zij Daantje, leunend op de onderste halve deur van het dierenverblijf. 

Daantje zag eruit alsof zij onder een intercity was gekomen. 

Het grootste gedeelte van haar verschijning was opgeslokt door een hobbezak van een tuinbroek. In een poging om een slinger engelenhaar uit haar ogen te vegen had zij een brede streep kakelverse kippenstront op haar voorhoofd achtergelaten en haar handen staken in een paar veel te grote werkhandschoenen. 

Haar onderarmen leken wel blote kinderbeentjes die in van die grote rubberlaarzen stonden. Het geheel leek op een kruising tussen een mislukte vogelverschrikker en een schandalig grove verbastering van Hendrik Jan de tuinman. 

Gelukkig verraadde het zonnige gezicht haar innerlijke schoonheid en het halfopenhangende ruitjeshemd haar uiterlijke vrouwelijkheid. 

“Lekker, koffie”, zei Marijke toen zij wist dat zij haar juichende verhaal met iemand kon delen. 

Marijke en Daantje waren vriendinnen. Er ging geen dag voorbij dat Marijke niet de straat over vloog om beider passie, ‘effe bijkletsen’ te delen, en zo dus ook vandaag. 

“Wat is er dan?” zei Daantje met lichte verbazing. 

“Zo meteen,” zei Marijke met een superieur trekje rond haar glimlach, “eerst koffie”.

12

Toen Wijnand, na enige tijd, nog maar eens informeerde naar de auto kreeg hij kortaf te horen dat de offerte bij de ‘jongeheer’ lag en dat betekende evenzoveel als: ‘Handen omhoog en verroer je niet’. Het zou zinloos zijn om ‘koning’ Titus nu aan te spreken op de voortgang van iets dat de oude patroon een bijzaak vond. Daar kwam bij dat Le Roy een gunst te verlenen had en dat gebruikte hij steevast om zijn hegemonie nog maar eens te benadrukken. 

De oude ‘patriarch’ zelf bepaalde wie, wat en vooral, wanneer. ‘Waarom?’ was dus de meest gemeden vraag. Na bijna een maand werd Wijnand in het ‘walhalla’ ontboden. 

Formeel, zoals altijd, zei Le Roy: “Goedemiddag, meneer Stempelman”, die keurig bleef staan omdat hem, als zo vaak, geen stoel werd aangeboden. 

“Ik begrijp dat u een liquiditeitsprobleem heeft waardoor u voortaan bent aangewezen op een bedrijfsauto. Welnu, ik kan u mededelen dat ik ermee instem, in die zin, dat er van een Mercedes natuurlijk geen sprake kan zijn. Kijk goed om u heen en wijs een merk aan dat bij uw functie past. 

Onze wagenparkbeheerder zal dan een aantal offertes laten maken die in elk geval voor ons acceptabel moeten zijn. Daarna mag u kiezen.” 

Voordat Wijnand de kans kreeg om uit te leggen dat hij zijn liquiditeiten prima op orde had, zodat dit niet de reden van zijn ‘switch’ was, zei Le Roy: “Mooi, u kunt gaan!” 

Tja, wat is nu wijsheid. Le Roy had min of meer zijn zegen gegeven en dan mocht je niet klagen. Waarom kon die verrekte hanenwurger het nu nooit eens nalaten om je met een misselijkmakend gevoel van onbehagen achter te laten, dacht Wijnand terwijl hij afdroop.

Dat varken kon, ondanks zijn lengte, zijn bezittingen niet eens overzien. Schofterig rijk, een solide bedrijf en dan toch zeiken over een bedrijfsauto, de gewoonste zaak van de wereld. 

Terwijl Wijnand inwendig nog wat doorfoeterde, genoot Le Roy van zijn almachtigheid. 

Waar grote kinderen zich zoal mee bezighouden…!

13

Hoofd boekhouding, meneer Geurtz, was al meer dan veertig jaar in dienst van het bedrijf. Hij kende alle financiële ins en outs op zijn duimpje en wist binnen een fractie van een seconde zijn vinger op zere plekken te leggen. Zodoende had hij in de loop der jaren een bijzondere positie weten te verwerven waarmee hij een onpasseerbare schakel in vrijwel alle processen was geworden. In verhouding tot de belangrijkheid van zijn functie, was hij laag opgeleid. Dit had zich slechts beperkt tot het voortgezet lager onderwijs, gevolgd door een eenvoudig boekhouddiploma. Titus van Rodenburgh Le Roy kende de ouders van meneer Geurtz echter heel goed. 

Zij woonden in hetzelfde dorpje als de Le Roys en de vader van meneer Geurtz onderhield toen, als tuinman, het landgoed van de familie. Vader Geurtz was een brave, toegewijde man die maar zelden sprak. 

Als Titus wel eens aan hem vroeg hoe het met hem ging, dan zei hij altijd: “Goed meneer Le Roy, alleen mijn zoon hè.” 

Titus wist dan heel goed wat er bedoeld werd. 

Geurtz junior was gehandicapt. 

Hij had een zogenaamde ‘hoge rug’ waardoor hij altijd klein en krom was gebleven. Het was dan ook niet vreemd dat de jongen op school steeds gepest werd en dat hij nergens bij hoorde. 

Hij leidde een pijnlijk en eenzaam bestaan en kon zich niet voorstellen waarom hij zo gestraft was, zo anders was, waarom hij geen normaal leven mocht leiden. 

Zijn wereld was wreed. 

De beschuttende schoot van het gezin was de enige plek waar hij zich op zijn gemak voelde, waar hij tot rust kwam en waar zijn verbittering draaglijk was. Deze kleine intieme omgeving was aan zijn afwijking gewend en hijzelf aan de wetenschap dat dit ook werkelijk zo was.

Omdat zijn zoon geen vriendjes had, laat staan vriendinnetjes, nam vader Geurtz hem, zo vaak als mogelijk was, mee naar zijn werk. Als meneer Le Roy hem dan daar tegen het lijf liep, zei hij altijd dat hij goed zijn best moest doen op school. 

“Zorg maar dat je een diploma haalt, dan kun je bij mij in het bedrijf komen werken.” 

En verdomd, toen het op een dag zo ver was, hield Titus woord. Hij nam de jongen mee naar de zaak, leidde hem, in hoogsteigen persoon, rond en stelde hem aan iedereen voor met de afgemeten woorden: “Dit is meneer Geurtz, de nieuwe boekhouder.” Omdat aldus zijn vóórnaam niet werd genoemd, was het vanaf de eerste dag en voor altijd: ‘Meneer Geurtz’. 

Wat had Le Roy bewogen om dit te doen? 

Was het medelijden of was het een moment geweest om zijn invloed te etaleren en zijn macht te onderstrepen? 

De mens immers wikt, maar Le Roy beschikt. 

Niemand zou de werkelijke motieven ooit kennen zodat men er slechts naar kon gissen. 

In de loop der jaren overleden de ouders van meneer Geurtz en emigreerde zijn zus naar Canada. 

Hiermee verdween meteen de enige warmte die hij kende zodat alleen de eenzaamheid overbleef. 

Vrijgezel Geurtz bewoonde inmiddels een bovenetage in een buitenwijk van de stad, had een aangepast autootje, zijn werk en verder niets. In die zin, dat zijn werk álles voor hem was. 

Hij kreeg een innige relatie met de cijfers van het bedrijf en ging er letterlijk en figuurlijk mee naar bed. 

Van alle cruciale momenten in de geschiedenis van de zaak kende hij de datum, de financiële toestand en de gevolgen uit zijn hoofd. Zijn latere analyses waren dan ook steeds gebaseerd op eerdere ervaringen waarmee hij werd aangezien als de absolute ‘cijfer-o-theek’ van het bedrijf.

In een onderneming waar geld het feitelijke product is, wordt zo’n uitzonderlijk figuur al snel de schakel tussen voorstel en beslissing. Nadat hij zich dan ook had opgewerkt tot hoofd van de boekhouding, gebeurde niets zonder het rekenkundige oordeel van meneer Geurtz. Hiermee had ‘koning’ Titus meteen een dure financiële goochelaar uitgespaard. 

Meneer Geurtz was hondstrouw aan zijn baas. Hij zou nooit vergeten dat deze zijn leven zin had gegeven. Meneer Le Roy had hem de kans geboden om iemand te zijn, iemand met een sleutelpositie, iemand die daadwerkelijk meetelde. 

Andersom, had Le Roy zich een supercontroller verschaft, met het accent op ‘controle’ want de oude patroon dacht voortdurend dat hij bestolen werd. 

Of hem nu een intern- of een extern voorstel bereikte, dat maakte niet uit. Als iemand hem benaderde, dan kon het niet anders dan dat deze er uitsluitend op uit was om er zelf beter van te worden. Híj was het immers die rijk was, die zijn geld moest wegen omdat het niet te tellen was, dus híj was de enige die iets te verliezen had. 

Binnen de bedrijfsprocessen was Meneer Geurtz daarom dus voor iedereen een lastig te nemen horde. Voor iedereen, behalve voor Wijnand, simpelweg door het probleem ietsje anders te benaderen en de hindernis als springplank te gebruiken. Als hij meende een goede zaak te hebben gedaan dan manoeuvreerde hij opzettelijk een ‘foutje’ in het verhaal en vroeg vervolgens welgemeend aan meneer Geurtz naar de kundigheid van zijn oordeel. Het was prachtig om te zien hoe Wijnand dit soort momenten telkens weer naar zijn hand wist te zetten. 

Dat ging dan als volgt. 

Dan kwam een van de verkoopleiders naar Wijnand toe met de woorden: “Kijk eens Wijnand, wij hebben hier wel een goede deal, maar die krijgen wij er van ‘ze lang zal ze leven’ nooit doorheen.”

Wijnand pakte dan, met een theatraal gebaar, het betreffende stuk en zei na een vaag moment van bestudering: “Waar zit’m de kneep?” 

Nadat hem dan op de bedoelde haarspeldbocht was gewezen, hoorde je hem vastberaden zeggen: “Kom maar, dat los ik wel op”, wachtend op de gebruikelijke vraag: “Hoe dan?” 

“Hoe dan? Simpelweg door een specialiteitje à la Wijnand, overgoten met een saus Quasimodo.” 

En met deze woorden stapte Wijnand Stempelman met zelfverzekerde tred naar het kantoor van meneer Geurtz. 

“Mag ik u even storen?” vroeg Wijnand dan op zijn geoefende manier. 

“Wat kan ik voor u doen meneer Stempelman?” 

“Nou ja,” vervolgde Wijnand dan, “ik krijg hier een deal aangereikt die er op zichzelf wel goed uit ziet. Desondanks heb ik het gevoel dat er iets niet klopt maar ik weet niet wat”. 

Meneer Geurtz gromde dan wat om de vreugde over de zoveelste erkenning te verbergen en pakte tegelijkertijd het papier uit Wijnands handen zonder daarbij uit zijn voorovergebogen houding te komen. 

Hij bestudeerde het stuk vervolgens zorgvuldig, ontdekte al snel het gemanipuleerde punt van twijfel en plaatste aan de kantlijn zijn advies en zijn paraaf. Genoeg om de uiteindelijke beslissing van de jonkheer positief te beïnvloeden. 

Dat waren de momenten van glorie waar Wijnand met grote gulzigheid van kon genieten. Een doelpunt is immers altijd een doelpunt, ook al is het met de kont gemaakt. Hij voelde dan opwellingen van genialiteit en deelde zijn triomf met iedereen die het ook maar wilde horen. Toch werd Meneer Geurtz altijd met respect behandeld. Er werden nooit grappen over hem gemaakt want iedereen was gewend aan zijn afwijking, maar kende ook zijn positie.

De zo karakteristieke betrouwbaarheid gold echter uitsluitend jegens meneer Le Roy, want Geurtz was in zijn accuraatheid ook een geniepig mannetje. 

Hij verstrekte nooit informatie. Aan niemand, maar hij verzamelde die wel. Hij was er zelfs een meester in om met een leugentje achter de waarheid te komen waardoor iedereen meestal wel op zijn hoede was. 

Na het werk, in het stadscafé, dan werd er natuurlijk wél over hem gegrapt. 

Als iemand zich wel eens afvroeg of Geurtz ooit iets met een vrouw zou hebben gehad, dan werd er al snel gezegd dat hij een cijferneuker was die dat daarom dus niet nodig had. 

“Geurtz? Die maakt nummertjes genoeg”, werd er dan ook nog wel eens gekscherend bij gezegd. 

Humor uit de resten van een onvoltooide pubertijd. Maar ach…, mannen!

14

Na een paar maanden was Wijnand het zat. Hij had zijn auto ondertussen toch nog maar een keer laten repareren maar vond het, stilletjes aan, wel ‘van de knotse’ dat er voor hem geen knoop werd doorgehakt. Hij besloot dus een van zijn beproefde tactieken in de strijd te gooien en stapte maar weer eens naar… meneer Geurtz! 

“Ik heb een vet probleem, meneer Geurtz”, viel hij met de deur in huis. 

“Ja natuurlijk! Wat zou u anders komen doen?” reageerde deze vervolgens alert. 

“Nou,” zei Wijnand, “ik kom u mededelen dat ik vanaf de volgende maand mijn privé-auto niet meer voor zakelijke ritten ter beschikking stel. 

Het is eenvoudigweg te duur geworden omdat ik het ding maar uiterst zelden privé gebruik. Ik heb een auto van de zaak aangevraagd, maar daar is nog steeds niets aan gedaan zodat jullie binnenkort dus maar een auto moeten gaan huren”. 

“Huren?” vroeg Geurtz. “Mán, dat is toch veel te duur!” 

“Nou en?” zei Wijnand. “Daar kijken jullie bij mij toch ook niet naar. En het kan me ook niets schelen. Als ik vanaf volgende maand ergens naartoe moet, bellen jullie maar een taxi of zo, want dan heb ik zelf geen auto meer.” 

Vanuit zijn ongewijzigde, gebogen houding, draaide Geurtz zijn hoofd behoedzaam en wijskijkend, schuin omhoog in de richting van Wijnand. 

“Meneer Stempelman, als ik goed ben geïnformeerd heeft u geen verzoek ingediend, maar slechts een offerte die nogal optimistisch geformuleerd was, of heb ik het mis?” 

“U heeft het welzeker mis meneer Geurtz. Ik heb een verzoek ingediend bij P&O, dat is naar meneer De Zwart gegaan en vervolgens heb ik er niets meer van gehoord zodat ik ten langen leste maar een offerte in het circuit heb gegooid. 

Dit heeft weliswaar tot een reactie van meneer Le Roy geleid, maar daarna werd het opnieuw stil. Als ik nu dus verder niets meer doe, dan gebeurt er ook niets. Kortom, ik stel mijn auto niet meer ter beschikking. Dat is mijn beslissing en voor de rest zoekt iedereen het maar uit. Punt! Uit! Amen!” 

“Hó hó hó, rustig even,” suste Geurtz, “ik begrijp het en ik zal wel iets regelen”. 

“Mooi”, zei Wijnand nog en verliet het vertrek even snel als hij naar binnen was gekomen. 

Nog geen uur later ging de telefoon die Wijnand kortaf met “ja?” opnam. 

“Ja Wijnand, met Diederik hier, sorry, het heeft wat lang geduurd maar ik heb het voor je geregeld, je kunt een auto bestellen. 

Er komen zo meteen twee offertes naar je toe en dan kies je er maar een uit.” 

Wijnand was om dood te vallen. 

“Wat een vuile zaadstengel”, riep hij hardop. 

Geurtz had de oude baas voorgerekend dat huren een duur grapje zou gaan worden, deze was natuurlijk meteen overtuigd en had aan die verrekte De Zwart opdracht gegeven om mij te bellen. En dan zeggen dat hij het geregeld heeft? 

Wat een hond!

Maar goed, hij kon gaan bestellen en er was niet bij gezegd wat voor een auto het mocht zijn. Een tijdje geleden al had hij van de autospecialist de kopieën van de bewuste offertes gekregen. 

Zijn kwaadheid maakte daarom al snel plaats voor het oude, vertrouwde gevoel van victorie. 

Deze truc was gelukt, maar dat was nog lang niet alles, hij zou ze nog wel een poepje laten opsnuiven.

15

Ondanks dat Marijke eigenlijk nog een kind was, was zij als vrouw volkomen voltooid. Fysiek welteverstaan. Zij had volwassen vrouwelijke vormen, had prachtig lang blond haar en een paar grote mooie blauwe ogen die haar frisse puntgave gezicht versierden en die een inkijk gaven in haar opgeruimde innerlijk. 

Haar onafscheidelijke glimlach liet twee rechte rijen gezonde, witte tanden zien die haar mond tot een juweel maakten. 

Meestal droeg zij een luchtig, vrolijk wapperend jurkje of iets dat uit twee delen bestond, zodat je regelmatig de innemende schoonheid van haar strakke buik kon zien en haar stevige jonge borsten die regelmatig een hoofdrol speelden in de eenakter van haar onbedoeld exhibitionistische motoriek. Ook haar mooie lange benen waren van een adembenemende volmaaktheid. 

Zij waren steeds tot halverwege haar dijen zichtbaar, licht gebruind en als je dichterbij kwam, dan zag je er van die hele dunne, microscopisch kleine, witte huidhaartjes op zitten zoals alleen jonge blonde vrouwen dat soms hebben. 

Ondanks deze pure vrouwelijkheid was Marijke nog zo dartel als een Retrieverpup. Zij hupte, sprong, rende en kon je zomaar onaangekondigd om de hals vliegen. 

Ze was eigenlijk altijd vrolijk en als ze lachte, dan lachte ze met een fabelachtige zachtheid. 

Niet qua volume, maar qua toon. 

Daantje was dol op haar. En Wijnand? Ja, hij ook. 

Hij zag haar als een soort deeltijddochter die van een gewone dag, een blijde dag kon maken. 

Marijke kon Wijnand zo heerlijk uitdagen. Een tikje, een kneepje, even pootje lappen. Het eindigde altijd in een wilde stoeipartij en dan rolden zij vaak ongegeneerd met elkaar over de vloer. 

Het lijkt misschien vreemd, maar Wijnand voelde tijdens zo’n robbertje nooit de opwinding die zo’n pose bij elke man zou veroorzaken. Zij kenden elkaar al jaren en zij stoeiden al even zo lang. Marijke was dan wel een verdraaid lekker ding, maar voor Wijnand was dit anders. Dit was gewoon, het hoorde erbij en zoals gezegd, het voelde aan als vader en kind. 

Misschien kwam dit wel omdat Wijnand zijn eigen dochter nauwelijks op had zien groeien en dat Marijke in Wijnand de vader zag die ze altijd had willen hebben. Haar eigen vader was immers een stijve hark. Altijd bezorgd, altijd kritisch en altijd wat te zeuren. Er werd nooit eens wat leuks gedaan want daar leefde Gerard de Wit een te serieus leven voor. 

Zijn vrouw Anne was een vriendelijke, teruggetrokken, zorgzame vrouw. Zij zorgde ervoor dat alles klopte en dat het haar man en dochter aan niets ontbrak. Maar toch was Marijke in haar vrije tijd vaker bij haar overburen dan thuis. Bij Daantje en Wijnand was het leuk, daar kon je lekker mee kletsen en daar was altijd wel wat te lachen. Thuis daarentegen, vond zij zich gecontroleerd, betutteld en daar was het, in haar optiek, oersaai. 

Welnu, zij zat met Daantje aan de koffie en kon niet wachten om haar brandende geheimpje te verklappen. 

“Vertel op,” zei Daantje, “wat is het grote nieuws?” Marijke ging even rechtop zitten, kruiste haar armen over elkaar en zei met haar zuinigste gezicht: “Daar kan ik helaas niets over zeggen.”

“Kom nou,” zei Daantje, “je komt met een hoop lawaai hier naar binnen gevlogen, roept dat je groot nieuws hebt om vervolgens met een eigenwijs gezicht te zeggen dat je het grote geheim niet prijs kunt geven. Hou je me voor de gek of zo? Weet je wat jij doet? Drink jij eens lekker je koffie op en maak dat je weg komt, dan kan ik tenminste weer verder gaan met het schoonmaken van het dierenverblijf”. 

“Ja wácht nou, ik bedoel dat ik er eigenlijk niets over mág zeggen want ik heb nieuws dat maar voor een klein intiem kringetje bestemd is, maar jij hoort daar wel bij. 

Ik ben verliefd! Ik ben hartstikke verliefd! Maar ik kan er niet over praten want hij is van oorsprong Italiaan en hij is al dertig, maar hij is zo lief, zó lief dat ik niet kan geloven dat dit echt gebeurt.” 

“Wat?!” riep Daantje uit, “een Italiaan en dan ook nog dertig! Ben je nu helemaal gek geworden?” 

“Hoe kun jij dat nu zeggen Daantje? Jij leeft al jaren met een man die twintig jaar ouder is dan jezelf, terwijl ik het over een leeftijdsverschil heb van slechts elf jaar. Ik dacht werkelijk dat jij het tenminste zou begrijpen.” 

Bamm! Die zat!

Daantje voelde de moed in haar bemodderde klompen zakken. Zij probeerde zich echter snel te herstellen en zei: “Natuurlijk is dat zo, maar ik heb het over de combinatie. Welzeker is er bij ons het grote verschil in leeftijd, maar ik kende Wijnand al een hele tijd toen ik hem ontmoette. Jij komt met een wildvreemde mysterieuze geliefde aanzetten, elf jaar ouder en ook nog eens iemand die uit een ander land komt. Mag ik even schrikken?” 

Het gesprek hervond zijn evenwicht, de meiden vertelden honderd uit, giechelden wat af en kwamen al snel tot elkaar zoals alleen echte vriendinnen dat kunnen. 

Een uurtje later sprong Marijke op. 

“Ik ga maar weer eens, maar denk er aan, niets aan mijn ouders vertellen hoor, want dan heb ik echt de allergrootste trammelant.” 

Daantje knikte bevestigend en dat was genoeg.

16

Wijnand twijfelde niet lang over de keuze van zijn nieuwe auto. Er was een offerte uitgebracht van een BMW 3-serie, een mooie middenklasser, en een BMW van de 5-serie, de overtreffende trap van het eerste model. 

Hij was gewend om in een mooie grote auto te rijden zodat er voor de duurste variant werd gekozen. Diederick was de eerste die de auto op de parkeerplaats ontdekte, maar hij had er met geen woord over gerept. Wel baalde hij als een stekker, want de auto was op z’n minst zo mooi als die van hem. 

Baas Titus echter was furieus over de keuze van Wijnand en had hem dat dan ook fijntjes per brief laten weten. 

‘Geachte heer Stempelman’, zo schreef hij, ‘ondanks dat u een getalenteerd verkoper bent, blijkt u niet in staat te zijn om rationeel te denken. Ik heb u getest door de keuze voor een bedrijfsauto aan u te laten, met als gevolg dat u besluit voor een optie die voor het bedrijf het ongunstigst is. U bent dus gezakt! Ik raad u daarom aan om deze misser zo spoedig mogelijk, zakelijk te compenseren en wens u daar veel succes bij. 

Hoogachtend, …’

Wijnand kon zijn ogen niet geloven. 

Wat een lompe drol, zeg!

Wie van ons tweeën kan er nu eigenlijk niet rationeel denken? Een dure auto toestaan en toch een ongelukkige berijder die zich genaaid voelt in plaats van gewaardeerd!

Hij bedacht zich dan ook geen moment, vergat zijn kunstmatig aangebracht gevoel voor hiërarchie en stapte kordaat de ‘hemel’ binnen.

“Meneer Le Roy, het spijt mij dat ik u stoor, maar ik wil u graag even zeggen dat u mijn auto maar aan iemand anders moet geven.” 

Hierbij mikte hij de sleutels en de papieren op de schrijftafel van de oude patroon en vervolgde: “Als u vindt dat het ding een maatje te groot voor mij is, dan is dat maar zo, maar dan rij ik er geen meter meer in, goedendag.” 

“Blijf staan!” siste Titus, “ik hoop dat u mijn brief heeft begrepen en u zou er uw voordeel mee moeten doen. 

Pak uw sleutels en de papieren, en ga als de sodemieter aan het werk of verdwijn maar helemaal!” 

Kledder! Die zat!

De oude chef had gewonnen. 

Wijnand pakte zijn spullen en droop af. 

Dit had De Zwart hem dus geflikt. 

Een sluw geregisseerd conflict met de eigenaar van het bedrijf, een poging dus om de glans van zijn ster af te halen. Een poging die geslaagd was. Een dikke vette nederlaag. Wijnand zat in de knoop want hij was niet gewend aan nederlagen, laat staan hoe er mee om te gaan. 

Wijnand zat dus in de blubber. Tot aan zijn nek. Hij zat werkelijk heel diep in de stinkende prut.

17

Hans Martens, onze onvolprezen cafébaas, was een eenvoudige man. Hij beschikte echter, met zijn eenenveertig lentes, over een fabelachtige portie sociale intelligentie. Hij begreep, zweeg op het juiste moment en zei altijd wat er gezegd moest worden. 

Er ontging hem nooit iets en hij reageerde uitsluitend als dat nodig was. Hij wist de gemoedstoestand van al zijn klanten in te schatten en slaagde er als geen ander in om wildvreemden met elkaar in gesprek te brengen. Hij was een dienstbare gastheer die echter nooit de controle over zijn zaak verloor. Met zijn natuurlijke overwicht en zijn ingehouden optreden, was hij steeds elke situatie de baas. Hans koos zelden partij en was superzuinig op zijn mening. Wel hield hij van plezier en kon hij, van tijd tot tijd, zelf op de vertelstoel gaan zitten. Logisch, want bij gastheerschap hoort op gezette tijd ook het vermogen om de clientèle te entertainen. Toch blijft dit opmerkzaam want dit is, bij lange na, niet iedereen gegeven. 

Vaak genoeg hoorden wij hem uitgebreid het relaas vertellen van de overname van zijn etablissement, toen hij samen met de vorige uitbater en de makelaar de café-inventaris controleerde. Zijn voorganger toonde hem de condoomautomaat op het herentoilet en vertelde hierbij dat dit zijn vakantiespaarpot was. “Vakantiepot?” had Hans toen gevraagd. “Dan moet er wel een extreem hoge omzet en een enorme marge op die dingen zitten”. 

De vorige kastelein knikte echter ontkennend. 

“Nee” zei deze en vervolgde triomfantelijk, “ik stopte er gewoon nooit condooms in. Als die jonge dorpsjongens vervolgens constateerden dat zij hun geld kwijt waren en ook het vooruitzicht waarvoor zij het juist in déze automaat stopten, dan waren zij te bleu om openlijk bij mij te komen protesteren. Mijn marge was daardoor dus steeds honderd procent.”

Een klotestreek natuurlijk, maar Hans kon dit zó smakelijk vertellen dat iedereen zich zo’n gedupeerd joch voor de geest kon halen. Dan bulderde zijn publiek van het lachen waarmee Hans zich aangemoedigd voelde om nóg een anekdote uit zijn spoelbak te toveren. 

Dat gebeurde dan op een zodanige manier, dat anderen ook met hun verhalen op de proppen kwamen, waarmee Hans heel tactisch voorkwam dat alleen hij aan het woord was, zodat hij eigenlijk nooit overdreef. 

Zo ook tijdens het feest van Wijnand. 

Het was een geslaagde avond, Hans had het vuurtje aangestoken dat, met de aangroei van de turven op de drankrekening, als vanzelf door de feestgangers werd overgenomen. 

Er werd gelald en gebrald dat het een lieve lust was en de ‘pilzen’ vlogen als stelende meeuwen over de toog. Dat ging zo door tot ver in de nacht voordat er steeds meer genodigden af begonnen te haken. Sommigen bedankten zich met brede uitbundigheid, terwijl anderen onzichtbaar wegglipten om te voorkomen dat de situatie hen zou dwingen om voor de zoveelste keer toe te geven aan het commando: “Nog ééntje!” 

Daantje vond het rond die tijd ook welletjes en was in een taxi gestapt, haar huisgenoot achterlatend in zijn zogenaamde ‘tweede wereld’. 

Gastheer Wijnand en dokter Tenno waren uiteindelijk de laatsten. De allerlaatsten welteverstaan, want Hans moest ze lachend, maar met zachte dwang het café uitduwen. 

Het was toen al bijna drie uur in de nieuwe ochtend. Ze hadden een formidabel stuk in hun hakken en hikten met een kracht van zeven op de schaal van Richter. Wijnand was meteen rechtsaf geslagen op weg naar zijn huis. “Ga jij maar lekker lopen,” had Hans gezegd, “dat zal je goed doen”. 

Dokter Tenno was zo zat als een ketellapper, maar desondanks toch zo verstandig om zijn krakkemikkige eend te laten staan. Een jaar of wat geleden was hij, in een aardig beschonken toestand, wél in zijn auto gestapt. Maar daar had hij spijt van gekregen. Zijn echtgenote had hem toen uitgebreid de levieten gelezen. Zijn als dronkemanshumor te kwalificeren smoesje: 

“Ik moest wel rijden, want ik kon niet meer lopen”, had toen zijn uitwerking volledig gemist. 

Maar goed. De wandeling van de dorpsarts dus, was deze nacht een theaterstuk op zich geweest. 

Zoals al eerder beschreven, gleed bij de eerste pot bier onmiddellijk de esculaap van zijn rijzige gestalte af om in een flits te ‘metamorfoseren’ in de gedaante van een goedmoedige rockende rocker. 

Elke consumptie, die daarna het gezelschap van de vorige had gezocht, deed daar nog een schepje bovenop, zodat Tenno er uitzag alsof hij zojuist een gratis proefrit in een volautomatische wasmachine had gemaakt. 

Staand voor het café snoof hij nog eens nadrukkelijk de nachtlucht op om daarna, met een als kordaat bedoelde blik in de verte, zijn eerste stappen te zetten. In het begin moesten er zo af en toe wat licht corrigerende zijstapjes worden gemaakt die, naarmate de voettocht vorderde, alsmaar heftiger werden. 

Wel hield hij daarbij zijn blik op een soort einddoel gericht alsof hij zijn huisdeur, die nog lang niet te zien was, als mikpunt aanhield. 

Door de wagenwijd geopende cafédeur, open gelaten om de rook en de drankstank in te wisselen tegen frisse nachtlucht, kon Hans zijn laatste gast door het halve dorp horen lopen. Heftig slingerend en in nevelige sferen, bleef hij luidkeels die ene strofe van David Bowie’s hit tegen de weerkaatsing van de dorpsgevels aanbrullen: 

“This is Major Tom to ground control, ta-da-da-da-da-dadada….” 

“This is Major Tom to ground control, ta-da-da-da-da-dadada….”

Wel honderd keer weerklonk het gezang tussen de huizen. 

Steeds wat verder weg, totdat het geluid was ingeslikt door de stilte van de nacht. 

Een feest was ten einde. Ook de dokter was thuis.

18

Die ochtend, na zijn verjaardagsfeest, werd Wijnand door de secretaresse van Diederik de Zwart gebeld met de mededeling dat hij zich bij de ‘patriarch’ moest melden. 

“Wanneer?” vroeg Wijnand.

“Wanneer?” herhaalde de secretaresse. “Goeie vraag, meneer Stempelman, goeie vraag”, waarop zij de verbinding verbrak. Goeie vraag? Stomme vraag! dacht Wijnand, terwijl hij zijn, door de alcohol van vannacht veroorzaakte, ‘houten kop’ nog eens betastte. Direct dus! Maar wat moet die ouwe nú alweer van me? De matte gewilligheid van Wijnands geest sleepte zijn lichaam naar het kantoor van de patroon. Nadat hij aan de deur had geklopt en naar binnen was geroepen, gebood Le Roy hem om plaats te nemen. Wijnand schrok even van verwarring en vroeg zich af hoe het opeens mogelijk kon zijn dat de baas plotseling galant kon zijn. Nauwelijks bekomen van de eerste verbazing, zag Wijnand dat Le Roy deze morgen kennelijk had gekozen voor zijn beminnelijkste gezichtsuitdrukking. Gek was dat, want Wijnand was nog steeds in de veronderstelling van de onmin waarin hij was geraakt door zijn zogenaamde foute autokeuze. Het was echter anders deze ochtend. Totaal anders. Titus straalde een opgeruimde bui uit en begon op vriendschappelijke toon te spreken. 

“Meneer Stempelman, ik heb een belangrijke opdracht voor u. Zoals u weet, heeft meneer Wagemans aangekondigd dat hij zijn loopbaan over een paar maanden gaat beëindigen. Ondanks dat hij dit bijtijds heeft gedaan, moet ik naarstig in zijn opvolging gaan voorzien. Ik heb daarvoor mijn oog op meneer De Lindt laten vallen, maar ik beschik over informatie dat deze niet gemakkelijk over te halen is. Welnu, ik heb besloten om u de kans te geven om uw reputatie, dat u altijd uw doel weet te bereiken, te bevestigen.

Ga dus naar meneer Van der Ploeg, vergewis u van de condities en ga meteen aan de slag. U mag uw wapens naar eigen goeddunken kiezen, maar ik hoop dat u daar deze keer niet bij overdrijft. Laat mij uw vorderingen weten en vergeet vooral niet dat ik een slecht verliezer ben. 

Veel succes!” 

Nou dan, Wijnands bewustzijn vocht, bij de terugweg naar zijn eigen kantoor, een driestrijd uit tussen de inhoud van Le Roys monoloog, de herinnering aan zijn listige test en de nog steeds nadrukkelijk aanwezige ‘klopgeest’ in zijn hoofd. Helderheid overheerste desondanks want Wijnand realiseerde zich meteen waarom Titus zo vriendelijk was. Ook zag hij meteen de mogelijkheid om de oude glans op zijn ster terug te brengen want als je ruzie met de patroon had, dan wist je dat je een volwassen probleem had. Dit was de kans, dit was de uitgelezen mogelijkheid om zich te rehabiliteren. Wijnand kon dus wel een extra succesje gebruiken want er speelde nóg een smeulende kwestie. Niemand wist er gelukkig nog van, maar dat zou zomaar eens kunnen veranderen. 

Mijngod! Daar moest hij nu maar niet aan denken. 

Nu niet, want Wijnand had het goed gesnapt. 

Dit moest gewoon lukken. En snel ook. Le Roy kon immers behoorlijk ongeduldig zijn, zeker als hij niet wist wat er gebeurde. 

Er werd dan ook geen tijd verloren.

19

Wijnand maakte onmiddellijk een ‘plan de campagne’ waarbij hij, zoals steeds, voor een ongebruikelijke strategie koos. 

Hij besloot vrijwel meteen om géén officiële afspraak met Twan de Lindt te maken want dat zou te gretig overkomen. Via via kwam hij er achter dat De Lindt vrijwel elke vrijdagmiddag, met een handvol collega’s, de werkweek afsloot in het stadscafé op het pleintje, vlakbij het kantoor van Twans werkgever. 

Wijnand zou ervoor zorgen dat hij er dus ‘toevallig’ ook zou zijn. Dan zou hij proberen met hem in gesprek te geraken en daarna zou hij verder wel zien. Zo ging het immers altijd. Wijnand maakte steeds een half plan om daarna te vertrouwen op de hulp van zijn improvisatietalent, zijn welbespraaktheid en zijn instinct om op het juiste moment toe te slaan. 

Het liep deze keer echter anders, zij het wel, nadat de voorgenomen ontmoeting tot stand was gekomen. 

Wijnand leek gesteund door hogere machten want het was niet nodig om een toenaderingspoging te ondernemen omdat Twan vrijwel direct naar hem toekwam. 

“U bent toch meneer Stempelman van Le Roy Makelaardij?” vroeg Twan zonder dralen. 

“Ja…, Wijnand Stempelman, aangenaam”, was het antwoord. 

En terwijl de mannen elkaar een hand gaven vervolgde Wijnand: “En u bent?” 

Ook Twan stelde zich voor en vertelde meteen dat zij collega-concurrenten waren waarna zij naadloos in een amicaal gesprek geraakten. 

Het duurde dan ook niet lang voordat Twan zijn etentje met Diederik de Zwart aanhaalde, bedoeld om hem over te halen om bij de firma Le Roy te komen werken. Wijnand dacht dat hij gek werd. Dát was het dus, die verrekte De Zwart had deze opdracht ook al gehad en hij had hem natuurlijk helemaal verknald.

Natuurlijk was dit de volgende streek die Diederik hem wilde lappen omdat die smerige bandiet ervan overtuigd was dat Twan de Lindt niet te vermurwen zou zijn. Wijnand zou dus weer op zijn waffel gaan waarmee tegelijk zou zijn aangetoond dat Diederik geen blaam kon treffen. 

Wijnands kwaadheid en verbazing werden echter meteen met een supersonische snelkracht weggeperst door de zojuist ontstane extra motivatie die een formidabele chemische reactie aanging met de reeds aanwezige honger naar een broodnodige overwinning. Wijnand werd volkomen zichzelf. Relaxed, bewust van zijn voorsprong en daarmee levensgevaarlijk. 

“Heeft De Zwart u daadwerkelijk de functie van adjunct-directeur aangeboden met het vooruitzicht om binnen afzienbare tijd directeur van Le Roy Projectontwikkeling te worden? Meent u dat serieus?” “Nou en of”, zei Twan en vertelde over die avond in ‘La Marmite Royal.’ Hij sprak over de kwaliteit van de gerechten, maar ook over zijn vergissing omtrent de reden van de uitnodiging en natuurlijk ook over zijn resolute afwijzing. 

De mannen vergaten stilaan hun omgeving, trakteerden om beurten op een glas bier en wisselden hun tekst af met gebaren en lachsalvo’s. Binnen afzienbare tijd werd er getutoyeerd en viel de bepantsering die er altijd is als concurrenten met elkaar in gesprek zijn. Kortom, de situatie werd onverwacht los en vriendschappelijk, een omstandigheid waarin Wijnand op zijn best was, of beter gezegd, op z’n gevaarlijkst. 

Ergens midden in het verhaal zei hij dan ook, verborgen tussen twee anekdotes, dat hij maar niet kon begrijpen dat Twan zo’n aanbod kon laten lopen. 

Hij attendeerde hem op de wijsheid dat iedereen maar één keer in zijn leven zo’n kans krijgt. Hij vertelde over de welgevulde portefeuille van Le Roy, de strategische grondaankopen van het bedrijf, de daaruit voortvloeiende ontwikkelreserve en de enorme kracht van het kapitaal, het eigen vermogen.

Geen enkel bedrijf in deze branche was zo stabiel als de firma van de oude patroon. Twans tegenwerpingen over de merkwaardige bedrijfscultuur werden door Wijnand weggewuifd als pogingen van tegenstanders die hun jaloezie, om probeerden te zetten in een vals voornemen om schade te berokkenen. 

Wijnand was de situatie volledig meester. 

Neem daarbij dat hij tevens de meest ervaren kroegtijger was en het zal duidelijk zijn dat Twan rijp was voor de slachtbank. 

“Eigenlijk moet ik je namens mijn collega’s dankbaar zijn,” zei Wijnand, “want op deze manier maakt misschien nog iemand uit de eigen gelederen kans om ooit door te groeien naar de top van het bedrijf”. 

Top van het bedrijf? 

Dát was het toverwoord. Twan begon voorzichtig te informeren naar specifieke details over de organisatie, naar de verantwoordelijkheden, de bevoegdheden en zelfs al naar zaken zoals een aanvullende beloningstructuur, besluitvormingstrajecten en de privileges en emolumenten voor leden van de Raad van Bestuur. 

In Wijnands hoofd streden verschillende gedachtegangen voortdurend om voorrang. Hij begreep wel waarom De Zwart niet echt zijn best had gedaan. 

De Lindt was een kanjer en daarmee dus een regelrechte bedreiging voor zijn positie. De andere gedachte was een juichende, het gevoel van victorie, maar ook de wetenschap dat Diederik zwaar in zijn hemd zou staan als Wijnand in zijn opzet zou slagen. Dwars hier doorheen marcheerde het portret van ‘koning’ Titus die hem mogelijk weer in zijn almachtige armen zou sluiten. Wijnand zette dus nog maar een tandje bij en vervolgde: 

“Twan, je bent de grootste vijand van jezelf als je deze unieke kans zomaar voorbij laat gaan. Laat mij er voor zorgen dat Titus van Rodenburgh Le Roy jou, in hoogsteigen persoon, opbelt voor een afspraak. Bereid je voor, stel de juiste vragen, doe een schepje op de geboden condities en je bent gegarandeerd Piet Massief!”

Klits! Klats! Kledder! Twan hing aan de haak, er was geen redden meer aan. 

Ook de laatste ontsnappingspoging werd meesterlijk gepareerd want toen Twan zei dat hij er nog eens over na zou denken, zei Wijnand: “Nadenken? Waarover dan? Hou toch op man, ik zorg dat Le Roy je belt, jij grijpt je kans en je zult mij je leven lang dankbaar zijn.” 

De mannen wisselden visitekaartjes uit, gaven elkaar een hartelijke hand en gingen elk huns weegs, in die zin, dat Twan naar huis ging en Wijnand nog even bleef hangen. 

Voor de gezelligheid, maar vooral ook om niet de indruk te wekken dat hij speciaal voor Twan naar dit café was gekomen. Daar kwam bij dat Wijnand eigenlijk al een feestje te vieren had. En waar kon dat beter dan op de plek die hij voorlopig niet zou vergeten? De plek van victorie!

De volgende ochtend kolkte het overwinningsgevoel nog onverminderd voort in Wijnands buik. Jammerlijk gemengd met de darmpijnen die hem de laatste tijd zo kwelden. Zorgelijk was dat. Maar hij probeerde zijn ongerustheid hierover te negeren. Wachten op de uitslag van het onderzoek. Dat hield hij zichzelf steeds voor. Eerst weten, dan pas zweten. Een van de spreuken die hij kwistig hanteerden als anderen iets te zeuren hadden. Nu ging het echter hemzelf aan. 

Tja, en dát ligt natuurlijk even wat anders. 

Omdat het zaterdag was zou hij normaal tot maandag moeten wachten om de baas in te lichten over het resultaat van zijn inspanning. Hij kende de patroon echter goed genoeg om te weten hoe ongedurig deze kon zijn zodat hij er zeker van was dat deze een telefoontje naar zijn privéadres zeker zou waarderen. En zo gebeurde het ook. 

Rond de klok van tien vond Wijnand het tijdstip katholiek genoeg om Titus te storen. Hij schraapte zijn keel en toetste behoedzaam het privénummer van zijn baas.

“Van Rodenburgh Le Roy spreekt u”, klonk het afgemeten aan de andere kant van de lijn.

“Ja, met Stempelman hier, meneer Le Roy. Neemt u mij niet kwalijk dat ik u stoor, maar ik dacht dat u graag zou willen weten wat het resultaat is geweest van mijn gesprek met de heer De Lindt.” 

“Ja natuurlijk,” zei Titus, “hoe is het gegaan?” 

Wijnand vertelde kort en zakelijk dat de patroon inderdaad gelijk had gehad. Twan was een zeer moeilijk te verslinden prooi geweest die in eerste instantie geen enkele krimp wilde geven. Kort verhaalde Wijnand over de gebruikte argumenten, die natuurlijk een lust voor het oor van Le Roy waren en zei tenslotte dat De Lindt zo goed als overstag was. 

“Zo goed als?” informeerde Titus. “Wat bedoelt u daarmee?” 

“Ja, meneer Le Roy, ik heb mij natuurlijk niet de vrijheid gepermitteerd om de man ook maar meteen aan te nemen. Ik meende dat uzelf toch de beslissende zet wilde doen, zodat ik hem heb beloofd dat ik ervoor zou zorgen dat er een afspraak met u gemaakt zou worden.” 

Titus dacht even na, maar vond het goed en sloot het gesprek af met de woorden: “Ik wens u nog een prettig weekend toe...” 

Zo! Die zat!

Ook Titus was er ingetrapt zodat Wijnand wist dat één van zijn problemen weldra opgelost zou zijn. 

Mooi! 

Eén ding was alvast zeker. Die klote Diederik zou van pure nijd een stuk van zijn plasser bijten. 

Nóg mooier!

20

Alles liep daarna zoals gedacht. Twan had zijn inwerkperiode afgesloten en was inmiddels benoemd tot adjunctdirecteur van ‘Le Roy Projectontwikkeling.’ Vanaf de eerste dag was hij bevriend geraakt met Wijnand, een vriendschap waarvan de basis eigenlijk al gelegd was tijdens het gesprek dat die avond in het stadscafé had plaatsgevonden. Anderzijds dacht Twan dat hij zijn nieuwe baan aan Wijnand had te danken en Wijnand zijn rehabilitatie bij Titus aan Twan, en niet te vergeten, zijn wraak op Diederik. 

Ja, dat was ook een mooie!

De Zwart snapte er helemaal niets van. 

Hoe had die vervloekte Stempelman het in godsnaam geflikt om De Lindt alsnog te strikken? 

Deze was toch zo stellig geweest in zijn afwijzing en had hem die avond, in ‘La Marmite Royal’, toch volledig neergesabeld met tegenargumenten?

Diederik kon er werkelijk geen touw aan vastknopen, maar hij was te trots geweest om ernaar te informeren. Toen Titus van Rodenburgh Le Roy hem had ingelicht over het succes van Wijnand, had De Zwart kortaf gezegd: “Ziet u wel? Het zijn altijd de stomste koeien die de meeste kalveren werpen.” 

En daarmee was de nederlaag geïncasseerd en de kous af. 

Denk nu maar niet dat de genegenheid tot Wijnand hiermee groter was geworden. Integendeel!

Inwendig had Diederik zich opgevreten, zijn eigen braaksel driemaal weer ingeslikt, maar zich daarna weer redelijk hersteld. Wat kon hem die achterlijke Stempelman ook schelen. Hij moest aan zichzelf denken, dan had hij het al druk genoeg. Het was immers onvermijdelijk gebleken dat Wijnands positie alweer snel in ere was hersteld. 

Tijdens de bestuursvergaderingen kostte het deze dan ook de grootste moeite om zijn nieuwe superioriteit te onderdrukken. Daarbij was het ook verstandiger om de opwellende arrogantie ten opzichte van De Zwart te verbloemen want hij was toch nog altijd zijn hiërarchische chef. “Keep it cool”, was een veelgehoorde lijfspreuk van Wijnand en daar hield hij zichzelf deze keer ook aan. De verhoudingen binnen de Raad van Bestuur waren er trouwens sowieso een stuk beter op geworden. Titus van Rodenburgh Le Roy was in zijn functie van gedelegeerd bestuurder de feitelijke alleenheerser. Algemeen directeur Diederik de Zwart had zich hier gemakshalve allang bij neergelegd en zat, naast het in de lucht houden van zijn antenne voor persoonlijke voordeeltjes, alleen nog maar een beetje zijn plas op te houden, zodat hij geen hindernis vormde op momenten van besluitvorming. 

De oude ‘patriarch’ had dat goed in de gaten, maar hij liet het zo. 

Chiel Wagemans gooide nog wel eens zijn wijsheid in de strijd, maar wilde op spannende momenten niet over zijn graf heen regeren. 

En Roger van der Ploeg? Die was in z’n algemeenheid wel bij de onderwerpen betrokken, maar hij beperkte zich toch zoveel mogelijk tot zijn eigen vakgebied. 

Het heilige vuur moest dus van Wijnand en Twan komen. 

En dat was mooi natuurlijk, want ondanks hun vriendschap, waren zij regelrechte tegenpolen. 

Wijnand met zijn welbespraaktheid, improvisatietalent, zijn nimmer aflatend intuïtie en zijn rol als peoplemanager. Met daar tegenover, de pragmaticus Twan, die altijd serieus was, zich uitsluitend op feiten baseerde en die nooit onbeslagen ten ijs kwam. 

Le Roy speelde het spel meesterlijk. 

Zijn autoriteit stond hem nooit toe om iemand gelijk te geven, maar de ideeën ontgingen hem niet. 

Hij gebruikte uitsluitend wat bruikbaar was en legde hen verder de almachtigheid van zijn wil op. 

Een dictatuur van jewelste, maar wel een superstabiele. 

Degelijk, gezond, veilig, maar lang niet gemakkelijk.

21

Anne de Wit had zo stilletjes aan het veranderende gedrag van haar dochter opgemerkt en zij had er ook al een paar keer met Gerard over gesproken. Naar aanleiding hiervan was hij beter op Marijke gaan letten en ook Gerard meende haar optreden wat minder te herkennen. Ze was zich inderdaad wat ouwelijker gaan kleden en de vanzelfsprekendheid van haar schoonheid was wat gekunstelder geworden. Haar dartelheid had plaats gemaakt voor gehaastheid en, op een of andere manier, leek ze ook wat ongeïnteresseerder geworden, maar het kon zijn dat hij zich dit laatste inbeeldde. Wel viel hem op dat Marijke steeds vaker weg was, ergens naartoe moest, of snel nog even iets moest doen. 

In tegenstelling tot onlangs, ging zij de laatste tijd elke vrijdag en zaterdagavond op stap. 

Zij maakte zich dan zwaarder op dan bij haar paste en het leek alsof zij zich een tikkeltje wulpser presenteerde. Aanvankelijk viel het allemaal nog wel mee, maar naar mate de tijd vorderde zag Anne de verschillen steeds duidelijker. Zij maakte zich dan ook serieus zorgen, maar zei er niets over tegen Marijke. 

Wel tegen Gerard. En hoewel deze nog niet zo zeker was van de waarnemingen van zijn vrouw, maakte hij wel steeds een opmerking over de vermeende veranderingen. Dit irriteerde Marijke mateloos, met een averechtse werking als gevolg. Langzaam maar zeker werd de bezorgdheid voor een kind en het daarbij behorende gezeur, verdrongen door regelrechte kritiek op een volwassene. Er werd over en weer gehakketakt en soms zelfs bijna geschreeuwd in huize De Wit. 

Het frivole, mooie jongmens, vervaagde tot een afstandelijk, kibbelig sujet. 

Gerard werd strijdbaarder en zo ook Marijke. 

Anne niet. Ze zag alles lijdzaam aan, zweeg en leed. 

Marijkes puurheid verdampte en ook de echtheid van haar steeds spaarzamere lach.

Het was een ongelijke strijd, want de gedragingen van Gerard en Anne kwamen voort uit ouderliefde, terwijl Marijke zo ongeveer alles beleefde als hinderlijke bemoeizucht. 

Vreemd eigenlijk dat een kind, zo tussen haar veertiende en twintigste jaar, de zorg van ouders niet opmerkt. Later, soms veel later, komt dat terug. Een geruststellende wetenschap, maar niet op het moment zelf en zeker niet als dit tijdstip in werkelijkheid te lang op zich laat wachten. 

Geleidelijk verloren Anne en Gerard hun grip op de situatie, op Marijke. Zo kwam het dat Anne op een dag aan Gerard vroeg om zijn trots op te geven, in het belang van hun kind. Met de zachte dwang die bij Anne hoorde, maar deze keer onderstreept met argumenten die ertoe deden. 

Zij had zich goed voorbereid en het juiste moment gekozen zodat Gerard uiteindelijk capituleerde. 

Er werd besloten om hun overburen in te schakelen. Zij waren immers vrienden van Marijke, maar ook volwassenen die over de levenservaring beschikten die nodig was om de problematiek exact in te schatten. Misschien zouden zij wél tot Marijke door kunnen dringen.

Zo werd het voornemen ook uitgevoerd. 

Anne was naar Daantje gestapt en had haar zorgen uitvoerig met haar besproken. Daantje was niet echt verrast, want ook zij had gezien dat Marijke niet meer het spontane zonnekind was dat zij zo goed dacht te kennen. Uiteraard bood Daantje haar hulp aan en er werd meteen maar een afspraak gemaakt. 

Jammer, de eerste fout. In de plaats van een informeel regieloos gesprek, werden Daantje en Wijnand officieel uitgenodigd om op visite bij hun overburen te komen. Anne had tegen Marijke gezegd dat zij het prettig zou vinden als zij er ook zou zijn. 

Aldus geschiedde, dat wel, maar Marijke had er toch even van opgekeken. Had ze het opzetje door? Was ze nu extra op haar hoede? Misschien, maar dat moest nog blijken.

Een week later zaten Daantje en Wijnand keurig naast elkaar op de zitbank met een kopje koffie in hun hand. Er werd over ditjes en datjes gekeuveld, op zoek naar het juiste moment om het onderwerp aan te snijden. Iedereen voelde de spanning in de lucht hangen, het gewicht van de enorme emotionele lading van het onderwerp, want dat het niet eenvoudig zou zijn, was zonneklaar. Iedereen, behalve Marijke, voelde het ongemak over de onvoorspelbaarheid van het verloop. Gelukkig!

Zo kwam het dan ook dat het juist Marijke was die in haar ongewis de deur opende naar de feitelijke aanleiding van de samenkomst. 

“Daantje, wat vind je van mijn nieuwe laarzen?” 

Intuïtief en tot ieders verrassing antwoordde Wijnand nog voordat Daantje adem had kunnen halen. 

Wijnand, de opportuniteitenmagneet, de onderhandelaar, was van nature de persoon die de kans zag en pakte, om een naadloze overgang te maken tussen de gezellige causerie en de voorgenomen behandeling van de probleemstelling. 

“Mooie laarzen Marijke, dat wel, ik vind ze alleen niet passen bij de Marijke die ik ken.” Plop! Die zat! 

De anderen schrokken zich een liesbreuk en keken, geluidloos schreeuwend om hulp, in de richting van Wijnand. 

“Ja,” vervolgde deze, “ik vind dat je nogal veranderd bent en, vergeef me dat ik het zeg, niet in je voordeel”. 

Marijke reageerde verbaasd en zei met zachte stem: “Nee toch, begin jij nu ook al?”

“Ook al? Niks ‘ook al’, ik spreek voor mezelf, Marijke. Wij waren toch vriendjes? Je kwam bijna elke dag wel een keertje naar ons toe en dan maakten we flauwekul, verzeilden in een ouderwetse stoeipartij en hadden altijd wel iets om over te praten, te lachen of te soebatten. Plotseling zie ik je nog maar zelden en áls je er dan een keertje bent en ik raak je aan of leg een arm om je heen dan duw je me weg alsof ik plotseling een besmettelijke aandoening heb gekregen.”

Marijke keek Wijnand met een verongelijkt gezicht aan en snauwde: “Ik ben geen kind meer, allang niet meer, maar dat willen jullie gewoon niet accepteren. Dát is het probleem en verder niets.” 

Toen mengde Gerard zich in de strijd. 

“Marijke, hou je eens een beetje in ja. Wijnand heeft gelijk. 

Wij hebben goede redenen om te denken dat er iets met je aan de hand is, dus probeer nu niet de zaak om te draaien en het probleem bij ons te zoeken. Zeg nou gewoon wat je dwars zit en waarom er opeens niet meer met je te praten is.” 

Jammer. Door deze opmerking was het effect van de opzet in rook opgegaan. In één klap verviel de situatie terug in het oorspronkelijke conflict tussen ouders en hun kind. 

Er werd dus nog wat heen en weer geblaft, totdat Marijke opsprong en met een giftig: “Bekijk het maar”, de deur achter zich dichtknalde om zich vervolgens op te sluiten in haar kamer, haar ouders en het bezoek perplex achterlatend. 

Gerard wierp zijn armen in machteloosheid omhoog en zei: 

“Zie je wel, er is totaal geen gesprek meer mogelijk. Mij maakt ze niet wijs dat er niets aan de hand is. Hoe kan het anders dat een vrolijk, probleemloos kind binnen een paar weken verandert in een totaal onhandelbaar nest?” 

Anne en Daantje hadden zich niet in het gesprek gemengd. Anne door haar aard en Daantje uit beleefdheid, tenminste in eerste instantie. Gedurende het gebakkelei had zich echter een onbestendig gevoel van haar meester gemaakt. Er had zich nadrukkelijk een ernstig vermoeden bij haar opgedrongen dat zij de enige was die wel degelijk wist wat er met Marijke aan de hand was. 

Die Italiaan, die verdomde Italiaan! 

Wat moest ze nu doen? 

Kon ze er iets van zeggen? Dat moest nu eigenlijk wel, maar ze had geheimhouding gezworen. Marijke had haar in vertrouwen genomen. Als een hartsvriendin. 

Shit! Shit! Shit! Wat nu?

Haar gedachten stuiterden angstaanjagend door haar hoofd. 

Het ene argument knotste tegen het andere, naarstig op zoek naar een geldige reden om haar belofte te breken. 

Wijnand had het gezien. Hij kende haar als geen ander en zag dat Daantje worstelde, maar zei niets. 

Niet calculatief of zo. Instinctief! Zoals eigenlijk altijd. Als hij nu dóór zou vragen, dan zou Daantje zich gedwongen voelen om te antwoorden en dat wilde hij niet. Als Daantje ergens mee kampte dan zou ze zelf haar moment wel kiezen om er mee voor de draad te komen, dus liet hij het zo. 

Tot in de late uurtjes werd er doorgeredeneerd over de gedaanteverwisseling van Marijke, maar het gezelschap kwam geen meter verder. 

Tenslotte zei Daantje dat het laat genoeg was geworden, waarna er afscheid werd genomen. 

Het plan was mislukt. Gerard en Anne bleven achter met hun zorgen en een zwaardrukkend nederlaaggevoel in hun buik. 

Daantje stak de straat over met haar inwendige worsteling terwijl Wijnand naast haar liep met een denkbeeldig vraagteken op zijn voorhoofd. Daantje wist meer, dat was hem wel duidelijk, maar waarom kwam ze er niet mee? 

Het was dan ook geen wonder dat Daantje er die nacht niet in slaagde om in slaap te komen. 

Zij wist zich voor een dilemma gesteld. 

Haar dilemma…

22

Het was vrijdag, even na zessen, toen de deur van ‘De Groene Papegaai’ openzwaaide. Tenno van Geffen zat er al want hij had dit weekend geen dienst. Hij dacht dat hij een verschijning kreeg want in de deuropening stond een rood aangelopen, hevig zwetende Huib Stempelman in een trainingspak dat hem een maatje of drie te krap was. De schepper was duidelijk wat minder toeschietelijk geweest bij het creëren van Huib dan toen hij zijn broer Wijnand had geboetseerd. 

Huib was een licht kalend, corpulent uithangbord van een hardnekkige midlifecrisis. 

“Wat heb jij in hemelsnaam uitgevreten?” riep Tenno toen hij van de eerste schrik was bekomen. 

“Wezen trimmen”, antwoordde Huib tussen twee hijgen door. “Wezen trimmen…? Wil je dood of zo?” zei Tenno. “Die trappelzak die je aan hebt, is gewoon een paar maten te klein en nu denk jij dat hollen de goedkoopste methode is om te zorgen dat het ding past?” 

Huib maakte een wegwerpgebaar en bestelde een glas bier voor zichzelf en voor de andere barhangers. Na een flinke teug vroeg hij aan Tenno wat voor een dokter hij wel was, dat deze toch zeker moest weten dat bewegen gezond was en dat je overgewicht in de gaten moest houden en bestrijden als dat uit de hand dreigde te lopen. 

Ojee, daar had je het gedonder, want Tenno was in het café van alles, behalve arts. 

“Laat me niet lachen man, je zet de boel toch op zijn kop op deze manier”, zei Tenno. “Hoeveel weeg je nu precies?” 

“Honderdveertien”, antwoordde Huib met tegenzin. “Nee, niet alleen je hoofd flapdrol, helemáál!” 

Door deze parade van Tenno barstte de hele kroeg in lachen uit waardoor de dokter de rol van conferencier kreeg aangemeten en Huib de rol van slachtoffer. 

Maar Huib was ook niet op zijn mond gevallen.

De erfelijkheidsleer was niet helemáál aan hem voorbij gegaan waardoor hij, net zoals Wijnand, zelden om repliek verlegen zat. Zonder zich een moment te bedenken, greep hij naar het onvolprezen wapen van de zelfspot en zei: “Toen jij me vorig jaar vertelde dat ik te zwaar was voor mijn lengte, heb je mij op het verkeerde been gezet. Ik heb me werkelijk kapot gevreten zonder dat ik ook maar een centimeter ben gegroeid.” Oh, oh, de kroeg kraakte! De toehoorders sloegen zich op de knieën en hapten naar lucht. 

“Vermageren door meer bewegen?” hernam Tenno. “Je moet eindelijk eens leren om na een grote boodschap niet meteen op te staan om je kont af te vegen, maar op de poepdoos te blijven zitten. Er komt namelijk altijd nóg wat, en dát is de portie waar je dik van wordt.” 

Het feest was compleet!

Het café danste op het fundament toen, tot overmaat van het ontstane tumult, ook Wijnand nog binnenkwam. 

En die kon er óók wat van! 

Zijn broederliefde verbergend, koos deze onmiddellijk de zijde van de dokter. “Jullie moeten eens ophouden met mijn broertje te pesten. Hij is als kind een keer met zijn hoofdje tegen het schommeltje gelopen en daar is hij nooit helemaal van hersteld.” “Jij hebt niet goed gekeken”, schreeuwde Huib over de lachebekken heen. “Ik zag het schommeltje weldegelijk op me af komen en kon me nog net op tijd bukken.” 

“Weet ik, weet ik,” riep Wijnand, “maar toen je daarna omhoog kwam, klapte het ding tegen de achterkant van je koppie aan en dát weet je natuurlijk niet meer”. 

Tenno van Geffen hield zich vast aan de toog en stond voorovergebukt te brullen van het lachen. En de tent brulde mee.

“Ik geef het op,” zei Huib, “ik behoor me ook in te houden want tenslotte mag ik nooit vergeten dat ik mijn leven aan niemand anders dan Wijnand heb te danken”.

“Hè?” riep zo ongeveer iedereen tegelijk. “Je leven aan Wijnand te danken? Wat is dat nu voor een gelul?” 

“Ja,” zei Huib, “toen Wijnand was geboren, namen onze ouders het kind in de armen, keken ernaar en zeiden meteen: ‘Dit is niks, we maken er nog een.’ 

En zie…, hier ben ik dan”. Huib spreidde zijn armen, zoals iemand doet die zich goed wil laten bekijken en blikte met een triomfantelijke grijns door het luid gillende café. 

Het weekend was begonnen. 

De ‘Groene Papegaai’ stond op zijn kop.

23

De volgende zaterdagochtend was Anne al vroeg in de weer geweest. Niet dat ze echt iets zinnigs had gedaan, maar ze had slecht geslapen, was daarom maar opgestaan om met wat gescharrel haar zinnen te verzetten. 

Anne was radeloos. 

Wat was er toch met haar kind aan de hand? 

Zij waren steeds een gelukkig driemanschap geweest. 

Eenvoudige, tevreden mensen die het aan niets had ontbroken. Marijke was een heerlijke zonnige dochter die het leven meer dan de moeite waard had gemaakt. Natuurlijk was Gerard wel eens overdreven kritisch geweest, maar die vond dat dit bij een goede opvoeding hoorde. Anne had dan steeds, met haar liefde en mildheid, de boel weten te sussen zodat de situatie eigenlijk nog nooit noemenswaardig geëscaleerd was. 

Marijke was alle superlatieven waardig geweest. 

Een wolk van een baby, een vrolijke goedlachse kleuter en een levenslustige tiener die haar pubertijd vrijwel ongemerkt had verteerd. Van jongsbeen af aan kwam zij steeds druk vertellend thuis. Alles wat ze had meegemaakt, gezegd, gehoord, gevoeld, moest met Anne gedeeld worden. Soms tot vervelens toe. 

‘Vervelens’ met een glimlach, welteverstaan. 

Ze was zich, elke minuut van haar leven, bewust geweest van haar diepe liefde voor haar dochter. 

Marijke leek uiterlijk enorm op haar moeder. 

Niet qua karakter, want in tegenstelling tot haar moeder, was Marijke een flapuit, een open boek. 

Dat had ze ook niet echt van Gerard geërfd want die was rustig, bedachtzaam en altijd serieus. De luchtigheid van Marijke had ze gewoon van zichzelf, want elk mens heeft zijn eigen uniekheid. Niet alles is terug te brengen naar specifieke eigenschappen van de moeder of de vader.

Gelukkig maar, want hierdoor was zij de katalysator van het gezinnetje, het bindmiddel tussen de kenmerken, de karakters van Anne en Gerard, de ontbrekende schakel. Tot voor kort, want er was wel degelijk iets aan de hand. Marijke was niet meer het prinsesje van weleer. 

Anne was bang nu, machteloos en verdrietig. 

Stilletjes zat ze die zaterdagochtend te snikken. 

Ze wist niet meer wat ze kon doen. 

“Lieve God, help met toch.” 

Over een kwartiertje zou ze Marijke gaan wekken want op zaterdag werkte zij bij de stomerij in de stad om wat bij te verdienen. Dan zou ze eerst weer even naar haar slapende kind kijken. Een jonge vrouw al, maar toch haar kind! Dat had ze altijd gedaan en dan overweldigde haar een gevoel van innige liefde. Dat was nog steeds zo, maar nu gemengd met angst, met verdriet. 

Was ze haar kind kwijt? 

Nu al? 

Plichtsgetrouw, bijna als een robot, smeerde Anne wat boterhammetjes voor Marijke en bedacht opeens dat ze haar moest laten weten dat ze op haar moeder kon rekenen, dat ze nog steeds de toeverlaat van voorheen wilde zijn. 

Voordat ze het pakketje sloot, schreef ze een briefje en deed er dat nog bij. Bovenop, zodat Marijke het zeker zou vinden. 

Lieve kind, 

Weet, dat ik er altijd voor je zal zijn, 

Je moeder 

Dat stond er op. Het leek wel een afscheidsbriefje. 

En Anne huilde. 

Ze huilde, zoals ze allang niet meer gehuild had.

24

Twan de Lindt leidde de hectiek van een omvangrijk karwei. 

‘Le Roy Projectontwikkeling’ had het voormalige postkantoor van de provinciehoofdstad, met het achterliggende terrein, weten te verwerven. 

In en achter het oude gebouw zouden vierendertig luxe appartementen worden gebouwd. 

‘Patriarch’ Titus had bevolen om de volledige projectkosten af te dekken met de verkoop van twintig eenheden zodat de overige veertien verhuurd konden worden. Op deze manier zou de brutomarge van het verhuurde gedeelte nagenoeg honderd procent zijn. Omdat bij de start van de bouw onmiddellijk ook werd begonnen met de verkoop, moest op dat moment ‘Le Roy Makelaardij’ worden ingeschakeld. 

Nu dus beide takken van het bedrijf actief waren in eenzelfde project, lag de overkoepelende coördinatie in handen van algemeen directeur Diederik de Zwart. De ongekroonde aanvoerder van het Internationaal Egoïstencollectief, zoals men hem wel eens spottend had genoemd, had bij bestudering van het plan van uitvoering, zijn kans geroken. Hij had een handig opzetje gemaakt om zijn stiefdochter gedurende haar studie een riante flat te bezorgen voor een superlage prijs. Alle bedragen waren opgesplitst tussen het koop- en het verhuur- gedeelte, waarbij de prijzen van dertien woningen iets werden opgehoogd, waardoor het hoekappartement op de bovenste etage voor een luttel bedrag in de verhuur kon. 

Op deze manier zou de firma er geen schade van hebben want de totalen klopten. 

De totalen ja! Want dat was immers het enige waar meneer Le Roy belangstelling voor had zodat niemand het trucje zou ontdekken. Bijkomend gelukje was dat zijn stiefdochter, kind uit het eerste huwelijk van zijn huidige vrouw, niet zijn achternaam droeg.

Alles was al geregeld en door de oude chef geaccordeerd waardoor er in feite niets meer mis kon gaan. Helaas echter voor Diederik, zat Twan wat anders in elkaar. 

Voor het begin van elke volgende fase in het opstellen, maar ook bij het uitvoeren van het plan, checkte hij nog eens alle gegevens. Bij deze controle stuitte hij op de door Diederik gemanipuleerde constructie, zonder nog te weten dat de dame, op wier naam het appartement stond, in werkelijkheid de stiefdochter van de algemeen directeur was. 

Omdat ook Wijnand bij het project was betrokken, besprak hij zijn vondst met hem. 

En Wijnand was er snel achter. 

Met behulp van zijn ingebouwde antenne voor de streken van De Zwart natuurlijk. 

“Godsamme! Het zal toch niet waar zijn,” zei Wijnand, “die braakbal haalt hier elke maand een driedubbel salaris op, maar dat is natuurlijk niet genoeg voor meneer. Nou, we zúllen hem!” Wijnand spoorde Twan aan om dit geintje niet te pikken, algemeen directeur of niet. Twan treuzelde geen moment, stapte regelrecht naar het kantoor van De Zwart, deed hem fijntjes uit de doeken dat hij de malversatie had ontdekt en dat hij hier natuurlijk niet aan mee zou werken. 

“Beste Twan,” zei Diederik met zijn arrogante smoelwerk, “nu ga je dus echt te ver. Je hebt er geen fluit mee te maken wat ik met de ‘jongeheer’ heb geregeld. Ik zou dus willen adviseren om niet uit het oog te verliezen wie je baas is. Met andere woorden, je voert de opdracht uit zoals ik hem bij je heb neergelegd en verder geen gemekker. Begrepen?” 

Jawel hoor, en óf Twan de boodschap had begrepen. “Neemt u mij niet kwalijk meneer De Zwart,” zei Twan zo formeel mogelijk, “ik vond dat ik u hierop moest attenderen, maar nu blijkt dat dit keurig met meneer Le Roy geregeld is, is de kwestie voor mij afgedaan”. 

“Mooi zo,” zei Diederik, “aan de slag dan maar weer”.

“Ja!” papegaaide Twan, gespeeld apathisch, “aan de slag dan maar weer”, draaide zich om en liep weer terug naar de deur. Voordat hij echter het kantoor verliet, hield Twan nog even in en wendde zich andermaal tot Diederik: “Nu dus blijkt dat er geen vuiltje aan de lucht is, zult u mij in elk geval niet kwalijk nemen dat ik een schaduwrapportage van mijn bevindingen bijhoud voor meneer Le Roy. Dan heb ik mijn plicht gedaan en ik houd tenminste mijn handen schoon, goedemiddag.” 

Wat een lef!

Dit was dus de andere Twan. Gesterkt door de achtergrondinformatie van Wijnand had hij plotseling de moed gevonden om De Zwart nog even te laten voelen dat hij niet op zijn achterhoofd was gevallen. Met een brede glimlach op zijn gezicht wandelde Twan terug naar zijn werkplek. De rest van de dag had hij het gevoel dat de hele tent van hem was, dat hij de wereld aankon en zelfs draadeikels zoals Diederik. 

Hij noch Wijnand hadden hierna verwacht dat de zaak verder zou kantelen. 

Het lot bewandelt echter zijn eigen weg, ook al gebeurt dat soms met een handje hulp. 

Binnen het uur werd er een memo van De Zwart bij Twan afgegeven waarin stond dat deze de huurprijzen nog eens had bestudeerd en dat hij tot de conclusie was gekomen dat er opmerkelijke verschillen in waren geslopen. Hij verzocht dan ook om zijn herberekening te controleren en deze vervolgens toe te passen. 

Het voordeel was verdwenen en ook de naam van de aspirant huurster. 

“Zie je wel,” had Wijnand gezegd, “hij wilde de boel beduvelen. En nu maakt die rat een memo waarmee een eventuele verdenking van fraude mooi van zijn schouders valt. Hierdoor kunnen wij hem niets meer verwijten…, tenzij wij hem samen aanpakken”. 

Twan wimpelde het idee echter af. Hij had iets rechtgezet en dat was goed genoeg. Maar of hij er nu nog zo blij mee kon zijn, wist hij niet. 

Hij was er niet erg gerust op. Het was immers een slimme zet van De Zwart en hij zou het voorval zeker niet vergeten. 

“Ga toch weg man!” riep Wijnand nog, “Diederik is een omhooggevallen machtswellusteling, maar hij is zo stom als het achtereind van een koe. Voorlopig zit hij in een kolossale tweespalt met zichzelf. Hij zal best wel op wraak zinnen, maar ook dáárvoor is zijn kop te hol.” 

Twan liet het hier echter bij. Het was geregeld en daar was voor hem de kous mee af. Hij had absoluut geen trek in een zinloze interne oorlog, die wellicht zou verstikken in een oneindige jungle van beschuldigingen en ontkenningen. 

Twans ongerustheid bleek niet onterecht want vanaf dat moment liet Diederik elke stap van Twan nagaan. Zijn werk werd intensief gevolgd en alles werd bijgehouden en gekopieerd zodat De Zwart in korte tijd over een dossier zou beschikken dat met eenvoudige handgrepen te manipuleren zou zijn. 

Ooit zou hij ermee om zijn oren worden geslagen. 

Twans ongerustheid was dus meer dan terecht.

25

Dokter Tenno had, na het bezoek van Freek Jaarsma, de hele nacht geen oog dicht gedaan en zijn echtgenote ook niet. 

Zij hadden urenlang gedebatteerd over de kwestie. 

Natuurlijk wilden zij Freek niet slopen, maar de kans was levensgroot aanwezig dat zij hun geld kwijt zouden raken terwijl de verbouwing van hun huis pas voor driekwart gedeelte was voltooid. 

Het dilemma had hen hoofdbrekende parten gespeeld, maar er moest die ochtend een beslissing worden genomen. Uiteindelijk hakte Tenno de knoop door. Als hij betaalde, dan zou Freek voorlopig gered zijn, maar dan bleef de kans bestaan dat de verbouwing niet werd voltooid. Een mondelinge garantie van Freek was op dit moment echt te weinig. Als hij daarentegen niet betaalde, dan zou ‘Jaarsma Bouwmanagement’ failliet gaan, maar dan zou Tenno wel nog over een gedeelte van het geld beschikken dat nodig was om de bouw alsnog af te maken. 

Tenno besloot dus letterlijk ‘eieren voor zijn geld’ te kiezen. 

Hij belde Freek die ochtend om hem te vertellen dat hij niet zou betalen. 

“Het spijt me Freek, maar ik voel me op geen enkele manier verantwoordelijk voor de financiële toestand van jouw bedrijf. Ik heb, keurig op tijd, alle afgesproken termijnen voldaan. Ondanks dat de bouw niet meer op schema liep. Om erger te voorkomen, houd ik dus de rest van het geld vast om het huis zelf verder af te laten bouwen.” 

Freeks tegenwerpingen hadden dan ook verder geen effect meer. Zijn gesmeek, gejammer en gejank evenmin. Tenno’s besluit stond vast. 

Freek had zorgvuldiger om moeten gaan met de belangen van een goede bekende die hem nota bene de opdracht had gegund. 

‘Jaarsma Bouwmanagement’ was wat Tenno betreft passé.

Freek en zijn freule hadden het immers zelf nodig gevonden om als filmsterren te leven. En daar was een heleboel geld voor nodig. Meer dan het bedrijfje genereerde. 

Zij hadden geen enkel respect voor geld dat anderen nog van hen tegoed hadden. Sterker nog, als je er naar vroeg dan waren ze beledigd, dan keken ze je verontwaardigd aan alsof jij het was die een misdaad had begaan. 

Daar was dan ook geen kruid tegen gewassen. 

Zij hadden zelf de lat te hoog gelegd, maar als er iets mis ging dan was het de rest van de wereld die fout was. Aardig dus van de familie Van Geffen om nog te wikken, maar de Jaarsma’s hadden dit lot over zichzelf afgeroepen. Tenno had zijn ogen gesloten en de knoop doorgehakt.

Aldus volgde er een turbulente week voor dokter Van Geffen. Hij had Wijnand om hulp gevraagd en had die ook gekregen. 

Samen hadden zij gesprekken gevoerd met de bedrijven die aan de verbouwing hadden meegewerkt. Enerzijds om, door middel van rekeningen en bankafschriften, aan te tonen dat Van Geffen zich meer dan keurig aan alle betalingsafspraken had gehouden, anderzijds om zoveel mogelijk gedupeerde bedrijven de eerste kans te geven om het karwei af te maken. De elektricien, de loodgieter, de leveranciers van de materialen, ze gingen allemaal akkoord met het aanbod, zij het met een dikke, vette kater door het verdampte geld. 

Alleen de aannemer had niets van zich laten horen. 

Aan het einde van de week bleek waarom. 

Hij dacht dat het faillissement van Jaarsma een opzetje was. 

Doorgestoken kaart dus. 

Hij dacht te weten dat Tenno en Freek vriendjes waren die een smerig trucje hadden bedacht om veel te krijgen, voor weinig geld. Een achterlijke gedachte natuurlijk, want wie laat zijn bedrijf nu ploffen om een niet onbemiddelde vriend aan een koopje te helpen? 

Het kon niet anders dan dat deze aannemer een, door stress veroorzaakte, acute bewustzijnsvernauwing had opgelopen. 

Maar toch. Hij had mooi beslag laten leggen op het huis van Tenno om deze zodoende te dwingen alsnog te betalen. Hij was er dus gemakshalve maar even blind voor geweest dat Tenno van Geffen geen opdrachtgever was. Tot overmaat van ramp werd er een aangetekende brief afgegeven van de bank, aan wie alle vorderingen van ‘Jaarsma Bouwmanagement’ in onderpand waren gegeven. 

Tenno was geslagen. 

Hoe kon nu zoiets?

Hij had aan een goede kennis een opdracht gegund. 

Een hartstikke mooie opdracht. 

Deze kennis had de boel totaal verziekt, met als resultaat, dat de familie Van Geffen hier driedubbel de dupe van zou worden. 

Wijnand bedacht zich geen seconde. 

“Nu wordt het link”, had hij gezegd. “Poeplink! 

We hebben een advocaat nodig. Je weet bij wie je moet zijn. 

Hier heb je het nummer. 

Meteen bellen en direct een afspraak maken”. 

Tenno wist dat Wijnand gelijk had en pakte meteen de telefoon.

26

En zo kwam het verhaal dus bij mij terecht, Joep Landman, vierenveertig lentes en advocaat. 

In die tijd was ook ik een frequente bezoeker van het dorpscafé, de plaats waar ik de anderen had leren kennen. 

Samen met een partner had ik een klein advocatenkantoor in de stad. Wij hadden geen slechte praktijk, maar wij waren bepaald geen hemelbestormers. 

Goede degelijke advocaten. Niet meer en niet minder. Een stel rechtschapen raadsmannen, voor wie het belang van de cliënt daadwerkelijk voorop stond. 

Ik denk zelfs dat wij van die juristen waren die voortdurend op zoek gingen naar de puurste vorm van het recht. Niet om het uiterste te bereiken, maar om het recht zelf. Een nooit uitgesproken idealisme dat zich overigens laat kenschetsen als een doorgeschoten vorm van een oorspronkelijk groot gelijk, maar dat terzijde. Onze cliëntenportfolio bestond vooral uit particulieren en kleine tot middelgrote ondernemingen. 

Bedrijven met een omvang van ‘Le Roy Projectontwikkeling & Makelaardij’ of groter, kwamen niet in ons bestand voor. 

Positief voor de diversiteit, maar negatief voor het financiële resultaat, beperkten wij ons tot de kleinere kwesties, waarbij wij vooral werden voortgestuwd door onze allergie voor onrecht. 

Maar goed. De telefoon rinkelde. 

Ik had onze dorpsarts aan de lijn die mij, als de beschrijving van een zojuist gestelde diagnose, haarfijn de grote lijnen van de kwestie uiteenzette. Kort maar wel beeldend, zodat ik vrijwel meteen begreep wat er aan de hand was. 

“Tja, ik ben na halftwee eigenlijk de hele middag op de rechtbank Tenno… Even kijken… Oh ja! Misschien zie ik je straks nog in De Groene…! Ja…? Goed! Dan gaan we daar even apart zitten om af te spreken hoe we de zaak verder aanpakken, oké…?” 

“…Oké!”

27

Kort na de klok van zessen, zaten Tenno van Geffen, Wijnand Stempelman en ik aan een tafeltje bij de biljartklok in het dorpscafé. 

Ik had aan Tenno gevraagd om alle stukken mee te nemen. 

Ik bekeek de rekeningen, het contract met Jaarsma, de brief en de afschriften van de bank, de beslaglegging op het huis en alle andere santenkraam die de dokter had meegenomen. 

Ondanks dat dit verhaal mij een routinekwestie leek, kostte het mij, tot mijn eigen verbazing, nogal wat moeite om mij te concentreren. Dat kwam omdat ik op een of andere manier werd afgeleid door Wijnand. Niet dat hij mij onderbrak of zo, maar hij leek mij wat afwezig, gejaagd. Ik had hem weliswaar een tijdje niet gezien, maar hij kwam ‘anders’ op mij over. 

Opnieuw dus, want ik moest nu even bij de les blijven. 

Na een korte bestudering van het stapeltje papier kon ik vrijwel direct mijn oordeel geven: “Die lui zijn niet goed snik, dus dat wordt een eitje.” 

In korte bewoordingen ontvouwde ik mijn plan. 

Ik vertelde ze dat ik een brief aan de bank zou schrijven waarin ik de claim zou accepteren.

“Wat?” riepen Tenno en Wijnand vrijwel synchroon. 

“Accepteren? Betalen?” 

Met een afweergebaar onderbrak ik de verontwaardiging en zei: “Momentje vrienden. Ik had het over accepteren, niet over betalen. Kijk, het zit zo. De bank staat volledig in haar recht. 

Zij hebben de debiteuren van Jaarsma ooit in onderpand genomen voor een verstrekt krediet. Dat kan dus. De bank heeft de aan jou gefactureerde bedragen gezien zodat jij één van die debiteuren bent. Het geld dat Jaarsma nu dus nog formeel van jou tegoed heeft, is daarmee eigendom van de bank, vandaar deze claim.” 

Wijnand reageerde meteen en zei dat het toch grote onzin was om te betalen voor iets dat niet is uitgevoerd.

“De spijker op zijn kop”, zei ik. “Om echter een hoop gedoe te voorkomen, accepteren wij de claim, maar voegen daar tevens een overzicht bij van de materialen die nog geleverd, en de werkzaamheden die nog uitgevoerd moeten worden. 

Met andere woorden, wij zullen de vordering betalen als de bank het werk conform de overeenkomst oplevert. Als je dit alles bij elkaar optelt, dan overschrijdt het totaal ruimschoots de waarde van de claim zodat de bank al feitelijk schaakmat staat. En omdat een bank nu eenmaal geen aannemersbedrijf is, zal zij geen andere keuze hebben dan de claim te laten vallen. 

Dat is één!

Nu de aannemer nog. 

Het lijkt mij het beste dat ik een bezoekje breng aan de advocaat van het bouwbedrijf. Als ik deze spullen aan hem voorleg, zal hij inzien dat een procedure verder zinloos is. 

Kijk maar hier. De aannemer heeft al zijn rekeningen aan Jaarsma geadresseerd en niet aan Tenno van Geffen. Hieruit blijkt dus klip en klaar dat hij Jaarsma als opdrachtgever heeft geaccepteerd zodat er feitelijk geen enkele relatie is met jou, Tenno. Mocht mijn confrère toch willen volharden, dan zou zijn cliënt nog meer geld kwijt zijn dan nu, dus dat zou een slecht advies zijn. Ik zal dus een beroep doen op de rede, want redelijkheid leidt tot oplossingen terwijl een procedure slechts verliezers oplevert. Geef mij dus maar alle stukken, dan berg ik ze op zodat we nog even een glas kunnen drinken.” 

Beide mannen waren overtuigd en knikten instemmend, zodat wij opstonden en ons in de richting van de toog begaven. 

Het voorstel om nog even wat te gaan drinken had ik niet gedaan omdat ik dorst had, maar wel omdat ik Wijnand nog eens even wilde observeren. Er was iets met hem aan de hand. 

Maar wat? Of was dit slechts inbeelding? 

Nee, nee, Wijnand was anders, vreemd, een beetje schichtig. 

In elk geval anders dan normaal.

Het kon natuurlijk zijn dat hij een drukke dag had gehad waardoor hij een beetje gestrest was. 

Ik nam me voor, om bij een volgende ontmoeting nog eens goed op te letten. Als ik dan nog steeds zag, wat ik nu ontdekt dacht te hebben, zou ik ernaar vragen. 

Ja! Zo zou ik het doen.

Een paar dagen later was het complete probleem opgelost. 

Het was eigenlijk vrij simpel geweest, want de bank had meteen begrepen hoe de vlag er bij hing en had al een dag later schriftelijk laten weten dat zij afzagen van de vordering. 

De raadsman van de aannemer had ook meteen door, dat er geen enkele eer te behalen viel. Na een kort telefonisch overleg met zijn cliënt, beloofde hij dat de beslaglegging op het huis opgeheven zou worden. 

Ik zat achter mijn bureau en tegenover mij zaten dokter Tenno en Wijnand. En terwijl ik mijn verhaal deed, zag ik dat Tenno’s zorgelijke frons plaats maakte voor een opgeluchte glimlach. Wijnands uitdrukking veranderde echter nauwelijks. Hij knikte formeel, maar leek niet echt met zijn gedachten bij mijn uitleg. 

En alwéér viel het me op. 

Wijnand had zijn hoofd niet gesorteerd. 

Er moest iets zijn dat hem kwelde, want zó had ik hem nog nooit gezien. Ik besloot dan ook meteen om gevolg te geven aan de belofte die ik tijdens onze vorige ontmoeting aan mijzelf had gedaan.

Toen de heren afscheid wilden nemen, hield ik Wijnand tegen. “Oh ja, wacht even Wijnand. Kan ik je nog even over een andere kwestie spreken?” En terwijl Tenno begripvol knikte, nog even zijn hand opstak en wegliep, vroeg Wijnand nogal verbaasd: “Een andere kwestie? Wat dan?” 

Ik gebaarde hem om nog even te gaan zitten, en nadat hij dat deed, vertelde ik hem wat mij was opgevallen. Wijnand keek mij met grote ogen aan. 

Ik denk dat hij zich betrapt voelde.

Even had ik het gevoel dat hij op het punt stond om toe te geven dat er iets aan de hand was. Maar dat was maar kort, want meteen daarna voelde ik een afschermende muur tussen ons in staan. 

Hij gedroeg zich wel vertrouwelijk en zei ook dat hij zich ergens zorgen over maakte, maar ik raakte er niet van overtuigd dat hij mij in zijn roerselen toeliet. 

Hij ratelde wat over de familie De Wit en hun zorgen over hun dochter Marijke, de autoperikelen op zijn werk en nog wat andere reutemeteutjes. Ik kon echter niets ontdekken met voldoende impact om een man als Wijnand Stempelman uit zijn evenwicht te brengen. Ik besloot echter om nu niet verder door te vragen. Ik vond dat ik de deur ver genoeg had opengezet, met de bedoeling om Wijnand het gevoel te geven dat hij altijd bij mij terecht kon als hij dat wilde. 

Na de gebruikelijke slotclichés verliet Wijnand mijn kantoor. 

Zelf bleef ik nog even zitten om mijn onbevredigde gevoel een plaats te geven. 

Voorlopig, want ik was niet gerustgesteld. 

Ik nam mij dan ook voor, om goed op te blijven letten want de onbestendigheid bleef voort knagen. 

Zonder het te willen, zocht ik mijn gedachten af. 

Stukje bij beetje. 

Zou er iets met Daantje zijn? Of met hun relatie? 

Kon het misschien zijn, dat er problemen waren met zijn dochter Aimée? Nee, nee, dat was het ook niet. Het zat dieper, véél dieper, maar wát dan? 

Het geklop op de deur bracht mij weer bij zinnen. 

Mijn kantoorgenoot. Er waren wat telefoontjes voor mij geweest en ik moest nog een pleidooi uitwerken. Mijn overpeinzingen vielen in een klap terug in hun ligplaats, ergens in de achterkant van mijn hoofd, maar wel onder handbereik. Dat was ook nodig want ik zou er zeker nog op terugkomen. Maar nu moest ik mijn bezorgdheid, voor even, aan de kant zien te schuiven want er was nog een hoop werk te doen.

28

Het was een tumultueuze dag ten kantore van de firma ‘Le Roy.’ De oude ‘patriarch’ was ziedend. Het was alsof het hele gebouw gevuld was met zware donderwolken. Iedereen keek strak voor zich uit en leek doelgericht en enigszins gehaast te doen wat er geacht werd dat er gedaan moest worden. Het leek zelfs alsof de medewerkers hun nek wat hadden ingetrokken alsof zij elk moment verwachtten dat het plafond in zou storten. 

Jonkheer van Rodenburgh Le Roy was niet te bedaren geweest en Chiel Wagemans was de enige die het lef had gehad om bij de chef te gaan informeren naar de oorzaak van zijn gemoedstoestand. Nou ja, ‘lef’ is misschien wel een groot woord, want Wagemans had het minst te verliezen omdat diens vertrek inmiddels vaststond, zodat er weinig schade viel te verwachten. Chiel werd echter vorstelijk beloond voor zijn besluit want hij kreeg waarachtig een formidabel verhaal opgedist. 

Zijn bloedeigen zoon, de automonteur, had de ‘jongeheer’ in hoogsteigen persoon een kunstje geflikt dat zijn weerga niet kende. 

Het zat zo! Pal naast het landgoed van de familie lag een perceel bouwgrond dat Titus, al lang geleden, op naam van zijn zoon had laten zetten. De wetenschap, dat de waarde van deze kavel in de loop der jaren met hetzelfde tempo zou stijgen als de snelheid waarmee de omgeving werd dichtgebouwd, had de oude baas genoopt om de grond aan zijn zoon over te dragen, waarmee een lager bedrag aan successierechten moest worden voldaan dan over een latere, dus hogere waarde. Le Roy junior was aldus de eigenaar, maar het beheer was uiteraard in handen van de ‘jongeheer’ gebleven. Aan gene zijde van dit weiland woonde een gepensioneerde chirurg die, gedurende een jaar of tien, meerdere pogingen had ondernomen om het perceel te kopen.

Vergeefs natuurlijk want een aristocraat verkoopt nooit en te nimmer zijn grond. 

De chirurg had zijn inspanningen in eerste instantie pas opgegeven nadat Le Roy hem, in korte bewoordingen, duidelijk had gemaakt dat hij geen geld nodig had zodat hij, tot het einde der tijden, zou blijven weigeren. Tegen welk bod dan ook. 

“Het landgoed blijft in de familie, meneer. Altijd! En zo ook de aangrenzende terreinen”, had Titus gezegd. “Staak alstublieft uw pogingen, want zij zijn zinloos.” Hiermee leek het gezever afgelopen te zijn en dat had Le Roy tot tevredenheid gestemd. Vooral ook omdat de chirurg kort daarna een ander stuk bouwgrond had weten te verwerven waarop deze een huis voor zijn dochter had laten bouwen. 

De chirurg was echter een slechte verliezer gebleken want deze had zijn veelheid aan vrije tijd gebruikt om zich toch nog eens in de materie te verdiepen. Hij was een man van volharding, een doorzetter die zijn ambitie nimmer liet vermorzelen door een zoveelste teleurstelling. Daardoor kon het natuurlijk niet uitblijven dat hij uiteindelijk ontdekte dat de oude Le Roy zelf niet de formele eigenaar was, maar wel zijn zoon. 

“Kijk nu hier!” had hij uitgeroepen, “is dat niet prachtig? Jammer dat ik dat niet eerder heb geweten. En stom eigenlijk ook, want dit zou mijn kansen aanzienlijk hebben verbeterd. In feite blijkt nu pas, dat ik een hoop palaver op het verkeerde podium heb gemaakt. Jammer is dat.” 

Het had hem dan ook niet losgelaten. 

Met de precisie van zijn oude vakgebied had hij opnieuw een plan uitgewerkt om uiteindelijk toch nog te kunnen zegevieren. De volgende dag al, was hij met zijn auto naar de garage gereden waar zoon Le Roy werkte. Met een smoesje was hij al snel met hem aan de praat geraakt. Junior kende de buurman natuurlijk, en ook zijn pogingen om zijn kavel te kopen. 

Hij was er echter steeds buiten gebleven omdat de grond hem niet interesseerde en ook omdat hij van dit soort zaken geen verstand had. 

Het informele gesprekje werd vakkundig in de richting van een vervolgafspraak gemanipuleerd en tijdens dat gesprek al had de chirurg zijn doel weten te bereiken. Enigszins slinks, maar ach, een kniesoor die zich daar naderhand nog aan zou storen. 

Hij had gezinspeeld op de rijkdom van zijn vader en het feit dat zoonlief daar op geen enkele manier van meeprofiteerde. 

Later ja, veel later zou hij alles erven. Maar hoe lang zou dat nog duren? Nu moest hij rond zien te komen van een eenvoudig loontje als automonteur want vader Titus, gaf nooit cadeaus. Ook niet aan zijn enige zoon. 

Junior had zich veelvuldig achter zijn oor gekrabd en zag steeds minder kwaad in een transactie. Sterker nog, het weiland was zijn eigendom, hij had er verder niets aan, terwijl bij een eventuele verkoop, een hele boel lang gekoesterde wensen voor het grijpen zouden liggen. Het had dan ook niet lang geduurd, vooraleer zoon Le Roy door de knieën ging en besloot om het aanbod van de chirurg te accepteren. 

Deze ochtend was de akte gepasseerd, zonder dat Titus ervan had geweten. Dat had gekund omdat het beheer door de oude baas slechts in een onderhandse akte geregeld was. Genoeg om een proces aan te spannen, want een overeenkomst is een overeenkomst, maar dat zou in de abstracte optiek van Titus van Rodenburgh Le Roy niet kunnen. Niet tegen zijn eigen zoon. Dat zou zelfs hém te ver gaan. 

“Kan ik…, kan ik misschien iets voor u betekenen?” had Chiel Wagemans voorzichtig gevraagd.

“Iets voor mij betekenen…?” riep de oude ‘patriarch’. “U had mij vijftig jaar geleden moeten laten castreren! Had ik mijn zaad in een beukenhaag gespoten, dan had ik er tenminste nog een mooie wandelstok aan overgehouden!” 

Grappige teksten, dat wel, maar met een kwaadheid uitgesproken dat zelfs de dapperste kamikazepiloot het niet in zijn hoofd zou halen om te lachen. De toon waarmee de frasen werden uitgesproken, stond niet toe om de inhoud als ‘humor’ te benoemen. Integendeel! Dodelijke gifpijlen! Dát waren het.

Zo grof had Wagemans zijn baas dan ook nog nooit gehoord. 

De oude heer marcheerde driftig door zijn kantoor. 

Zijn aristocratische bloeddruk was vergelijkbaar met die van een volwassen olifant in galop. 

Zijn briesende kwaadheid werd nog eens dubbel geaccentueerd door twee grote rode myxomatoseogen die duidden op de onmiddellijke nabijheid van een nóg zwaardere explosie. 

Titus van Rodenburgh Le Roy spuugde het verhaal door het vertrek heen. Zijn vervloekte, bloedeigen zoon had hem de loer van zijn leven gedraaid. In ferme lettergrepen en enorme gebaren vertelde Titus van de kool die ‘junior’ hem gestoofd had. En dat hij alle redenen had om tegen hem te procederen, en dat hij dat zeker zou winnen, maar dat hij dat niet kon maken. Niet tegen zijn eigen kind. 

Het zou ook geen enkele zin hebben omdat hij de verkoop daarmee niet terug zou kunnen draaien. Hij ging tekeer als een dolle hond. “Maar dat is nog niet alles!” brulde Le Roy, “het ergste moet nog komen! Die verrekte kadavermonteur van een strontchirurg had die kavel helemaal niet meer nodig, want hij had het huis voor zijn dochter inmiddels elders gebouwd. Maar wat had hij nu geflikt? 

Hij was zojuist hier op kantoor om mij, met een stalen gezicht, mijn eigen perceel weer te koop aan te bieden.” 

“Meneer Le Roy,” had hij gezegd, “ik ben vanochtend eigenaar geworden van het weiland dat tussen mijn huis en uw landgoed ligt. Jammergenoeg te laat, want ikzelf heb er nu geen bestemming meer voor. 

Omdat een mens maar één kans krijgt om de grond van zijn buurman te kopen, vind ik het niet meer dan billijk, dat ik u als eerste de gelegenheid geef om het terug te verwerven”. 

En zonder er een spier bij te vertrekken, had hij er het dubbele voor gevraagd van wat hij aan Junior had betaald. 

De ‘jongeheer’ was perplex geweest. Een kwart seconde maar. 

Onmiddellijk gevolgd door een enorme ontploffing. 

“Opgelazerd! Mijn kantoor uit! Nu! En laat u zich hier nooit meer zien, meneer de chirurg. Ik heb uw weiland niet nodig. Gaat u er maar gezellig middenin zitten, met een duidelijk bordje ‘verboden te voederen’ om uw nek, als uitleg voor uw volgevreten gezicht!

Wég nu!” 

Met deze woorden had Le Roy zich met zijn rug naar de chirurg gekeerd. Totdat hij weg was. Daarna was hij in grote toorn ontstoken. 

Een Van Rodenburgh Le Roy leidt nu eenmaal geen nederlaag. Nooit! 

Maar nu had het noodlot toegeslagen. Een klap in zijn gezicht van jewelste. Veroorzaakt door zijn eigen zoon. Zijn eigen stomme zoon!

Het zou waarschijnlijk heel wat tijd vergen vooraleer Titus dit verwerkt zou hebben. Vandaag echter zou die tijd er niet meer zijn, want dit was dus zo’n dag. 

Zo’n dag waarop alles kan veranderen. Een dag die een piket slaat in de tijdsbalk van het leven.

29

Een etage lager was grote paniek ontstaan. Er werd geroepen, geschreeuwd, gehold, een kakofonie van ongecoördineerde geluiden. Terwijl nog bijna niemand wist wat er aan de hand was, hoorde het personeel vervaarlijk gillende banden en een luid loeiende sirene naderen.

“Het is meneer Geurtz!” werd er geroepen.

“Wie? Wat?”

“Ja, meneer Geurtz! Hij is in elkaar gezakt!” 

Op het moment dat de ambulance weer wegscheurde, rinkelde bij de ‘jongeheer’ de telefoon. “Met Le Roy, wat is er?” blafte hij in de hoorn. 

“Met De Lindt, meneer Le Roy, ze hebben meneer Geurtz naar het ziekenhuis gebracht, maar ik vrees het ergste. Ik denk…” 

“Wat bedoelt u met ‘het ergste’ meneer De Lindt?” onderbrak Titus hem, waarop Twan hem zijn verhaal deed. Hij vertelde dat hij even geleden naast het bureau van meneer Geurtz had gestaan om uitleg over een statistiek te vragen. Plotseling had Geurtz de onderarm van Twan gegrepen met de woorden: “Wacht even Twan.” 

Op dat moment had meneer Geurtz hem recht in zijn ogen gekeken, waarna hij zijn greep voelde verslappen. Meteen daarna viel zijn hoofd naar voren, gevolgd door wat ondefinieerbaar gereutel, en toen was er niets meer. 

Twan vertelde dat hij geen seconde getwijfeld had en meteen het alarmnummer had ingetoetst. Hij vervolgde met de opmerking dat hij nu ook naar het ziekenhuis zou gaan om naar de toestand van meneer Geurtz te informeren, maar hij vreesde dat… 

Op dit moment werd de lijn door de centraliste onderbroken met de mededeling: “Sorry meneer Le Roy. Het Academisch Ziekenhuis voor u. Het is dringend.” 

“Kom maar op”, zei Titus, nog steeds staand achter zijn schrijftafel, waarop hij een arts aan de lijn kreeg die hem kortweg mededeelde dat meneer Geurtz, op weg naar het ziekenhuis, was overleden. Op de vraag of meneer Le Roy de familie wilde waarschuwen had Titus bijna mechanisch een bevestigend antwoord gegeven, zonder dat hij zich daarbij realiseerde dat meneer Geurtz helemaal geen familie meer had. 

Toen hij de hoorn op het toestel had gelegd, plofte hij achterover in zijn fauteuil. 

Meneer Geurtz overleden? 

Dat kon toch niet waar zijn!

Hij had hem een uurtje of wat geleden nog gesproken. 

Mijngod! Hoe kan dat nou? 

Geurtz was niet zomaar een medewerker van het bedrijf. 

Titus had hem ooit onder zijn hoede genomen, waarna Geurtz zich had ontwikkeld tot het cijferbrein van het bedrijf. Hij was eigenlijk ook een soort zoon van Le Roy geweest en dat voelde de ‘patriarch’ nu nog eens extra. Een korte performance van de méns Titus, onmiddellijk weggevaagd door de heerser, de eigenaar, de absolute baas van de onderneming. 

Hij greep opnieuw de telefoon en belde De Zwart met het bevel om onmiddellijk de Raad van Bestuur bij elkaar te roepen. 

Twee minuten later zat het complete gremium rond de spreektafel in het ‘vagevuur’ van meneer Le Roy. 

“Mijne heren,” sprak de patroon met strakke stem, “het bericht zal ook u intussen bereikt hebben dat meneer Geurtz ons is ontvallen. Ik ben geschokt, maar de situatie gebiedt ons om het stuur stevig in onze handen te houden. Wij zullen ons hoofd koel moeten houden om de maatregelen te nemen die de toestand van ons eist. Meneer Van der Ploeg, u regelt alle formaliteiten rond het overlijden. 

Meneer Stempelman, u de begrafenis. 

Aanstaande zaterdag lijkt mij de geschiktste dag.

Meneer Wagemans, u draagt uw zaken onmiddellijk over aan meneer De Lindt, zodat u uw handen vrij heeft om u te verdiepen in het cijferwerk van meneer Geurtz. 

Tenslotte meneer De Zwart, u coördineert de nieuwe situatie, zoekt oplossingen voor problemen die zich eventueel voordoen en houdt mij doorlopend op de hoogte van de stand van zaken. Vragen? Niemand? Goed, u kunt gaan”. 

Dat was koning Titus ten voeten uit. 

De firma en niets dan de firma. 

Hij overzag de situatie in een oogwenk, bedacht een plan, deelde de bijbehorende lakens uit en had daarmee de situatie weer voor honderd procent onder controle. 

Toen de kamer leeg was, liep Titus naar zijn bureaustoel, ging behoedzaam zitten, neeg achterover en keek met een vragende blik naar het schilderij van zijn overleden vrouw. 

Binnen een uur, was de oude Van Rodenburgh Le Roy zijn eigen zoon kwijtgeraakt, tenminste voor zover hij deze nog dacht te hebben, en ook zijn surrogaatzoon, de spil in de boekhouding van het bedrijf. Ingrijpende gebeurtenissen waar Titus geen vat op had gehad. Er dwaalden diffuse gedachten door zijn hoofd. Zaken en gevoelens buitelden vormeloos over elkaar heen. 

Even liet hij alles gaan. Even maar, dacht hij en deed geen enkele moeite om zijn hoofd op orde te brengen. 

Even maar…… 

Voor het eerst in lange tijd voelde Titus zijn leeftijd. Een oude man, een vermoeide oude man, van het ene op het andere moment. Hij schrok er niet eens van, het liet hem zelfs koud. Jonkheer Titus van Rodenburgh Le Roy was geslagen. 

Deze toestand hield zo’n tien minuten tot een kwartier aan. Daarna hervond de oude ‘patriarch’ zijn strijdbaarheid. 

Hij ging rechtop zitten, knikte met een zichzelf bemoedigende blik in de richting van het ogenpaar aan de overkant van de ruimte en sloeg met zijn platte handen op het bureaublad.

“Zo!” sprak hij tegen zichzelf, “nu nog een paar zaken regelen en dan ga ik”. Hij pakte de telefoon en ontbood zijn secretaresse. Toen zij binnenkwam overviel hij haar meteen met de mededeling dat zij eerst zijn zoon op moest sporen bij het garagebedrijf of als hij daar niet was, dan thuis. “Als je hem te pakken hebt, kun je hem direct met mij doorverbinden, begrepen?” 

Het meisje knikte onderdanig waarop Titus zijn bevel vervolgde: “En als ik met hem klaar ben, verbind je me onmiddellijk door met meneer Stempelman. Dat is het.” 

“Ja, meneer Le Roy”, zei het kind en hupte weg alsof ze ergens voor op de vlucht was. 

Niet veel later kreeg Titus zijn zoon aan de lijn. 

Zonder overbodige aanloop zei hij kort en droog: “Ik heb vernomen dat je het niet hebt kunnen laten om alvast een deel van je erfenis te verzilveren. En dat, terwijl je wist dat dit juridisch niet kon. Ja, misschien wist je het wel niet, maar het maakt niet uit, ik bel je alleen maar om je te feliciteren met je briljante transactie. Geef het geld maar niet te snel uit, want zo’n kans ga je niet meer krijgen, goedendag.” Zonder dat Junior kon antwoorden, had Titus de haak opgelegd. 

Zo! Dat was één. Nu de volgende nog. 

Drie seconden later had Le Roy, Wijnand aan de lijn. 

“Meneer Stempelman. Een doortrapte onverlaat heeft het perceel naast mijn landgoed gekocht, maar hij wil er ook weer vanaf. Ik wil deze grond terug hebben, kost wat kost. Alleen mag nergens uit blijken dat ik achter de koop zit, want dan betaal ik de hoofdprijs. Ga naar meneer Wagemans, hij kent de details. 

Zoek vervolgens een stroman en zorg ervoor dat dit niet mislukt. Succes!” 

En dat was twéé. 

De ‘patriarch’ was weer zichzelf, hij stond op, pakte zijn jas en verliet het pand. God weet waar naartoe.

Misschien wel naar de eenzaamheid van zijn villa, de leegte van zijn rijkdom. 

Hoe zou hij zich voelen? 

Teleurgesteld? Verdrietig? Strijdbaar? Of angstig? 

Angstig! Want de dood komt nooit alleen. Niet dat iemand dat kon weten want een Van Rodenburgh Le Roy rept nooit over zijn gevoelens. Maar toch. Ook hij was maar een mens.

En de dood? Die was er alleen voor het gewone volk. 

Aristocraten hadden er niets mee. Zij dachten altijd ver vooruit. In decennia, in generaties. Het zinloze gepeins over bijzaken zoals sterfelijkheid, vertroebelde de geest en verder niets. 

De ‘patriarch’ stapte dus de dag in. 

God weet waar naartoe…

30

Bij het verlaten van het ‘walhalla’ had Chiel Wagemans maar meteen aan Twan gevraagd om mee te lopen naar zijn kantoor, zodat zij de opdracht van Titus direct uit konden voeren. 

“Kan dat niet tot morgen wachten?” had Twan nogal verontwaardigd gevraagd. “Ik wil nog wat lopende dingetjes afmaken en dan wil ik eigenlijk naar huis.” 

“Naar huis?” vroeg Chiel, waarop Twan nogal luid en scherp antwoordde: “Naar huis ja! Zijn jullie achterlijk of zo? Geurtz is verdomme onder mijn handen gestorven! En dan vinden jullie dat ik een halfuur later de concentratie op moet brengen om projecten over te nemen waar ik voordien nog op geen enkele manier bij betrokken was? Neem mij niet kwalijk, maar een beetje meer begrip mag ik toch zeker wel verwachten, niet?” Wagemans schrok. Sakkerloot, daar had hij even niet aan gedacht. Hij bood dan ook direct zijn excuses aan en sprak met Twan af dat zij de volgende ochtend een inventarisatie zouden maken van de gevolgen van de opdracht van de patroon. 

Twan had de verontschuldiging van Chiel natuurlijk geaccepteerd en keerde, na wat instructies aan zijn afdeling te hebben gegeven, huiswaarts. 

Dat was echter tegengevallen. 

Toen hij thuis kwam, was hij de rest van de dag alleen geweest zodat de gebeurtenissen van die ochtend zich ongestoord meester van hem konden maken. Hij was behoorlijk geschokt, maar voelde dat nu pas dubbel. Hij zag het beeld van de stervende Geurtz nog steeds haarscherp voor zich. 

Telkens weer, telkens opnieuw. 

En zo mijmerde hij langzaam weg in een diep gepeins over sterven en dood zijn. Gedachten die zijn gemoed geen goed deden. Gedachten die zijn buik vulden met een vreemd, leeg en onbestendig gevoel. 

Dood gaan lijkt me verschrikkelijk, dacht Twan, zeker als je het voelt aankomen.

Ik kon het me wel voorstellen. Twan had vandaag iets vreselijks meegemaakt en het is niet gemakkelijk om dat zomaar eventjes los te laten. Ikzelf had ook wel eens nagedacht over dat nare onderwerp. En ook mij leek het verschrikkelijk om dood te gaan. 

Dood zíjn daarentegen, is natuurlijk helemaal niet erg. 

Sterker nog, je merkt er niets van. Op dat gebied zijn wij allemaal ervaringsdeskundigen, want wat waren wij dan voordat wij geboren werden? Hartstikke dood toch? 

Je hoort het steeds weer bij begrafenissen. 

“Hij is gelukkig”, wordt er dan gezegd, maar dat is grote onzin. Hij is niet óngelukkig, wordt er dan bedoeld, heeft geen honger meer, heeft het niet koud, er is geen pijn of zo, want dan is er helemaal niets meer. Helemaal niets. 

En zelfs dat ‘niets’ is onvoelbaar. 

Dat is nogal logisch want er blijft geen sprankje bewustzijn meer over om nog iets te registreren. 

Vrees dus voor het moment, maar zeker niet voor de tijd daarna, want die is er eenvoudigweg niet. 

Toch sta je wel eens te mijmeren. Stilletjes, bij het graf van een vriend of familielid. Dan denk je wel eens hoe het zal zijn als je er zelf niet meer bent. 

Dat zul je echter nooit weten. Maar ook dit zal geen gemis zijn. Want ‘iets missen’ is ook een emotie, en emoties passen evenmin in het onvoelbare niets. 

Brrrr…, om akelig van te worden. 

Akelig in je buik en akelig in je hoofd omdat je verstand de reikwijdte mist om dit soort redenaties goed te analyseren. 

Ook omdat je voorstellingsvermogen af moet haken bij wazige begrippen als ‘eeuwig’ en ‘oneindig’. Wij mensen kunnen niet anders redeneren dan in meetbaarheden. Alles speelt zich af tussen een begin en een einde. Laat ik het een ‘periode’ noemen. Vóór zo’n begin en ná zo’n einde moet er ook iets zijn, een andere periode wellicht, maar ook die moet weer een begin en een einde hebben. 

Het heelal bijvoorbeeld. Dat is ook zo’n schimmig begrip.

Natuurlijk weten wij het wel, want het heelal dat is alles. Dat is immens groot, oneindig groot. 

Zie je? Daar heb je het weer: ‘Oneindig groot’. 

Hier gaat het dus niet over tijd, maar over ruimte. 

En een ruimte houdt toch ook een keer op. En als dat dan zo is, wat is er dan buiten die ruimte? Wat treffen we aan buiten het heelal? En als er dan werkelijk iets zou zijn buiten dat heelal… Hoe groot zou dát dan zijn? Oneindig? 

En ‘eeuwig’ dan? In de hemel of zo, of in het ‘hiernamaals’. 

Voor altijd? Dat is lang hoor, oneindig lang. 

Maar wat dan? Wat komt er daarna? 

Nóg een eeuwigheid en nóg een? 

En dáár dan weer na, wat komt er dán nog? 

En tot wanneer dan? 

Je moet hier echt niet te lang mee doorgaan, want te bevatten is het niet. Onze denkcapaciteit is nu eenmaal niet geavanceerd genoeg om deze mensvreemde begrippen binnen de normaal door ons gehanteerde kaders te plaatsen. 

Wij hebben beelden nodig die wij kunnen beschrijven, maar juist die ontbreken hierbij. 

Ik ben nog wel eens ooit verdwaald geraakt in dit soort zoektochten naar antwoorden die niet bestaan. 

Het zal mij niet meer gebeuren, want op het begrip ‘eeuwig’ heb ik pas vat gekregen nadat ik de dood als het absolute einde accepteerde. Het ‘niets’ van daarna is de streep die onbevattelijke begrippen zoals ‘eeuwig’ en ‘oneindig’ voor mij begrenst. 

En daar houdt het voor mij dan ook helemaal mee op. 

Het is alweer een tijdje geleden, maar ik sprak er eens over met dokter Tenno. Wij zijn allebei geen ongelovige mensen, maar het is ook weer niet zo dat wij over een rotsvaste overtuiging beschikken. 

Wij kregen het scheppingsverhaal niet onder onze pet. 

Tenminste, niet helemaal. 

We zaten voortdurend te kwartetten met vragen die uitsluitend door andere vragen beantwoord konden worden. 

De verstandelijke redenering laat de meeste ruimte voor de evolutietheorie. Gewoon ontstaan uit de materie, celletje voor celletje. Zich telkens weer aanpassend aan een omstandigheid en omgekeerd. En dat door de eeuwen heen. Alles wat nog uit de oudheid bewaard is gebleven en beschikbaar is, wijst hier ook op. Je kunt de laatste fasen van deze ontwikkeling goed naast elkaar leggen en de voortschrijdende trend zichtbaar maken. 

“Anderzijds,” zei Tenno, “zit het menselijk lichaam, zoals eigenlijk ook de rest van de natuur, zó geniaal in elkaar dat je haast niet anders kunt geloven dan dat hier een meesterbrein achter heeft gezeten. 

De verfijnde mechanieken, de op elkaar afgestemde functies en processen, het klopt allemaal zo verschrikkelijk nauwkeurig dat dit bijna niet aan een opeenvolging van precies passende toevalligheden is toe te schrijven. Kijk naar de stofwisseling, het voortplantingssysteem, het kijk-, voel-, luister-, ruik- en smaakmechanisme”. 

Dus toch een Schepper? 

Wie zal het zeggen…

Het bleef voor ons bij een pingpongwedstrijd tussen de retrospectieve ratio en het geloof, de hoop, de vragen en de antwoorden die geen enkele sleet veroorzaakten op de dikke mist rond het aanvankelijke ongewis. 

En dan tijd. Ook zoiets! 

Tijd is eveneens een van die absolute begrippen die gekenmerkt worden door vaagheid. Niet in de meetbare zin van het woord, maar in de beleving. Zo wordt bijvoorbeeld het tijdsbesef van een vakantieperiode van drie weken, op de eerste dag totaal anders beleefd dan op de laatste dag. Aan het begin van zo’n termijn voelt men de weldadigheid van het vooruitzicht, terwijl aan het einde blijkt dat die weken als los zand door de handen zijn geglipt. Anderzijds is tijd wel onverbiddelijk, maar dat kan zowel positief als negatief worden ervaren. ‘Uitstel is geen afstel’, is zo’n uitdrukking die hier precies bij past. Tijd brengt immers alles automatisch naar je toe.

Iedereen gaat dood, een moment dat elk individu een keer tegen zal komen. Elke sterveling (!!!), onverbiddelijk! 

Deze gebeurtenis wordt steeds dichterbij gebracht door de verstrijkende tijd. Maar het kan ook een troost zijn. Het leven serveert soms momenten waar een mens enorm tegenop kan zien. Een zware operatie bijvoorbeeld, gevolgd door een moeizame en pijnlijke herstelperiode. Ook hier is het de tikkende klok die het tijdstip nader transporteert, maar ook de periode daarna, de tijd dat men weer hersteld zal zijn en blij is met het resultaat van de ingreep. 

Vertrouw dus nooit een mens die zegt dat hij geen tijd heeft. Iedereen heeft tijd, zoals de tijd zijn grip heeft op iedereen. 

Meneer Geurtz had zijn tijd gehad. Zijn plotselinge dood had de gelederen behoorlijk geschokt. De broosheid van het leven was weer eens aangetoond en daarmee tevens de betrekkelijkheid.

31

Titus bleek weer eens een slimmigheidje uit te hebben gehaald door al tijdens het aanhoren van de onheilstijding te beslissen dat meneer Geurtz op zaterdag begraven moest worden. 

Je weet het natuurlijk nooit helemaal zeker, maar die reputatie had hij, door de decennia heen, opgebouwd. Altijd calculerend, onnodige kosten instinctief ontlopend. Het verbaasde dan ook niemand dat meneer Geurtz niet op een gewone werkdag ter aarde besteld zou worden. Geurtz was een monument in het bedrijf zodat de verwachting, dat bijna iedereen present zou zijn, geen overschatting was, waardoor in dat geval de hele firma een halve dag plat zou liggen. 

Dat zou te gek zijn, dus daarom: Op een zaterdag!

De begrafenisdienst vond plaats in de basiliek in het centrum van de stad. Dit was de kerk waar meneer Geurtz elke zondag kwam, want Geurtz was altijd een gelovig man geweest. Vermoedelijk was zijn god de enige met wie hij in zijn privétijd sprak. 

De basiliek zat tot aan de nok toe gevuld met collega’s en externe relaties van het bedrijf. Zoals de oude ‘patriarch’ had bevolen, zaten de leden van de Raad van Bestuur naast elkaar in dezelfde kerkbank. Chiel Wagemans en natuurlijk Diederik de Zwart flankeerden de heer Le Roy en rechts van Diederik voltooiden Roger van der Ploeg, Twan de Lindt en Wijnand Stempelman het rijtje. Twan was bijna gestikt in een krampachtig ingehouden lachbui door een gefluisterde opmerking van Wijnand. Op een achteloos moment van oneerbiedigheid vroeg hij aan Twan: “Hoe zouden ze die kromme Geurtz in zo’n rechte kist hebben gekregen?” Twan had niets anders meer gekund dan zijn ogen dicht te knijpen, zijn luchtwegen af te sluiten en te wachten tot de verkramping het zou winnen van de persende drift om in een gillende lach uit te barsten. Intussen had hij Wijnand tot zinnen gebracht middels een krachtige stoot tussen diens zwevende ribben, een kneuzing veroorzakend die hij zich voorlopig nog wel even zou herinneren. 

De dienst verliep verder met de plechtigheid die meneer Geurtz toekwam. Alleen…, zou hij er zelf nog iets van gemerkt hebben? Iedereen weet inmiddels hoe ik hierover denk, maar dat hoeft zeker geen wet te zijn.

32

De maandag na de begrafenis werd er nog kort nagepraat over ieders beleving. Er werden geen pogingen meer gedaan om grappig te zijn, maar nog uitsluitend met welgemeend respect over meneer Geurtz gesproken. Dat gebeurde ook in het kantoor van Chiel Wagemans. Twan de Lindt was bij hem omdat de overdracht van een aantal projecten nog afgerond moest worden. 

Als vanzelfsprekend ging het onderwerp van ‘de mens Geurtz’ over in ‘de functionaris’. 

Nu Chiel was aangewezen om zich gedurende de hem nog resterende maanden bezig te houden met de cijfermatigheden van het bedrijf, leek de gelegenheid hem een goed argument om Twans bevordering te vervroegen. Om zijn idee kracht bij te zetten, had hij een keurig overzicht van de projecten en de daarbij behorende verantwoordelijkheden geschreven waardoor hij tijdens het gesprek met meneer Le Roy, dat in de loop van deze middag plaats zou vinden, aan zou kunnen tonen wat hem had bewogen om een aantal doorslaggevende aspecten te koppelen aan evenzoveel te verwachten gevolgen. 

Het was een goed doortimmerd plan, zodat Wagemans verwachtte dat Le Roys instemming geen probleem zou zijn. 

Omdat het vooruitschuiven van de promotie van Twan onderdeel van de presentatie zou zijn, had Chiel aan Twan het advies gegeven om zich door hem te laten excuseren. 

“Meneer Le Roy zal goed begrijpen waarom je er niet bij bent”, zei Chiel nog ter overbodige geruststelling. 

Het liep echter anders dan voorzien. 

Titus zei op paternalistische toon: “Goed dat u uw plannen op papier heeft uitgewerkt meneer Wagemans. U kunt ze hier achterlaten, want ik heb nu geen tijd voor allerlei presentaties. Straks komt meneer De Zwart, en met hem zal ik dan uw zienswijze doornemen, samen met de andere voorstellen. 

Ik ga ervan uit dat u deze gang van zaken begrijpt, want het gaat er om dat de afzonderlijke onderdelen in elkaar grijpen met het overkoepelende noodplan waarvan meneer De Zwart de algemene coördinator is, zoals u begrijpt.” 

Chiel begreep het maar al te goed, maar dat betekende niet dat hij er gelukkig mee was. 

Diederik de Zwart, algemene coördinator, dat is waar ook, dacht Chiel half hardop. 

Nee, hij was er zeker niet blij mee, want Diederik ging altijd voor zijn eigen hachje. Die had maling aan efficiëntie, aan kostenbesparing, aan alle zaken die er voor de firma toe deden. 

Die speelde het spel natuurlijk keurig mee, maar lette uitsluitend op zijn eigen rol in het verhaal. 

Weinig echte verantwoordelijkheid, weinig inspanning en veel, of beter gezegd, álle eer. Dát was het evenwicht dat Diederik altijd voor zichzelf zocht, én meestal vond.

33

Het was nacht. Het was drie uur geweest en het zou donker, rustig en muisstil in de straat moeten zijn. Voor het grootste gedeelte was dat ook wel zo, maar niet in huize De Wit. 

Anne was tegen elven naar bed gegaan, maar had de slaap niet kunnen vatten. Toen Gerard zo rond twaalf uur ook naar boven was gekomen, had Anne nog steeds geen oog dicht gedaan, maar ze had het niet laten merken. Ondanks dat ze wist dat Gerard ook telkens ongerust was als Marijke nog laat van huis was, kon ze háár woeling nooit met hem delen. 

Hij dacht dat het zijn plicht was om haar op haar gemak te stellen, maar dat maakte het alleen maar erger. Anne moest dan steeds naar redenaties luisteren, waar ze duidelijk aan kon horen, dat Gerard ze zélf niet eens geloofde. Hij sprak dan in tegenwerpingen, die als bevestigingen klonken. 

In een voorgewende slaaphouding had ze dus rustig afgewacht totdat regelmatige ademtochten haar vertelden dat Gerard sliep. Daarna was ze stilletjes opgestaan, had haar ochtendjas aangetrokken en was in de woonkamer gaan zitten, gaan ijsberen, gaan bladeren in een damesblad. Ze had thee voor zichzelf gezet, maar er amper van gedronken. Ze keek weer in een tijdschrift, keek door een gordijnspleet de straat af en ging weer zitten. Afwisselend zakte ze weg in een vacuümtrekkend gevoel van onbehagen, om zich vervolgens weer te herpakken. 

Dan stond ze op, rechtte haar rug en kamde met haar hand de donkerblonde haren uit haar gezicht. Van tijd tot tijd dacht ze een geluid op te vangen en dan sprong ze overeind om opnieuw door het gordijn te kijken. 

Zo bleef dat maar doorgaan, urenlang. 

Anne had al een paar keer naar Gerard willen gaan, want ze hield het bijna niet meer uit. Steeds weer had ze zich vermand, want Gerard zou haar gebieden om weer naar de slaapkamer te komen. Waarschijnlijk zou hij daarna zelf niet meer in staat zijn om in slaap te komen. 

De tijd was molecuul voor molecuul voorbij gekropen, maar nu was het al voorbij vier uur. Anne kón niet meer, ze hield het eenvoudigweg niet meer uit en besloot om Gerard toch maar wakker te maken. 

Met loodzware benen sleurde ze zichzelf naar boven, maakte het licht aan en keek nog even naar haar slapende man. 

Geen moment van twijfel of zo, maar meer een ogenblik van bezinning, van overweging, want ze wist niet wat ze zou gaan zeggen. Toen legde ze haar hand op Gerards borst: 

“Gerard, Gerard! Word wakker alsjeblieft!” 

En toen deze zijn ogen opende, nog even knipperend tegen de onwennigheid van het licht: “Het loopt tegen halfvijf Gerard en Marijke is nog niet thuis.” 

Gerard schudde kort met zijn hoofd, kwam in een ruk overeind en riep: “Wat?! Je gaat me toch niet vertellen dat….”

 “Jawel,” zei Anne, “ze is er nog niet”. 

Gerard was in één klap klaarwakker. 

“Verdomme! Ik ga haar zoeken.” 

Anne had er nog even op aangedrongen om mee te gaan. 

Niet omdat ze het nodig vond om mee te zoeken, maar omdat ze bang was, bang voor wat er ging komen, bang dat ze alleen thuis zou zijn. 

Gerard had haar echter tegengehouden. 

Er moest immers iemand hier blijven voor het geval dat ze ondertussen op zou duiken. Hij had een jas over zijn pyjama aangetrokken en was met zijn ongekamde kop in zijn auto gesprongen. Met hoge snelheid sjeesde hij vervolgens naar de stad waar hij een ware rally langs alle uitgaansgelegenheden reed. Hij verbaasde zich er niet eens over dat er nergens meer licht brandde. 

Hij vroeg zich niet eens af hoe dat kwam. 

Zijn hoofd tolde.

Het lukte hem van geen kant om ook maar één redenering aan de volgende te rijgen. Het was zo’n grote warboel, dat hij vergat om adem te halen. 

De stille stem van zijn gedachten riep voortdurend hetzelfde zinnetje: “Waar is Marijke? Waar is Marijke? Waar is Marijke ?” 

Verdoofd door zijn onmacht, zijn bezorgdheid en zijn angst, verloor hij gaandeweg de beschikbaarheid over zijn rationele denkvermogen. Hij reed maar rond en zijn hersenen bleven koken. Hij deed iets, dat wel, maar zijn actie was zinloos. 

Marijke was op deze manier niet te vinden, maar toch deed hij dit, gewoon, omdat hij iets moest doen. Na een hele tijd door de straten van de stad te hebben gereden, koos zijn auto de weg terug naar huis. In de verte, achter het silhouet van het dorp, diende zich de nieuwe dag al aan. 

Mooi om te zien, behalve nu, behalve voor Gerard. Zijn hele ziel liep over van emoties, worstelend om de boventoon. Kwaadheid mengde zich met angst en ongewis. Hulpeloosheid met overbodige daadkracht. Het geraas in zijn hoofd werd overstemd door een ijverende wil om iets zinnigs te ondernemen. 

Er werd iets van hem verwacht. 

Hij moest iets doen, maar wat? 

Thuis gekomen trof hij Anne aan. 

Zij was lijkbleek, ontredderd, had rode behuilde ogen en leek wel tien jaar ouder dan gisteren. 

“ En?” vroeg zij met twijfelende hoop. 

“Niets”, zei Gerard kortaf. 

“Luister Anne, ze heeft natuurlijk een streek uitgehaald, maar dat mag desondanks geen uitgangspunt zijn. Ik vind dat ik de politie moet inschakelen.” 

Anne schrok zichtbaar. 

“Politie? Is er dan iets ergs gebeurd of zo? Dat doe je toch pas als je weet dat er echt iets mis is?” 

Gerard gaf haar in principe wel gelijk, maar vroeg zich ook af wat er dan wél gedaan moest worden. 

“Waar zit dat verdomde nest nou,” siste Gerard, “waarom doet zij ons dit aan?” 

De ene open vraag volgde op de andere. 

Vragen zonder kans op antwoord.

De stemming was gezakt tot grafkelderniveau en de onmacht tot radeloosheid, totdat Gerard plotseling met beide handen op zijn bovenbenen sloeg, in voorwaartse richting van zijn stoel veerde en zei: “Genoeg zo! Ik ga naar de politie. Ik kan hier niet gewoon maar blijven zitten.” 

Anne keek hem met enige ontzetting aan, maar zei verder niets meer. Zij voelde zich leeg en ziek, zij wist niet meer wat ze dacht. Had ze een voorgevoel of was ze verdrietig? Bang misschien, of alles tegelijk? Anne boog voorover, haar hoofd in haar handen, haar handen in het haar. Letterlijk. 

Gerard was opnieuw naar de stad gereden. Regelrecht naar het politiebureau. Als gedrogeerd had hij achter het stuur gezeten. Rustig rijdend en onbewust speurend naar…, ja naar wat precies? Een glimp, iets herkenbaars, een teken? Geen idee! Hij wist het zelf ook niet. 

Verdomme Marijke, waar hang je toch uit?

Aangekomen in het politiebureau, meldde hij zich bij de dienstdoende wachtcommandant en vertelde dat hij een vermissing aan wilde geven. 

“Goed”, zei het uniform, maakte een korte notitie en wees naar een rijtje stoelen. “Neemt u daar maar even plaats, er komt zo iemand die u verder helpt.” 

Daar zat hij dan, de man die het altijd zo goed wist. 

Onwennig, gespannen en met een vertwijfeld gevoel in zijn buik. Hij keek om zich heen zonder iets te zien. Hij was zich niet bewust van zijn omgeving. 

Het onooglijke lokaaltje, afgetrapt, bruingerookt met wat oude overheidsposters aan de muren, ontging hem volkomen. 

Links van hem, twee stoelen verderop, zat de een of andere dronken tor wat voor zich uit te murmelen, maar Gerard merkte de man niet eens op. Hij had zich ingesloten in zijn eigen wirwar van gedachten en emoties. Wat later ging er opeens een deur open. Gerard had er geen idee van hoelang hij zo had gezeten. Een grote, besnorde agent in hemdsmouwen wenste hem afgemeten goedemorgen en vroeg hem om mee te gaan naar een andere ruimte. In dit kamertje stond een kleine tafel, vier stoelen, een computer en verder niets.

“Gaat u zitten”, zei de agent terwijl hijzelf plaatsnam achter het toetsenbord. Hij tikte wat dingen in en begon daarna, op een toon die aan de gebiedende wijs grensde, zijn routinevragen te stellen. Nou ja, routine. Ik denk eigenlijk meer dat dit de volgorde was die het computerscherm hem voorschreef. 

“Naam… Adres…,” en zo verder. 

Gerard gaf braaf de antwoorden die hem werden gevraagd, waarbij de lachwekkende situatie aan hem voorbij ging, dat een grote sterke snorrewietz, zo’n man die boeven zou moeten vangen, mensen redden of vechtende cafégangers uit elkaar slaan, met zijn honderd kilo spiermassa, lettertjes zat te typen. Iets voorover gebogen, twee grote ogen die bang leken te zijn voor wat er op het scherm verscheen, tong tussen de tanden en typen maar. Tjick…! Tjack…! Tjick…! Tjack…! Langzaam, bedachtzaam, één voor één, volgens het alom beproefde, internationaal erkende tweevingersysteem. En dat met twee van die grote dikke behaarde gestrekte vingers, met een kracht van meer dan anderhalve kilo per tik. Je wist bijna zeker dat hij er elk moment doorheen zou steken. Geen toetsenbord ter wereld kon bestand zijn tegen zoveel bruut geweld. Onverstoorbaar werkte hij echter zo het standaardrijtje af totdat hij, na een korte controlerende blik op zijn proza, achterover leunde, Gerard doordringend aankeek en vroeg: “Aangifte van een vermiste persoon?” Gerard schoot overeind alsof hij er plotseling aan herinnerd werd waarvoor hij hier naartoe was gekomen. 

“Ja, mijn dochter Marijke, zij is gis…” 

“Momentje” onderbrak agent bromsnor hem kordaat. 

Hierbij maakte hij een beheerst, afwerend handgebaar waarmee hij, door de omvang van het bewuste lichaamsdeel, een gedeelte van de muffe lucht naar een andere hoek van het lokaaltje verplaatste. Vervolgens boog hij weer naar het toetsenbord, nam opnieuw zijn vertrouwde typehouding aan en mepte: 

‘M-a-r-i-j-k-e-d-e-W-i-t.’ 

Op deze manier kon Gerard, stukje bij beetje, zijn verhaal kwijt. Ik weet niet hoelang deze procedure geduurd had voordat de agent eindelijk een teken van leven gaf. 

Hij schoof het toetsenbord van zich af, nam een kennelijk aangeleerde houding aan die bedoeld was om enige autoriteit uit te drukken en zei: “Maar beste man, uw dochter van negentien is gisteravond gaan stappen, is bij een vriendin blijven slapen of heeft misschien wel een vriendje ontmoet en is…Tja, hoe moet ik dat aan een bezorgde vader uitleggen..? Straks wordt zij ergens wakker, schrikt zich kapot en komt zich thuis met een rotsmoes verontschuldigen. Dan bent u nog twee dagen boos en daarna is het hele incident vergeten.” 

Gerards ontreddering begon bovenmatig te gisten door dit toonbeeld van onvaderlijkheid. Deze man, met zijn meewarige overwinnaarsblik, begreep er werkelijk geen ene sodeju van.

“Meneer de agent,” hernam Gerard, “moet u nu eens heel goed luisteren. Mijn dochter is nog nooit een nacht van huis geweest. Mag ik dan bezorgd zijn? Is het dan vreemd dat ik doe wat ik denk dat er moet gebeuren?” 

Met de allermeest ondiplomatische glimlach die te bedenken valt, zei meneer ‘snorremans’: “Ja natuurlijk, dochtertjelief is nog nooit van huis gebleven. Maar er is altijd een eerste keer, meneer De Wit. Wat denkt u hoeveel vaders hier zouden zitten, als elk uitspattinkje van de opgroeiende jeugd geregistreerd zou moeten worden?” 

Gerard dacht dat hij gek werd. 

Wat is dit? Hij werd hier verdomme gewoon voor joker gezet. Gelukkig zag ‘oom agent’ nog net op tijd dat er iets in zijn opponent knapte. Op het moment dat Gerard met beide vlakke handen op de tafel sloeg en aanstalten maakte om op te staan, legde de politieman een van zijn grote apenhanden op Gerards schouder om hem op zijn stoel te houden, en zei: 

“We doen het zo. Ik maak uw aangifte af en verspreid deze aan mijn surveillerende collega’s, zodat die naar haar uit kunnen kijken. Meer kunnen wij op dit moment niet doen.” 

Gerard was niet tevreden. Verre ván, zelfs. 

Maar hij wist dat dit het maximum haalbare was. Hij wist dat hij geen keuze had en verder niets anders kon doen dan wachten op wat er komen zou. Hij liet zijn auto op de parkeerplaats van het politiebureau staan en liep de straat uit en een andere in. 

Ik denk dat hij nog één of anderhalf uur door de stad dwaalde. Onbewust zoekend misschien, uit radeloosheid, uit onmacht of niet wetend hoe hij zijn gedachten kon ordenen. Hij dacht aan Anne. Niet aan hoe ze nu thuis zat te wachten op welk bericht dan ook. Hij vergat dat zij nu alleen zat en dat elke minuut in onwetendheid een kwelling voor haar moest zijn. 

Nee, hij dacht aan vroeger, toen hij Anne leerde kennen, toen ze drie jaar daarna getrouwd waren en later een kindje hadden gekregen. Een dochtertje. Ze hadden haar ‘Marijke’ genoemd en zij was absoluut het allermooiste kindje van de hele wereld geweest. Gerard had van trots zo rechtop gelopen dat hij bijna achterover was gevallen en Anne had gestraald als de som van alle sterren bij elkaar. Wat waren ze gelukkig geweest, hoe volmaakt had alles geleken? 

Zeker, alles went. De dingen hervinden hun evenwicht en wat langer bijzonder is dan ‘even’, wordt geleidelijk aan weer als gewoon ervaren. 

Elke ochtend, bij het ontbijt, dan was Anne er en Marijke ook. 

Je zou er bij stil moeten staan, bewust van het ogenblik moeten genieten. Misschien deed je dat ook wel, maar toch niet zo voelbaar als zou moeten. Welzeker, de dagen kenden hun gelukkige momenten, maar je merkte ze niet altijd op. En dat zou natuurlijk niet mogen, het is als het weigeren van een persoonlijk geschenk. Ergens in de grote grabbelton, de doos waarin de brokken van de ‘tijd van je leven’ zitten, daarin bevinden zich ook de gruzelementen van het beleefde geluk. Al wroetend in je bestaan, kom je ze tegen. Maar je laat ze ook weer uit je hand glijden. Ongemerkt. Dat is het ingebakken gebrek aan het nodige vermogen om te herkennen, om te waarderen. 

Ze moeten bij elkaar gevist worden en aan de kant gelegd. Gesorteerd en zorgvuldig aan elkaar geplakt. Schoongemaakt en opgewreven. Ingelijst en bewonderd… Door de dagen heen. 

Tijd is echter onverbiddelijk. Tijd neemt alles met zich mee. 

In feite neemt de tijd je alles af. Wat je dierbaar is, ook al besef je dat niet altijd, maar ook verdriet, teleurstelling, onmacht, onrecht en al die andere slechte momenten. 

Soms loop je de voetstappen die je vroeger ook al liep. 

Dezelfde straat, dezelfde tred, dezelfde klank, maar twintig, ja soms dertig jaar vervlogen. 

Tijd vervaagt de beleving, het besef van het moment. 

Misschien dat het daardoor komt dat mensen steeds weer het gevoel hebben, dat het leven aan hen voorbij is geflitst. 

Laat ik maar niet proberen om er een wetenschappelijke verklaring voor te zoeken want die is er niet. Tenminste dat dénk ik. Mocht die er wel zijn dan ben ik in elk geval niet de persoon die dit zomaar zal gaan ontrafelen. Ik kan alleen maar proberen om op te schrijven wat ik voel, wat ik denk en hoe ik mijn emoties beleef. 

Zo ook de ziel van Gerard, ingesloten in zijn eigen mist van vragen en verwijten, van zelfmedelijden en verdriet. 

Hij had direct naar Anne moeten gaan. Zij had hem nu meer nodig dan ooit tevoren. Het delen van geluk is mooi, maar niet zo moeilijk. Nu was er angst en vertwijfeling. En dat moest ook worden gedeeld. 

Anne was alleen met haar paniek. Minuten leken uren en zij had niemand om mee te praten, niemand om haar bezorgdheid te verzachten. Vergeet niet, dat in dit soort situaties andere wetten gelden. Géén nieuws, is nu immers slecht nieuws. Elke seconde van onwetendheid stapelt zich boven op de vertwijfeling van de vorige en versterkt daarmee het ongewenste gelijk van een dramatisch voorgevoel.

Toen Gerard uiteindelijk thuiskwam, trof hij Anne in een abominabele toestand aan. Zij lag op de zitbank, gehuld in een oude deken en haar benen hoog opgetrokken. Een toonbeeld van kwetsbaarheid, een poging om de werkelijkheid buiten te sluiten. Terug naar het binnenste van haar binnenkant, terug in de foetushouding. 

Anne was zichzelf niet meer. 

Zij wist dat dit niet klopte. 

Zéker, Marijke was veranderd, er was de laatste tijd meer dan eens ‘zwaar weer’ in huis geweest. Zij was een andere weg ingeslagen en voelde zich wellicht onbegrepen. 

Allemaal waar, maar dit, dit zou ze niet doen, ze zou nooit zomaar wegblijven, zonder bericht, zonder ook maar het geringste voorteken. 

Anne wilde zichzelf beslist niet wijsmaken dat jonge meiden van Marijkes leeftijd gemakkelijk te beïnvloeden waren. Ze hadden nu eenmaal hun idolen. Ook gewoon, binnen de kring waarin ze zich bewogen. Ideaalbeelden van andere jongens en meisjes, kinderen eigenlijk, maar met volwassen wensen en problemen, die manhaftig hun omgeving trotseerden en de juiste dingen zeiden op het juiste moment. Die de laatste mode droegen en die aangaven wat super, gaaf, vet en shit was. 

Zo had je ook de volgers. Bewonderend, onzeker en naïef. 

Dat waren de gemakkelijkste prooien. 

Dat was het kanonnenvlees van de kleine onnozele vetes. 

De soldaten in de onderlinge machtsstrijd van de toonaangevers, de trendsetters. Dat waren de pionnen die ergens bij wilden horen, die net zoals hun voorbeeld wilden zijn. 

Maar wás Marijke zo’n volger? 

Zij was toch een jonge mooie frisse vrolijke meid? 

De logica ontbrak, want je zou toch zéker weten dat Marijke zelf iemand was die nageaapt zou worden. Je zou toch denken dat elke jongeman juist naar haar gunsten zou dingen. 

Nee, nee, Anne wist het zeker. 

Hier was iets akeligs aan de hand. 

Ze miste haar zo, ze verlangde naar een teken, een heel klein seintje maar, om zeker te weten dat ze het mis had. 

Marijke, waar ben je toch…? Kom nou, bel nu toch! 

Oh God, help me! Help me! Alsjeblieft!

34

De ochtend was inmiddels gevorderd. De wereld was ontwaakt en de nieuwe dag had zich weer moeiteloos op gang getrokken. Gerard had geprobeerd om Anne wat te bedaren. Hij deed verwoede pogingen om haar gerust te stellen, maar hij had geen argumenten. 

Toch hielp het een beetje door erover te praten. 

Gedachte tekst blijft immers binnen, terwijl gesproken zinnen naar buiten komen. Emoties van je af praten. Het lost niets op, maar het helpt. Gedeelde zorg halveert de pijn door het absorptievermogen van het luisterende oor. Door het meedragen van de angsten en de hartenpijn. Door te weten dat de ander hetzelfde voelt. De steun, de verdeelde steun, verspreid over twee pijnlijdende zielen. 

Verwanten. Verdeelde zielsverwanten. 

“Kom Anne,” zei Gerard zo onaangedaan mogelijk, ”we moeten bezig blijven, we moeten iets doen. Ik ga naar de overkant, naar Wijnand. Ik vind dat hij het moet weten. Misschien kan hij helpen, misschien weet hij wel raad”. 

Anne knikte instemmend en trok, zonder haar pijnfrons te verliezen, de oude deken omhoog tot voor haar borst. 

Gerard stapte door de ochtendlucht naar de overkant van de straat. 

Het beloofde een mooie dag te worden. Dat kon je al ruiken. Een soort voorverwarmde frisheid die een zachte zomerdag aankondigt met haar maagdelijkheid. 

Gerard merkte het niet, het was aardedonker in zijn hoofd. 

Er komen in ieders mensenleven dagen voorbij waarop de zon onzichtbaar blijft, ook al schijnt deze alsof het verdere voortbestaan ervan afhangt. 

Gerard liep zoals altijd om het huis heen en zag dat de schuifpui al gedeeltelijk geopend was. Dat kwam door Daantje, zij was een ochtendmens en een buitenbeest bovendien. Zij scharrelde al rond het dierenverblijf, achter in de tuin en had Gerard meteen opgemerkt. 

“Morgen buurman”, riep ze uitbundig zwaaiend.

Gerard stak zijn rechterhand ook even in de lucht en terwijl hij met zijn duim naar de geopende pui wees riep hij vragend: “Wijnand?” waarop zij heftig knikkend dezelfde richting uit wees en “kijk maar binnen” riep. Op dat moment stak Wijnand zijn duffe kop naar buiten. Hij kneep zijn ogen dicht en trok een grimas die duidelijk maakte dat de ochtendzon hem pijn deed. Hij was net pas opgestaan. Zijn lichaamsfuncties waren al op zoek naar de juiste afstelling, maar zijn gemoed moest nog ontwaken. 

Dat duurde altijd even bij Wijnand. 

Hij had klaarblijkelijk vast geslapen want de ‘trekken en velden’ van de nacht tekenden nog duidelijk zijn verfomfaaide gezicht. Het kon ook van de pijn zijn, want Wijnand had nog steeds een halfgekneusde zwevende rib aan zijn grapjasserij in de basiliek overgehouden. 

“Hè? Gerard?” balkte Wijnand verbaasd. “Wat brengt jou al zo vroeg op je hoefijzers?” 

Gerard stopte zijn handen in zijn broekzakken en keek, met de verlegen onbeholpenheid van een puber die zijn eerste liefde ten dans vraagt, naar de punten van zijn schoenen. Dat was genoeg, want voordat Gerard ook maar één woord had uitgebracht was Wijnand klaarwakker. Zo had hij Gerard nog nooit gezien. 

Hij kende deze houding niet en ook niet de hulpeloosheid in zijn blik. Zijn panische angst werd daarbij ook nog eens duidelijk uitvergroot door de spanning van een slapeloze nacht. 

“Hé joh, kom binnen, wat is er?” zei Wijnand gehaast. 

Gerard ontsnapte snel aan zijn schroom en vertelde kort van de gebeurtenissen van de nacht.

“Wat?!” riep Wijnand verschrikt, “Marijke weg? Kom op zeg! Ben je nou helemaal betoeterd?” 

Gerard schudde verdrietig zijn hoofd. “Nee, wás het maar zo.” Hij boog zijn aangezicht naar beneden en bracht zijn hand naar zijn mond om zijn verdriet en zijn zorg te verbergen. 

Met half betraande ogen keek hij daarna weer op naar Wijnand en zei: “Wat moet ik nu?” 

“Wat jij moet?” vroeg Wijnand. “Bellen natuurlijk! 

Heeft ze een mobiele telefoon? Nee? Nou goed dan, dan bellen we iedereen op die we kennen. Er zal toch wel iémand zijn die weet waar ze is.” 

Gerard had eigenlijk ook geen beter idee gehad. Niet dat hem dit niet te binnen was geschoten, maar hij had die gedachte snel van zich afgezet. Stel je voor dat Marijke slechts een streek had uitgehaald, dan zou hij de halve wereld op zijn kop hebben gezet om niets. Maar hij herkende de optie. En nu deze door Wijnand geopperd werd, kwam dat minder belachelijk over dan toen hij er zelf aan had gedacht.

“Ga naar huis en begin direct te bellen, dan beginnen Daantje en ik hier ook. Mocht er wat te melden zijn dan laten we dat meteen aan elkaar weten. Kom op, on the move!” 

Al snel volgde er een waarachtig piramidespel van telefoontjes. Iedereen die gebeld werd, belde op zijn of haar beurt weer naar andere bekenden die misschien iets van Marijke konden weten. Na een tijdje begon de fut er echter uit te gaan, want er werd niemand gevonden die ook maar iets kon zeggen over een mogelijke verblijfplaats van Marijke. 

Helemaal niemand!

Met de moed der wanhoop knokten Gerard en Anne door. 

Dat wel. Maar langzaam bekroop hen een nieuw gevoel van onvermijdelijk onbehagen. Het was een goed idee geweest om op zo’n ingrijpende schaal rond te gaan vragen, maar bij elk negatief antwoord zakte de hoop een stukje verder weg. 

Verder weg, terug naar de beklemming van hun oorspronkelijke wanhoop. 

Iedereen was geschokt bij het vernemen van het bericht over het wegblijven van Marijke. Bezorgd en onmiddellijk bereid om verder te vragen of anderszins te helpen, behalve Daantje. 

Niet dat zij geen hulp wilde bieden of zo, maar zij had het bericht heel anders ontvangen.

Toen Wijnand haar uit de tuin had geroepen om het verhaal van Gerard te doen, was Daantjes mond open gevallen. Ze had Wijnand met verschrikte ogen aangekeken en had even geen woord uit kunnen brengen. Natuurlijk, ook zij was meteen gaan bellen, maar wel met een totaal andere gedachte in haar hoofd. Marijke had haar immers in vertrouwen genomen en ze had er zich aan gehouden. Ook toen het moeilijk werd en er om raad werd gevraagd om een verklaring te vinden voor de plotselinge gedragsveranderingen van Marijke. 

Maar nu? Ja, wat nu?

Ze besloot om eerst maar mee te helpen met de telefoonronde, maar haar gedachten waren er niet echt bij. Er speelde constant iets anders door haar hoofd. Die Italiaan, die verrekte Italiaan. Ze wist bijgod niet hoe ze hiermee moest omgaan. Natuurlijk, als Marijke zich niet snel zou melden dan zou ze met het geheim op de proppen moeten komen. Maar dan zou ze ook alle verwijten over zich heen krijgen. Anne en Gerard hadden hen immers in vertrouwen genomen en daarbij ook nog om raad, om hulp gevraagd. Daantje had van Marijkes relatie geweten en meteen al het vermoeden gehad dat dit de hoofdoorzaak van Marijkes metamorfose was. Desondanks had ze gezwegen, omdat ze vond dat dit moest. Maar nu had ze daar spijt van. Ze had het meteen moeten zeggen, maar hoe kun je nu vooraf al weten dat een geheime liefde, misschien wel op een drama als vandaag uit kan lopen? Iedereen was toch ooit verliefd geweest. Iedereen had daar toch in het begin een geheim van gemaakt. Iedereen had dit geheim toch op een gegeven moment met iemand gedeeld. 

Waarom moest dit dan nu gebeuren? 

Daantjes hoofd was één grote warboel. 

Bellen, zelfverwijt, piekeren over hoe nu verder, zorgen om Marijke. Soms is het kluwen echt te groot. Dan loopt alles vast en kom je klem te zitten. Er valt dan niets meer te ordenen, omdat je gedachten uit elkaar stuiven als een opgeschrikte menigte mensen op de vlucht. Daantje dacht dat ze gek werd. Kom op Marijke, méld je nou toch… Die verdomde Italiaan! Waar zou ze zijn? Hoe moet ik dit uitleggen? Wat kan er gebeurd zijn…? En waarom?

Wijnand was de eerste die het opgaf. Niet vanwege een gebrek aan uithoudingskracht, maar vanwege zijn natuurlijke vermogen om altijd het overzicht te behouden. Hij vond dat het goed was om eerst een grootscheepse belronde te houden, maar als deze niets op zou leveren, dan zou er een volgende stap ondernomen moeten worden. Hij liep naar de overkant van de straat en belde aan bij Anne en Gerard. 

“Niks hè?” zei hij toen Gerard de deur open deed. 

“Nee, niks”, antwoordde Gerard terneergeslagen. 

“Kom,” vervolgde Wijnand, “wij gaan nog eens naar de politie”. Gerard knikte instemmend, riep nog even tegen Anne waar hij naar toe ging en stapte vervolgens bij Wijnand in de auto.

35

Onderweg naar de stad werd er niets gezegd. Beide mannen waren gevangen in hun eigen gepeins. Er wás ook niets te zeggen. Totdat Wijnand plotseling de stilte verbrak. 

“Weet je wat? We gaan naar Joep. Naar Joep Landman, een vriend van mij. Hij is advocaat en houdt kantoor hier in de stad. Als die vervloekte flikken weer zo passief blijven dan zal Joep ze de weg wel wijzen.” Gerard knikte alleen maar terwijl hij verder apathisch voor zich uit bleef kijken. Wijnand was blij dat hij Gerard kon helpen, want deze had ondertussen het beste gehad. Begrijpelijk, zodat deze toeschietelijkheid volkomen op zijn plaats was. Sommige mensen zijn op hun best als er een beroep op hen wordt gedaan, als ze het gevoel hebben dat ze daadwerkelijk nodig zijn, iets bij kunnen dragen of echt het verschil kunnen maken. Wijnand was sowieso een natuurtalent, maar als er paniek was, dan ontsteeg hij terstond het gemiddelde niveau en degradeerde zijn omgeving tot een menigte stumpers. 

Zo’n idee om mij in te schakelen was er een voorbeeld van. 

Hij hoefde nooit over zoiets na te denken. Die lamp ging dan automatisch bij hem branden. Automatisch en op het juiste moment, want de wetsdienaars op het politiebureau beschikten nu eenmaal over de kunstmatige autoriteit, om een zwaar ontredderde man als Gerard, doodleuk heen te zenden. 

Tegenwerpingen hielpen dan niet of zelden, zodat je de situatie uitsluitend in je voordeel kon keren door ze met hun eigen wapen te bestrijden: De wet! Wijnand was mij dus op komen halen. Hij had mij kort uitgelegd wat de bedoeling was, stelde mij vervolgens voor aan Gerard, waarna wij gedrieën naar het politiebureau waren gereden. Daar aangekomen gaf Wijnand eerst nog even zijn mobiele telefoon aan Gerard. 

“Hier, bel even naar huis om te checken of er nog geen nieuws is, anders maken wij hier een heleboel stampij om niets.”

Gerard deed wat Wijnand hem gezegd had en kon helaas alleen maar vaststellen, dat er nog niets aan de situatie veranderd was. “Shitzooi”, schamperde Wijnand en stapte op hetzelfde loket af waar Gerard in de vroege ochtend ook al eens had gestaan. 

Hij vertelde aan de nu aanwezige baliekluiver wat er gebeurd was, wat zij kwamen doen… en wat zij precies van het politieapparaat verwachtten. 

“Hó, hó, hó!” zei het jonge, puistige agentje. “Dat gaat zomaar niet”. 

“Dat gaat zomaar wel”, zei Wijnand. “Mag ik even voorstellen? Meester Landman, de advocaat die onze belangen behartigt. 

Hij zal jou, één voor één, de juridische termen spellen die nodig zijn om jou hier binnen twee minuten een rechercheur tevoorschijn te laten toveren.” En vervolgens naar mij toe:

“Meneer Landman? Komt u alstublieft even?” 

Voordat ik ook maar een stap had gezet, was het ventje weggedoken met de nog nét hoorbare mededeling dat hij even ging kijken wat hij kon doen. 

Die Wijnand toch! 

Los van het medelijden dat ik met Gerard voelde, genoot ik weer met volle teugen van Stempelmans beproefde theater. 

Eigenlijk had hij zelf advocaat moeten worden, dan was hij zonder twijfel de allerbeste geworden. Het talent had hij ervoor en de vindingrijkheid en de mensenkennis ook. Maar goed, het had niet gekund. Wijnand had de middelbare school niet eens afgemaakt, laat staan dat hij rechten had kunnen studeren. 

Jammer is dat toch! De één staat stijf van de aanleg voor iets waar de ánder voor heeft kunnen studeren. 

Maar goed. Ik wist dus, dat ik me zo lang mogelijk afzijdig moest houden. Wijnand was de regelaar. Hij had de regie in handen en dat was in voorgaande gevallen ook steeds het beste gebleken. Misschien was mijn aanwezigheid al genoeg, mijn naam en mijn titel. Misschien zou toch ook mijn juridische kennis nodig zijn. Vooraf weet je dat soort dingen nooit, maar met Wijnand erbij hoefde dat ook niet. Die drukte altijd wel op het juiste knopje. Mijn mijmeringen werden verstoord door de openzwaaiende binnendeur. Het vlekkengezicht kwam de wachtkamer binnen, vergezeld van nog zo’n pikkie, maar dan in burger. 

“Ik zal me even voorstellen,” zei het gabbertje terwijl hij zijn hand uitstak, “agent Gaastermans, recherche. Wilt u mij even volgen?” 

Nou jongens, dat was hem dan.

Als die de mensheid moest redden, dan mochten we er op rekenen dat ‘het einde der tijden’ nabij was. 

Wij liepen dus mooi in een miniatuuroptocht achter hem aan, naar alweer zo’n aftands, kaal verhoorkamertje. 

“Neemt u plaats”, commandeerde het jochie vervolgens met een bazigheid die er bij hem op de politieschool was ingestampt, maar die geenszins bij hem paste. “Mag ik weten wat er aan de hand is?” 

“Ja, dat mag u weten”, antwoordde Wijnand binnen dezelfde seconde. “Dit is meneer De Wit. Hij heeft vanochtend vroeg aangifte gedaan van de vermissing van zijn negentienjarige dochter Marijke, met als enige resultaat dat er naar haar uitgekeken zou worden. Inmiddels zijn wij een halve dag verder, hebben wij met een hele ploeg iedereen gebeld die ook maar iets zou kunnen weten, echter zonder enig resultaat. Sterker nog, de jongedame is nog steeds onvindbaar, zodat het de hoogste tijd is voor actie, vindt u niet?” 

Gerard zakte bijna in elkaar bij het aanhoren van Wijnands verhaal. Het was alsof de realiteit opnieuw een stukje verder in zijn ziel sneed. Wijnand zag het meteen en legde zijn hand op Gerards onderarm. 

Het was maar een gebaar, maar het hielp. 

Gaastermans voelde de verhouding kapseizen, maar probeerde de toestand toch nog even de baas te blijven.

“Met alle respect voor deze vervelende toestand, maar er is een meisje van negentien dat een nachtje niet naar huis is gekomen. Wat denkt u hoevaak zoiets wel niet gebeurt, heren? Wat kunt u dan in godsnaam op dit moment al van ons verwachten? Dat wij in elk pand van de stad huiszoeking gaan doen?” 

“Wat wij van u verwachten,” bitste Wijnand, “zal onze advocaat, meester Landman u haarfijn uiteenzetten meneer…, hoe was het ook alweer?” 

“Gaastermans”, vulde het kereltje aan. “Maar wacht even, dan zal ik mijn chef erbij halen. Deze kan dan meteen beslissen wat er het beste kan gebeuren”. 

Met deze woorden flitste hij het kamertje uit en liet ons alleen met onze minachting. 

“Brigadier,” sprak Gaastermans tegen rechercheur Swillen, “een typisch gevalletje psychologie in verhoorkamer vier. Wilt u mij even helpen?” 

“Kun je het weer niet alleen Peter?” waarmee Swillen de vraag van Gaastermans met een wedervraag beantwoordde. 

“Jawel,” zei Peter, “maar het gaat om een vader wiens dochter vannacht is weggebleven. Hij heeft wat uren geleden aangifte gedaan, daarna zonder resultaat de halve wereld afgebeld en nu mogen wij Sherlock Holmes inschakelen om het wicht zo snel mogelijk op te duikelen. Het is altijd hetzelfde liedje met die vaders. Als zoonlief ‘s morgens het ontbijt opluistert met een verhaal over een lekker lang blond wijf met een kort hemd dat hij die nacht op een sappige neukbeurt heeft getrakteerd, dan glimt de brave huisvader van trots. ‘Goed gedaan jongen’, zegt zo’n ouweheer dan met een schouderklop. 

Maar dan komt dochtertjelief… Als zij zou vertellen over een wilde nacht waarin ze een paar keer van een professionele beurt heeft genoten, dan heb je de poppen aan het dansen. Dat is toch niet reëel? Nee, dan wordt er naar de politie gegaan, want dat mag natuurlijk niet. Zo’n kneus had het misschien wel liever zelf met zijn dochter gedaan. Weet je wat ik denk…?” 

“Nee! Verdomme! En ik wil het niet weten ook”, vloog Swillen over het geouwehoer van Gaastermans heen. “Vervloekte sekspsychopaat! Kun je nu werkelijk niets anders dan alles te verklaren met je eigen stomme perversiteiten?” 

Gaastermans keek alsof hij water zag branden, maar hernam de gepaste afstand tot de opmerking van zijn meerdere. 

“Nou ja, brigadier, het is toch weer zo’n zielig verhaaltje waarvan mij de tranen regelrecht in de broek schieten, met dit verschil dat de bezorgde vader nu een soort woordvoerder bij zich heeft en ook nog een advocaat.” 

Daar keek Swillen van op. 

“Advocaat? Die heb je toch pas nodig als je aangeklaagd wordt?” 

“Ja,” vulde Peter aan, “dat dacht ik ook. Misschien heeft hij het dus toch zelf gedaan”. 

Dát was teveel. Brigadier Swillen blafte dat Peter onmiddellijk zijn kop dicht moest houden en commandeerde hem om mee te gaan naar de verhoorkamer. 

Brigadier Swillen was, op de keper beschouwd, wel een mooie kerel. Niet qua uiterlijk of zo, maar als figuur. 

Hij had eigenlijk wel een normaal postuur, maar op zijn torso had de schepper een markante kop gezet. Kortgeknipt rossig borstelhaar, dat als een alpinopet boven op een bleek hoekig gezicht was geplakt, bedekt met ontelbare vuurrode sproeten. Peter Gaastermans had wel eens gezegd dat Swillen stalen zenuwen had. Als men hem dan vragend aankeek dan vervolgde Peter met: “Kijk maar naar zijn gezicht. De uiteinden roesten al”, waarmee hij de lachers, bij hoge uitzondering, op zijn hand wist te krijgen, zónder de gebruikelijke seksueel getinte pogingen om leuk te zijn. 

Swillen daarentegen, kon heel serieus zijn. Hij stelde vaak de juiste vragen en kwam, meer dan eens, met de meest verrassende oplossingen op de proppen. 

Wel stelde hij zich steeds formeel op. Zo eiste hij steeds, dat hij door iedereen met ‘brigadier’ werd aangesproken want de titel ‘rechercheur’ verhulde het verschil in rang. Tegen Gaastermans werd ook ‘rechercheur’ gezegd en dat terwijl de jongeman nog maar een pas beginnend agentje was. 

Ik had ook de indruk dat de brigadier zich wat belangrijker wilde voordoen dan hij in werkelijkheid was. Meer dan eens struikelde hij over een vast gezegde of een veelgebruikte uitdrukking. Niemand had ooit aan hem durven vragen of dit nu gewoon verkeerd woordgebruik was of humorpogingen. Maar, hoe dan ook, hij ging altijd zeer serieus te werk waarbij hij de procedure geen moment uit het oog verloor. Zo dirigeerde hij Peter eerst naar de administratie om de door ‘snorrewietz’ opgemaakte aangifte op te halen. Toen Peter terug was, stapten zij gezamenlijk het kamertje binnen waar Gerard, Wijnand en ik inmiddels gaar aan het koken waren van de droge warmte. 

Swillen stelde zich keurig voor, wees kort maar gebiedend naar de stoel waar volgens hem agent Gaastermans moest gaan zitten en nam daarna zelf ook plaats. 

Met een diepe frons van gewichtigheid bestudeerde Swillen het document. 

“Hmm, helder ja”, hoorden wij hem een paar keer zeggen. 

“Duidelijk tot zo ver… Goed! En nu?” 

Ja, en nu? Dat wisten wij ook niet, want daarvoor waren wij naar het bureau gekomen in de plaats van het bureau naar ons. 

Maar Wijnand was snel met hem klaar. “En nu, meneer Swillen? Makkelijk zat! Nu zijn jullie aan de beurt.” 

De brave brigadier toverde nu zijn meest vastberaden blik tevoorschijn die hij op dat moment in zijn grimassenarsenaal kon vinden. Ik wist niet goed wat dat betekende, daar kende ik de man nog te kort voor. Dacht hij na of zocht hij de juiste tekst bij een genomen beslissing? Hij keek beurtelings naar Gerard, naar Wijnand en tenslotte naar mij. Vermoedelijk dacht hij eraan dat die verrekte advocaat zijn mond nog niet had open gedaan. 

Waarschijnlijk besefte hij dat het trio tegenover hem hiermee nog een wapen achter de hand hield. In werkelijkheid was dit echter geenszins het geval, want op dit moment kon de politie niet meer doen, dan te beloven dat zij goed naar Marijke zouden uitkijken en dat zij collegakorpsen uit andere districten zouden kunnen vragen hetzelfde te doen. Hij zou zelfs aan kunnen bieden om affiches op te laten hangen, maar dat was natuurlijk nog veel te voorbarig. Er was niet veel te kiezen en daar kon ook de inbreng van een advocaat niets aan wijzigen. 

“Hmm, helder ja”, zei Swillen en ik geloof dat zijn sproeten warempel nog roder werden dan ze al waren. 

Dus toch stalen zenuwen? 

“Hmm, helder ja”, gromde de rechercheur opnieuw terwijl hij zichtbaar een moment van een opwellend gevoel van verdwaaldheid onderdrukte. 

“Laten wij alles nog eens zorgvuldig doorlopen. Peter, pak wat te schrijven en heren, help mij alstublieft als u denkt dat ik iets over het hoofd zie.” 

Bravo meneer Swillen. Hiermee had hij zich voorlopig toch meesterlijk uit zijn benarde positie gedraaid. Hij had van zíjn probleem nu ook het onze gemaakt. En je kon het zien, de brigadier herstelde zich vrijwel onmiddellijk. De taal van zijn lichaam etaleerde zijn hervonden evenwicht over de volle breedte van het tafereel. Hij was de omstandigheid weer de baas en nam meteen het initiatief. De ene vraag volgde op de andere, af en toe onderbroken door een korte blik naar links om te kijken of Gaastermans het met schrijven bij kon benen, af en toe onderbroken door zijn, zorgvuldig ingestudeerde, denkfaçade. “Hmm, helder ja”, hoorde je dan, maar meteen formuleerde hij weer zijn volgende vraag. Hij spitte het hele verhaal nog eens grondig met ons door.

Naam, adres, lengte, leeftijd, uiterlijke kenmerken, het hele spul. 

“Heeft ze één of meerdere tatoeages? Nee? 

Waren er andere herkenbare bijzonderheden? 

Hmm, helder ja. 

Waar werkt ze? Waar ging ze gewoonlijk naar toe? 

Had ze een stamkroeg? 

Met wie ging ze zoal om, het hele lijstje graag.” 

Gerards ellende nam hand over hand toe. 

Zijn ongerustheid werd bijna compleet weggedrukt door een steeds maar sterker wordend gevoel van zelfverwijt. Hij had zich nog nooit afgevraagd of het wel goed was wat hij deed. 

Hij begon in te zien dat hij op sommige vlakken behoorlijk gefaald had. 

Waar werkte ze? 

De stomerij, ja natuurlijk, die was hij vergeten te bellen, maar dat kon zo meteen ook nog wel. 

Waar ging ze gewoonlijk naartoe? Met wie ging ze om? 

Gerard kon dit soort vragen niet eens beantwoorden en dat terwijl het toch om zijn eigen dochter ging. 

Gaandeweg het vraaggesprek besefte hij dat hij fouten had gemaakt. Grote fouten. 

Ja, ja, pseudo-opvoedkundige steken onder water in de plaats van oprecht getoonde belangstelling. 

Onophoudelijk menen om corrigerende opmerkingen te moeten maken, maar nooit eens vragen hoe het met haar ging, hoe ze zich voelde, wat ze dacht, wat ze wilde, wat haar bezighield… 

Gerard schrok!

Zomaar opeens, temidden van zijn overdenkingen. 

Hij wist het even niet meer. 

Had hij dát nog nooit tegen zijn kind gezegd? 

Had hij werkelijk nog nooit rechtstreeks tegen Marijke gezegd dat hij van haar hield? 

Dat kon toch niet waar zijn! Dat kón toch niet! 

Hij wist het echt niet meer. Zo geraakte Gerard in een acute psychose. Hij boog voorover naar het tafelblad toe, verborg zijn gezicht in zijn handen en barstte, zonder aanloop, in een hartverscheurend gejank uit. Onbedaarlijk!

Er was geen houden meer aan. 

De trotse, zelfverzekerde Gerard de Wit lag schokschouderend te verdrinken in zijn nieuwe verdriet. 

Het was werkelijk niet om aan te zien. Geen mens zou zo’n veelvoud van met elkaar botsende emoties in het gareel kunnen houden. Verdriet, zorg, hartenpijn, zelfverwijt, kwaadheid, angst. Bestaan er überhaupt nog meer gevoelsgebieden? 

Swillen brak zijn vragenvuur af en zei met een kort handgebaar: “Peter, haal even wat water”, waarop Gaastermans als een pijl uit een boog wegstoof, blij dat hij bevrijd was uit de situatie. Al was het maar voor even. Gelukkig dacht hij zelf al niet meer aan de opmerkingen die hij eerder over Gerard en zijn dochter had gemaakt. 

Na een paar minuten, een slokje en wat woorden van begrip van Wijnand, had Gerard zijn gemoed weer een beetje bij elkaar kunnen rapen. 

“Goed,” zei Swillen, “dat is het dan. Belt u mij nog even met de antwoorden die ontbreken, zodat wij over een compleet beeld kunnen beschikken? Oh ja, over beeld gesproken. Zou u ons ook een recente foto kunnen bezorgen?” 

Gerard en Wijnand knikten allebei tegelijk. 

“Mooi,” vervolgde Swillen, “dan hebben we alles… 

Goed heren. Ik beloof u dat wij ons best zullen gaan doen, maar ik moet u er ook bij vertellen, dat ook wij niet kunnen toveren. 

Tot ziens! Wij houden elkaar op de hoogte.” 

Buiten aangekomen spraken wij nog kort even met elkaar, om daarna in de auto van Wijnand te stappen die mij eerst naar mijn kantoor bracht, daarna Gerard naar huis, waarna hijzelf terugkeerde naar de zaak. 

Het was intussen middag geworden, maar van Marijke nog steeds geen teken.

36

Het was die middag bloedheet in het ‘penthouse’ van ‘Le Roy Projectontwikkeling & Makelaardij.’ Maar ook nu liet de oude eminentie zich niet kennen. Hij hield zijn colbert aan, keurig dichtgeknoopt en natuurlijk, die onafscheidelijke stropdas vast getrokken om zijn strot. 

Hoe vaak zouden werknemers niet stiekem ervan gedroomd hebben om dat ding beet te grijpen en het nóg vaster te trekken, zodat de bejaarde tiran geen lucht meer zou krijgen? 

Titus bleef altijd in de plooi en dat verwachtte hij ook van de overige werknemers. 

Als je het Le Roy-cultuurtje van buitenaf bekeek, dan zag je een overgeformaliseerd strafkamp. 

Pure ambtenaritis, zinloze etiquette. 

Dan zag je een soort ministerie van dictatoriale zaken. Een statig gebouw, waarop een ronde koningskamer, met daaronder een aantal etages, die tot in de laatste hoek waren gevuld met volgzame jaknikkers. Een gezond bedrijf, dat wel, maar met een overbodige organisatie en een volstrekt zinloze hiërarchie. 

Een merkwaardige ‘contradictio in terminis’, maar het was in de loop van de decennia zo gegroeid onder de almachtige handen van de ‘oude jonkheer’, om er nóg maar een te noemen. 

Zoals dus bepaald, zou Titus de plannen samen met Diederik doornemen. Maar bij de firma Le Roy werkte dat anders. 

De stukken lagen keurig uitgespreid op de schrijftafel van de oude chef. Aan de andere kant van het bureau zat De Zwart met zijn braafste tronie te luisteren naar wat Le Roy er allemaal van vond. Hij hoefde alleen maar op de woorden en de bijbehorende lichaamstaal van zijn baas te letten. Zei Titus “ja”, dan moest je naar voren knikken en als hij “nee” zei, naar links en naar rechts. Dit soort momenten van ‘topoverleg’ zouden inspannend moeten zijn, want dan werd er daadwerkelijk beleid gemaakt. 

In werkelijkheid was dit echter de meest saaie vertoning die er maar voor te stellen was. Braafzitten, goed luisteren en uitsluitend de kleine hersenfuncties gebruiken die beurtelings de twee schakels van de nekwervel activeren die de bewegingen van het ‘ja’ en ‘nee’ knikken faciliteren. Atlas, draaier. Draaier, atlas. Atlas, draaier. Draaier, atlas…

Daarnaast moest je goed letten op het moment dat de baas zei dat je kon gaan. Dan moest je niet blijven zitten, dan moest je opveren. Dan moest jouw ingehouden ambitie ervan afdruipen. Voor de rest was het vechten geblazen, vechten tegen de slaap. Diederik was echter wakker deze middag. Hij was superalert, want hij had een plannetje in zijn hoofd waar hij het meest geschikte moment voor moest kiezen. 

Titus van Rodenburgh Le Roy praatte, lamenteerde, redeneerde, kraakte van alles en nog wat af, maar keurde uiteindelijk toch alles goed, zij het met het gebruikelijke ontevreden gezicht. 

En tegen het einde van zijn onemanshow, kwam het argument van Chiel Wagemans ter sprake. De onderbouwing van het plan om Twan vervroegd te bevorderen. 

Le Roy had er de logica van ingezien, maar had wel nog even wat moeite met het financiële gevolg hiervan. Bij een promotie werd natuurlijk ook een salarisverhoging verwacht en dat kostte meer geld dan voorzien. Wagemans was echter niet gek. Hij kende de ‘patriarch’ als geen ander, zodat hij deze valkuil keurig had omzeild. 

De heer A. de Lindt, zo stond er omdat Twan eigenlijk Antoine heette, zou eerst nog een paar maanden titulair directeur van Projectontwikkeling worden, om daarna pas effectief directeur te worden, inclusief het bijpassende salaris. De functionele bevordering was nodig omdat hij nu de algehele leiding over de ontwikkelingstak van het bedrijf zou krijgen. Chiel ging immers financiën doen. 

Toen Titus van Rodenburgh Le Roy op het punt stond om ook hiermee in te stemmen, verbrak Diederik de jaknikkerscode.

“Vergeeft u mij dat ik het zeg, maar ik ben het niet helemaal met u eens, meneer Le Roy. Er hebben zich namelijk een aantal incidenten voorgedaan die er op duiden, dat meneer De Lindt waarschijnlijk niet de geschikte persoon voor deze functie is. 

Als wij hem nu officieel benoemen, ook al is dat nog slechts titulair, dan kunnen wij niet meer terug.” 

De oude man rechtte zijn hoofd, de verbaasde uitdrukking op zijn gezicht versterkend, waarop hij sprak: “Wat zegt u mij nu, meneer De Zwart? Beweert u dat meneer De Lindt, volgens u, niet capabel is voor de functie waarvoor wij hem hebben geworven? U spreekt zichzelf tegen, weet u dat? 

U was het roerend met mij eens toen wij besloten om hem voor deze functie te ronselen en u was het ook eens met het uitgestippelde traject. Dat dit nu wat naar voren wordt geschoven, verandert hier echt niets aan.” 

Nu bevond Diederik zich op glad ijs, maar daar had hij rekening mee gehouden. “Eens!” zei hij, “helemaal mee eens, alleen heb ik een aantal zaken ontdekt die helaas in een andere richting wijzen. Hierdoor heb ik mij verplicht gevoeld om u hierop te attenderen. Ter onderbouwing hiervan, heb ik een aantal bewijzen verzameld die bedoeld zijn om ons voor de gevolgen van een verkeerde beslissing te behoeden.” Het duivelskind toverde prompt zijn zorgvuldig gesorteerde dossier tevoorschijn en begon de in elkaar geboetseerde argumenten behoedzaam op elkaar te stapelen. Diederik had zich verdraaid goed voorbereid, want het was een zorgvuldig bijelkaargeharkte verzameling van zwaar gemanipuleerde nepbewijzen. Le Roy bemoeide zich overal mee en hijzelf nam in feite alle beslissingen, maar hij kon natuurlijk nooit een compleet inzicht hebben in alle processen, zodat er altijd wel ruimte was te vinden om hem een gefakete situatie voor te spiegelen. Desondanks viel het niet mee om Twan als een miskoop neer te zetten, want de oude chef was natuurlijk lang niet achterlijk. Diederik liet Twan dan ook niet helemaal in de stront zakken en dat was ook niet nodig. 

“Ik heb meneer De Lindt,” zo sprak Diederik quasi-ernstig, “voor zijn nieuwe functie gewogen en hem te licht bevonden, kijkt u maar hier meneer Le Roy”. 

Diederik liet hem een aantal, aan Twan gepresenteerde probleemstellingen zien met daarnaast steeds een door Diederik doorgeschoven oplossing. 

Het is misschien wat ingewikkeld om uit te leggen, maar je kunt het zien als een aaneengeschakelde rij vragen van een ‘multiple choice test’ met daarachter de juiste antwoorden. Als je deze rij antwoorden, één of twee trapjes naar beneden schuift ten opzichte van de bijbehorende vraag, en je schuift de aan de onderkant wegvallende antwoorden door naar de bovenkant, dan heeft de invuller de test goed ingevuld terwijl de antwoorden tóch allemaal fout zijn… Jakkes! 

Waar het om ging, is dat De Zwart de hele boel had verdraaid en verschoven, waardoor er van Twans briljantie weinig over bleef.

Diederik mocht dan geen grootmeester zijn op het schaakbord van de ontwikkelingsbranche, hij was dat wel in het schimmenspel van verborgen belangen. Eígen belangen welteverstaan. 

Titus van Rodenburgh Le Roy keek in elk geval onthutst op van het betoog. 

“Merde!” Dit had hij in de verste verte niet kunnen bevroeden. Hij dacht na, hij dacht diep na, want hij kende De Zwart natuurlijk ook wel. Maar welke baat zou hij hier dan bij hebben? 

Als De Lindt zijn nieuwe functie goed zou invullen, dan zou De Zwart daar toch alleen maar voordeel van hebben. Dan zou hij toch een gedeelte van zijn verantwoordelijkheden in goede handen zien? Maar als De Zwart gelijk zou hebben, dan had hij inderdaad een probleem. Het moest dus wel kloppen. De Zwart was een egoïst en in dit geval was hij misschien bang dat hij Twans handje vast moest gaan houden. 

Dát moest het zijn. 

Le Roy was een snelle denker én een snelle beslisser. 

Als hij eenmaal richting had gekozen dan zou hij niet snel op zijn besluit terugkomen en dát wist Diederik. Hoe dan ook, de oude baas was overtuigd.

“Goed,” zei hij resoluut, “wij accepteren de plannen van meneer Wagemans, maar dan zonder de paragraaf die over de versnelde bevordering van meneer De Lindt handelt. Geef mijn beslissing door aan meneer Wagemans want hij is de aangewezen persoon om dit mede te delen aan meneer De Lindt. U kunt gaan”. 

Diederik kon zijn oren niet geloven. Dit was toch wel héél gemakkelijk gegaan. Zijn plannetje was gelukt!

Hij had Twan, méér dan fantastisch, bij zijn ballen. 

Kijk! dacht de rat, Zo speelt men hier met studenten! 

Zo komt men er gevoeglijk achter met wie er hier te spotten valt en met wie niet. 

Twan had hem het goedkope appartement voor zijn stiefdochter door de neus geboord en kreeg daarvoor nu zijn trekken thuis. Intuïtie bestaat dus, want Chiel Wagemans was er geenszins gerust op geweest toen Le Roy aankondigde, dat hij alle plannen met Diederik zou bespreken. Chiel had iets onbehaaglijks voorvoeld en er zou al snel blijken dat deze buikjeuk, waarlijk een voorspelling had aangeduid.

37

Diederik de Zwart stapte door het gebouw met de statigheid van een haan die zojuist alle kippen van het hok had bevrucht. 

Maar dat had hij al eens eerder gedaan. 

Nee, nee, geen kippen…, maar op deze manier rondgelopen. 

Toen had hij zijn keutel in moeten trekken, maar dat was hij alweer vergeten. 

Opnieuw keek hij de wereld in alsof hij zojuist het hele vermogen van het geslacht Van Rodenburgh Le Roy had geërfd. 

Stap, stap, stap, het vergiftigde dossier, ofwel het corpus delicti, stijf onder zijn oksel geklemd. 

Hij had het dus wéér geflikt, de schooier. 

Bij de deur van het kantoor van Chiel zei hij: “Wagemans, komt u even mee?” 

Met zichtbare tegenzin liet Chiel zijn vulpen uit zijn handen vallen om achter ‘klootmans’ aan te schuifelen. Die kriebel in zijn buik manifesteerde zich opnieuw, maar nu nóg nadrukkelijker. Het was alsof hij wist dat hij zo aanstonds weer naar een onaangename verrassing mocht luisteren. 

En ja hoor, Diederik liet er geen gras over groeien. Terwijl hij zijn map in een bureaula deponeerde, wees hij naar een stoel en zei: “Chiel, jouw plannen zijn goed ontvangen, alleen die naar voren gehaalde promotie van Twan heeft het niet gehaald.” 

“Wat?” kokhalsde Chiel. 

“Wacht nu maar even, want het wordt nog erger,” sloot Diederik meteen aan, “meneer Le Roy ziet die hele bevordering niet zitten. Hij vindt dat Twan te licht is voor de functie.” 

Chiel was perplex. 

“Hou toch op man! Die vent is beter dan ik! Hoe komt die ouwe bal gehakt dáár nu weer bij?” Waarop Diederik schijnheilig antwoordde dat hij dit ook niet wist. Hij had zijn uiterste best gedaan om de chef op andere gedachten te brengen maar dat was, zoals bekend, vergeefse moeite geweest. 

Hij adviseerde Chiel om zich niet op te winden over zoiets onomkeerbaars als een beslissing van ‘koning’ Titus, waarop Chiel nóg woedender werd. 

“Doet die ouwe knar nu alsóf, of is hij écht onnozel geworden? Het wordt nu toch eindelijk tijd dat die man zich eens uitgebreid laat nakijken.” 

Diederik bleef echter rustig. Hij liet het ballonnetje op zijn gemak van muur tot muur razen totdat de lucht er helemaal uit was, want dan hoefde je er niet achteraan te hollen, dan kon je het zo oprapen. De lucht ging er echter niet uit en al helemaal niet toen Diederik er nog aan toevoegde dat Chiel het was die dit maar even uit mocht gaan leggen aan Twan. 

“Nu geloof ik dus dat je helemaal betoeterd bent geworden”, smeet Chiel door het kantoor. “Dat die ouwe kneus dat dan óók maar zelf doet. Jullie bekijken het maar! Adieu!” 

Wagemans stormde het kantoor uit. De stoom kwam bijna letterlijk uit zijn neusgaten en dat was behoorlijk ongewoon want Chiel was van nature een relaxte vogel die het inmiddels wel zo’n beetje gezien had. Dat was ook de reden geweest dat hij had besloten om vervroegd uit te treden. Een andere reden kon niet bestaan, want de oude ‘patriarch’ had helemaal niets op met riante pensioenregelingen en al helemaal niets met zo’n nonsens-gedrocht als het zogenaamde prépensioen. Een mens behoort gewoon dóór te werken totdat hij er dood bij neer valt. Wat dat betreft was Titus al aardig op weg om het goede voorbeeld te geven. Daar kwam nog bij, dat dit peperdure arbeidsvoorwaarden waren die niets opleverden voor het bedrijf. 

Chiel was dus des duivels. Niet te temmen. Hij struinde dan ook briesend zijn eigen kantoordeur voorbij, om regelrecht door te stormen naar het ‘walhalla’ van Titus. 

Bij diens deur aangekomen, klopte hij nog wel, maar dat was meer door de macht der gewoonte dan uit beleefdheid geweest. Titus keek dan ook verstoord op toen hij de rood aangelopen Wagemans in de deuropening zag staan. 

“Wat kan ik voor u doen meneer Wa…?” 

“U kunt mij uitleggen waarom De Lindt opeens niet meer voldoet?” waagde Chiel het om de oude patroon te onderbreken. “Heeft meneer De Zwart u dat dan niet uitgelegd?” vroeg Titus met behoud van autoriteit. 

“Jawel,” zei Chiel, “maar die heeft mij niet overtuigd”. 

“Oh nee…?” pareerde Titus. “Dat ligt dan niet aan mij! U heeft zich dus in de deur vergist.” 

Chiel wilde zich echter niet uit het veld laten slaan en begon te ratelen over zijn plan, de kwaliteiten van Twan, de truc met de titulaire benoeming vooraf om de gebudgetteerde loonkosten niet te overschrijden en zo verder. Totdat Le Roy hem onderbrak met de meest hautaine vraag die er bestond: 

“Stop met kakelen meneer Wagemans, want ik zit niet te wachten op uw argumentatie. U hoeft mij maar één vraag te beantwoorden. Zegt u mij. Wat is er mis met mijn beslissing? Nou? Meneer Wagemans?”

Chiel stond als in beton gegoten. Wat was dat? Vroeg dat oude zwijn werkelijk wat er mis was met zijn beslissing? 

Alles! Alles was er mis, maar dat kon Chiel niet uit zijn keel krijgen. Niet omdat hij daar te laf voor was, want dat wás hij niet. Deze vraag rolde met zo’n enorm dogmatisme van Le Roys troon dat de weerstand van Chiel in één klap verpletterd was. Met een ongelovige blik in zijn ogen keek hij de chef nog een seconde aan, draaide zich daarna om en liep weg. Als een overwonnen kampioen. Titus hield zijn blik nog even op de afdruipende man gericht en ging toen onverstoorbaar door met zijn werk.

38

Wijnand was alweer een tijdje terug op kantoor. Hij had het zwaar. Zijn colbert lag opgefrommeld over een van de stoelen, zijn attachékoffertje stond nog onaangeroerd tegen de zijkant van zijn bureau en hij zat met zijn geopende hemd en losgetrokken stropdas te puffen boven een kolossale stapel nog te controleren transacties. 

Hij las, hij cijferde, hij bladerde, maar de materie drong op geen enkele manier tot hem door. Hij zat te smelten van de hitte, zijn gekneusde rib speelde hem parten, zijn darmen protesteerden en zijn hoofd worstelde met de ervaringen van de ochtend. 

Marijke, jezusmina, Marijke, wat kan er toch gebeu…? 

“Waar heb jij de hele morgen uitgehangen?” 

Wijnand had niet eens gemerkt dat Twan de Lindt zijn kantoor was binnengekomen. Hij schrok van zijn stem, van de vraag die hem uit zijn gedachten rukte. Terwijl hij hem nog half verschrikt aankeek, maakte hij een krachteloos wegwuifgebaar en zei: 

“Hoezo? Heb ik iets gemist dan?”

“Nee”, antwoordde Twan en vertelde hem van de plannen van Chiel Wagemans en het daarin verwerkte voorstel om de afgesproken bevordering naar voren te schuiven. Ook haalde hij aan, dat het Diederik de Zwart was die de plannen op dit moment zat te verdedigen. De bedreiging die daarvan uitging, drong op dat moment niet eens tot Wijnand door. 

Niet dat hij niet luisterde of zo, maar de gedachte aan Marijke blokkeerde de hersenfunctionaliteiten en daarmee het vermogen om zich in te leven in het verhaal van Twan. 

Het gesprek kabbelde nog even voort totdat plotseling een totaal verfomfaaide Chiel in de deuropening verscheen. Hij stopte zijn handen in zijn broekzakken, leunde zwaar met zijn schouder tegen het deurkozijn en zei: “Nou? Wat denk je…? Wat dénk je, verdomme! Die kloothommel van een De Zwart heeft weer eens de hele boel verneukt. En ik wist het. Ik wíst het!” 

Twan en Wijnand keken hem verbaasd aan en zeiden in koor: “Wat wist je?” 

Chiel kwam verder de kamer in en plofte in een van de stoelen die voor het bureau stonden. Ook hij pulkte zijn stropdas los en knoopte zijn hemd open. Het was alsof de hitte nu pas vat op hem kreeg, want zijn hoofd begon plotseling de kleur van een overrijpe paprika te krijgen. 

“Tjonge jonge, het wordt écht tijd dat ik hier wegkom, voorgoed, want dit is het meest kloterige wespennest van het noordelijk halfrond. Schijtlijster Diederik heeft je genaaid Twan, charmant genaaid. Hij heeft de hele mise-en-scène zo gedraaid, dat jouw hele bevordering doodgewoon niet doorgaat.” 

Twan was te perplex om deze onheilstijding tot hem door te laten dringen, maar Wijnand reageerde meteen: 

“Hè? Wat zeg je?” 

Chiel zei dat hij het goed had gehoord. Twans bevordering zou niet doorgaan omdat er aan zijn geschiktheid werd getwijfeld, punt, uit, amen. Dit kon echter nooit een rechtstreeks idee van de oude eminentie zijn, want die had van meet af aan het plan opgevat om Twan door te laten stromen naar de functie van directeur projectontwikkeling. Sterker nog, hij had hem speciaal voor deze functie binnengehaald. Dit moest dus weer een product van Diederiks trukendoos zijn. Een andere oorzaak was niet te bedenken. 

Wijnand schakelde snel: “Tuurlijk…! De wraak van de zwarte handschoen. Jij hebt hem dat geintje met dat appartement geflikt Twan, zodat je hier dus op kon wachten.”

Twan kwam bij zinnen. Langzaam.

Had hij het goed gehoord? Had hij het goed begrepen? Was zijn aanstaande bevordering afgeblazen? Dat kon toch geen serieus verhaal zijn. Hij was vooral met dít vooruitzicht bij zijn vorige werkgever weggelokt. Het was gewoon ‘part of the deal’ geweest dus dat kon dan niet zomaar worden afgeblazen. Daar kwam bij dat zijn projecten stuk voor stuk volgens plan liepen. 

Nee, Twan had zijn zaken keurig op orde. Zijn reactie was dan ook logisch: “Hoe kom je bij die onzin, man? Je denkt toch niet dat ik me door zo’n kutverhaal uit het veld laat slaan hè?” 

“Niks geen onzin,” zei Chiel, “die oude knoepert daarboven, heeft mij zojuist in hoogsteigen persoon opdracht gegeven om je deze mededeling te doen omdat ik jouw hiërarchische chef ben.

Je kunt van mij aannemen dat je naar je loopbaan kunt fluiten, want dat ijskonijn is nog nooit op een van zijn beslissingen teruggekomen.” 

Twan rechtte zijn rug, keek zijn collega’s beurtelings aan en zei met een strijdbare blik in zijn ogen: “Oh nee? Moet je maar eens opletten. Ik zal dat oude monster een opfriscursus geven voor bejaarden die, na het geleidelijke uitkakproces van hun rotte, vermolmde hersenen, gedoemd zijn om na te moeten denken met hun eveneens afgeschreven prostaat.” 

Ojee! Twan was getergd. Een aangeschoten tijger. Dat dróóp ervan af. En dan kon je beter aan de kant gaan, want hij was een straffe argumentenmitrailleur. Als hij het op zijn heupen had, dan vlogen de feiten je om de oren, dan was er werkelijk geen houden meer aan. Toen hij echter aanstalten maakte om het kantoor van Wijnand te verlaten, greep Chiel hem bij zijn bovenarm. “Wacht even Twan, laten wij eerst even goed nadenken hoe wij dit het best kunnen aanpakken.” 

Wijnand viel hem bij. 

Zijn aangeboren afkeer van Diederik de Zwart wees hem vrijwel direct de weg naar een efficiënte tegenactie. 

“Het appartement! Natuurlijk! Dat is de sleutel man! Die affaire met het appartement voor zijn stiefdochter. Heb je daar de correspondentie nog van bewaard?” 

“Ja, die heb ik nog, hoezo?” zei Twan. 

Chiel knikte instemmend en stond op om de deur van het kantoor dicht te doen. 

Ondanks dat hij het verhaal van het appartement en de betrokkenheid van Diederik daarbij niet kende, vertrouwde hij volkomen op de vindingrijkheid van Wijnand. 

Ook hij vond daarom ook dat er eerst even rustig nagedacht moest worden over de te volgen strategie. De drie mannen kropen bijelkaar rond de tafel en begonnen aan het broedproces van een tegenaanval, want dáár waren zij het snel over eens. 

Géén protest, géén gejammer, maar een dikke, vette list die het beoogde resultaat niet zou kunnen missen. Buiten trilde de lucht van de hitte, het asfalt van de straten leek te verdampen. Binnen was het bijna zelfs dubbel zo warm, maar het driemanschap voelde er niets meer van. 

Diederik de Zwart dacht al dat hij gewonnen had en genoot alvast van zijn geniale doortraptheid. Het was hem gegund op dat moment, maar niet voor lange tijd want het was oorlog! 

Een paar kamers verderop zaten een paar generaals bij elkaar. Zorgvuldig een tactiek uit te denken om het zwijn ten val te brengen. Zij waren strijdbaar. Zij waren tot in hun voetnagels op revanche belust. 

“Wacht maar,” had Wijnand gezegd, “dat komt allemaal goed. Wij zullen hem mores leren. Mores con sores...”

39

“Pfff..., wat een dag”, zei Wijnand hardop toen hij tegen vijven naar huis reed. De complete film rolde nog een paar keren chronologisch door zijn besef en kwam, ondanks de schok over de geschrapte promotie van Twan, steeds weer tot stilstand bij Marijke. Hij had daarom het plan opgevat om de gebruikelijke gang naar het dorpscafé over te slaan om bij thuiskomst eerst even naar de overkant te gaan. 

Hoe zou het met die arme familie De Wit zijn? 

Die zouden intussen wel helemaal gek van ongerustheid zijn geworden, want hij verwachtte niet dat er al nieuws zou zijn. 

In dat geval zou Daantje hem wel gebeld hebben. 

Desondanks stelde hij bij aankomst de retorische vraag: 

“En? Is er nog nieuws over Marijke?” 

Gerard schudde zijn hoofd. 

De machteloosheid had hem gesloopt. Gerard was kapot. 

“En Anne? Hoe is het met haar?” vroeg Wijnand welgemeend, waarop Gerard hetzelfde reageerde. 

“Kan ik iets doen?” vervolgde Wijnand, maar ook daarop maakte het hoofd dezelfde beweging. 

Hoe graag Wijnand ook wilde helpen, hij wist werkelijk niet waarmee. Hoe graag hij iets zinnigs wilde zeggen, maar hij wist evenmin wat. 

“Ik ga eerst even naar Daantje”, zei Wijnand in al zijn hulpeloosheid. “Zeg Anne gedag van mij, dan kom ik straks nog even voorbij”, waarop hij zich omdraaide en met stappen van tachtig kilo per stuk de straat over stak. 

Wat een drama was dat toch. Wat een verschrikkelijk drama. 

Daantje stond in de keuken, met haar onderlijf tegen het werkblad van het aanrecht geleund. Met haar hoofd naar beneden gebogen, zodat de naar beneden hangende haarstrengen haar gezicht voor het grootste gedeelte bedekten. Zij stond het avondmaal voor te bereiden. Toen Wijnand binnenkwam, begroette ze hem kort, maar zei verder niets. Het duurde even voordat Wijnand merkte dat Daantje zich anders gedroeg dan normaal. Nadat hij eerst iets gemakkelijks had aangetrokken, informeerde hij voorzichtig: “Is er iets, Daan?”

Geen antwoord… 

“Hé joh, wat is er aan de hand?”

Geen antwoord, totdat zij plotseling met een venijnig gebaar haar handen leeg gooide en zei: “Wijnand, ik geloof dat ik ernstig in de fout ben gegaan. Ik moet je een geheim verklappen.” 

Daantje draaide zich om en diste het hele verhaal op. 

Zij vertelde van het bezoekje van Marijke, van haar verliefdheid, van de Italiaan, diens leeftijd en alles wat haar nog meer te binnen schoot. 

“Ik had er meteen al iets van moeten zeggen toen wij die avond bij Anne er Gerard op bezoek waren. 

Maar ik had Marijke beloofd, dat ik niets aan haar ouders zou vertellen omdat zij bang was dat deze de relatie onmiddellijk af zouden keuren. Ik heb déze afspraak, verdorie, zwaarder laten wegen dan het wanhopige beroep dat de De Wits op mij deden. Was ik maar niet zo stom geweest, dan hadden wij wellicht erger kunnen voorkomen. Nu is het echter te laat. Nu heeft het geen zin meer om ermee voor de dag te komen, want het kwaad is inmiddels hartstikke geschied.” 

Het huilen stond haar nader dan ooit en het schuldgevoel droop van haar gestalte af. 

Wijnand bleef echter rustig. Een soort tweede natuur als er paniek was. 

“Tja,” zei hij, “het zou inderdaad beter zijn geweest als je er iets van gezegd had. Maar je kunt de klok nu onmogelijk nog terugdraaien. Kijk! Er is jou weliswaar een geheim toevertrouwd en daar heb jij je ook aan gehouden, maar er zijn grenzen. 

Deze situatie had een uitzondering welzeker gerechtvaardigd, maar je kon toen nog niet weten wat je nu weet, Daan. Het ís dus gewoon niet anders.” 

Wat góéd van Wijnand. Wonderwel had hij begrip voor de uitglijder van zijn lief. 

Daantje was echter nog niet op haar gemak gesteld. 

Haar wroeging reikte verder dan woorden konden dragen, want zij voelde een soort onvrijwillige medeplichtigheid die in feite te voorkomen was geweest. 

“Ik heb verzuimd om dóór te vragen. Ik heb mij in laten pakken door het deelgenootschap van een puberaal shitgeheim. Leuk vond ik dat, spannend, maar verder heb ik er niet bij nagedacht. En het ergste vind ik nog dat ik het heb nagelaten om naar de meest voor de hand liggende informatie te vragen.” 

Daantje wist dus helemaal niets van die Italiaan. Niet wie hij was, waar hij woonde, nee zelfs niet hoe hij heette. In de ban van het meidengekir, had ze eenvoudigweg geen acht geslagen op de dingen die nu dus enorm van belang zouden zijn. 

Op dat moment legde Wijnand gedecideerd zijn vinger op de zere plek. 

“Kijk niet om, Daantje. Wat van belang is dat je er nu wél mee tevoorschijn komt. Ik ga na het eten naar de overburen om hen te vertellen dat jij je iets herinnert over een Italiaan en zal dan aan Gerard voorstellen om dit aan de politie door te geven. Weet je zeker dat je niet meer weet dan wat je me zojuist hebt verteld?” 

Daantje schudde ontkennend haar hoofd en wendde zich weer naar het keukenblad om verder te gaan waarmee ze bezig was. Wijnand verdiepte zich in de avondkrant, zonder in zich op te nemen wat hij las. Later, tijdens de maaltijd, werd er nauwelijks gesproken, simpelweg omdat er niet veel te zeggen viel. Daantje en Wijnand doolden beiden rond in hun eigen gedachten. Daantje balanceerde tussen zelfbeklag en spijt terwijl Wijnand bijna schizofreen werd door de twee compleet verschillende problematieken van deze dag. De vlagen van het ene, buitelden over de flarden van het andere verhaal, waarbij zelfs de soorten van beleving, compleet haaks op elkaar stonden.

De geannuleerde opwaardering van Twans functie kende trillingen van goede hoop, van een vooraf al geslaagde complottheorie. Marijkes verdwijning daarentegen, maakte alleen maar bange voorgevoelens los. Twee volledig onafhankelijk van elkaar gistende toestanden die zich over en weer in Wijnands denken aandienden. En daar onder zat nóg iets. Iets dat nu de boventoon niet kreeg, maar dat wel latent aanwezig was. 

En dan? Ja, dan nóg iets…

Om helemaal gek van te worden. 

“Kom,” zei Wijnand luchtig, nadat hij zijn mond had afgeveegd, “we gaan maar eens aan de overkant kijken”. Met ‘we’ bedoelde hij waarschijnlijk zichzelf én zijn gedachten, maar het kon ook dat hij zich gewoon vergiste door de zich voortdurend afwisselende beeldspartelingen in zijn hoofd. 

Door deze uitspraak had hij in elk geval richting gekozen, waarmee een voorlopig einde was geforceerd aan de tijdelijke evenwichtstoornis in de, op dit moment, geactiveerde fragmenten van zijn relativeringsvermogen. 

“Vind je het erg dat ik niet mee ga?” had Daantje gezegd toen Wijnand van tafel ging om naar hun overburen te gaan. “Ik weet werkelijk niet hoe ik mijn stomme fout moet verklaren. Doe jij dat maar, jij weet je er wel uit te redden.” 

“Het is al goed”, zei Wijnand bemoedigend tegen de hulpeloosheid van het moment, waarna hij de deur behoedzaam achter zich dichttrok.

Anne en Gerard de Wit zaten als twee kleumende vogeltjes naast elkaar op de zitbank. 

Ze waren allebei lijkbleek. En aan hun houding was de diepe wanhoop duidelijk af te lezen. Waarschijnlijk hadden ze de hele dag zo gezeten. En maar wachten…

Wachten, wachten en nog eens wachten, zonder dat ze verder iets konden doen. 

Afschuwelijk! 

De spanning was met de minuut verder opgelopen. 

Wat zou er zich in die arme hoofden afspelen? 

Wijnand koos de fauteuil die recht tegenover de bank stond en keek enkele ogenblikken van Anne naar Gerard en omgekeerd. 

Het was Gerard die de stilte doorbrak. 

“Tja, daar zitten we dan. Wij weten echt niet wat we moeten doen, Wijnand. Wat kan er toch met ons kind zijn gebeurd? Ze zou nooit zomaar wegblijven… 

Dat heeft ze nooit gedaan, dus moet er iets ergs aan de hand zijn, maar wát in godsnaam?” 

Wijnand gaf geen antwoord. Hij dacht na. Hij zocht naar een manier, naar woorden om de informatie van Daantje zo te formuleren, dat haar verder geen blaam zou treffen. Toen hij aanstalten maakte om iets te zeggen, werd de aandacht opgeëist door het rinkelen van de telefoon. Gerard schoot zo snel uit zijn startblokken, dat hij bijna uitgleed door het wegschuivende vloerkleed. 

“Ja, met De Wit… Wat zegt u? Alstublieft mevrouw, we hebben wel iets anders aan ons hoofd!” Met dit laatste woord knalde hij de hoorn terug op het toestel. “Weer zo’n klote enquête! Om gék van te worden!”

Ja natuurlijk, elke keer als de telefoon rinkelde, was er een kort moment van hoop. Hoop op nieuws, goed of slecht, maar in elk geval een verklaring voor het knagende raadsel. 

“Luister,” zei Wijnand op sussende toon, “zo’n mens kan dat niet weten. Die doen gewoon hun werk… 

Maar ik heb iets anders. Daantje en ik hebben het hele verhaal nog eens doorgenomen en daarbij kwam Daantje met een opmerking van Marijke waar zij in eerste instantie geen acht op heeft geslagen, maar waar wij nu toch eens even goed over moeten praten. 

Het gaat om het volgende. Daantje meent zich te herinneren dat Marijke zich een tijdje geleden iets heeft laten ontvallen over een soort liefdesrelatie.” 

“Wat?!” brulde Gerard, “daar weten wij helemaal niets van! Of jij wel Anne?” 

En terwijl Anne van ‘nee’ schudde, kwaakte Gerard: “Waarom heeft zij ons daar nooit iets over verteld?” 

“Weet ik niet,” zei Wijnand, “maar daar gaat het nu niet om. Waar het wél om gaat, is dat dit misschien belangrijke informatie voor de politie kan zijn, want ik vermoed dat er nieuwe antwoorden achter deze relatie schuilen. Denk maar eens aan het sterk veranderde gedrag van Marijke en de manier waarop ze zich soms uitdoste.” 

Annes bange blik maakte plaats voor een gezichtsuitdrukking, die zowel zorg als verbazing verraadde. Gerard wierp zijn armen in de lucht en stond op het punt om voort te jammeren over zijn onwetendheid, over het gebrek aan vertrouwen en weet ik wat nog allemaal, maar Wijnand liet dat niet toe. 

Nogal gebiedend zei hij: “Stop eens even Gerard! Bewaar dat maar voor later! Ik wil even wat dingen met je afstemmen. 

Ik stel voor, dat Daantje en ik naar het politiebureau gaan om deze nieuwe informatie met de brigadier te bespreken. Daantje neem ik mee, omdat zij de vragen van die lui beter kan beantwoorden dan ik. Zij is de enige aan wie Marijke dit verhaal heeft toevertrouwd. Jullie kunnen natuurlijk het beste hier blijven voor het geval dat er nieuws uit een andere hoek komt.” 

Gerard wilde nog even protesteren, maar Wijnand was hem voor: “Je wilt Anne nu toch niet alleen laten, hoop ik.” 

Dat was voldoende. 

Gerard knikte geforceerd begripvol en daarmee was de kous af. Typisch Wijnand. Zonder het eigenlijk te willen, nam zijn natuur de leiding. Kort, helder en zonder ruimte voor discussie. 

Na nog een korte, bemoedigende blik in de richting van Anne, vertrok Wijnand om Daantje op te halen. 

“Ik hou jullie op de hoogte.” 

Wijnand was tevreden. Daantjes misser had niet tot verwijten geleid, maar tot actie. 

Mooi zo!

Toegegeven, de nieuwe informatie was summier, want wat heb je nu aan een vermoedelijke omgang met iemand van wie je niet méér weet dan dat hij Italiaan is en dertig jaar oud? Geen naam, geen adres, geen beroep, niets dan het land van afkomst, geslacht en leeftijd. Bitter weinig, maar in tijden van nood kan weinig soms veel zijn. Voor Anne en Gerard in elk geval. Elk sprankje licht geeft weer wat houvast en leidt de aandacht tijdelijk naar een gevoel van hoop. Wijnand was er zelfs in geslaagd om Gerard thuis te laten. Op deze manier werd er mooi voorkomen dat hij onnodig geconfronteerd zou worden met eventuele details die hem nóg verder van zijn stuk zouden brengen én er zou natuurlijk iemand bij Anne zijn.

40

Swillen en Gaastermans wilden net het politiebureau verlaten toen Daantje en Wijnand arriveerden. 

Hun dienst zat erop. 

Toen Wijnand vertelde wat zij kwamen doen, namen de rechercheurs hen mee om de nieuwe informatie te registreren. 

Daantje meende in de houding van de mannen enige tegenzin te bespeuren en daar ergerde zij zich aan. 

Moet je toch kijken. Ondanks dat de familie De Wit zwaar in de knoei zat, overheerste hier een typisch geval van botzakkerij, van een verstoord gewoontepatroon. De heren waren natuurlijk bang dat hun prakje koud werd en dat was toch wel zo ongeveer het belangrijkste wat een mens bezighoudt, nietwaar? 

“Gaat u zitten”, zei Swillen mechanisch. “Wat heeft u dan nog ontdekt?” 

Wijnand vertelde van de Italiaan en Swillen stelde nog wat vragen. Gelukkig begreep ook hij dat Daantje in eerste instantie geen acht op Marijkes relatie had geslagen. 

“Ik weet het,” zei Wijnand, “u zult hier niet veel aan hebben, maar ik vond het toch nodig om u dit te vertellen”. 

Petertje Gaastermans vond dat het tijd werd dat hij ook iets zei, dus herhaalde hij nog maar eens Wijnands woorden. 

“Inderdaad, meneer Stempelman, hier hebben wij niet veel aan, maar u heeft het goed bedoeld.” 

Swillen was het hier duidelijk niet mee eens. Overduidelijk zelfs, want hij liet Gaastermans wel uitspreken, maar wel met een nadrukkelijk geïrriteerde trek op zijn gezicht. 

Met zijn: “Oh nee? Hebben wij hier niet veel aan?” zette hij de jonge politieman dan ook aardig te kakken. 

Tactloos! Zoiets moet je dus nooit doen. Dat is gênant en het ondermijnt ook nog eens het stukje gezag dat vooral voor beginnende agentjes onontbeerlijk is.

Zo zie je maar dat Swillen, ondanks zijn ervaring, toch ook zijn beperkingen had. Het zou hem eens gezegd moeten worden, dan had hij er misschien iets aan. 

In die zin, dat hij zo’n corrigerende opmerking alleen van een meerdere zou accepteren, want zo gaat dat nu eenmaal in de hiërarchie van het korps. 

“Wat dan?” vroeg Peter Gaastermans verbaasd. “Wat hebben wij eraan dat het meisje een scharrel had met een Italiaan van dertig, brigadier?” 

“Véél Peter, misschien wel meer dan je in eerste instantie zou vermoeden. Denk maar eens na… 

Als mejuffrouw Marijke de Wit na een paar dagen nog steeds niet gevonden is, dan zou die Italiaan haar toch ook moeten gaan missen. Welnu, dan zou hij zich toch moeten gaan melden. Is het niet bij ons, dan toch wel bij haar ouders of bij haar collega’s van de stomerij. Met deze informatie kan het dus twee kanten op gaan. 

Óf de man duikt op, zodat hij ons misschien verder kan helpen, óf hij duikt niet op, maar dan weet je bijna zeker dat hij er iets mee te maken heeft. Wij weten nu in elk geval dat wij niet alleen uit moeten kijken naar Marijke, maar ook naar deze man. Snap je dat?” 

Peter kreeg een rood hoofd. Gelukkig viel dat niet zo op want de kop van Swillen was in onopgewonden toestand tien keer roder dan bij ieder ander in gevallen van het allergrootste blijk van schaamtegevoel. 

Swillen stond op en gaf Daantje en Wijnand een hand met de woorden: “Dank u wel mevrouw, meneer. 

Wie weet, misschien zijn we weer een klein stapje verder… Goede avond.” 

41

De volgende ochtend kwam Wijnand pas tegen elven op kantoor. Hij had een opdracht buitenshuis vervuld waarmee hij de patroon vrijwel zeker aangenaam zou verrassen. Ondanks zijn sores met de ellende van zijn overburen had hij weer eens een mooie list bedacht. 

Ik kan het weten, want ik maakte deel uit van zijn plan. 

Gewapend met de mooiste tekening uit het archief van de firma, waren wij samen naar de voormalige chirurg getogen. Het was een driedimensionaal plan van een schitterende villa die omringd zou gaan worden door een parkachtige beeldentuin. Een stuk architectuur van wereldniveau. Ondanks dat ik advocaat was, en dus best mijn woordje kon doen, werd ik opnieuw meegetroond om niets anders te doen dan te zwijgen. 

“Je hoeft niets te zeggen,” had Wijnand tegen mij gezegd, “ik heb je alleen maar nodig als getuige”. 

Wijnand diste een verhaal op om kippenvel van te krijgen. 

Hij vertelde dat hij al twee keer naast een ideaal perceel had gegrepen om zijn droomhuis te bouwen. Ook had hij geprobeerd om de oude meneer Le Roy te bewegen om zijn grond aan hem te verkopen, maar die wilde er pertinent niet van weten. Hij had gezegd dat het niet persoonlijk was, maar dat hij niet wilde dat er nog rond zijn landgoed gebouwd zou worden. Nu Wijnand echter gehoord had dat de chirurg het weiland had kunnen verwerven, moest hij een ultieme poging wagen om er alsnog van in het bezit te komen. Hij was bereid om tien procent meer op tafel te leggen dan de prijs die de chirurg had betaald. Daarnaast zou het huis van de chirurg aanmerkelijk in waarde stijgen omdat de straat, door de realisatie van het plan, compleet bebouwd zou zijn met de allermooiste huizen van de hele omgeving. Dat de brave man op deze manier de oude Le Roy nog eens extra voor zijn hoofd zou stoten, hoefde Wijnand niet eens te zeggen, want dat was tijdens het gesprek zo ongeveer het enige waar de chirurg nog aan dacht.

Zoals zo vaak kreeg Wijnand zijn zin, want al binnen een halfuur zaten wij een provisorisch voorlopig koopcontract op te stellen dat al vóór de tweede kop koffie getekend werd. 

“Joep, je bent alweer eens een keertje bedankt”, zei Wijnand toen hij mij bij mijn kantoor afzette. “Als ik ooit wat voor je terug kan doen dan………” De rest hoorde ik niet meer omdat ik toen al de autodeur achter mij dicht had geslagen. Ik hoefde het vervolg ook niet te horen want mijn vliering lag inmiddels vol met bedankjes van Wijnand. Het maakte me ook niets uit, want hij was zelf ook iemand die altijd klaar stond om anderen te helpen. 

“Dag meneer Le Roy”, zei Wijnand toen hij de ‘hemel’ binnenstapte. “Ik heb een machtiging van u nodig. Voor bij de notaris.” 

De oude eminentie zat, zoals altijd, kaarsrecht op zijn met kalfsleer beklede bureaustoel. 

Enigszins geërgerd bitste hij: “Wat zegt u, meneer Stempelman? U heeft een machtiging nodig? Mag ik dan ook weten wat u namens mij wilt gaan ondertekenen?” 

“Zeker wel”, zei Wijnand potsierlijk. “Op dit moment ben ik de juridische eigenaar van de kavel die uw zoon aan de chirurg heeft verkocht. Ik heb die machtiging dus nodig om er voor te zorgen dat het perceel weer op uw naam komt.” 

“U heeft de grond terug weten te krijgen?” zei Le Roy. 

“Maar…, daar had u toch opdracht voor gegeven”, antwoordde Wijnand zo onnozel mogelijk. 

De oude ‘patriarch’ ontstak kortstondige in een hevige vreugde die hij, voor de tijd dat het duurde, ditmaal niet kon verbergen. Daarna klom hij weer terug in zijn magistrale rol en ondertekende de toegeschoven machtiging met de welgemeende woorden: “Goed werk, meneer Stempelman.”

Zo! Wijnand kon voorlopig niet meer kapot bij de chef en dat kwam hem verdomd goed uit.

De affaire met de auto was hiermee geschiedenis, maar hij had dit ook nodig om een goed uitgangspunt te hebben voor de uitvoering van het strijdplan dat hij met Chiel en Twan had bekokstoofd. Het ging hierbij dan wel om de positie van Twan, maar ook dat vond Wijnand belangrijk. Twan was zijn vriend en die koeienkop van een De Zwart zou eindelijk maar eens definitief onderuit gehaald moeten worden. 

‘Koeienkop’ was trouwens een scheldwoord dat Wijnand wel vaker gebruikte als het om Diederik de Zwart ging. 

“Je ziet gewoon aan die man dat hij gewend is om gedachteloos door het weiland te kuieren en, van tijd tot tijd, aan een zoutblok te likken”, zei Wijnand er dan bij. Hij had gewoon een bloedhekel aan die vent. Diederik was een doortrapte egotripper die niemand een succesje gunde en vooral Wijnand niet. Als er ook maar de kleinste kleinigheid te verzieken viel, dan was Diederik er als de kippen bij om het iemand zo lastig mogelijk te maken. Deze keer zou hij echter zijn trekken thuis krijgen. 

Bij die gedachte kostte het Wijnand de grootste moeite om de zelfrijzende voorpret op zijn plaats te houden. 

“Juich nooit te vroeg”, was immers een van de deviezen die hijzelf steeds aan zijn mensen voorhield. ‘Neem de tijd’, mag dan wel een cliché zijn, maar in gevallen, een waardevolle. Hij moest er gewoon voor zorgen dat tijd voorlopig zijn bondgenoot zou zijn. Tijd, de onverbiddelijke transportband die alle facetten van het leven naar ons toe brengt en van ons afvaagt. Die onze jeugd achter de horizon verbergt en onze sterfdag laat naderen. 

Op de keper beschouwd is het leven een wrange grap. Je wordt geboren als hulpeloos zoogorganisme dat alles nog moet leren. Dat zich in moet spannen om ooit maatschappelijk mee te kunnen tellen. Dat geacht wordt om zich voort te planten, waarmee eenzelfde cyclus wordt veroorzaakt, om uiteindelijk het onvermijdelijke verval te bemerken. 

Slijtage, ziekte, gebrek, dementie, dood. De zin van het leven? 

De echte zin? Zullen wij dat ooit weten? 

Je krijgt het geschonken door een toevalligheid van miljarden omstandigheden, maar ook met de garantie dat het je ooit weer af zal worden genomen. 

Voor altijd en eeuwig.

42

In feite onderscheiden wij drie soorten tijd. Niet alleen taalkundig, maar ook qua beleving. De toekomst is hiervan de meest bewolkte. Dat is de tijd waarop men zich verheugt, waar men voor vreest of waarvan men afwacht wat hij zal brengen. Dat is de tijd die nog geconsumeerd moet worden voordat deze wordt doorgeschoven als geschiedenis. Barstens vol vraagtekens, met als enige zekerheid, dat deze zich ooit daadwerkelijk aan zal gaan dienen. Van dichtbij of van veraf, van straks of van veel later. 

Verhullende schimmigheid. 

Dan de vervlogen tijd, de gepasseerde momenten, de dagen die voorbij zijn. Tijd van gewis, maar ook van onbesefte gevoelens. Verteerde tijd, die is ingeslikt zonder te proeven van onbewuste beleving. Wat hier vaak van rest, zijn slechts fragmenten van markante momenten die, in volgorde van beleving, jouw historie vormen, opgesmukt met verdorde liefdes, ingedroogd verdriet, gemiste kansen, gedegusteerd en ongedegusteerd geluk. Dit is de tijd waarin de weemoed gehuisvest is. Zichtbaar, voelbaar, ruikbaar, tastbaar en soms onderhuids meegedragen in de beide andere soorten van tijdsbeleving. 

De derde tijdsvorm is het ‘nu’. 

Dit is ontegenzeggelijk de belangrijkste, de intensiefste, de kwetsbaarste, de meest beïnvloedbare en de snelst vervlogene. 

Het is een zich razendsnel afspelend mathematisch momentenspel waarin de jongste achter ons liggende seconde onze geschiedenis tot nu toe completeert. ‘Nu’ is die éne tel, die in feite het huidige moment omvat, want tijdens de volgende seconde kan onze aorta ontploffen of laten wij een bloederige natte scheet die ons vertelt, dat het weldra gedaan kan zijn met de pret. Ongewis! Veel te vaak zitten wij de ‘nu-seconde’ te verpesten door er alvast afscheid van te nemen, in de plaats er ten volle van te genieten. Op een luttel geluksogenblik realiseert men zich zelden dat dit al ras verloren zal zijn. Meteen of snel daarna, geleend gevoelen, verbruikt geluk. 

Als bewust of onbewust beleefd moment.

Zo verging het ook Gerard de Wit die avond. 

Hij keek naar zijn lieve vrouw Anne. Het immense verdriet, de angst, het zelfverwijt, de onzekerheid, de pijn en het slaapgebrek, hadden haar tot op haar ziel gesloopt. Ze huilde vrijwel de hele dag. Zonder tranen, want die waren op. Anne was een wrak. 

Een wrak waarvan de oorspronkelijke schoonheid desondanks herkenbaar bleef. 

Gerard keek naar haar gezicht. Dat lieve gezicht waarop geen verdriet getekend mocht zijn. Anne was een dóór en dóór goed mens dat recht had op geluk en niets anders dan dat. 

Ooit was hij ziekelijk verliefd op haar geweest, vergroeid tot diepe liefde. Dit was tot het dagelijkse gevoelen gaan behoren. Soms keek hij stiekem naar haar om die liefde ook echt even vrijelijk in zijn buik te laten ravotten. Korte momenten die al snel overschaduwd werden door het besef dat hij haar op een dag kwijt zou raken, want de zeis van Magere Hein zou ook hen ooit weten te vinden. Ondanks dat Gerard zich hierbij nooit prettig voelde, kon hij niet ontkomen aan dit soort onbestuurbare meditaties. Hij haatte het, dat de momenten van geluksgevoel werden overvleugeld door de ongrijpbare ogenblikken van uitgesteld verdriet. Blijdschap struikelde over het uitgestoken been van de menselijke angsten en geluk buitelde over het in de verte naderend onheil. 

Zij hadden elkaar eeuwige trouw beloofd, maar dat woord is niet van toepassing op een mensenleven. 

Niets is immers zo eindig dan dat. 

Jammer eigenlijk dat onze soort weet dat zij doodgaat. 

Dieren niet. Die zijn er eenvoudig. En ze leven. 

Ze volgen hun instinct, doen wat hun driften hen ingeven en ze zijn simpelweg gelukkig. 

Gelukkiger dan mensen vanwege de ongecompliceerdheid van de dierlijke onwetendheid, niet geplaagd door hinderlijke kennis, door voorspeld ongewis en de nadering van verzekerd verdriet. In die zin zijn zij wezenlijk beter af dan wij, zodat zij het niet nodig hebben om een troostverhaal te verzinnen zoals het beloofde hiernamaals. 

Gerard keek naar Anne. Hoelang deelden zij elkaars leven al? 

Hij had met haar gevreeën. Soms van vreugde, van liefde, van geilheid, maar soms ook van twijfel of verdriet.

Anne was hier nooit zo uitbundig in geweest en nam ook zelden of nooit het initiatief. De plichtmatigheid waarmee zij zich overleverde, werd echter gecompenseerd door haar schoonheid, haar zachtheid en verhuld door de van adoratie bezeten Gerard. Het lot en de liefde hadden hen bijeen gebracht. Zij hadden een gemeenschappelijk leven opgebouwd, zij waren bij elkaar gebleven met Marijke als schitterende bloem op hun geluksverhaal. 

Marijke… Waar kon ze in godsnaam zijn? 

Wat kon er toch gebeurd zijn met hun kind? 

Opeens verkrampte zijn buik. Een afschuwelijke gedachte maakte zich van hem meester. Zou het dan echt zo zijn dat hij Marijke nooit meer terug zag? Zou het dus voortaan onherroepelijk leeg blijven in zijn hart? Het leek wel alsof zijn ingewanden onder hem uit zakten. Een compleet onwerkelijke werkelijkheid vulde zijn leegtegevoel. Hoe graag zou hij zijn dochter nog één keer in zijn armen sluiten. Had hij dat eigenlijk ooit wel gedaan? Zelfs dát wist hij niet meer. Blijkbaar had de verdoofdheid zijn vermogen om herinneringen op te roepen lamgelegd. Je kon zien dat ook Gerard leed. 

Hij en Anne, helemaal kapot, leeg, ten einde. 

Marijke… 

Was er maar nieuws. 

Elk nieuws zou inmiddels beter zijn dan dit. 

Elk bericht. Hoe lang duurde dit al? Hoe lang ging dit nog voortduren? Speelde tijd nog wel een rol?

43

Tijd had, als onverbiddelijke voortstuwer van de nimmer aflatende stroom van beleving, plotseling de neiging aan mij voorgeschoteld om dingen op te gaan schrijven. 

Eerst gebeurtenissen, maar daarna vooral gedachten. 

Al snel wist ik af te rekenen met de misvatting dat ik meende iets van mij af te schrijven. Welnee, ik schreef de dingen op om te bewaren, om niet te vergeten, om opnieuw te beleven en te begrijpen. 

Zo ben ik uiteindelijk van taal gaan houden. Langzaam maar zeker besluipt je het besef van de kracht van woorden, de kleur van het beweerde, door de volgorde van de gebruikte lettergrepen. 

Taal heeft mij wegen gewezen, verklaringen gegeven, heeft mij uitgescholden, gecomplimenteerd, geconfronteerd en mij zo op mijzelf geattendeerd. Woorden zijn het gereedschap geworden om uit te kunnen leggen wat ik bedoel en hoe ik tegen gebeurtenissen aankijk. Vaak wist ik door de taal mijn zin te krijgen en kon ik andermans meningen beïnvloeden. Woorden konden soms verklaren waarom ik mij gedroeg zoals ik deed. Een echte taalpurist ben ik zeker niet geworden, maar wel een dankbare gebruiker. De eerste neigingen tot mijn huidige taalfetisjisme dienden zich in feite pas laat aan. Uiteraard heeft men mij op de lagere school leren lezen en later ook hoe ik mijn reeds eerder aangeleerde spreektaal op kon schrijven. Dit proces ontzag niemand, het was de gewone gang van zaken. Daarna, op de middelbare school, was ik een modale middenmoter. Niet dat ik geen voorbeeldige leerling was. 

Oh jawel. Ik spijbelde nooit, maakte braaf mijn huiswerk en leerde keurig de verplichte weetjes uit mijn hoofd. Spieken deed ik alleen als de nood te hoog was en soms ook gewoon, om erbij te horen. Kortom, ik rolde zonder noemenswaardige hoogte- of dieptepunten door deze periode heen, met als bekroning een meervoudig gesigneerd pamflet dat ik al jaren kwijt ben.

Ik herinner mij dat ik een nipte voldoende scoorde voor het vak ‘moerstaal’. Genoeg, dat wel, maar geen uitgangspunt om verder als taalverrijker door het leven te gaan. 

Wanneer ik voor het eerst gevloerd werd door de almachtige pijn die onrecht veroorzaakt, staat mij niet meer bij. Wel weet ik nog, dat ik nog betrekkelijk jong was toen ik regelmatig gekweld werd door de onmacht die zich van mij meester maakte als ik ontdekte, dat mensen door anderen onterecht naar een kwaad daglicht werden gemanipuleerd. Het voelde dan alsof ik een levende egel had doorgeslikt, alsof ingeblikte woede zich met geen geweld bevrijden kon. 

Dit versterkte mogelijk de waarschijnlijkheid waarom ik rechten ben gaan studeren. 

Advocaat, dát wilde ik worden. 

Onrecht uitbannen, of beter gezegd, uitbénen. Dit is volgens mij dan ook de verklaring waarom ik dit beroep daadwerkelijk uit ben gaan oefenen, zonder het echt te exploiteren. 

Idealist? Waarschijnlijk! 

Tijdens mijn rechtenstudie ben ik in feite pas van de taal gaan houden. Bij het bestuderen van de arresten en het schrijven van de betogen heb ik de bepalende functie van het woord ontdekt en daarmee de taal als instrument. Nochtans ben ik geen taaljunk geworden, want zowel de rede- als taalkundige achtergronden kunnen mij nog steeds geen fluit schelen. Het was de ontdekking dat het recht volledig afhangt van de letters. 

Liefde op het tweede gezicht. 

Al naargelang je jouw eigen beperkingen inruilt tegen de mogelijkheden die een groeiende beheersing van de taal je biedt, ontstaat er een psychomotorische handeling in het hanteren van de beschikbare woordenschat. Nederlands is een heerlijke schrijftaal, maar tegelijk ook uitgeleefd tot een vertrappelde spreektaal. Vooral in het westen van het land moeten pure woorden plaats maken voor Engelse termen. Wat er vervolgens overblijft wordt verbasterd door de letters op te leuken, door ze anders uit te spreken dan bedoeld. En dat is hinderlijk. Verdomd hinderlijk en kwalijk bovendien. Hoofdzakelijk omdat dit nog het allermeest opvalt door de overbodige modewoordjes die door onzekere individuen worden aangegrepen om hun tekst belangrijker te maken. Met name gedurende de eerste jaren van het nieuwe millennium zijn mensen zich zo’n afschuwelijke onhebbelijkheid aan gaan leren. 

Een onnozelheid die epidemisch om zich heen greep. 

Het zogenaamde ‘zeg-maar-tijdperk’. 

‘Zij wonen in een huis met, zeg maar…(?), zo’n puntdak erop.’

‘Ik heb zojuist een paar nieuwe schoenen gekocht. Met van die naaldhakken, zeg maar…(?)’ 

Altijd weer ‘zeg maar’, en altijd te onpas. Het ergste is dat in die ergerlijke aangeleerde zinsnede van slechts twee woordjes tevens drie letters worden verkracht. ‘Segrg maaljl’. 

De ‘z’ is een ‘s’ geworden, de ‘g’ een krakende gorgel achter in de keel en de ‘r’ een klank die gevonden moet worden door de punt van de tong naar achteren te krullen, richting huig, zeg maar(?). Gek eigenlijk, dat in die verbasterde harde ‘g’ wél een echte ‘r’ doorklinkt. Het kan dus toch! Maar goed, die Engelsachtige ‘r’, die modieuze verkrachting van de oorspronkelijke functie, wordt soms zelfs op twee verschillende manieren uitgesproken binnen één woord, afhankelijk van de plaats waar deze letter staat. 

‘Rammelaar’, is zo’n voorbeeld. De eerste ‘r’ wordt nog redelijk normaal uitgesproken, of door sommigen licht rollend, maar kom aan, dat mag nog. Maar die laatste ‘r’, die gaat compleet ten prooi aan dat typische Gooise kunstmatig aangebrachte trekke-bekkie. Walgelijk! Puur logopedistenvoer, tenminste als zij zelf niet ook al verpest zijn. Handel! Voor al die KNO-artsen, die de kapotgerochelde strotten straks mogen transplanteren. 

Slechts zesentwintig letters telt ons alfabet en daarvan zijn er al diversen aan gort geremodelleerd. 

Weg! Verdwenen! Als aangeleerde rage of gekunsteld tijdverschijnsel uitgebraakt.

Strotschraperij, afgewisseld met tongkrullerij, vaak naar buitenlands voorbeeld, maar in elk geval niet passend bij onze taal. 

Een halve eeuw geleden zou de diagnose eenvoudig zijn geweest: Chronische bronchitis! 

De allerergsten zijn nog die modieus gekuifde gehaktballen, die hun onbenulligheid op een ergerlijke manier proberen te camoufleren, door er een gemaakt deftige spreekwijze op na te houden. Lege tekst, wat Engelse termen, afgedekt met een onzinnige container vol met overbodig verbaal, dat wordt afgebakken met de eerder genoemde letterverminkingen en erbij gesleepte stopwoorden. Bah, bah en nog eens bah! Meer dan afschuwelijk. 

Voor mij en voor ieder weldenkend mens behalve voor Wijnand want die beheerste de kunst om aan alles een extra dimensie toe te kennen. Een bruikbare welteverstaan. Hij had dit soort hooghartige floepers onmiddellijk door. Een van de vele sleutels tot zijn enorme galerij successen. Hij liet dit soort vermomde gajes gedwee opklimmen in hun vermeende synthetische belangrijkheid, om ze daarna tot niets te verkruimelen. 

Ook hij verfoeide deze verschijnselen, maar hij gebruikte dat. 

Hij liet ze begaan en wachtte op het juiste moment om hen totaal met de grond gelijk te maken. Hij had kennelijk een speciale antenne voor deze vorm van geforceerde dominantie. 

Hij voegde zich dan onmiddellijk in een ondergeschikte rol, liet het geacteerde imago van zijn opponent zover aanzwellen totdat het voorgespiegelde ei openbrak, om vervolgens appelmoes te maken van het uilskuiken dat daaruit tevoorschijn kwam. 

Ik was er vaak genoeg getuige van. Dat was pas echt smullen, want je kende de afloop al voordat de film was gestart. Wijnand kon dan zelf ook intens genieten als hij zo’n bekakte gorgelgeit af zag druipen. 

Heerlijk ook om eerst te herkennen dát er iets ontbrak, om daarna al snel te ontdekken wát er ontbrak. 

“Bekakt wordt altijd gehakt”, zei Wijnand dan met zijn vaste triomfatorblik. 

Je zag dat trouwens ook aan zijn team. Dat waren allemaal gewone, pientere kerels met frisse koppen waar uitsluitend mensentaal uit kwam. Geen kakpikkies, geen verwende apen, maar pure, hardhouten joepen die met de voeten muurvast in hun schoenen stonden. Natuurlijk had er wel eens een snelle flitser tussen gezeten. Maar deze vermeende snelheid gold dan uitsluitend voor het tempo waarmee Wijnand dit soort jochies in hun eigen zakmes liet lopen. 

“Weg ermee,” zei Wijnand dan, “mooi spul voor onze geachte concurrentie”. 

Tja, taal. Wie beheerst deze ooit helemaal? Ik niet, dat is zeker, ondanks de gegroeide relatie die ik ermee gekregen heb. 

Ik zie het vaak genoeg als ik mijn eigen schrijfselen herlees. 

Ik herken dan meteen de momenten waarop ik genadeloos uit de bocht vloog door de haast waarmee ik iets had opgeschreven. Niet door het tempo waarmee het bij me opkwam, dat niet. 

Maar wel de omvang van het verschil van snelheid tussen gedachte en schrijftijd. Opschrijven, gaat stukken langzamer dan de snelheid waarmee de over elkaar buitelende beelden zich onophoudelijk blijven aandienen. Op dit soort momenten breekt de hel los in mijn hersenpan. Dan schieten mijn bedenksels, de letters voorbij. Dan demarreren de emoties ver voor de beschrijvingen uit zodat ik tijdens het formuleren, het voortrazen van de argumentaties met geen mogelijkheid bij kan houden. 

Soms gaat dat zo snel, dat de zinnen vervagen voordat ik ze op kan schrijven, zodat zich een boosheid met het verhaal vermengt, ik een schuldige zoek… en denk te vinden bij de lezer van deze woorden. Het voelt dan alsof er sneller meegelezen wordt dan dat ik kan formuleren. 

Dat zijn de momenten waarop ik word afgeleid. 

Ik ontdek dan dat ik verklaringen zoek die buiten dit verhaal vallen, waardoor ik met de anonieme lezer in gesprek raak en vergeet om dóór te vertellen. Dat zijn zware ogenblikken. 

Dan voel ik de pijn van verdwenen zinnen. Het zeurende zeer van het kwijt zijn mengt zich dan met teleurstelling. 

Met de ontgoocheling die veroorzaakt wordt door de zich steeds weer herhalende confrontatie met de krapte in mijn ultra korte geheugen. Vermengd ook, met het definitief uit het zicht verdwenen gevoel van enkele seconden geleden. Vergeet niet, dat elke zin die vanuit het hoofd naar het papier vertrekt, plaats maakt voor een volgende. Dan is het oppassen geblazen. 

Oppassen voor het gevecht om de bijeengesprokkelde resten in gezochte woorden te vatten, waarbij de gevaren van vage vluchtigheid, plaats nemen in de ruimten van de zojuist leeggevallen gedachten. 

Dan herken ik de onbesuisdheid waarmee ik soms door de gebeurtenissen heen vlieg, vaak op ongepaste momenten onderbroken door mijn, of andermans overwegingen. Ik kan dit niet voorkomen. Op geen enkele manier. 

De lettergrepen ontspringen in mijn hoofd en daarna moet ik zien of ik ze, via mijn vingers, op papier kan krijgen, zij het met enige hinderlijke vertraging. 

Maar toch schrijf ik. Vraag mij niet waarom, want dat weet ik niet. Het gebeurt gewoon. Zonder er bij stil te staan of dit ooit door iemand gelezen wordt. Ik ben daarom ook niet bang voor kritiek, want ik weet dat lezen nóg moeilijker is dan schrijven. Een tekst wordt slechts hoogstzelden geïnterpreteerd zoals de schrijver die bedoeld heeft. Dat is vrijwel onmogelijk en bovendien, nauwelijks te controleren. Het maakt mij echter niet uit. Dat het verhaal maar gelezen en beleefd wordt zoals het binnenkomt. Iedereen op eigen wijze, met het eigen gevoel. 

Voor mij is dat voldoende. 

Motivatie, geput uit een voorschot op uitgesteld genoegen.

44

Hoe dan ook. Ik was een van de vaste bezoekers van de Groene Papegaai, deelde een advocatenpraktijkje met een collega en een secretaresse, en kende de personages uit het café of via de mensen die ik daar ontmoette. Elke vrijdagmiddag werd in dit café de werkweek afgesloten door een vast groepje flapdrollen. 

Stuk voor stuk serieuze, succesvolle professionals die, eenmaal in de nabijheid van de toog, terugzakten in het kwajongensgedrag dat zij mee hadden genomen uit het kostbare restantje jeugd dat geen enkele man af wenst te staan. Er werden natuurlijk ook wel ernstige zaken besproken en de actualiteit van alledag werd eveneens met de meest uiteenlopende zienswijzen belicht. 

De mannen hadden immers een mening. Soms serieus, maar soms ook met opzet binnenstebuiten gekeerd om de anderen uit de tent te lokken. Naarmate de betogen dan vorderden, kreeg ook de alcohol een groeiende rol in de gesprekken van de bierdrinkers, zodat de onderwerpen gestaag overvloeiden in het heerlijke geouwehoer waar de rest van de bezoekers smakelijk van meegenoten. 

Bierdrinkers ja, want geen van de mannen vond het nodig om zich zogenaamd interessant te maken met een wijntje in de hand. Die tijd hadden ze gehad, of overgeslagen. Behalve dat een glas wijn een passende begeleider kan zijn van een heerlijk gerecht, is dit vaak ook een surrogaat imagomakertje waarmee sommige mannetjes zich het privilege menen te verschaffen om belangrijk te lijken. Dit is echter duidelijk niet meer dan een fase. 

Ikzelf ben nooit een wijnpuber geweest. 

Wijnand wel. Hij is geweldig op zoek geweest naar zichzelf, naar de goede combinatie tussen wie hij was, wie hij wilde zijn en wat zijn mogelijkheden waren. Toen hij nog dacht te moeten voorwenden dat hij iets voorstelde, stond ook hij gewichtig aan een wijntje te nippen. Maar nu, nu hij werkelijk iemand was en het hem in feite geen ruk meer uitmaakte wat anderen van hem dachten, kon hij weer zichzelf zijn en dronk hij weer bier. 

Zo zag hij dat zelf ook hoor. “Bier is voor echte mensen en wijn voor hen die dat willen worden, maar die op een doorzichtige manier doen alsof ze het al zijn”, zei Wijnand ooit tegen een wijnslurper die hij niet mocht.

In de Groene kon je zien dat die theorie klopte. 

Behalve Wijnand, stonden ook de anderen hun mannetje als het om bierdrinken ging, met Tenno van Geffen, de dorpsarts, als absolute wereldkampioen. Maar góh, het waren maar meningen en die zijn er nog steeds in overvloed. Je moest die mannen eens horen over piercings of tatoeages. Het waren altijd zwakkelingen die tot zo’n vrijwillige beschadiging besloten. Onder invloed van mensen waar zij tegenop keken, waar ze zelf ook op wilden lijken, die ze na wilden doen. Met hen werd dan meegelopen in een hype die geen enkele functie had. Alweer zo’n onderwerp waar de afkeer uit bleek die de mannen van mensen hadden die iemand spéélden, in de plaats van iemand te zíjn. 

“Tatoeages de mode? Fijn, maar niet voor mij!”

Kijk! Dat was de taal die gesproken werd. Zelf bepalen wie je bent en wat je doet. Kennelijk moet dat geleerd worden door het leven zelf. Krachtige geesten met uitgebouwde karakters die hun eigen beslissingen nemen. 

Dát sprak aan. 

Dat schiep waarschijnlijk de onzichtbare band en verklaart tevens waarom iemand zoals Freek Jaarsma, de bouwmanager die daar krampachtig bij wilde horen, er uiteindelijk buiten viel. Een zelfselecterende maatschappij? Vraag het me niet, want te vaak wordt er ten onrechte een verklaring gevonden voor een samenloop van toevallige omstandigheden. 

Toch is er soms een natuurlijke werking merkbaar, zoals die terug te vinden is in het dierenrijk. 

De sterken en de zwakken, de leiders en de volgers, de blijvers en de afvallers. De leeuwen, zoals Tenno, en de hyena’s zoals Diederik de Zwart.

Ooit had Wijnand zich afgevraagd hoe zo’n stomme oetlul als De Zwart het tot algemeen directeur van de firma ‘Le Roy Projectontwikkeling & Makelaardij’ had geschopt. ‘Ayatollah’ Titus was toch een schrandere pief, die dit soort grapjassen onmiddellijk zou doorzien. Ooit ook, had Wijnand zich voorgenomen om eens diepgaand in het verleden van zowel Titus, als Diederik te graven, want hij kon zich met geen mogelijkheid aan het gevoelen onttrekken dat de één iets compromitterends moest weten van de ander.

Naarmate de tijd vorderde en de werkdruk toenam, kreeg de sleet echter steeds meer grip op het idee. Het diende zich soms nog wel eens aan in zijn onvrijwillige mijmeringen, maar de gedachte dat deze gefantaseerde verdachtmaking gechargeerd was, drukte de oorspronkelijke wraakzucht terug in haar ligplaats. Latent aanwezig, maar niet actief en daarmee voorlopig ongevaarlijk. Diederik was gewoon een grote klootzak, die uitsluitend aan zichzelf dacht. In feite dreef hij voortdurend handel met zijn inspanningen. Door zijn medebestuurders zo klein mogelijk te houden, zou hij zelf de grootste lijken. Hierbij had hij het tot een sport verheven om met zo weinig mogelijk energie, toch zijn functie onberispelijk te vervullen, waarbij de nog ongebruikte calorieën werden ingezet om van zoveel mogelijk voordeeltjes te profiteren. Daar kwam nog bij, dat ook dit schepsel zich van een zelf aangemeten spraakgebrek bediende. 

Jawel, ook meneer De Zwart was zo’n opgeblazen flapjanus. 

Ook hij meende zich van de misvatting te moeten bedienen dat hij zich interessant kon maken, door consequent met een afgekookte aardappel in zijn strottenhoofd te lullen. Schrapende ‘gees’ en Engelse ‘erren’ doorspekten doorlopend zijn onbenullige getetter, waarbij er slechts één uitzondering werd gemaakt: 

Zijn grote passie. 

Het laat zich dan ook gemakkelijk raden dat ook Diederik verslingerd zei te zijn aan de golfsport. 

Golfen ja, alleen zo sprak hij dat nooit uit. Hij had het steeds over ‘kolven’.

Te pas, maar meestal te onpas, kondigde meneer aan dat hij moest gaan ‘kolven’. 

En Wijnand met zijn club? Die vonden het prima! 

“Laat die klojo maar lekker gaan ‘kolven’, dan kan hier verder niets meer mis gaan”, werd er dan gezegd. 

“Vreemd eigenlijk,” had Wijnand ooit opgemerkt, “kolven, dat is toch melk uit een tiet halen?” Vreemd ja, want ondanks dat zijn smoelwerk nog steeds naar zijn zoogtijd verwees, was men er enorm verbaasd over dat het addergebroed tóch moest kolven. “Sterker nog,” zei Wijnand hier een keer over, “ik denk zelfs dat hij melkpoeder opsnuift om het gebrek aan ouderliefde te compenseren, want mij maakt niemand wijs dat er ooit een moeder heeft bestaan die van zo’n kind gehouden heeft”. 

Mooie praat, waarmee duidelijk was hoe De Zwart stond aangeschreven. Ik denk dat hijzelf goed wist hoe er over hem gedacht werd, maar dat kon hem niets schelen. Diederik ging meermaals per week golfen, in de baas zijn tijd en op kosten van de firma. Ook dit was een van de verworven privileges van De Zwart, want in een bedrijf waar feitelijk niets kon, kon voor sommigen kennelijk alles. Vaak genoeg verklaarde hij dat zijn ‘golfdrift’ van groot commercieel belang was omdat dan de externe contacten werden gelegd. 

“Externe contacten? Diederik de Zwart? Laat me niet lachen”, was ooit Wijnands reactie op deze onzinnige uitleg van een zich veelvuldig herhalend uitje van de algemeen directeur. “Die jaagt zelfs een grizzlybeer de stuipen op het lijf. Externe contacten… Kóm óp, zeg!”

45

Tegen het einde van die ochtend werd Wijnand door Beate uit de verkoopvergadering gehaald. Schuchter en met gedempte stem had ze hem medegedeeld dat er een dringend telefoontje voor hem was. Enigszins geschrokken, was hij daarop naar zijn kantoor gesneld waardoor hij vergat om acht te slaan op het schichtige en ontwijkende gedrag van Beate. 

“Dringend telefoontje?” 

Mede omdat Beate er verder niets bij had gezegd, had hij geen idee wie of wat dat kon zijn.

“Met Stempelman.” 

“Ja, Wijnand, met Gerard hier. Ik heb zojuist een collegaatje van de stomerij aan de lijn gehad. Ook zij werkt daar parttime en hoorde pas vandaag over de verdwijning van Marijke.” 

“En? Wat had ze te melden?” vroeg Wijnand. 

“Nou, ze was een tijdje geleden, na het werk, wat gaan drinken met Marijke en die Italiaan. Zij herinnerde zich zijn naam nog.” “Meen je dat?”

“Ja! Die man schijnt Davide Volpato te heten. Italiaans genoeg, maar hij is van origine Amerikaan, en zo spreekt hij ook.” 

Wijnand was er een halve seconde stil van, waarna hij vroeg of er nog meer wetenswaardigheden vermeld werden.

“Nee, dat was het, maar het is tenminste iets, hè Wijnand?” 

“Ja, dat is zo. Nou, heb je de politie al gebeld Gerard?” 

“Nee. Wil jij dat niet doen?” 

“Welnee, doe nou maar zelf. Jij hebt dat telefoongesprek toch ook gevoerd.” 

“Dat is zo. Dan zal ik dat nu maar meteen doen, oké?” 

“Ja, ja, oké”, besloot Wijnand. 

Hmm, Davide Volpato, een Engelssprekende Italiaan, die eigenlijk Amerikaan is. Wat moet je daar nu mee? 

Hij zou er zijn rechterarm voor geven als hij wist hoe hij dit probleem kon oplossen. Hij hield immers van Marijke als van een eigen dochter en hij had immens veel medelijden met Anne en Gerard. 

Maar wat te doen als een raadsel geen enkel aanknopingspunt heeft? Je kon hooguit zoveel mogelijk gegevens verzamelen om door te geven aan de politie, en je kon aan de De Wits het gevoel geven dat je met hen meeleeft. That’s it, meer viel er gewoonweg niet te verzinnen. Wijnand was hier allerminst tevreden over. 

Hij had sowieso al een hele tijd een weeïg gevoel in zijn buik. 

Deze kwestie, het gedoe met Diederik en Twan, zijn gezondheid en ook nog die verdomde stommiteit. 

“Niet aan denken Wijnand, niet aan denken”, hield hij zichzelf steeds maar weer voor. Maar toch, hij die altijd voor anderen klaarstond, die altijd wel een oplossing wist, wiens verbaal een ongenadig wapen kon zijn, stond nu met lege handen. 

Dat voelde slecht. 

In feite kon hij daar niet mee omgaan. Het complete recept voor een chronische depressie. 

Gelukkig had dit geen vat op Wijnand. Op dit soort momenten wist hij in elk geval nog alles op een rijtje te zetten. De affaire Marijke lag in feite voor het grootste gedeelte bij de politie, zodat wat morele steun voor haar ouders op dit moment het enige was dat hij kon doen. Die andere vervelende kwestie, die nog geen naam heeft, moest hij maar zo snel mogelijk proberen te vergeten omdat gedane zaken, vooral hierbij, geen keer nemen. 

En zijn darmproblemen? Nou ja, dat was onderzocht, zodat hij alleen nog maar op de uitslag hoefde te wachten. Wat overbleef, was het gedoe op de zaak. Gelukkig waren hierbij tenminste nog een aantal hoopgevende lichtpunten te bespeuren. 

Hiervoor stond een scenario in de steigers om dit tot een bevredigend einde te brengen. Misschien wel voorgoed. Hier zou hij zich dus op moeten concentreren. 

En de rest? 

Tja, dat moest daarom voorlopig maar even naar de achtergrond. 

Voorlopig, want het ging vermoedelijk om problemen die zich waarschijnlijk niet vanzelf op zouden lossen. 

Dus alles op een rijtje ja, maar het slechte gevoel bleef.

Gerard had inmiddels de daad bij het woord gevoegd, door de naam van die Amerikaanse Italiaan aan de politie door te geven. Wijnand wilde persé dat Gerard dit zelf zou doen, waarmee hij probeerde om hem aan het werk te zetten, zodat deze het gevoel zou krijgen dat hij een rol van betekenis speelde. Niet dat Wijnand hier ervaring mee had, maar het leek hem gewoon een goed medicijn tegen de knagende machteloosheid. 

Een vader van een vermiste dochter, die alleen maar kan treuren zonder dat hij iets kan doen, gaat in dit soort situaties op den duur helemaal kapot. 

Toegepaste psychologie? Wie zal het zeggen, maar Wijnand maakte wel vaker gevoelsmatig de juiste keuze, en in dit geval kreeg hij wat meer tijd om zich op alle andere beslommeringen te richten. 

Brigadier Swillen had nogal opgetogen gereageerd op het telefoontje van Gerard. Davide Volpato, dat was tenminste iets, een mogelijk aanknopingspunt, of beter nog, een uitgangspunt om het speurwerk structuur te geven. 

Swillen had ook medegedeeld dat er inmiddels in het hele land naar Marijke werd gezocht en dat er werd overwogen om, tegen het einde van de week, een oproep via de televisie te doen. 

Naar de Italiaanse Amerikaan zou voorlopig nog afzonderlijk worden gezocht omdat nog niet helemaal duidelijk was dat deze ook werkelijk iets met Marijkes verdwijning te maken had. 

Niet dat Gerard erdoor gerustgesteld werd, maar het voelde toch goed om te weten dat de kwestie nu serieus genomen werd. Swillen had meteen de gelegenheid aangegrepen om uitgebreid kond te doen van de inzet van zijn team. Alle politiekorpsen, ziekenhuizen, eventueel gebruik van pinpas en creditcard, ja zelfs de vliegvelden, de hele mikmak werd gecheckt. De politie was, na wat rek- en strekoefeningen, nu inderdaad uit de startblokken geschoten. Gelukkig maar, want in het begin had Gerard zijn geest over de macadam zien kruipen. Ongeïnteresseerdheid, onverschilligheid, soms nog wat plichtmatigheid, maar in elk geval geenszins in overeenstemming met de hevig bloedende ongerustheid van een vader wiens enige dochter spoorloos is. 

Nu gebeurde er tenminste iets. Maar ofschoon dat dit Gerard tevreden stemde, schuurde deze emotie pijnlijk kort langs de tegenstelling dat de werkelijkheid hierdoor eveneens werkelijker werd. Marijke, en ook Anne, hun beeltenissen stonden hem nadrukkelijk voor ogen. Marijke, zijn mooie dochter, die van de aardbodem verdwenen leek. En dan Anne, zijn lieve echtgenote, die in korte tijd een oude vrouw was geworden. 

Het verdriet had haar gesloopt. 

Hoe kon hij haar helpen? 

Ja, op slechts één manier: Marijke vinden! 

Maar hoe dan? 

Afwachten ja, maar daar zit nu juist de allerergste pijn. 

Wachten! Maar waarop? Op goed nieuws? Of op…? 

Dat verdomde wachten, de twijfel, het constante bonken in je hoofd. Het duurt altijd te lang. 

Vooral als de angst, de vertwijfeling, de vragen, het verlangen en het verdriet, in sneltreinvaart je gedachten blijven doorklieven. Dan is de uitputting nabij. Dan worden zelfs je eigen schouders lood en loodzwaar. 

Te zwaar om ze recht te houden. 

Ook Gerards constitutie piepte en kraakte intussen van alle kanten. Een toestand die nauwelijks te beschrijven is voor wie het nooit heeft meegemaakt. 

Hoelang kon dit nog duren?

46

Wijnand had geprobeerd om zich los te maken van de problematiek van de De Wits door zo hard mogelijk te werken. 

Hij had de hele week lange dagen gemaakt. 

’s Morgens in alle vroegte naar kantoor om de lopende zaken te regelen en na de middagpauze mee de weg op om bakstenen te verkopen omdat een aantal van zijn makelaars met vakantie was en het tegelijkertijd poepdruk was met bezichtigingen. 

Geen probleem hoor, want verkopen was in feite het liefste wat hij deed. Maar hij was hierdoor wel geen avond voor tienen thuis gekomen zodat hij zich tegen het einde van de week voelde als een doorweekt dagblad. 

Nog één bezichtiging dus, of eigenlijk een verkoopgesprek, want de kandidaat kopers waren kennelijk al eerder in het object geweest. Maar goed, nog even het laatste loodje en de week zou er op zitten. 

Nog één klus. Maar wát voor een. 

Hij had een afspraak met mensen die geïnteresseerd waren in een appartement, kort bij het centrum van de stad. Het gesprek zou opnieuw op locatie plaatsvinden. Dat kon ook, omdat deze flatwoning eigendom was van een binnenschipper, die door zijn beroep vrijwel nooit thuis was. 

Wijnand was er het eerst. Hij doodde de tijd door een beetje rond te kijken en van het uitzicht te genieten. 

Toen na een minuut of tien de bel ging, opende hij de voordeur en schrok zich een liesbreuk.

Tjonge, dat echtpaar! Die kende hij toch? Ja natuurlijk, hij had ze vorige zomer aan het strand gezien, waar ze hem meteen waren opgevallen. Ze waren allebei even groot, even breed en even rond. Ze hadden beiden een vooruitprijkende buik, waarop twee van die lusteloze appelflapjes rustten. Waarschijnlijk kon de mannelijke helft van deze dubbele natuurramp, zijn borstjes nog wel aanspannen, omdat er in het vet nog wat overblijfselen van ooit nuttig spierweefsel huisden. 

Het vrouwmens was er echter toe veroordeeld om haar dingetjes onbestuurd mee te torsen omdat ze bij haar slechts uit een mengeling van menospek en ingedroogde melkklieren bestonden. 

Twee congruente lijven, verenigd in een huwelijk, waarin alleen nog het geslachtsdeel bepaalde wie je met ‘hij’ of met ‘zij’ moest aanspreken. Wát een vertoning. De één als mislukte kloon van de ander. Zo te zien was die man nog wel een goedmoedige lobbes die er inmiddels vrede mee had gesloten dat hij geen ene moer te vertellen had, terwijl zij gewoon een brutaal shitwijf was, die iedereen van boven tot onder bemonsterde, haar negatieve roddelcommentaar gaf, en die de hele dag met haar brede schouders, haar blote apentietjes en haar verongelijkte hondenkop, onbenulligheden stond te klepperen bij iedereen die te welopgevoed was om haar kortweg te gebieden om ‘op te rotten’. 

Je zou bijna denken dat het geval zichzelf mooi vond. 

Zo bijzonder mooi, dat ze niet eens in de gaten had dat ze haar schepper voor schut zette door voortdurend met haar eigen belachelijkheid te koop te lopen. Deze vrouw etaleerde de dunne lijn tussen, aan mannelijkheid gekoppelde verwaarloosde fitness en een vergeefse poging om vrouw te zijn. 

Toegegeven, niemand heeft zichzelf gemaakt. 

Maar als dat mislukt is, dan heb je dus pech gehad, basta! 

En dan ga je er dus niet mee op de ‘catwalk’ lopen.

Tjonge, wat kon Wijnand dan uitflippen. Dan kon hij grof zijn. Onredelijk grof. 

“Ga toch liggen trut!” had hij meermaals tussen zijn tanden gesist om zijn ‘dagje strand’ te redden. 

Tevergeefs, maar om nooit te vergeten. 

Welnu, daar stonden ze dan. Het eeneiige echtpaar. 

Gelukkig herkenden ze Wijnand niet, zodat hij keurig netjes in zijn rol kon blijven. Geen van drieën voelde het onheil naderen. Wijnand niet, omdat hij zijn eigen instincten pas herkende nadat het kwaad was geschied. Die man niet, omdat zijn beperkte bevattingsvermogen permanent achter de feiten aan liep. En die kenau niet, omdat zij toch altijd alles beter dacht te weten. 

Wijnand schitterde als zelden te voren. Hij was heer en meester op het podium dat hem zo vertrouwd was. Hij flaneerde, marcheerde, gesticuleerde, pareerde en proclameerde breeduit over een onstuitbare belangstelling voor dit soort woningen en de op korte termijn voorspelde waardestijgingen. Hij verzekerde zijn prooi op indringende wijze van een aanzwellend aanzien voor de eigenaars. 

Geen nadeel werd aangeroerd en geen voordeel overgeslagen. Mevrouw had in het begin nog wel wat tegenwerpingen, maar die werden, door haar grotendeels gelijk te geven en te complimenteren met haar opmerkzaamheid, charmant gepareerd. 

Wijnand was er, in tegenstelling tot de meesten, nooit op uit om de discussie te winnen. Daar was hij te gehaaid voor. 

Hij ging uitsluitend voor het positieve gevolg van het gesprek. Voor het resultaat. 

Tenslotte vertelde hij er nog bij, dat hij de komende week nóg vijf bezichtigingen had voor dit appartement, vroeg een aanmerkelijk hogere prijs dan de schipper wilde hebben en leidde het koppel uiteindelijk meedogenloos naar de slachtbank. Hij kreeg ze zelfs zo ver, dat zij ter plaatse een voorlopig koopcontract tekenden. 

“Zo!” had hij tegen zichzelf gezegd, nadat hij hartelijk afscheid van zijn slachtoffers had genomen, “die zit! Zo gaan wij om met vervelende betweters.” 

Het was weliswaar bijna een jaar later, maar zijn verziekte stranddag was gered. 

Hij had daarna de trap genomen om te voorkomen dat hij met deze mensen in de lift zou moeten staan. Deze onaangename confrontatie had hij ondergaan, maar genoeg was genoeg. 

Toen hij naar zijn auto liep waren de kakelverse kopers gelukkig al verdwenen. Dat was dát! 

Stropdas los, de CD: ‘Knocking On Heavens Door’ van Eric Clapton op z’n hardst, lekker afschakelen en op weg naar de kroeg, want het was immers vrijdag.

Toen hij daar echter binnen stapte, werd hij meteen met het gesprek van de dag geconfronteerd, want de vorige avond was de verdwijning van Marijke op de televisie geweest. 

De cirkel vaste klanten was zo ongeveer compleet en dus ook dokter Tenno, broer Huib, collega Twan en natuurlijk Hans de herbergier, die vanavond geassisteerd werd door het oproephulpje Lotte. Zij was een jaar of zeventien, achttien en hield er de gulle gewoonte op na, om haar prachtige stevige en lichtelijk meebewegende jonge borstjes, elk voor bijna de helft aan de wereld te tonen. Het was een verfrissend gezicht, wekte een oervorm van gulzigheid in de mannen op en maakte het onmogelijk om er de ogen vanaf te houden. 

Natuurlijk was zo’n wicht te jong om er iets mee te beginnen, maar de fantasie werd er royaal mee gevoed. 

Dit soort omstandigheden verkleinden de kloof tussen de ouderdom van het lichaam en de jeugdigheid van ongeremde mannendriften. Op gezette momenten kon je die kerels godzalig zien kwijlen. Vorige week had Wijnand er nog een paar opmerkingen over gemaakt. Toen zij met een schaal snacks in haar handen voor Wijnand stond, boog hij zich over de amuses heen en zei: “Dat ziet er goed uit… ja, ja, en de hapjes ook.” Wat later riep hij, zodat zij het ook hoorde, dat zij in feite een brutale vlerk was omdat zij, zonder dat zij door hem was uitgenodigd, vrijmoedig door zijn dromen flaneerde. Het kind stak daarop geplaagd haar tong uit en de mannen bulderden het uit van plezier. 

“Ik ben trouwens hartstikke blij dat jij mijn dochter niet bent want dan had ik nu in de gevangenis gezeten.” 

Poeh! Op het randje en suggestief genoeg om de lachebekken in hun eerder aangewakkerde configuratie te houden. 

Opgezweept door het succes van dat moment, had Wijnand er zelfs nog een extra schepje bovenop gedaan. 

“Weet je,” had hij tegen Lotte gezegd, “dat ik een enorme tegenstander ben van seks met minderjarigen?” 

”Oh ja?” trapte Lotte er in.

“Ben je mal meid,” zei Wijnand toen, “daar meen ik niks van”, waarop hij haar hand had gepakt en net deed alsof hij met haar naar buiten wilde lopen, tot gillende hilariteit van het meegenietende cafépubliek. 

Ach, dit was slechts een greep uit zijn oeuvre. Als hij echt op dreef was, en de alcohol hem had teruggevoerd naar zijn tweede werkelijkheid, dan tuimelde de ene verzonnen oprisping over de andere heen. 

Vandaag heerste er echter een totaal andere sfeer omdat de actualiteit de boventoon voerde. 

Een opgewarmde sfeer, want er was een heftige discussie gaande waarover Huib zich kennelijk nogal opwond. Wijnand zag dat meteen aan zijn broer omdat zijn gezicht lichtjes rood was aangelopen waardoor zijn litteken, dat nooit meekleurde, zich scherper aftekende dan gewoonlijk. 

Dat litteken dateerde nog uit Tenno’s studententijd. 

Ook toen kwamen zij al in De Groene. 

Zij het in een wat wildere tijd en bij een voorganger van Hans die behoorlijk wat minder overwicht had. 

Na een onophoudelijke riedel misselijke dronkenmanspesterijen had Tenno het nodig gevonden om Huib eens danig op zijn bakkes te timmeren. Dit was zo vakkundig gedaan, dat dit resulteerde in een gapende wond die vanaf zijn rechter mondhoek, schuin naar beneden aflopend, zijn nederlaag totaal ontredderde. Ondanks dat Tenno toen nog niet was afgestudeerd, had hij hem nog dezelfde avond ook weer eigenhandig en zonder verdoving dichtgenaaid. Vastgehouden door een handvol medestudenten, had Huib de hele wijk bij elkaar gekrijst, terwijl Tenno onverstoorbaar doorstikte. Mooi werk voor een student. Dat wel, maar het litteken zou daarna, de rest van zijn leven, Huibs tronie ontsieren. Maar ach, alles went. Wijnand kende zijn broer als geen ander en hij zag aan die streep op zijn porem dat Huib zich opwond. Kennelijk had Twan een opmerking gemaakt waar Huib het niet mee eens was. 

Twan zou zich hebben laten ontvallen, dat die hele verdwijning mogelijk met een sisser af zou lopen. Marijke was er waarschijnlijk met een vriendje tussenuit gepiept omdat zij een keertje haar zin niet had gekregen. De jeugd was volgens hem zó verwend, dat zij er niet tegen kon als zij hun dwingelandij een keertje niet konden doordrijven. Nou, en dan kreeg je dus vanzelf dit soort reacties, waarbij je de schuld voor honderd procent aan de ouders kon toerekenen. Regels opstellen en consequent naleven, zoals dat in zijn eigen jeugdjaren ook gebeurde. Dan kreeg je dit soort onzin niet. 

“Jij hebt zelf geen kinderen Twan, dus daar kun je ook niet over oordelen”, had Huib Stempelman daarop nogal luidkeels geroepen en hij had het nog eens herhaald toen Wijnand informeerde naar de oorzaak van al die drukte. 

“Niet over oordelen? Wat een onzin”, viel Wijnand zijn jongere broer toen in de rede. “Het zijn vooral de ouders die door de onvoorwaardelijke liefde voor het eigen kind blind zijn voor de werkelijkheid.” 

Om zijn standpunt kracht bij te zetten vulde hij zijn antwoord aan met een aantal vaak door Daantje geciteerde uitspraken van ouders van haar leerlingen: “Nee, ons Patrickje zou zoiets nooit doen. Nee, ons Chantalleke zou nooit liegen. Neehee…”

47

Twan had inderdaad geen kinderen. 

Bewust. 

Soms informeerde wel eens iemand ernaar door ernaar te vragen, maar dan antwoordde hij steevast met: “Niet dat ik weet.” 

Een grapje, waar dan vrijwel steeds even om gelachen werd en waarmee Twan eventueel dóórvragen overbodig maakte. 

Wijnand wist echter beter. Twan was een constructieve denker, een systematische plannenmaker, een wikker, maar tevens een beredeneerde keuzemaker. 

Twan woog af. En zo ook met betrekking tot de beslissing om ooit vader te worden. Niet dat hij nooit met het idee had gespeeld, want ongewild jongleerde Twan altijd met ideeën. 

Eventueel ouderschap was echter zo’n vraagstuk waarmee hij, samen met zijn echtgenote, een jaartje of wat had rondgezeuld, kijkend naar zijn omgeving en nauwkeurig analyserend wat een kind hem zou brengen, maar ook wat zo’n blaag hem af zou nemen. Zo groeide, langzaam maar zeker, een oordeel in hem dat vrijwel zeker door alle ouders als onredelijk zou worden bestempeld. Twan had echter zijn conclusie getrokken, waarna hij en zijn vrouw ook definitief de knoop hadden doorgehakt, om er daarna ook nooit meer op terug te komen. 

Vaderschap zou hem korte vreugde en trots brengen, maar daarna vooral gejengel, volgescheten luiers, allerlei verplichtingen, ziekte, handenbinderijen, dreigend gevaar, conflicten, ontsporing en zo nog wel een dozijn negatieve denkbeelden. 

Zekerwel, de blijde glimlach van zo’n wicht kon je volkomen vertederen, maar dat waren slechts momenten. Natuurlijk, als je ze eenmaal hebt, dan dwingt de bijbehorende biologie je om van ze te houden. Maar ook daar zit een enorme schaduwzijde aan: De angst om ze te verliezen. 

Nee, voor Twan stond het lichaam uitsluitend ten dienste van de geest en was daarmee ondergeschikt aan de ontwikkeling van het denkvermogen. Wijsheid laat zich nu eenmaal niet voortplanten. Integendeel. De nog te vormen hersenfuncties van zo’n kwetsbaar kind worden hoofdzakelijk extern beïnvloed, waarmee de kans op onkruid vele malen groter is dan op de gewenste zuiverheid die Twan nastreefde. 

Het was de pure angst, de voordurende ongerustheid en de constante zorgen om het welzijn van zo’n kind, die hem hadden doen besluiten om het vaderschap aan anderen te laten. 

Stel je voor dat je jezelf steeds maar weer dezelfde vragen moet stellen. 

Waar zijn ze? Waarom eten ze niet? Hoe komt hij aan die rode vlekken in zijn nek? Kijkt hij wel goed uit bij het oversteken? 

Semi-trauma’s! 

Heb je ze niet, dan kan er ook niets misgaan. 

Vrijheid…! Géén kinderen dus. 

Voorwaar geen gemakkelijke beslissing. Ook niet nadat deze definitief is genomen, want daarna dient zich nog een periode aan waarin herhaaldelijk naar de bevestiging van de juistheid ervan wordt gezocht. Als ze er eenmaal zijn, dan beheersen kinderen immers je hele leven. Alles staat dan in het teken van hun opvoeding, hun gezondheid en hun toekomst. Desondanks wordt een kind jou op een zeker moment ontegenzeggelijk de baas. Voorbeelden genoeg. Hij hoorde zijn schoonzus nog kortelings vertellen over een van de vele conflicten met een van haar dochters: 

“Ik heb het haar aangeboden, maar ze wil niet”, is zo’n citaat waaruit blijkt dat elke geschetste situatie pas tot stand is gekomen, nadat de voorwaarden van het kind zijn ingevuld. 

Wijnand kende deze theorieën als geen ander. Twan was zijn vriend geworden. En vrienden voeren doorgaans diepe gesprekken, die vragen dóór, staan open voor elkaars uitleg en geven een eerlijk, maar tevens kritisch oordeel over de aangevoerde argumenten. 

“Krijsen?” had Wijnand verbaasd gevraagd. “Vind je dat echt? Krijsen kinderen alleen maar?” 

“Niet alléén maar,” had Twan geantwoord, “maar wel hinderlijk vaak. En het is die kleintjes zelf niet eens kwalijk te nemen. 

Het zijn namelijk vooral de moeders, de tantes, de vriendinnen, de buurvrouwen en de oma’s, die ze dat vanaf het begin aanleren door met van die kunstmatig opgeschroefde hoge tonen te proberen om met zo’n schepseltje te communiceren. 

Zij zijn het, die het kroost leren schreeuwen, mede door er vervolgens ook nog eens op te reageren. 

Zij zijn het ook die, na verloop van tijd, proberen om het ze weer af te leren, waarin ze overigens zelden slagen. Later, veel later, laten kinderen dit vanzelf achterwege. Dan gaan ze merken, dat het gehanteerd hoge stemvolume, omgekeerd evenredig is aan een hogere attentiewaarde.” 

Nou, zo kon Twan nog wel een tijdje door orakelen, want als hij ergens over had nagedacht, en je wilde het weten, dan mócht je het weten. Wijnand ging maar zelden in op dit soort betogen. 

Hij gaf een goed oor, stelde wat kritische vragen, maar liet de mening aan zijn bedenker. Niet meer dan dat, maar ook niet minder. Dat kon ook niet, want Wijnand deelde deze redenering slechts voor de helft. Hij kende de ongemakken, maar hij geloofde tevens in de puurheid van een kind, de ongekunstelde onbedorvenheid. 

Wijnand was gek op zo’n hummel en hij kon er ook vreselijk goed mee overweg. Hij was immers zelf vader, al merkte hij daar tegenwoordig amper nog wat van. Zijn dochter was ooit haar moeder achterna gesneld en had ondertussen haar eigen leven. Gelukkig had de omgang met Marijke veel goedgemaakt… Verdomme ja, Marijke… 

“Wat lul je nou man,” haalde Huib hem uit zijn gemijmer, “probeer je me wijs te maken dat de beste stuurlui inderdaad steeds aan wal staan?” 

“Ik probeer je niks wijs te maken. Het is alleen zo, dat de relatie tussen de ouders en hun kind zelden ten goede komt aan de objectiviteit als het om opvoedingskwesties gaat. 

Vertel maar eens aan een moeder dat haar zoontje de oorzaak is van pesterijen, of dat haar dochtertje iets van haar vriendinnetje heeft gestolen. Je zult verbaasd zijn. 

Buitenstaanders daarentegen, bekijken dit soort gedragingen op een onbevangen manier, waarbij geen enkele vorm van onvoorwaardelijke ouderliefde het beeld vertroebelt.” 

“Ja,” zei Huib, “zo kun je het ook uitleggen”, waarmee hij min of meer gedwongen berustte in zijn ongelijk. Tegen de argumentatie van Twan en het redenaarschap van Wijnand was immers geen enkel kruid gewassen. Nog even ondernam hij een poging om het gesprek een andere wending te geven, zodat hij er weer als gelijkwaardige aan deel kon nemen. Hij probeerde de aandacht weer naar Lotte te sturen, omdat dit een onderwerp was waarover de mannen het, van nature, altijd met elkaar eens waren. “Kijk toch eens naar die ogen van dat engeltje”, had hij gezegd. Had hij zich maar op zijn tong gebeten, want opnieuw was het broerlief die als een hongerige tijger over hem heen viel. “Ogen? Noem jij die twee blanke piepkuikens ‘ogen’, of kijk je gewoon te hoog?” 

“Man!” riep Huib, “ouwe gluiperd. Jij bent gewoon te geil om echte schoonheid te herkennen. De ogen, Wijnand, zijn de spiegel van de ziel. Daaraan kun je zien met wat voor een mens je te maken hebt.” 

“Spiegel van de ziel? Oh ja?” pareerde Wijnand. “Wat een nonsens. En Schele Willem dan? Onze brave conciërge bij Le Roy. Bestaat er een puurdere ziel dan hij? Of wil je nu beweren dat je scheel moet zijn om een reine ziel te hebben? Vergeet dus alsjeblieft dit soort tegelwijsheden en probeer je te concentreren op de signalen die er werkelijk toe doen ja.” 

Nou! Dat was de druppel, de knock-out die Huib in één keer transformeerde van deelnemer tot toehoorder, want na deze opdonder riskeerde hij zich de rest van de avond niet meer op het onheilspellende ijs waarop hij zojuist een paar keer was uitgegleden. 

Huib had er een litteken bij.

Tijdelijk dit keer en niet in zijn gezicht, maar op zijn zelfbeeld. Gelukkig waren Huibs ogen daar geen spiegel van zodat zijn baalmoment verder niet opviel, maar waardoor hij in feite ook zijn zoveelste ongelijk bevestigd wist. De andere mannen merkten het gelukkig niet. Zij orakelden er verder lustig op los. 

En terwijl de onderwerpen van de ene naar de andere hoek van de bar vlogen, loenste Wijnand vrijwel onafgebroken in het wiegende tabernakel van de kleine Lotte. Ongewild eigenlijk, omdat zijn systeem nu eenmaal zo geprogrammeerd was.

Vrouwen ja. Wijnand had er iets mee. Met de hele soort in feite. Ze voelden zich tot hem aangetrokken, terwijl hij doorlopend gehinderd werd door een instinctieve vorm van veroveringsdrang. Hij pakte ze in omdat hij niet anders kon, in die zin, dat hij ze wél móói moest vinden. En dat viel niet mee, want er was altijd wel iets waar hij over viel. Het was dan ook hoogst verwonderlijk dat hij ooit met zijn gewezen echtgenote trouwde. 

Zij was een egocentrische tante. Koud, materialistisch, afstandelijk en in feite uitsluitend met zichzelf bezig. Zo’n koppig kreng dat altijd haar eigen zin door wilde drijven. Op het eerste gezicht was zij een bloedmooie vrouw, maar op het tweede gezicht camoufleerde zij vakkundig alle pestpokkerigheid die er achter deze façade schuilging. Haar schoonheid kwam in elk geval niet van binnenuit, zoals een huisgemaakte wijsgeer nogal eens pleegt te zeggen. Wijnand was ooit voor die buitenkant gevallen. En in de plaats dat hij een echte liefdesrelatie met haar kreeg, bleek zij achteraf uitsluitend als fout pronkstuk te hebben gefungeerd. Het was daarom hartstikke logisch dat Daantje een complete tegenpool van haar was. Daantje was een frisse, ongecompliceerde schooljuffrouw. Zij was oprecht hartelijk, was nooit nukkig, had een heerlijk gevoel voor humor, probeerde het altijd gezellig te maken en beschikte over juist dat beetje naïviteit, waar iedereen van smelt. 

Haar schoonheid, haar vrouwelijkheid, werd in elk geval niet afgebroken door de afstotelijke arrogantie, die sommige vrouwen zichzelf aanmeten. Of dat nu bewust of onbewust gebeurt, dat maakt geen verschil. In de plaats dat zij hun verschijning hiermee op denken te smukken, is het juist deze misplaatste vorm van gespeelde zelfverheerlijking die de mooiste vrouw foeilelijk maakt. En zo ook voor Wijnand. Die knapte daar dan onmiddellijk en definitief op af. 

Pats…! Een etiket erop.

Zo’n exemplaar kon het, in zijn ogen, daarna dan ook nooit meer goed doen. ‘Stempelman’, was in dit opzicht eigenlijk de meest toepasselijke naam voor Wijnand, want alle mensen, maar vooral vrouwen, kregen meteen een categorie aangemeten, een onuitwisbare ‘stempel’ op hun voorhoofd. 

Voorbeelden? 

‘Arrogante tulp, kletswijf, soepkip, aapje, blok, tank, ouwe zeur’, enzovoorts. Maar ook aan de complimenteuze kant, zoals: 

‘Diesel, lekker hapje, wandelende poster, America’s next topmodel, Ferrari’… 

“Kijk…!” zei hij dan wel eens, “die heeft een lang weekend bij Lamborghini in de windtunnel gestaan”. Dat was dan een uitzonderlijk mooi exemplaar. 

“Vrouwelijke aerodynamica”, noemde hij dat.

De seksuele wegen van een mens kunnen dan misschien wel ondoorgrondelijk zijn, die van Wijnand zeker niet. 

Hij hield van het pure. 

Die twee kuiltjes bijvoorbeeld, net boven de billen. Dat vond hij hét watermerk van maximale vrouwelijkheid. Daarentegen lette hij overigens nooit op kleding, want de schoonheid waar Wijnand van omver kegelde, had nooit te maken met de vitrage die aan het modebeeld van het moment moest voldoen. 

Niets kan immers een frisse jongedame met een pure open glimlach overtreffen, die altijd even opkijkt en vriendelijk groet of zwaait. Zo’n gelukzalig schepsel mocht in zijn optiek onopgemaakt zijn, slordig gekleed, en kon gerust een figuurfoutje verdragen. 

Ook dát wordt steeds weer gecompenseerd door de oprechte schoonheid die dit soort echtheid steeds uitstraalt. Als het zo’n dame dan ook nog eens gelukt is om zich door niemand te laten beïnvloeden om zich met allerlei ijzerwaren te laten doorboren. Of erger nog, zichzelf permanent te laten beschadigen door één of meerdere tatoeages. Dan was de verleidelijkheid voor Wijnand op z’n puurst. 

Een instinctieve vrouwenmens dus. Jagersbloed, maar wel met de nodige relativiteitszin én…… met humor natuurlijk. 

Toen hem ooit gevraagd werd waarom hij niet kon onthouden welke kleding een vrouw bij de een of andere gelegenheid had gedragen, had Wijnand glimlachend geantwoord: “Dat komt omdat ik er steeds doorheen probeer te kijken.” 

Toen het tegen negenen liep, stonden de bierdrinkers nog maar met z’n drieën aan de tapkast. Huib had zich met een vluchtige smoes uit zijn ongelukkige optreden bevrijd en Twan had, naar zijn zeggen, genoeg gehad. Alleen Tenno en ik stonden nog bij Wijnand toen zijn mobiele telefoon de tonen van een schotse doedelzak door het café slingerden. Op het schermpje zag hij dat het Gerard was die hem belde. 

Nou, die belde zelden, dus er moest wel iets aan de hand zijn. 

“Ja Gerard,” zei Wijnand gehaast, “wat is er?” 

Gerard had een bericht van brigadier Swillen gekregen over die zogenaamde vriend van Marijke, en vond dat Wijnand dat moest weten.

“Tuurlijk,” had Wijnand geantwoord, “wat is er dan met die vent?” 

Swillen beschikte sinds kort over de informatie dat een zekere Davide Volpato, op de dag van de verdwijning van Marijke, had ingecheckt voor een vlucht naar Chicago. Verder wisten zij dat hij deel had uitgemaakt van een groep Amerikaanse militairen, en ook dat er niemand in dat vliegtuig had gezeten met de naam Marijke de Wit.

“Wat hebben we daar nu aan?” zei Wijnand. “Die floepert is de hort op, maar daarmee weten we nog steeds niet waar Marijke is, toch?” 

“Nee,” had Gerard met duidelijke teleurstelling in zijn stem geantwoord, “daar hebben we inderdaad niet veel aan. Het enige wat we nu weten, is dat verder zoeken naar die Italiaan zinloos is en dat wij daardoor in feite verder van huis zijn dan voorheen.” Wijnand kon dit alleen maar beamen. In die zin, dat hij wel nog informeerde of de politie zo ver zou gaan, dat zij bij hun Amerikaanse collegae gingen informeren waar Volpato woonde. Misschien dat zij hem zelfs konden ondervragen over de verdwijning van Marijke. 

“Jawel,” zei Gerard, “daar heb ik het met Swillen ook over gehad, maar deze zei, dat hij daar toestemming voor moest krijgen van zijn superieuren”. 

“Toe maar! De malle molen. Nou, dan gaan we daar morgen maar weer achteraan want die Italiaan is het enige spoor dat we hebben”, besloot Wijnand het telefoongesprek. 

Deze nieuwe ontwikkeling hield de mannen nog een uurtje of wat bezig. De ene halve verklaring volgde de andere op, maar helaas was er geen enkele plausibel genoeg om op voort te kunnen borduren. 

Alle opties liepen uit op vraagtekens. Op versleten vraagtekens. 

Het was tenslotte Hans, die met een veelbetekenende blik op de klok, voor het uitroepteken zorgde. 

“Sluitingstijd!” 

De mannen keerden huiswaarts. Hun dorst was gelest. 

In tegenstelling tot hun honger naar verklaringen.

48

Deze zaterdag zou die ene dag zijn, die de tijd daarna volledig op zijn kop zou zetten, die zich onuitwisbaar in het geheugen zou graveren. Misschien zouden er daarna nog wel meer memorabele dagen volgen, maar deze dag zou in elk geval de eerste van de rij zijn. Alle eerdere gebeurtenissen zouden in het niet vallen, of hooguit in het teken staan van alles wat er nog zou volgen. 

Daantje zou het moment van haar leven niet vergeten. 

Het was kwart over vier in de ochtend toen er onophoudelijk aan de deur werd gebeld. Terwijl de schrik haar hart verlamde, rammelde ze Wijnand wakker met repeterende kreten: 

“Wakker worden Wijnand! Er is iets aan de hand! Wijnand! 

Word nu wakker! Er wordt gebeld en het is nog nacht!” 

Kort voordat zijn halswervels definitief uit hun vertrouwde ligplaats zouden schieten, besloot Wijnand, met begrijpelijke tegenzin, om zijn dromen in te ruilen voor de ruwe werkelijkheid. Na overeind te gaan zitten, schudde hij nog een keer met zijn kop, sprong uit bed, schoot in zijn ochtendjas en was met drie sprongen in de hal van het huis. Hij zag meteen dat er stront aan de knikker was want de bel schreeuwde nog steeds onverschrokken de nacht aan diggelen, terwijl er ondertussen ook aan de achterkant, heftig op het glas van de schuifpui werd gebonsd. Het licht van een zaklantaarn probeerde de functie van de vitrage te degraderen en door het matglas van de voordeur zweepte een blauw zwaailicht, striemen van een naderend onheil door het duister van de hal. 

Onverschrokken, of misschien wel zonder na te denken, draaide Wijnand het slot van de deur, rukte de deur bijna uit de hengsels en riep in dezelfde seconde: “Wat is hier nondeju aan de hand?!” 

“Meneer Stempelman?” vroeg rechercheur Swillen plichtmatig. “Ja! Hoezo?”

“U bent gearresteerd wegens betrokkenheid bij de verdwijning van Marijke de Wit”, vervolgde Swillen formeel. 

“Wat?!” riep Wijnand, “gearresteerd?” 

“Ja, ik wil dat u en uw vrouw snel wat aantrekken en meegaan naar het politiebureau”, commandeerde de brigadier. 

Petertje Gaastermans was intussen ook naar de voorkant van het huis gekomen en keek Wijnand in de ogen, met de meest onhebbelijke overwinnaarsblik die op dat moment te bedenken viel. Tot dan had Wijnand alleen maar verbazing gevoeld, maar dit verwekte een nieuwe emotie. Die van een alles verdovende vorm van haat. 

Na een perplexe rit naar de stad, zaten Wijnand en Daantje, binnen een fractie van tijd, in een van die onooglijke peeskamertjes van het politiebureau. 

Daantje rilde alsof het twintig graden vroor en Wijnand keek om zich heen alsof hij een geschikt moment uitzocht om die hele kudde zeverbakken omver te lopen. Het vreselijkste was nog het ingevreten beeld van het aanzicht van hun overburen. 

Zij hadden de hele overval gadegeslagen. Van achter een kier in het woonkamergordijn. Stil, bleek en bewegingsloos. 

Wat zouden zij denken? Was het drama van hun dochter niet rampzalig genoeg? Waren hun vertrouwelingen nu tegenpartij? Anne was haar wanhoop inmiddels ruimschoots voorbij. 

Vanbinnen geknapt, was zij terug in een van de fauteuils gevallen en kon, al hyperventilerend, geen woord meer uitbrengen. 

Haar denkvermogen was volkomen verlamd, haar bewustzijn gekrampt tot een radeloos vacuüm. Gerard vond geen plaats in zijn gemoed voor de scène aan de overkant, want hij begon te vrezen voor het leven van zijn vrouw. 

Kordater dan ooit, stapte hij daarom onmiddellijk naar de telefoon en belde de dokter uit bed. 

“Dag Tenno, sorry dat ik je op dit tijdstip bel, maar het gaat niet goed met Anne.”

Nadat Tenno informeerde naar de symptomen, haastte Gerard zich, om tevens het verhaal te vertellen van de plotselinge arrestatie van Wijnand en Daantje. 

“Wat?” was Tenno’s reactie. “Arrestatie? Geef Anne een glaasje water en zorg dat zij wat frisse lucht krijgt, ik ben er zo.” 

En hij wás er ook zo, want binnen een paar minuten, godweet hoe hij het flikte, hoorde je aan het begin van de straat al het onheilspellende gebrul van een over de toeren gejaagde lelijke eend, overstemd door de noodkreten van een stel zwaar mishandelde banden. Onbevangen kwakte hij het gierende kreng door de laatste haakse bocht, vóór het rechte stuk dat nog restte tot aan het huis van de familie De Wit. 

Tenno was in de spijkerbroek geschoten die hij gisteravond nog in de kroeg had gedragen. Verder had hij een verkreukeld, flodderig wit T-shirt aan. Op een paar gehavende badslippers en met een zwaar verfrommelde kop, liep hij de door Gerard geopende deur binnen. Grote passen, dokterstas in de hand en op de achtergrond de auto die hevig uit stond te hijgen van de korte, maar stevige rit. 

Bij binnenkomst ontfermde zich onmiddellijk over Anne die vervolgens meer schrók van de komst van de dokter, dan dat haar dit geruststelde. 

“Dag mevrouw De Wit, ik hoor dat het niet zo goed met u gaat.” 

Met grote angstige ogen keek Anne in het gezicht van Tenno van Geffen. 

“Laten we maar eens even kijken wat eraan scheelt.” En terwijl hij dat zei, pakte hij zijn stethoscoop, de bloeddrukmeter en nog wat spullen die hij nodig had om de eerste routinecontrole uit te voeren. 

Al snel stelde hij de diagnose: “Nou, mevrouw De Wit, uw systeem is een beetje van slag, maar er is niets alarmerends aan de hand. Ik kan me voorstellen dat het allemaal wat veel wordt en daar reageert het lichaam nu eenmaal op. Het zal u verbazen wat ik nu ga zeggen, maar het is van het allergrootste belang dat u juist nu zorgt dat u sterk blijft. Er wordt met man en macht naar Marijke gezocht. Een akelig spannende tijd, maar wij kunnen er nu geen wrak bíj hebben. U zult deze toestand onder ogen moeten zien, goede hoop houden, want er zijn geen aanwijzingen dat er iets onherroepelijks is gebeurd. Gelukkig heb ik een rijtje slaaptabletten bij me, zodat u in elk geval aan de nodige rust toe kunt komen.” 

Anne knikte gedwee, maar iets in haar ogen verraadde het onbeheersbare protest. Het ontging Tenno niet, zodat hij Gerard liet beloven, dat hij er op zou letten dat zijn vrouw de bevelen van hun huisarts opvolgde. 

“Maar, maar,” mompelde Anne, “wat was dat dan aan de overkant?” 

“Dat is de volgende vraag,” zei Tenno, “want ik weet niet meer, dan wat Gerard mij zojuist aan de telefoon vertelde. 

Zijn Wijnand en Daantje inderdaad door de politie meegenomen?” 

“En hoe!” zei Gerard. “Er vlogen een stuk of drie auto’s de straat in. Blauwe zwaailichten, zaklantaarns en zowel geüniformeerde als ongeüniformeerde politiemensen die rond het huis renden. Het leek meer op een overval dan wat anders, en dat op dit onmenselijke tijdstip?” 

“Tsja,” zei Tenno nogal bedenkelijk, “dat is verdomd ongewoon. Onverklaarbaar eigenlijk. Weten jullie wat? Ik ga meteen naar het politiebureau om te informeren naar de reden van deze ophef. Probeer dus wat te gaan slapen, ik beloof jullie dat ik jullie op de hoogte zal houden.” 

“Wacht even,” stootte Gerard uit, “ik ga mee”. 

“Onbespreekbaar,” zei Tenno, “jij moet nu echt bij Anne blijven want zij heeft jou nu meer nodig dan ooit”. 

Gerard berustte vrijwel meteen. 

Kort daarna scheurde de lelijke eend van de dokter, schreeuwend als altijd, het dorp uit. 

Op weg naar de stad, naar het politiebureau, naar het antwoord op een vraag. Op weg naar een verklaring voor de opmerkelijke manhaftigheid van het verzamelde speurtuig.

Rechercheur Gaastermans keek onophoudelijk steels in Daantjes opengevallen blouse. Begrijpelijk, dat wel, maar ongepast en op den duur verdomd hinderlijk. Ergerlijk zelfs. Zeker gezien de overrompelende omstandigheden waarin het paar zich bevond. Natuurlijk, het waren nog steeds diezelfde mooie appels, die Wijnand op een onbewaakt moment had beetgepakt, toen het eigenlijk nog niet mocht. 

Het was in het begin geweest. In haar toenmalige appartement, na een avondje stappen. 

Hij had zijn linkerarm om haar schouders gelegd en haar zachtjes tegen zich aan getrokken. Daarna had hij haar op haar wang gekust, nóg eens en nóg eens, haar hals, haar oor en tenslotte haar mond. Eerst voorzichtig en geacteerd schuchter, maar nadat Daantje haar hoofd naar achteren liet vallen, steeds heftiger. Kort daarna verdween zijn rechterhand behoedzaam in haar blouse, over haar sleutelbeen, naar haar blote schouder, onder haar BH-bandje, om vervolgens achteloos naar beneden te zakken rond de gelukzaligheid van één van de stevige symbolen van haar pure vrouwelijkheid. Daantje had hier slechts even van opgekeken, maar hem daarna laten begaan. Wijnand herinnert zich dit nog steeds als een van de heerlijkste momenten in het toen gehanteerde veroverprogramma. 

Om de warme zachtheid van haar tepelhof, om de intimiteit van het moment, om de verrukking die haar strakke jeugdigheid veroorzaakte. 

Maar nu, nu ze hier zaten…, op dit onmenselijke tijdstip, in dit godvergeten opkamertje van het politiebureau, nu wilde Wijnand maar één ding, en dat was om Peter Gaastermans net zo ongenadig op zijn bek te rammen, zoals Tenno dat lang geleden met zijn broer Huib had gedaan.

Dit verlangen werd niet alleen door de ongegeneerde gluurpartij van het rechercheurtje aangewakkerd, maar ook door de verwarrende combinatie van overrompeling, onbegrijpelijkheid, het verlammende verzet, de van de misselijke tronie van dat klotejong afdruipende, misplaatste superioriteit en het door de situatie voorgeschoten onrecht. Wijnands bewustzijn spurtte van vrees naar haat, en van ongewis naar wraak. Hij haastte zich om een ankerpunt in zijn gedachten te vinden, een handvat om de omstandigheid naar zich toe te trekken. Swillen was hem echter vóór deze keer, door zonder aanloop de stilte te doorbreken. 

“Het lijkt mij het beste, meneer Stempelman, dat u maar gewoon vertelt wat u weet.” 

Dat was echter precies wat Wijnand nodig had op dit moment. De rechtstreeksheid van deze vraag arriveerde in Wijnands systeem als een uitdaging en die ging Wijnand nooit uit de weg. “Wacht even,” retourneerde hij, “u licht ons van ons bed, u bijt ons toe dat wij gearresteerd zijn wegens de betrokkenheid bij de verdwijning van Marijke de Wit en dropt ons in dit verhoorkamertje zonder verdere verklaring? Vertelt ú maar eens wat u weet, waar u dit op baseert en wat het allerbelangrijkste is, waar Marijke uithangt, meneer Swillen.” 

“U bluft meneer Stempelman. Denkt u nu echt dat wij hier in trappen?” 

“Ja, ja, het is wel goed met u. Weet u wat mij u kunt, beste brigadier? U kunt mij de boom in! Wij gaan het helemaal anders doen en ik adviseer u nadrukkelijk om van mijn aanbeveling te profiteren, voordat u nog verder in de fout gaat. Het gaat zo! 

U brengt mijn vriendin en mij onmiddellijk naar huis en u geeft mij morgen, vóór de middag, een verklaring voor dit idiote theater, zodat ik kan bezien of ik daarna uw klote excuses aanvaard of niet. In dat laatste geval wil ik niet in uw ongepoetste schoenen staan. Kunt u mij volgen?”

“Mooie parade meneer Stempelman, maar hier bepaalt niet u wat er gebeurt, maar ik. Hebt u dat begrepen?” “Nee, dat heb ik niet, dus als u niets beters opdient dan deze mislukte imitatie van een Mechelse herdershond, dan verlaten wij dus nú dit pand en zult u van goede huize moeten komen om ons tegen te houden.” 

De brigadier liet zich echter niet van zijn stuk brengen en deelde kortweg mede dat Wijnand zou blijven waar hij was totdat duidelijk zou zijn welke rol hij bij de verdwijning van Marijke de Wit had gespeeld. 

“Nou goed dan,” zei Wijnand, “dan kunt u het krijgen zoals u het hebben wilt. Mijn rol, en die van deze dame hier, is dat wij vrienden van Marijke zijn, en van haar ouders. Dat wij daarom door hen in vertrouwen zijn genomen, met als gevolg dat wij dus zijn gaan helpen bij de zoektocht naar hun dochter. Is dat verdomme strafbaar?!” 

“Nee, dát niet,” antwoordde Swillen, “maar wij hebben aanwijzingen dat het allemaal wat anders in elkaar steekt, en daarom zit u hier”. 

“Hè? Anders in elkaar steekt? Wat lul je nou man? Kom op met je verhaal!” 

“Het spijt me meneer Stempelman, maar wij stellen hier de vragen en het is de bedoeling dat u de antwoorden geeft. Dat is de methode en niet andersom.” 

“Oké dan,” zei Wijnand, “stel dan maar lekker uw vragen, uit mij krijgt u geen woord meer voordat u ervoor gezorgd heeft dat meester Landman hier is, mijn advocaat. Ondertussen kunt u uw knecht daar (wijzend op Peter Gaastermans) misschien voor wat koffie en een paar broodjes laten zorgen, want wij beginnen ondertussen honger te krijgen.” 

“Prima,” zei Swillen, “u mag uw advocaat bellen. En als het daarna een beetje opschiet, is er nog tijd genoeg om te ontbijten.” 

Hierop verliet de brigadier het kamertje, met Gaastermans als een aanhangwagentje achter hem aan. 

“Wat is dit?” verbrak Daantje haar eigen zwijgen en hun gezamenlijke verontwaardiging.

“Weet ík het,” antwoordde Wijnand, “er heeft natuurlijk de een of andere randdebiel gereageerd op de oproep over Marijkes verdwijning. Zo’n mafketel heeft er vervolgens van gedroomd dat wij Marijke hebben vermoord, in stukken gesneden en ritueel verbrand in het bos. Zoiets moet het zijn. Nou, en dan mag je, ondanks je volle verstand, het tegendeel bewijzen. Lukt dat niet, dan is de kwestie opgelost en verdwijnen wij voor vijftien jaar de bak in. Lekker toch?” 

Op dat moment stapte Tenno van Geffen het politiebureau binnen en meldde zich bij de balie om, zonder inleiding, aan te kondigen waarvoor hij kwam. 

“Goede morgen, ik ben dokter Van Geffen, huisarts van meneer Stempelman en mevrouw De Geus. Ik hoorde dat zij hier zijn en ik wil ze graag nu onmiddellijk zien.” 

“Even kijken”, zei de dienstdoende wachtcommandant om onnodig belangrijk te doen. “Inderdaad, zij zijn in het gebouw, maar ik weet niet of ik u zomaar bij hen toe kan laten. Ik zal hier toestemming voor moeten vragen aan de officier van piket.” 

“Doe dat dan maar snel, want de dame in kwestie heeft een medische indicatie,” loog Tenno, “waardoor zij elk moment mijn hulp nodig kan hebben”. 

“Waar lijdt zij dan aan?” informeerde oom agent plichtmatig, waarop Tenno hem toesnauwde dat hij als arts zijn beroepsgeheim had, zodat het niet was toegestaan hier mededelingen over te doen. “Schiet dus maar op, want zolang ik er niet bij kan, bent u verantwoordelijk voor haar gezondheid.” 

De brave man ging door de knieën, belde zijn meerdere die, na kort overleg met rechercheur Swillen, groen licht gaf. 

Een moment later liep Tenno het met ontreddering gevulde verhoorkamertje binnen. 

Toen Daantje de dokter herkende begon ze ongewild te huilen. Snikkend probeerde zij haar verhaal te doen met aaneengeregen woorden van onbegrip. Tenno onderbrak haar echter om snel te vertellen, met wat voor leugentje hij erin geslaagd was om binnen te komen.

Omdat dit even afleidde, herstelde Daantje zich zodat Tenno zich tot Wijnand kon wenden. 

“Wat heeft dit te betekenen, Wijnand?” 

“Weet ík het!” reageerde deze, “dat heb ik ze ook gevraagd, maar het enige antwoord dat ze geven is een wedervraag. Ze willen namelijk graag weten wat wij te maken hebben met de verdwijning van Marijke. Heb je het ooit gekker meegemaakt?” 

Voordat Tenno kon reageren, ging de deur open en kwam Peter Gaastermans binnen. 

“Momentje alstublieft,” zei de dokter op gebiedende toon en met een dwingende blik, “…ik ben even met mijn patiënte bezig. 

Ik roep u wel als ik klaar ben met mijn werk.” 

Het ventje, gewend aan het opvolgen van bevelen, bedacht zich geen moment en verdween nog sneller dan hij was binnengekomen. 

“Wat een toestand! Heb je Joep al gebeld?” 

“Nee, dat wilde ik net gaan doen.” 

“Nou, kom op dan, want die lui zijn volledig de weg kwijt. 

Het komt er nu op aan dat zij zo snel mogelijk tot bezinning worden gebracht.” 

Nadat Wijnand mij eveneens uit bed had gebeld, praatten zij nog even verder, zonder dat zij ook maar enig idee kregen wat de diepere betekenis van deze achterlijke arrestatie kon zijn. 

Totdat de overwegingen werden onderbroken door de binnenkomst van brigadier Swillen, die mededeelde, dat hij de medische bijstand accepteerde. 

Maar aangezien dit alleen om mevrouw De Geus ging, wilde hij meneer Stempelman meenemen naar een andere ruimte. 

Dat viel dus even tegen want aangezien Wijnand zo dwars was als een spoorbiels, liet hij zich pas meevoeren nadat Tenno hem bemoedigend had toegeknikt. 

Swillen had Wijnand een stoel aangewezen, waarna hij zelf recht tegenover hem plaatsnam. Hij sloeg meteen een andere toon aan. Vriendschappelijk eigenlijk. 

Dat was in feite geen gewijzigde tactiek, want dat zou een doorgewinterde onderhandelaar als Wijnand meteen gemerkt hebben, met een averechts resultaat als gevolg. 

Nee, nee, nu zij met z’n tweeën waren, voelde Swillen een ongecommandeerde verbondenheid. 

Stempelman was dan wel een jaar of tien, twaalf ouder dan de rechercheur, maar zo voelde dat niet. 

Het voelde alsof hij met een leeftijdsgenoot te doen had, maar het belangrijkste was nog dat Swillen niet het gevoel had dat hij het kamertje met een moordenaar deelde. Hij kon deze intuïtie niet negeren, maar hij mocht hierdoor ook niet onprofessioneel worden. Er waren tips binnengekomen die nagetrokken moesten worden, waarbij hij het protocol nooit uit het oog mocht verliezen. Desondanks had hij aan Gaastermans gevraagd om zich even gedeisd te houden. Met een vertrouwelijke klankkleur, hervatte de brigadier het gesprek. 

“Misschien dat het beter is dat wij een moment alleen zijn meneer Stempelman, want het is nogal een delicate kwestie.” 

“Spaar uw adem,” antwoordde deze meteen, “u weet dat ik geen woord zal zeggen voordat mijn advocaat hier is”. 

“Dat zei u inderdaad, en dat is ook prima zo. Desondanks wil ik u toch vertellen wat de oorzaak van deze wildwestfilm is. 

Wij hebben u namelijk opgepakt naar aanleiding van een nogal betrouwbare tip van een hotelschoolstudente, die beweerde dat ze u gezien heeft in het motel aan de snelweg naar de kust. 

Zij liep daar stage als receptioniste, schreef u in onder een andere naam terwijl zij uw echte naam uit een vakblad kende. 

Zij herinnerde zich dit nog zo goed omdat ze dit vreemd vond natuurlijk, maar ze dacht ook heel even dat u belangstelling voor háár had. Heel even maar, want kort daarna zag zij dat u met een jongedame met lange blonde haren, naar de door u gehuurde kamer liep. De beschrijving van de dame in kwestie voldeed in ruime mate aan het signalement van mejuffrouw De Wit. 

Na deze verklaring hadden wij natuurlijk geen andere keuze, begrijpt u?” 

Wijnand kreeg het warm en koud tegelijk. Als raketten schoten de gedachten door zijn hoofd. Zijn hoofd kleurde rood tot halverwege zijn rug, roder dan rood, roder zelfs dan de sproeten van Swillen. 

Het ontging de brigadier niet, maar hij bleef in zijn rol. 

“Wilt u er al iets over zeggen?” vervolgde hij op dezelfde toon. 

“Nee,” zei Wijnand, “het is inderdaad een delicate kwestie, maar dit heeft gelukkig niets met Marijke te maken. Ik wil u graag nadrukkelijk verzoeken om het hier niet met mijn vriendin over te hebben totdat ik met mijn advocaat heb gesproken.” 

Swillen knikte begrijpend, knikte nóg eens uit beleefdheid en verliet daarna geruisloos het zweethok dat zich zojuist had gevuld met vertwijfeling, berouw en angst voor de gevolgen van deze ontdekking. 

Shitzooi! Hoe zou Daantje reageren? Zij mocht dit in geen geval te weten komen. Het zou haar onherstelbaar beschadigen en daarmee ook hun relatie. 

Zeker, Wijnand had een foutje gemaakt. Een misstap die zijn kennissen niet zo verwonderlijk zouden vinden, maar hoe leg je zoiets uit aan de persoon waar je van houdt? Wijnands hoofd werd onophoudelijk beschoten met vragen die zijn geweten aan hem stelde. En voor het eerst in zijn leven was daarin geen ruimte te vinden voor een antwoord. Wijnand zou ieder ander, die in deze situatie zou verkeren, uitstekend kunnen helpen, maar nu niet zichzelf. “Shit, shit, shit!”

49

Het licht van de nieuwe dag bescheen al het decor achter de silhouetten van de stad. In de huizen ontwaakten de bewoners, maar de straten waren nog leeg. 

Gelukkig! 

Geen wringende auto’s, geen tegendraadse verkeerslichten, geen hinderlijk oponthoud. Op weg naar het politiebureau overdacht ik het opgewonden telefoontje van Wijnand. 

“Dag Joep, sorry dat ik je op dit onvriendelijke tijdstip bel, maar Daantje en ik zijn vannacht van ons bed getild en meegenomen naar het bureau, verdacht van betrokkenheid bij de verdwijning van Marijke. Ik heb je dus nodig.” 

“Huh? Als verdachte? Oké, niks zeggen, ik kom zo snel mogelijk naar je toe.” 

Na een formeel bedankje van Wijnand, heb ik zo snel mogelijk iets aangetrokken en ben meteen op weg gegaan. Ondanks mijn haast had het toch nog wel even geduurd, want ik voelde aan de spanning in Wijnands stem dat dit een officieel optreden werd. Deze keer zou ik als heuse raadsman op moeten treden, zodat ik dus de nodige aandacht aan mijn uiterlijk besteedde. Niet even snel een broek en een trui aan, maar een streng pak met een deftige, maar toch onopvallende stropdas. Flikken willen hier nog weleens van onder de indruk raken zodat ik deze uitmonstering als nuttig gereedschap zag. 

Aangekomen op de plaats waar het onheil zich afspeelde, eiste ik aan de balie een onmiddellijk gesprek met brigadier Swillen. Toen deze zich meldde, was hij buitengewoon hoffelijk. 

Hij ging mij voor naar een beschikbare spreekkamer, bood mij een stoel aan en zorgde meteen voor koffie. 

“Laten wij de kortste weg nemen”, opende Swillen. 

In korte rapporteerzinnen, ontsiert door een hinderlijke overdaad aan typische politiewoorden, deed hij verslag van de tip en de logica achter de arrestatie. 

Tevens deed hij, met klem, kond van het belang van de enige opmerking die Wijnand hierover gemaakt had. 

“Meneer Landman,” vervolgde de speurder formeel, “wij zijn uiteraard uit op succes, maar niet ten koste van de waarheid. 

Het is misschien onhandig dat ik het zeg, maar ik heb het gevoel dat meneer Stempelman niet het soort is dat tot zo’n misdrijf in staat is. Schijn heeft ons wel vaker bedrogen, maar dit is momenteel mijn gevoel. In die zin ben ik dus geen tegenstander, maar een helper, op zoek naar de werkelijke waarheid, in dienst van het mysterie Marijke de Wit.” 

“Mooi, ik geloof u,” was mijn antwoord, “maar wat wordt dan mevrouw De Geus ten laste gelegd?” 

“Niet meer, dan dat zij de vaste partner van onze hoofdverdachte is. En in die combinatie zou ook zij gehoord moeten worden. Ik denk echter dat het op dit moment verstandig is om haar naar huis te laten brengen, want ik vrees dat zij in deze situatie niets toe kan voegen.”

“Dat lijkt mij ook. Nadat ik haar kort even gesproken heb, maak ik graag van uw aanbod gebruik.” 

Daantjes ontreddering was van haar vragende gezicht af te lezen. Zij vloog mij om de hals alsof ik haar leven kwam redden. 

In zekere zin moest zij dat op dit moment ook wel zo gevoeld hebben, want zij begreep er geen ene jota van. Gelukkig kon ik haar al snel geruststellen, tenminste wat deze situatie betrof. 

Ik kon haar uitleggen, dat de brigadier ook al een misverstand vermoedde en dat wij nog even in alle rust met Wijnand verder wilden praten. Na wat gesputter, dat zij liever bij hem wilde blijven, liet zij zich overtuigen en volgde mijn advies op. 

Toen een politieagente haar op kwam halen voor de lift naar huis, kneep zij mij nog eens bemoedigend in mijn bovenarm, keek mij kort even aan en verdween met snelle tred in de richting van de parkeerplaats. Zo! En nu Wijnand.

Swillen had mijn verzoek ingewilligd om eerst even alleen met Wijnand te spreken, waardoor ik de ruimte kreeg om in alle rust Wijnands lezing in mij op te nemen en de vragen te stellen die mij relevant leken.

De man die ik aantrof was niet de trotse, zelfverzekerde Wijnand die ik kende. Van de, met zichzelf vergroeide, flair was geen grein meer te bespeuren. 

Licht ineengedoken, zat hij achter het schamele tafeltje en keek mij aan als een jochie dat zojuist betrapt was op het gappen van een krakeling. 

“Joep, ik zit zwaar in de shit”, zei hij meteen toen ik binnenkwam. “Niet dat ik iets met Marijke te maken heb, maar ik heb toch een gruwelijk probleem.” 

Gelukkig kende ik Wijnand goed genoeg, waardoor ik niet lang om de opgewarmde brei heen hoefde te draaien. 

“Wie was die dame in dat motel?” 

“Bedoel je die dame achter de receptie?” 

“Kom op Wijnand, hou eens op, wie was dat?” 

Wijnand boog zijn hoofd, waarmee zijn laatste restje macho naast hem op de grond viel. Er waren geen vragen meer nodig om naar verduidelijking te zoeken. Wijnand diste onomwonden zijn stommiteit op. 

“Ik ben daar inderdaad geweest. En die blonde kip was Beate, een uitzendtante van kantoor. Een lekker wijf, gewillig als een circuspaard en hartstikke verkikkerd op mij. Ik ben daar met haar geweest en heb met haar geneukt. 

Stom, stom, stom. 

Deze puinzooi interesseert mij in feite niets, maar hoe leg ik dat aan Daantje uit?”

50

Wijnands afdeling had die dag drieëntwintig huizen verkocht. Allemaal aan afzonderlijke particulieren. 

Dat was een record en dat moest dus gevierd worden. 

Hij had Daantje gebeld dat het laat zou worden en dat hij met een taxi naar huis zou komen. Zij waren met de groep naar een café in de stad getogen, waar het al snel een gezellige boel werd. En zoals wij weten, was een omstandigheid als deze, de ideale atmosfeer voor Wijnand. Sloten bier, lekkere muziek en groezelige gesprekken over alles wat morgen vergeten zou zijn. 

Beate was niet van de zijde van Wijnand geweken en hij had dat al snel gemerkt. Het begon met wat terloopse aanrakinkjes, een kortstondig vastgepakte hand en een enkele achteloos lijkende steunbeweging tegen zijn borst. Toen de laatste collega’s vertrokken waren en zij nog maar met z’n tweeën opgingen in de resterende drukte van het café, leunde Beate met haar smakelijke kont nadrukkelijk tegen het onderlijf van Wijnand. 

Het duurde dan ook niet lang voordat deze zijn armen om haar middel sloeg, waarop het leed in feite al geschied was. 

Zonder er over te praten, wisten beiden wat zij wilden en wisten ze ook dat dit zou gaan gebeuren. Een geoefende waarnemer zou er een weddenschap op hebben gezet, want het voorspel duurde al enkele weken. Wijnand was zichzelf geweest, waarmee dus is aangetoond, dat de frisse schoonheid van Beate hem niet was ontgaan. Zoals altijd had hij het niet achterwege kunnen laten om dit overduidelijk te laten merken. 

Dat was zijn spel. 

Hij deed niet anders, hij kon niet anders. Beate had zich gevleid gevoeld en genoot van de aandacht van deze knappe interessante en, in haar ogen, machtige man. De gesprekjes werden luchtiger en de opmerkinkjes plagerig en dartel. Het kon werkelijk niet uitblijven dat dit een keer fout zou gaan, waarvan nu dus acte. 

Wijnand had de caférekening betaald en daarna waren zij in een taxi gestapt naar het motel aan de snelweg. Wijnand had voor de veiligheid onder een verzonnen naam ingecheckt. 

Dat kon ook, omdat in dit motel nooit naar een identiteitsbewijs werd gevraagd. 

Het leek hem beter zo, omdat hij wilde voorkomen dat er naderhand allerlei mailings naar zijn huisadres werden gestuurd. 

Dat was ook de reden waarom hij contant had afgerekend, en om het zo echt mogelijk te laten lijken, inclusief het ontbijt, dat de volgende ochtend onaangeroerd zou blijven. 

Een overnachting, een tweepersoonskamer, mét ontbijt, zoals de gebruikelijke passanten dat ook doen. Wat sukkelig overdreven, want in het motel maakte geen mens zich druk over de ware bedoelingen van de gasten. Waarom zouden ze? Tijdens het invullen van het nachtregister kon hij het, ondanks zijn gezelschap en het bijbehorende vooruitzicht, toch niet nalaten om ook even met het meisje achter de balie te sjansen. 

Deze keer zou hem dat fataal worden. Natuurlijk had hij op weg naar het motel de zondigheid van deze actie gevoeld. 

Zijn verstand had ook enige tijd heftig geprotesteerd, maar zijn biologie had dit laatste afweermechanisme doen verschrompelen, ingehaald door een geilheid die zijn weerga herontdekte. 

Toen zij de deur van hun kamer achter zich sloten, ontstond onmiddellijk een vrijpartij waar de stukken vanaf zwiepten. 

Wat er nog meer in de rondte vloog waren kledingstukken. 

Zowel van mannelijke als vrouwelijke geaardheid. Terwijl zij gulzig elkaars zoenen inslikten, verkenden zij elk plekje van hun zinderende lijven. De hitte van beider driften vermengde zich met de naijverende warmte van de vertrekkende zomerdag, totdat het paringszweet uit hun poriën gulpte en ook dát zich aan elkaar hechtte tot het glibberige smeermiddel van de seksuele worsteling die nog zou volgen. 

Wijnands handen schreven indringende verhalen op de zachte vrouwenhuid van Beate. Zij gleden over haar fluwelen buik, haar parmantige borsten, de binnenkant van haar dijen tot bij het smalle lichtbruine snorretje op haar liefdesheuvel. 

Onmiddellijk maakte zij plaats op deze plek door haar benen wat uit elkaar te plaatsen en haar onderbuik naar voren te duwen. Het was alsof zij haast had, alsof zij niet meer langer wilde wachten. Wijnand was echter een ervaren minnaar. Snel trok hij zijn hand terug om haar billen te monsteren, haar rug te masseren en, terug bij haar borsten, haar opstijvende tepels omzichtig te beroeren. 

Beate hield het echter niet meer. 

Het zichzelf kwadraterende verlangen dreef haar tot een ontembare paringsdrift. 

Met de woorden: “Maak een vrouw van mij”, pakte zij Wijnands bajonet vast en richtte deze zó vastberaden op haar minnekamertje, dat ontkomen niet meer mogelijk was. 

Op volle oorlogssterkte zakte Wijnand weg in haar zompige gretigheid. De rest laat zich raden. 

Zij neukten het behang van de muren, en ook naderhand, toen zij na een ronde of drie onder de douche stonden, moest het er nog een keer van komen. 

Wijnand was naar de kloten. 

In tegenstelling tot Beate. Zij voelde het leven in haar lijf tekeer gaan zoals tevoren nog nooit. Het leek wel alsof Wijnand alle meegedragen energie in haar lichaam had gespoten. 

Zij voelde dit als een nieuw, dierbaar bezit. 

“Ik zal jouw maîtresse blijven totdat ik er dood bij neerval”, had zij nog gezegd voordat zij in de taxi stapten die hen, in stilzwijgen, beurtelings naar huis had gebracht. 

Wijnand had een wereldnacht gehad, maar toch voelde hij spijt. Spijt, want… Daantje! 

Dit had met haar niets te maken en zeker niet met hun liefde. Ooit was het met haar ook zo begonnen. Wat schuchterder en behoedzamer. Maar uiteindelijk was dit doorgegroeid naar echte liefde. Liefde die nog steeds intact was, maar die door de gewenning niet meer tot de chemische reactie leidde die verliefdheid wél veroorzaakt. En dát was nu juist het probleem met Wijnand. Zijn liefde voor Daantje was overeind gebleven, maar soms overwon zijn jagersinstinct de belofte.

Soms was hij op zoek naar die bijzondere gelukzaligheid, die alleen door een prille verliefdheid teweeg gebracht kon worden. Hij wilde dit eigenlijk niet, maar hij kon het ook niet beteugelen. Hij was ongeneeslijk verslaafd aan de spanning. Gelukkig kon Wijnand dit soort uitspattingen naderhand wel steeds een plaatsje geven. Hij sloeg zo’n herinnering op als een kostbaarheid waar hij, in tegenstelling tot Beate, verder geen last meer van had. 

Dit verschil van gevoelen was wel lastig. Gevaarlijk zelfs, want het had vreselijk aan Beate geknaagd dat Wijnand daarna geen toenadering meer had gezocht. Zij was helemaal voor Wijnand gevallen, kon aan niets anders meer denken, terwijl hij deed alsof er niets was gebeurd. 

Had hij er niet van genoten? Was zij tegengevallen? 

Had de spijt hem van haar af doen keren? 

Of was zij niet meer dan een lekker hapje geweest? 

Dit soort vragen verteerden haar tot op haar ziel, terwijl Wijnand doodleuk een trofee aan zijn verzameling had toegevoegd. 

Niet meer dan dat. 

Daarom ook, was zij zo onzichtbaar mogelijk gebleven tijdens zijn verjaardagsfeest in De Groene. Daarom had zij zich daar zo ongemakkelijk gevoeld en spijt van haar komst gehad. 

Daarom ook, was zij er uiteindelijk geruisloos tussenuit gepiept. Zij had die bewuste nacht met volle teugen genoten van het vervullen van haar diepste verlangens. Nu betaalde ze dit terug met hevige hartenpijn, zelfverwijt en onbeantwoorde vragen. 

Mannen! Ze konden lief zijn, maar ook vaak dodelijk gemeen. Zou ze deze tegenstelling ooit begrijpen?

51

“Man, man, wat ben jij toch een klootzak Wijnand. 

Je kunt het verdomme ook echt niet laten hè? Kijk nou eens wat je weer hebt gedaan. Toegeven aan een geboden kans, in combinatie met zo’n rottige geile bui van je en hup, daar heb je de poppen aan het dansen.” Ik kon het niet nalaten om hem maar weer eens geducht op zijn flikker te geven. Niet dat het hem zou helpen, maar het hielp mij misschien. 

Wijnand was nu zo mak als een lammetje. 

Hij was geslagen. 

Zelfs zijn briljante redenaarschap en zijn uitzonderlijke argumenteertalenten konden hem nu niet redden. 

Hulpeloos ja, dat was het juiste woord. 

Maar goed, hij was mijn vriend, hij had een beroep op mij gedaan, dus het werd tijd om een goed traject te zoeken. 

Voor het eerst had ik de regie over Wijnand en dat was gek, want op de een of andere manier putte ik daar moed uit. Ik had het gevoel dat ik mij eindelijk eens kon revancheren, kon bewijzen. Niet uit rivaliteit of zo, maar wel uit verlangen om ook een keer de eerste viool te kunnen spelen. Blijkbaar had mijn scenario iets gebiedends, want Wijnand volgde mijn aanwijzingen op als een verdwaalde toerist. 

“Kom,” zei ik na zijn biecht, “dan gaan we dit nog maar een keer aan die rechercheur vertellen en bieden hem desnoods Beate als getuige aan”. 

Wijnand keek hier wel even verschrikt van op, maar hij protesteerde niet en liet mij ook daarna verder begaan. 

Swillen verscheen al snel in het kamertje met drie koppen verse koffie in zijn handen. Hij luisterde aandachtig naar het verhaal, soms even onderbroken door een vluchtige blik op Wijnand, die beschaamd naar de grond bleef staren. Het viel mij op dat hij niets opschreef, waaruit ik opmaakte, dat hijzelf ook al in een richting had gedacht die hier op leek. Hij stelde zelfs geen enkele vraag.

Na mijn uitvoerige relaas, zei Swillen kortweg en zonder te veroordelen: “Nou, dat was het dan. U kunt gaan heren, maar houdt u zich wel beschikbaar voor het geval dat er zich nog andere ontwikkelingen voordoen.” 

“Dankjewel”, zei Wijnand met een stemmetje dat een benepen aftreksel van zijn normale geluid was. 

“Ik heb nog één vraag. Misschien een rare, maar het is nogal belangrijk voor mij. Is het mogelijk dat wij dit gesprek binnenskamers houden? Ik wil namelijk niemand onnodig beschadigen en vooral niet mijn vriendin. Is dat mogelijk? Ik kan deze kwestie niet meer terugdraaien. Haar wereld zou in duizend stukken uit elkaar vallen.” 

Swillen en ik knikten allebei tegelijk. Wij begrepen het…

De dagen daarna had Wijnand zich erg ongemakkelijk gevoeld. Daantje had zijn uitleg geslikt. Toch was er een ondefinieerbaar gevoel in haar achtergebleven. Maar dat had ze niet kunnen benoemen. Misschien had ze het zelfs niet wíllen benoemen. 

Ook de familie De Wit had zich verenigd met het idee dat de politie een tip verkeerd had geïnterpreteerd. Gerard had zich zelfs verontschuldigd, alsof hij er iets aan had kunnen doen. Ondanks dit niet ingecalculeerde tumult, was Wijnand er in geslaagd om zijn normale routine te hervinden, op één ding na. Hij had Beate geen blik meer waardig gegund en dat had zij gemerkt. Haar adoratie had daarom, via schaamte, toch al geleidelijk plaats moeten maken voor een oprijzend gevoel van haat. Emoties die in de liefde slechts door een flinterdun lijntje van elkaar zijn gescheiden. Zij was steeds meer gaan begrijpen, dat Wijnand haar had gebruikt. Hij had geen moment gevoeld wat zij voelde. Hij had een kostelijke neukpartij georganiseerd en daar was de kous mee af geweest. Haat dus, vergezeld door wraakgevoelens. Pijnlijke gemoedsbelevingen, waar zij geen kant mee uit kon, want waar zou je een man als Wijnand Stempelman nu mee kunnen raken?

52

De eerste helft van de nieuwe werkweek werd voor het grootste gedeelte besteed aan het samenstellen van het dossier, dat door de drie gezworenen ‘guillotinecahier’ werd genoemd. 

Chiel Wagemans, Twan de Lindt en Wijnand Stempelman hadden zoveel mogelijk bewijzen verzameld van de goocheltrucs van Diederik de Zwart. Genoeg om zijn kop definitief te laten rollen. 

Zij hadden daarom gedrieën een gesprek met de oude baas aangekondigd. Bij het tot stand komen van deze afspraak hadden zij medegedeeld, dat de bijeenkomst pas aan het einde van de week plaats kon vinden. 

Behalve dat zij hiermee nog wat tijd kochten, hadden zij het onderwerp alvast gewicht gegeven, zonder de strekking al prijs te geven. Titus had er Diederik over aangesproken. 

“Heeft u een idee wat onze musketiers in hun schild voeren, meneer De Zwart?” 

“Nee”, had deze kortweg geantwoord, omdat hij het ook echt niet wist, maar ook omdat hij er zich meteen al ongemakkelijk bij had gevoeld. De patroon had er immers bij verteld dat zij uitdrukkelijk hadden verzocht om alleen hem te spreken. 

Diederik mocht er dus niet eens bij zijn. 

“Wat is dit nu weer voor gezeik?” vroeg hij zich af. 

En het was hem daarna ook opgevallen dat die drie heren ongewoon vriendelijk tegen hem waren. 

Vriendelijk, maar ook met een vals soort blik in de ogen die men uitsluitend kon vergelijken, met de niet weg te moffelen zelfbewustheid van een voorspelde triomfator. 

Hij zou geduld moeten hebben. En dat had uitsluitend betrekking op zijn nieuwsgierigheid, want hij hoefde immers nergens bang voor te zijn. 

Nee, want niemand kende zijn onaantastbaarheid. 

Hijzelf in feite ook niet. Nog niet. 

Zijn wapen was geheim gebleven, ondanks dagelijks gebruik.

Het was vrijdagmiddag en de werkweek liep merkbaar tegen het einde. De meeste bureaus waren al opgeruimd en de stemming eigenlijk ook. In optocht liepen de drie revolutionairen naar de lift, op weg naar de balzaal van de jonkheer. 

Jonkheer? Wat een merkwaardige tegenstelling eigenlijk. Je moest er nog mee oppassen dat je hem niet zo noemde als je hem bij buitenstaanders moest aankondigen. 

“Zo meteen komt de jonkheer er zelf ook bij zitten.” 

En wat kwam er dan aanstiefelen? Een oude knar van bijna vijfenzeventig jaar, omgeven door een royaal voorschot op zijn toekomstige graflucht. 

Jonkheer? Poeh, poeh!

Niet doen dus. Dit was uitsluitend bedoeld voor intern gebruik. Tenminste wanneer het niet als opsmuk voor de totale verschijning diende. Wijnand vond het weleens nodig om dit te gebruiken. 

‘Jonkheer Titus van Rodenburgh Le Roy’. Dat maakte indruk bij een bepaald slag volk. Daar kon je dure villa’s mee verkopen. 

“Heren, neem plaats”, zei de ‘ayatollah’ ongewoon hoffelijk. 

“U in het midden meneer Wagemans, u hier links meneer Stempelman en u meneer De Lindt, op de rechterstoel.” 

Hiermee benadrukte Le Roy, vanaf zijn troon, de hiërarchie van het komende gesprek. 

“Ik ben benieuwd naar uw roerselen. Bespaar mij dus uw ingestudeerde inleiding, maar doe uw best om onmiddellijk tot de kern van uw komst te komen.” 

Kijk! Meteen de regie in eigen hand. Kon hij niet laten. 

Autoritair leiderschap heeft zijn eigen regels, aangevuld met zijn zelfgekweekte karakterfouten. 

Chiel nam het woord. 

Dat was zo afgesproken omdat hij de oudste van de drie was en tevens de hoogste in de pikorde. 

Daar kwam bij, dat dit de enige volgorde zou zijn die Titus zou accepteren.

“Meneer Le Roy,” zo stak Chiel van wal, “naar aanleiding van een groot aantal verdachte bevindingen, maken wij ons zorgen over het misbruik van zijn positie door een van onze collega’s. Wij hebben al vaker ons hoofd gebroken of wij wel de aangewezen personen waren die de klok hierover moesten gaan luiden. Maar nadat het door ons geconstateerde gedrag alleen maar toenam en het zelfs medebestuurders op oneigenlijke gronden zou raken, meenden wij geen keuze meer te hebben.” 

“Mooie volzin, meneer Wagemans, chapeau! Maar wat bedoelt u nu eigenlijk?” vroeg de almachtige ‘patriarch’ daarop. 

“Welnu,” vervolgde Chiel, “wij hebben naar aanleiding van de verdraaide werkelijkheid van meneer De Zwart en de daaruit voortvloeiende streep door de overeengekomen loopbaan van onze collega De Lindt hier, gemeend om onze verantwoordelijkheid te moeten nemen en daarmee de manipulaties van meneer De Zwart voor u zichtbaar te maken”. 

Zo! Dat was eruit. 

De patroon verroerde echter geen vin. 

Ongekreukt vroeg hij: “Kan iemand misschien iets nauwkeuriger zijn?” 

Peng! Wijnand dook onmiddellijk op de geboden gelegenheid. “Nauwkeuriger kan eigenlijk niet meneer Le Roy, want in feite heeft meneer Wagemans hiermee alles gezegd. Wij verwachten ook geen directe reactie van u, want wij vinden dat u eerst de gelegenheid moet krijgen om het door ons samengestelde cahier, sorry, dossier te kunnen bestuderen. Los hiervan, kunnen wij u wel vertellen dat onze conclusie duidelijk is…

Het bedrijf en daarmee ook een aantal werknemers, wordt zwaar benadeeld door het kunstmatige onderkoningschap van onze algemeen directeur.” 

“Heren, versta ik het goed?” reflecteerde Titus. “Mag ik hieruit opmaken dat u een tweede poging onderneemt om een van mijn beslissingen aan te vechten?

En dat met wat losse, gechargeerde uitspraken? Bent u drieën wel goed bij uw hoofd? Het is hier geen democratie! Dit is míjn bedrijf! En de genomen besluiten hebben uitsluitend gevolgen voor míjn geld! Hoe vaak moet ik dat nog uitleggen?!” 

“Hoe vaak?” zei Wijnand met een ernstige frons. “Dat hebt u ons inderdaad meermaals in de haren gewreven. Uw beslissingen worden daarom voortdurend over de volle breedte gerespecteerd en uw opdrachten worden onvoorwaardelijk en stipt uitgevoerd…, maar hoort bedrog daar ook bij?” 

“Wie beweert dat het hier om bedrog gaat, meneer Stempelman? Zou het niet kunnen dat meneer De Zwart in mijn opdracht handelt? Zou het niet kunnen, dat uw zogenaamde dossier daar, niet meer dan een sprookjesboek is, vol met onvervulde wensen? Zeg op dan! Zou dat niet kunnen, meneer Stempelman?” 

“Jawel, dat zou best zo kunnen zijn, meneer Le Roy”, waarmee Wijnand kortstondig, maar wel handig, de zijde van de chef koos. 

“Aha,” blies deze voort, “een hersencel. Wij hebben gelukkig één functionerende hersencel ontdekt. Doe mij een plezier heren. 

Neem uw voorleesboek mee, ga heen en probeer van uw weekend te genieten. Ik moet helaas vaststellen dat u rust nodig heeft. Bonjour!” 

“Nee, wacht even,” hield Wijnand nog even vol, “wij begrijpen uw reactie wel, maar wij blijven ervan overtuigd dat u niet alles weet. Wij gaan weg, zoals u wilt, maar wij adviseren u met klem om toch ons dossier te bestuderen, zodat wij er in de loop van de volgende week op terug kunnen komen.” 

“Wel verdorie!” ketste de oude patroon, “eruit nu! En neem die bundel mee, want ik verzeker u dat ik er niet in zal lezen!” 

En daarop dropen de heren af. 

Verdoofd door zoveel ontoelaatbaarheid. Afgeserveerd door Zijne Eminentie Van Rodenburgh Le Roy. 

Dat deed pijn. Zij konden hun teleurstelling met geen mogelijkheid verbijten. Onbegrip overheerste, want als die oude knoepert de moeite had genomen om hun guillotinecahier in te zien, zou het onherroepelijk gebeurd zijn met die klote, klote Diederik. Twan, het grootste slachtoffer van de intriges van De Zwart, was de eerste die bij zinnen kwam. 

“Jongens,” zei hij, “ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat hier wat anders aan de hand is. Wij zien iets wezenlijks over het hoofd. Wij verzamelen een hoop rotzooi over die hondenlul, analyseren de hele boel, waaruit slechts één uitkomst valt te distilleren: Diederik heeft geprobeerd om de kluit te flessen. Aldus lopen wij met een waterdicht corpus delicti naar de chef om onze overwinning binnen te halen. En wat is het resultaat? De oude man wil er niet van weten. Hij luistert niet naar onze argumentatie en wil het dossier in geen geval lezen. Wil je weten waarom niet? Nou? Omdat hij de inhoud al kent. Omdat hij Diederik toestaat zich zo op te stellen. Omdat hij er misschien wel zelf opdracht voor gegeven heeft. Dát is hier aan de hand. Die verrekte De Zwart weet iets van die ouwe, waarmee hij hem compleet in zijn zak heeft. Hoe vaak hebben wij ons niet afgevraagd hoe het in godsnaam mogelijk is dat Diederik deze positie in het bedrijf bekleedt? 

Nou? Hebben jullie dan niet opgelet? Oude mannen liegen met hun houding, maar verraden zichzelf met hun ogen. Hij zat zich daar groot te houden, maar ik meende momenten van machteloosheid in zijn blik te herkennen. Ik denk dus écht dat er iets aan de hand is waar wij geen enkele weet van hebben.” 

Waauw! Dát was dus de Twan de Lindt zoals wij hem kennen. Niet deelnemen aan het gesprek, zorgvuldig waarnemen, goed luisteren, informatie verzamelen, het verbale aan het nonverbale koppelen, zoeken naar de combinaties en de dwarsverbanden, om daarna te oordelen. Kraakhelder en resoluut. Later zou blijken dat hij het inderdaad bij het rechte eind had, want er was welzeker iets aan de hand. 

Iets waar niemand weet van had.

53

En alweer waren wij een vrijdag verder in ons leven. Vrijdag, de belangrijkste dag van de week, want dan gingen wij naar het dorpscafé, de plek waar onze belevenissen zich kruisten. 

Wijnand was er ook. 

Logisch, want er moest al heel wat gebeuren om hem van zijn gang naar de kroeg te weerhouden. 

Grotendeels had hij zich goed van zijn oplawaai van vorige week zaterdag hersteld. En de klap, die de oude ‘patriarch’ vanmiddag had uitgedeeld, had feitelijk geen vat op hem. Die stuitte af op de professionele opperhuid, die hem beschermde tegen het binnenlaten van alle onaangenaamheden die met zijn werk te maken hadden. Toch kon hij het deze keer niet laten om nog wat na te mopperen, waarbij zijn Titus van Rodenburgh Le Roy het helemaal moest ontgelden. 

“Getver, wát een oetlul”, foeterde Wijnand. 

“Wat denkt zo’n ouwe zaadbal wel? Dat hij met zijn strontgeld de eeuwigheid kan kopen? Jongen, die man meurt al zolang als ik hem ken naar zijn doodskist. Dat is meteen het ultieme bewijs dat er geen hogere macht bestaat, want hogere machten zijn allesziend, die zouden hem allang zijn komen ophalen. Met geen mogelijkheid krijg ik die verdomde kerkerlucht uit mijn neus. Hans! Schenk nog eens in alsjeblieft! Ja, ja, allemaal! 

Die smerige graflucht omringt hem voortdurend, die vult het hele kantoorgebouw. Hier blijkt dus uit, dat die viezerik al jaren aan de beurt is om opgeruimd te worden. Er blijven dus maar twee mogelijkheden open. Óf er bestaat geen hogere macht, óf ze willen hem daar niet hebben, en dat begrijp ik. 

Kijk,” zo kwetterde Wijnand verder, “wij hebben het hier over een onmetelijke rijkdom. En die rijkdom wordt vervolgens uitgedrukt in geld en aangetoond door goederen. Maar zou dat daarom automatisch in macht vertaald moeten worden?

Oh ja? Moeten wij hier de menselijke kwaliteiten aan ontlenen die worden vereist om aan dit soort macht gekoppelde verantwoordelijkheid te dragen? 

Kom op! 

Dat is toch zwaar gelul! 

Zo’n boef koopt gewoon wát hij niet krijgen kan, en erger nog, ook wíé hij niet krijgen kan. En dát werkt natuurlijk, want er zijn altijd mensen die hier gevoelig voor zijn. Misschien dat zijn protegé er ook zo eentje is. Misschien dat Titus het stilzwijgen afkoopt over iets neteligs uit zijn verleden. Pfff… ik kots werkelijk van die ouwe perforator.” 

“Wat? Perforator?” onderbrak Huib het ratelend betoog van zijn broer. “Waarom noem jij Le Roy, perforator?” 

“Omdat er altijd twee gaatjes in de bankafschriften zitten die hij, in stereo, gebruikt om zijn antieke seksuele lusten te temmen.” Hiermee kreeg Wijnand de lachers op zijn hand. Een bevrijdende lach, want wat kón Wijnand kafferen als hij echt kwaad was. Tenno en ik, waren de enigen die er de lol niet van inzagen. 

Ik vond dat iedereen grapjes over seks mocht maken, behalve Wijnand. Hij was kort geleden ernstig over de schreef gegaan, zodat ik dit nu ongepast vond. Vermoedelijk dacht Tenno er net zo over, want in de plaats van te lachen, keek hij mij kort, maar veelbetekenend aan. Wijnand merkte het niet. Hij emmerde nog een tijdje door, waarbij zijn oorspronkelijke boosheid plaats maakte voor de gebruikelijke onzinnigheden die het tafereel, zoals steeds, van de door iedereen geprezen sfeer voorzagen. 

Naarmate de avond vorderde, zorgde de alcohol ervoor dat iedereen weer afdaalde naar zichzelf, met als gevolg, dat de humor platter werd. 

En het gelach? In evenwichtige overeenstemming met het gelag.

54

Twan had het als eerste ontdekt. Zonder dat iemand hem had ingewijd in de geheimen van een mysterieuze geldstroom naar de stichting ‘Stuurmanskunst’, had hij gezien dat er enorme hoeveelheden geld weg werden geloodst naar deze rechtspersoon. Hoe deze verder functioneerde en hoe de belastingdienst hier naar keek, was nog een raadsel. Maar dat dit gebruikt werd om er macht mee uit te oefenen, was klip en klaar. 

Uit de stukken die Twan onder ogen had gekregen, bleek overduidelijk dat Diederik hier bestuurslid van was, samen met wijlen meneer Geurtz. De daadwerkelijke zeggenschap berustte echter bij niemand anders dan de jonkheer. Dit was het belangrijkste werktuig van zijn externe heerschappij. Hiermee werd kennelijk de nodige druk uitgeoefend op aannemers, bestuurders, beslissers of beïnvloeders van allerlei instanties, overheden en relevante processen. 

Waarom denk ik nu opeens weer aan dat woord ‘rammelaar’, het tweede communicatiemiddel van een baby, naast het krijsen? 

Oh ja, natuurlijk. Als de naam van Diederik de Zwart voorbij komt, denk je automatisch aan dat bekakte gelul van hem. 

En als het om geld gaat ook, want als er met de buidel gerammeld moest worden, dan was hij het natuurlijk die het twijfelachtige vertrouwen kreeg om dit soort louche karweitjes op te knappen. 

Corruptie? Hmm, om van te smullen natuurlijk. 

Feestjes, uitstapjes, ontmoetinkjes op de ‘kolfbaan’ en niet te vergeten, de luxe etentjes. 

‘Rammelaar’, en dan uiteraard met die aangeleerde, spastische, dikmakende ‘r’ aan het einde. Jawel, als je zo’n woord hoort, dan denk je aan Diederik, en als je aan hem denkt, dan denk je automatisch aan alles wat bij zo’n stuk ongeluk hoort: 

‘Rammelaar’, de spreekbuis van een zuigeling. 

‘Zuigeling?’ 

Nóg zo’n toepasselijk woord!

55

Kort voor het overlijden van meneer Geurtz was Twan het café binnengekomen met een paar rubberlaarzen aan zijn voeten, die nog vol met de verse modder zaten van een bouwput die hij zojuist had bezocht. Hij vertelde toen hoofdschuddend, dat hij niet kon begrijpen hoe het toch mogelijk was, dat Le Roy de grond had kunnen verwerven en het totale project in handen had gekregen om aan de oostkant van de stad een nieuwbouwwijk te realiseren van maar liefst tweeënveertig vrijstaande woningen en twee gebouwen, met elk twaalf luxe appartementen. Wijnand was hem toen bijgevallen met het verhaal, dat de complete branche op haar grondvesten had staan trillen van de nervositeit rondom de uitslag over de toewijzing van dit omvangrijke project. 

Iedereen bleek overspannen te zijn, behalve Diederik, de oude ‘patriarch’ en meneer Geurtz. 

Toen de keuze uiteindelijk op de firma Le Roy was gevallen, had De Zwart zich de zeldzame moeite genomen om af te dalen naar het ‘lage’ niveau van de werkvloer, waar hij dit grote succes met het ‘gepeupel’ had gedeeld. “Kijk,” had hij gezegd, “dit is nu wat men ‘stuurmanskunst’ noemt”, waarbij iedereen dacht dat hij zichzelf op de borst stond te kloppen, en dat deed hij in feite ook. 

Maar nu bleek dat daar méér achter stak. 

Twan wist het precies. Hij had nog genoeg connecties bij zijn vorige werkgever, waar men dacht te weten dat zij, samen met nog een andere ontwikkelaar, de beste papieren hadden gehad. Maar dat was ijdele hoop gebleken, want de oude patroon was, zoals bijna steeds, met de glimmende trofee naar huis gegaan. Natuurlijk werd hier druk over gespeculeerd… en het woord ‘smeergeld’ viel daar meermaals bij, maar daar waren geen bewijzen voor. Niet zo verwonderlijk ook, omdat het clubje smiechten de gelederen goed gesloten wist te houden.

Zij wisten immers dat de jonkheer hierin heerste door met gulle, maar ook met gerichte hand te verdelen. Zij profiteerden er ook gretig van. De oude Le Roy was stinkend rijk, maar dat geld gebruikte hij slechts voor een minuscuul gedeelte voor zichzelf. Het geld was zijn gereedschap. Zijn vrijbrief om te heersen. 

Niet meer, maar vooral niet minder dan dat.

Daar stond hij dan, Diederik de Zwart, “te blinken als een hondenlul in de maneschijn”, zoals Wijnand vaak placht te zeggen. En dat was een veeg teken. Hij had, zo te zien, zijn beste pak aangetrokken. En het ergste was, dat het hem nog stond ook. Hij stond daar piekfijn te zegevieren, want zijn beschermengel had hem ongetwijfeld ingelicht over de coup van de drie directieleden, wier ondergeschiktheid zich nooit eerder zo aftekende dan op dit moment. 

“Heren,” zo had hij geproclameerd, “over tien minuten bij mij op kantoor graag”, waarvan Wijnand nog trachtte te ontsnappen door, met een haastige blik op zijn horloge, te zeggen dat dit niet zou gaan omdat hij een afspraak had. 

“Afzeggen die hap! Ik zie jullie over tien minuten, duidelijk?” 

Reken maar, dat de mannen er tien minuten later stonden. 

Elk met zijn eigen gedachten. Elk met zijn eigen stemming. 

Chiel Wagemans had in feite schijt aan wat er komen zou. 

Hij absorbeerde op zijn dooie gemak de nadagen van zijn loopbaan, omdat niemand hem nog wat kon maken. En zeker niet zo’n zieltogend figuur als Diederik. 

Wijnand was evenmin ongerust omdat hij, zoals meestal, voor honderd procent op zijn repliek vertrouwde. 

En Twan? Nee, die ook niet, want hij had dit weekend zijn eigen plan getrokken. 

De Zwart dacht dus dat hij het trio eens ongenadig af kon zeiken, maar daarbij had hij niet met de waard gerekend. 

Om zijn autoriteit te benadrukken, was hij van plan geweest om de mannen een stoel aan te bieden, terwijl hij zelf zou blijven staan. Van boven naar beneden praten, was een oude gepatenteerde leiderschapstruc, waar onzekere bazen nog wel eens naar grepen om hun betoog van de nodige superioriteit te voorzien. De mannen hadden dit echter in de gaten. Los van elkaar, want zonder op de ander te letten, weigerden zij om te gaan zitten, waardoor het foefje niet opging. 

“Goed,” zei De Zwart, “dan maar zo!” 

En terwijl hij in een flits zag, dat het drietal geenszins de indruk wekte dat het zenuwachtig was, probeerde hij toch de vermanende baas uit te hangen. 

“Ik heb jullie gewaarschuwd,” zei hij onomwonden, “jullie hebben er geen zak mee te maken wat ik met meneer Le Roy afspreek. Desondanks hebben jullie toch gemeend dat jullie mij pootje konden lichten door een hoop waardeloze bullshit te verzamelen en daarmee naar de baas te stappen. Wie denken jullie wel dat jullie zijn?” 

“Stoppen Diederik”, mepte Chiel zonder op de volgende emmer stront te wachten. “Ik heb geen zin in een opgepompte tirade van jou. Binnen afzienbare tijd ben ik hier weg en dan bekijk je het maar. Dat is één. Los daarvan ben ik het met Wijnand eens, dat het afblazen van Twans overeengekomen bevordering is gebaseerd op jouw achterbakse verdraaiing van de werkelijkheid. Waar lijkt dat op? Heb je daar een volwassen verklaring voor?” 

“Zeker wel”, antwoordde Diederik op dezelfde hautaine toon. “Het is misschien nog niet goed tot jullie doorgedrongen, maar ik ben godverdomme algemeen directeur van deze toko! Of zie ik dat verkeerd?!” 

“Nee, dát zie je goed. Maar houdt dit automatisch in dat daarmee de integriteit van het hele bedrijf, met jou mee, de diepte in moet zinken?” 

“Dat zijn jouw woorden,” pareerde Diederik, “maar deze beslissing heeft niets te maken met integriteit, maar botweg met het achterwege blijven van gebleken geschiktheid. Dat is alles.”

“Kom mannen, we gaan”, zei Chiel daarop terwijl hij zich al omdraaide richting deur. 

“Hier blijven!” schreeuwde De Zwart, “die andere twee zijn mij ook een verklaring schuldig. Dus heren, vertel!” 

“Niks te vertellen”, nam Wijnand over. “Chiel heeft gezegd wat er gezegd moest worden, maar jij begrijpt er dus weer geen bal van, zodat verdere uitleg overbodig is. Het dringt nu eenmaal niet tot je door, en je bent nu eenmaal wat je bent, maar dat slik ik liever in. Ik ben dus weg, want er is werk te doen. Belangrijker werk dan dit onnozele geneuzel.” 

“Momentje nog, mag ik ook nog wat zeggen?” 

Met een beheerste stem nam nu Twan het woord. 

Ja, hij mocht ook iets zeggen van De Zwart. Niet dat deze nog waarde hechtte aan de strekking van wat Twan nog te zeggen had, maar allee, hij had ze alle drie ontboden, dus mocht de laatste ook nog zijn zegje doen voordat hij zijn oordeel uit zou spreken.

Met dezelfde rustige toon vroeg Twan aan zijn collega’s om ook nog even te blijven. Zij zouden getuige zijn van een statement dat vérstrekkende gevolgen voor de toekomst zou hebben. 

Vooral van die van Twan zelf, zo opende hij zijn spreekbeurt. Door de vaagheid van deze uitspraak werd de scherpzinnigheid van de aanwezigen opnieuw aangewakkerd. 

“Luister goed naar wat ik te zeggen heb, want ik ben niet van plan om dit te herhalen. Allereerst wil ik dat je er goed notitie van neemt dat ik mijzelf nooit heb opgeworpen als beoogde opvolger van Chiel. Met dit vooruitzicht ben ik geronseld. Ook door jou Diederik, destijds in La Marmite Royal. Wij hebben hier afspraken over gemaakt, waarvan ik mijn deel ben nagekomen. Jullie zien nu kennelijk af van het inlossen van jullie deel, en dat pik ik natuurlijk niet. 

Helaas is het zo, dat als een beer vecht met een heer, dat de beer dan wint. Toch verkies ik ‘heer’ te blijven. Alleen…, ik ga het gevecht niet aan. 

Jullie kunnen mij namelijk gevoeglijk de pot op, wat zoveel wil zeggen, dat wij vanaf nu een volwassen arbeidsgeschil hebben. Blijkbaar is er hier geen plaats voor heren. Ik ga dus nu naar huis, ga mijn advocaat bellen om te vertellen dat de bom gebarsten is. Wat mij betreft onherstelbaar. Neem dus geen contact meer met mij op, want vanaf nu is meester Landman jullie gesprekspartner. Dit is het laatste wat ik erover wil zeggen. Goedendag!” 

En daarmee liep hij met statige tred de deur uit, terug naar zijn teleurstelling, zijn companen en Diederik achterlatend met hun verbazing. 

Jeetje, daar had niemand op gerekend. Dat was mooi gezegd van Twan, maar het kwam bij de achterblijvers aan als een complete verrassing. Chiel en Wijnand keken elkaar aan met een blik waarin verbazing en triomf met elkaar om voorrang vochten. Diederik liet echter geen nieuwe emotie toe. En omdat hij nog vol in zijn rol zat, verbrak deze het eerst het stilgevallen moment. “Zo, dat is dan duidelijk. Hebben jullie ook nog zo’n mededeling of zijn wij klaar?” 

“Nee,” zeiden de twee in duet, “wij zijn klaar”, waarop ook zij de zwaar bewolkte sfeer van het kantoor van Diederik de Zwart verlieten. Wijnand had niet veel tijd nodig gehad om zijn veerkracht te hervinden. 

Dat kwam natuurlijk omdat hij allesbehalve een diepe denker was, want ook de denkspier verzuurt op den duur. Hij was meer een ziener, een snapper, een aanvoeler, een inlever. Hij kon een situatie binnen een seconde inschatten om daarna, uitsluitend leunend op zijn talent, rustig te wachten op de juiste woorden. Wel hanteerde hij daarbij een soort eigenhandig aangelegd instrumentenarsenaal dat door niemand begrepen werd, ondanks de logica die hier altijd aan ten grondslag lag. Zo veerde hij eens, na een gesprek met een sollicitant, van zijn stoel, stoof het gebouw uit, sprong in zijn auto en gierde de parkeerplaats af. 

Niemand begreep deze actie, en dat kon ook niet, want Wijnand dacht zelf ook nooit over dit soort dingen na.

De sollicitant voldeed namelijk voor honderd procent aan het geschetste profiel en zou daarom ook worden aangenomen. 

Toen Wijnand na ongeveer een halfuur terugkwam, zei hij kortweg: “Forget it, deze man is niet geschikt.” 

Toen Roger van der Ploeg, de personeelsdirecteur, hem om uitleg vroeg, was Wijnand stellig in zijn antwoord. 

“Kijk, deze man leek de geschiktste kandidaat van het hele stel. Ook ik kon geen gat in zijn verhaal schieten, waardoor dit ook voor mij vaststond. Toch voelde ik een knagend onbehagen in mijn onderbuik en daar kan ik niet tegen. Nou, ik ben dus achter die vogel aangereden en al snel zag ik dat dit niet onze man was.” 

“Wacht, wacht, wacht,” repeteerde Van der Ploeg, “begrijp ik het goed? Toen je achter hem aan reed, zag je dat hij niet geschikt was voor de functie? Hoezo? Gooide hij zakjes cocaïne uit de auto of zo?” 

“Nee man, hou eens op,” reageerde Wijnand, “wij zoeken toch geen priesterstudent. Ik zie het zo: Deze man heeft volgens ons alles mee, maar dat kan slechts een façade zijn. Soms kun je aan andere dingen zien hoe iemand werkelijk in het leven staat. 

Deze keer was dit niet meer dan het rijgedrag van de sollicitant.” “Oh ja? Dat moet jij zeggen!” brak Van der Ploeg in, “jij rijdt zelf iedereen de plooi uit de broek. En dát gaat dan nú een beetje de moraalridder uithangen?” 

“Daar gaat het niet om,” antwoordde Wijnand, “het betreft zijn algemene attitude”. 

“Toe maar!” laste Roger nog even in. 

“Ik bedoel,” vervolgde Wijnand, “dat je kunt zien hoe hij deel uit maakt van een proces. Laat het mij uitleggen… 

Ik heb deze man een paar keer zien voorsorteren, waarbij het voor de medeweggebruikers handig is, dat je van te voren even richting aangeeft. Dat deed onze meneer geen enkele keer. En bij het inhalen vond hij het ook niet nodig om even te knipperen. 

Ik zag ook, en dat is nog het ergste, dat hij tot drie keer toe een rotonde verliet waarbij hij het eveneens niet nodig vond om vóór het verlaten van deze uitvinding, rechts richting aan te geven, waardoor de automobilisten die de rotonde op wilden rijden, moesten stoppen omdat ze niet wisten wat hij van plan was. Welnu, die rotondes, die miljoenen aan gemeenschapsgeld hebben gekost, zijn bedoeld om het verkeer sneller door te laten stromen. Voorwaarde hierbij is wel dat iedereen het systeem snapt. Mijn eenvoudige conclusie is dus dat deze mooie meneer, óf niet begrijpt hoe het werkt, óf van mening is dat deze regels alleen voor anderen gelden. In dat geval hebben wij te maken met de domme arrogantie van een typische tijdsbeeldneuroot, en dáár kan ik dus niets mee. Daar komt bij, dat in ons bedrijf ook volgens een systeem wordt gewerkt, waarbij het een dwingende voorwaarde is, dat iedereen begrijpt hoe het werkt en dat iedereen er zich aan conformeert. Met andere woorden: Ik wil hem niet!” 

En daarmee was het pleit dan ook definitief beslecht. Kijk, dát was Wijnand ook. Wijnand en zijn eigen psychologische gereedschapskist. 

Maar goed, Wijnand had dus niet veel tijd nodig gehad om zijn veerkracht te hervinden en hij had meteen geregeld dat Twan bij mij terecht kon, én dat zijn zaak zo snel mogelijk bij de kantonrechter kon dienen. 

Vraag mij niet hoe hij dat flikte. Misschien dat hij ergens een bruikbaar vriendje had zitten of dat zijn gehaaide verbaal voldoende was geweest. Mij zou dit in elk geval niet gelukt zijn. 

Wat mij wel lukte, was dat wij met een super resultaat het gerechtsgebouw uitkwamen. De tegenpartij had ons onderschat. En onderschatting is de meest voorkomende oorzaak van alle nederlagen die er geleden zijn… 

De firma Le Roy had de duurste advocaat uit de omgeving ingeschakeld. 

Waarom hij de duurste was, had nog niemand mij uit kunnen leggen, want de beste was hij zeker niet. 

Wel stond hij bekend als een enorme moddersmijter, maar dat kan ook tegen een láger uurtarief. Het kon bijna niet anders, dan dat deze keuze, dat de duurste ook de beste is, ook nu weer voortsproot uit de eendimensionale denkcapaciteit van Diederik. 

Jammer voor hem, maar mooi voor ons. 

Mijn confrère stelde niet teleur. Alle bagger die te bedenken viel, werd over mijn cliënt uitgestort, waarin hij in een daglicht werd gezet dat kwader was dan het duisterste holst van de zwartste nacht. Twan zou de arbeidsverhoudingen ernstig frustreren, hij zou volstrekt incapabel zijn, hij zou bedrijfsprocessen verstoren, en ga zo nog maar even verder. Er bleef geen spaander van Twan heel. Diederik genoot met volle teugen, want hij voelde aan zijn opgehouden ochtendurine dat hij ging winnen. 

En precies dáár was het hem nu om te doen, want zijn advocaat had hem allang duidelijk gemaakt dat het nooit om veel geld zou gaan. Daarvoor was het dienstverband van Twan te kort geweest. Ja, hier had hij natuurlijk gelijk in, maar daar hoef je niet briljant voor te zijn. Maar juist dát snapte ik ook waardoor ik het op een andere boeg had gegooid. Mijn betoog was in feite eenvoudig en daardoor heel overzichtelijk. Ik maakte de edelachtbare eerst duidelijk dat mijn cliënt geenszins uit was op een beëindiging van de arbeidsrelatie. Dat kon ook niet, omdat hij dan maatschappelijk terug zou vallen tot een hachelijk niveau. 

Ontslagen bij Le Roy, betekende immers dat je daarna waardeloos voor de branche zou zijn. Temeer omdat je nog kortelings was opgestapt om naar een concurrerende firma te vertrekken. Waar het ons om ging, was dat mijn cliënt een hoge functie bij zijn toenmalige werkgever had opgegeven, omdat Le Roy hem eenvoudigweg had weggekocht, met een onstuimigere loopbaan in het vooruitzicht. En het was precies déze afspraak, die nu niet nagekomen werd. Om mijn cliënt zijn aanspraak hierop aldus te doen verliezen, waren de feiten door de tegenpartij tot in detail gemanipuleerd. De bewijzen hiervoor, het door de drie dissidenten tot ‘guillotinecahier’ gedoopte dossier, hadden wij enkele dagen daarvoor naar de griffier gestuurd, zodat de rechter zich hierin had kunnen verdiepen. Kortom, wij hadden deze zaak aangespannen om Le Roy tot nakoming van de overeenkomst te dwingen. 

Terwijl de rechter al begrijpend zat te knikken, kwam mijn geachte confrère nog één keer overeind. 

“Edelachtbare, staat u mij toe dat ik bezwaar maak tegen de inhoud van het dossier, én tegen de door de tegenpartij geschetste overeenkomst?” 

Nadat de rechter hem te verstaan had gegeven dat hij zijn gang mocht gaan, op voorwaarde dat zijn argumenten hout zouden snijden, vervolgde meneer de moddersmijter met: “Kijk, ook wij hebben het dossier ingezien en wij hebben moeten vaststellen dat dit op twee manieren geïnterpreteerd kan worden. Dat is één. Vervolgens wordt hier gesproken over een zogenaamde afspraak, die betrekking zou hebben op het recht op een hogere functie. Welnu, daarvoor ontbreken alle bewijzen en eveneens de relevante producties in het dossier. Ik moet dus vaststellen, dat het hier om een opgepoetste aanname gaat, waar wij helemaal niets mee kunnen.” 

Zonder iets te zeggen gaf de rechter mij daarna de gelegenheid tot repliek. En die was niet mis te verstaan. Ik had namelijk de joker in handen. 

Letterlijk en figuurlijk. 

Nadat ik had aangegeven, dat ik de conclusie over de inhoud van het dossier aan het oordeel van de kantonrechter liet, vroeg ik toestemming om de heer Wijnand Stempelman als getuige naar voren te roepen. 

Dat mocht natuurlijk. En dát was het begin van het einde. 

Ik hoefde niet eens een vraag te stellen. Want toen de rechter aan Wijnand had gevraagd wat zijn rol in deze kwestie was, deed deze uitgebreid kond van het feit, dat hij van jonkheer Titus van Rodenburgh Le Roy persoonlijk de opdracht had gekregen om Twan bij de concurrentie weg te kapen. 

Hij had deze missie met succes uit kunnen voeren omdat de heer Le Roy hem op het hart had gedrukt, dat hij niet mocht vergeten om vooral de aangeboden loopbaangarantie als belangrijkste wapen te gebruiken. De aanleiding om Twan te ronselen, was immers het ophanden zijnde vertrek van de heer Wagemans, de huidige directeur van de afdeling projectontwikkeling. 

De kantonrechter reageerde verrassend. 

“Is de heer Wagemans ook aanwezig?” 

“Jawel edelachtbare”, antwoordde Chiel met een enigszins verschrikt gezicht. 

“Mag ik u iets vragen?” 

“Jawel edelachtbare”, antwoordde Chiel opnieuw. 

“Wist u hiervan? En klopt dit verhaal?” 

“Jawel edelachtbare,” antwoordde Chiel voor de derde keer en nog steeds verschrikt, “de heer Le Roy heeft mij betrokken bij de keuze van mijn opvolger, van wie ik wist, dat deze zeer geschikt zou zijn en waarvan bij ons al snel bleek, dat hij dat ook daadwerkelijk is”. 

Ajakkes! Dát was de doodsteek! In feite had de kantonrechter zelf op de juiste knop gedrukt. 

Zijn uitspraak was dan ook te mooi om waar te zijn. 

Hij formuleerde zijn overwegingen zorgvuldig. 

“Allereerst het dossier. Ik heb het twee keer met aandacht gelezen, maar ik kan er maar één conclusie uit trekken. 

Het is voor mij volslagen helder dat hiermee is aangetoond, dat er bij de firma Le Roy andere zaken spelen dan waarover wij hier geacht worden ons hoofd te breken. Nóg duidelijker blijkt, dat zo’n beetje alles uit de kast is getrokken om de heer De Lindt pootje te lappen. En dat is op z’n zachts gezegd, kwalijk. 

Dan de loopbaan van de heer De Lindt…

Uit het feit, dat hij zijn positie bij zijn vorige werkgever heeft opgegeven, blijkt dat hem iets wezenlijks in het vooruitzicht moet zijn gesteld. Uit de verklaring van de heer Stempelman blijkt duidelijk wat dat geweest is. Daar komt bij dat dit zojuist, op mijn verzoek, nog eens is beaamd door de heer Wagemans. De kwestie is mij dus helemaal duidelijk.

De heer De Lindt heeft, na het vertrek van zijn voorganger, recht op diens positie. Dit op grond van een heldere afspraak. Dit geldt voor zowel de functie van directeur projectontwikkeling, alsook voor het lidmaatschap van de Raad van Bestuur. Het gevolg van deze uitspraak heeft echter een bedenkelijke zijde. Meneer de Lindt zou daarmee dus een juridisch geschil van zijn werkgever hebben gewonnen. En ik vrees dat hem dat, gedurende het verdere verloop van zijn carrière, nagedragen zal blijven worden. Ik heb dan ook alle redenen om aan te nemen dat het vertrouwen, en daarmee de arbeidsrelatie, nooit meer volledig zal herstellen. Hiermee zou de heer De Lindt, paradoxaal genoeg, het uiteindelijke slachtoffer van zijn overwinning worden. Iedereen zal begrijpen dat ik hier niet aan mee mag werken. Ik heb dan ook besloten om de heer De Lindt in het gelijk te stellen, maar dat ik desondanks de arbeidsrelatie tóch met onmiddellijke ingang ontbind. 

Dit houdt voor meneer De Lindt in, dat zijn loopbaan op jammerlijke wijze wordt afgebroken, waarbij het maar de vraag is of hij ooit nog de mogelijkheid zal krijgen om ergens anders, op hetzelfde niveau, in te stappen, met dezelfde vooruitzichten. 

Ik veroordeel daarom de firma Le Roy tot een schadevergoeding die deze lading ruimschoots zal dekken, alsmede tot de kosten van dit proces. Na bestudering van de salarisgegevens en andere relevante omstandigheden zal ik de juiste hoogte van deze schadevergoeding bekendmaken. Ik kan u wel al zeggen dat dit méér zal zijn dan een miljoen Euro. Dat was het, ik sluit de zitting.” Nu had je Diederik eens moeten zien. Kort geleden zat hij nog glitterend van zijn zelfbeeld te genieten. Maar tijdens de uitleg van de rechter, zag je hem geleidelijk terugzakken naar een van zijn vele bedompte buien. Niet dat dit wat uitmaakte, want wij vonden het natuurlijk prachtig dat deze kloothommel zijn bakzeil had gehaald. Maar het paste ook bij een figuur zoals hij, die voortdurend op gespannen voet met zichzelf leefde. 

Het was in elk geval fantastisch om te zien hoe hij en zijn opgepimpte glamouradvocaat afdropen, zonder ons nog een blik waardig te gunnen. 

“Oh ja,” had Wijnand hem nog nageroepen, “Chiel en ik nemen de rest van de dag vrij, Diederik. Geef je dat even door?!” 

Diederik reageerde er niet op, maar je zag hem wel ineenkrimpen bij deze vernederende opmerking, die ik overigens niet gemaakt zou hebben. Chiel trouwens ook niet, want hij keek net zo verschrikt als ik. 

“Wat doe jij nou?” zei Chiel toen wij buiten kwamen. “Waarom moet je die man nog een schop na geven? En dat dan ook nog eens namens mij?” 

“Maak je niet druk man, die kerel ontstijgt morgen gewoon weer de vergissing dat hij überhaupt geboren is. 

Het pleit is beslecht, en dat betekent dat wij nu in ons dorpscafé, een mooi glas bier gaan drinken.” 

Chiel Wagemans liet zich al snel overhalen. 

Hij sputterde wel even omdat hij niet zo’n caféganger was, maar dat duurde maar kort onder het geweld van de drammerigheid van Wijnand. 

De rest laat zich gemakkelijk raden. 

Hans Martens keek wel even verbaasd op toen hij ons de kroeg binnen zag komen want op deze dag had hij ons niet verwacht en zeker niet op dit tijdstip. De datum was immers nog vers. 

Met typische kasteleinsbelangstelling vroeg hij dan ook: 

“En heren? Iets te vieren?”

“Ja,” antwoordde Wijnand ad rem, “een werkloze miljonair”, waarop Twan, Chiel en ik dúbbelklapten van het lachen. 

Het begin van een middag die niet snel vergeten werd. 

Chiel was het eerste naar de filistijnen. Logisch, want hij was ook de minst geoefende bierdrinker. 

Hup! Dat was de eerste taxi. 

Het volgende slachtoffer was Twan, maar die mocht niet vertrekken van Wijnand. “Ben jij gek!” had hij gezegd. “Wat denk je wie hier de rekening gaat betalen?”

Ja, dat was natuurlijk zo. Twan zou het niet kunnen maken om zich hier onderuit te draaien. Maar zo zat als hij was, vond hij na enkele ogenblikken toch de bevrijdende oplossing. 

“Hans, bel een taxi. Laat deze twee cowboys maar lekker vollopen, dan kom ik vrijdag wel betalen.” 

De kastelein knikte instemmend, want hij zag ook wel dat Twan aan zijn taks was. Hij belde opnieuw een taxi en tapte de glazen van Wijnand en mij nog maar eens vol. Wijnand had er met glanzende verrukking naar gekeken, sloeg mij met een rotklap op mijn rug en bralde: “Kom op Joep, we pakken er nog een. Het is gelukkig al te laat om vroeg naar huis te gaan, vind je niet?” 

Een paar minuten later, nadat hij met dikke tong en voor de vijfenzeventigste keer dankjewel had gezegd, was ook Twan aan de zuigkracht van het café ontsnapt. Volgens de overlevering, zou ik het volgende slachtoffer zijn geweest. Maar dat weet ik niet meer. Evenmin hoe en wanneer ik toen thuis ben gekomen. Wijnand moet dus de laatste zijn geweest. 

Logisch ook. Want hij kon, op Tenno na, het meeste bier van iedereen verdragen. Onze dorpsarts was er echter niet bij deze keer, dus Wijnand móést wel de laatste zijn geweest. 

Later hoorden wij, dat hij midden in het café was omgevallen. Niet van Hans. Nee, nee, die praatte nooit over zijn klanten. 

Hij had dan wel geen eed afgelegd, maar hij vond toch, dat ook kasteleins hun beroepsgeheim hadden. 

Nee, wij hoorden het naderhand pas. Van een late bezoeker. Wankelend had Wijnand zijn wijsvinger in de lucht gestoken en luid lallend geroepen: 

“Als ook de rede haar doel voorbijschiet, is het tijd voor daden!” waarop hij direct, halfdood ter aarde was gestort.

Bamm!!! 

Een theatraal einde… van een memorabele dag.

56

Die ochtend werd Wijnand op de zitbank wakker. Dat was niet de eerste keer, want het was wel vaker voorgekomen dat hij de kracht, noch de euvele moed had bezeten om de trap naar de slaapkamer te beklimmen. Toch was het vandaag anders. 

Zijn hele lijf deed pijn en zijn kop bonkte alsof er een gevangene in zat die bij het luchten over het hoofd was gezien. 

Zijn kostuum, dat hij vergeten was om uit te trekken, was helemaal verfomfaaid, evenals zijn werkelijkheidszin. 

Daantje schuifelde al enige tijd door het huis, maar dat zou hem voorlopig nog even ontgaan. Temeer omdat zij Wijnand altijd negeerde als hij weer eens met een stuk in de kraag naar huis was gekomen. Ook deze ochtend werd er omwille van de lieve vrede gezwegen. Na wat gestrompel kwam hij, tijdens een kop thee, gedeeltelijk bij zinnen. Naderhand, onder de douche, meldde zich pas het ontbrekende deel daarvan. Bij het aanzwengelen van zijn gedachten, gaf hij de zoektocht naar beelden van de vorige dag al snel op omdat hij voelde dat hij mogelijk meteen in het labyrint van zijn murwgezopen geheugen zou verdwalen. 

Het ging ook niet om gisteren. Nooit eigenlijk. Het gaat altijd om vandaag, en een beetje over morgen. Maar nu was het de dag van vandaag waar hij zich op moest concentreren, want het zou een hachelijk etmaal worden. Stel je maar eens voor: Diederik de Zwart tot op zijn hemd vernederd, Twan de Lindt weg, en de oude patroon minstens een miljoen, of meer, kwijt. 

Dat het sfeertje wel weer om van te smullen zou zijn, was een vooraangekondigd understatement van jewelste. 

Wijnand draaide de thermostaatkraan nog maar wat kouder, want hij moest fit zijn. Fit, op zijn hoede en scherp. Kwam daar een beetje spijt naar boven over de zuippartij van gisteren? 

Nee, nee, daar had Wijnand nooit last van. Hij vond het alleen een beetje hinderlijk dat het grootste gedeelte van zijn transistors nog steeds dienst weigerde. 

Nóg maar wat kouder die kraan! Toen hij een klein uurtje later naar buiten liep, volgde de tweede beproeving. 

De felle ochtendzon scheen dwars door zijn karakter heen want het was die ochtend onheilspellend mooi weer. 

Onheilspellend, omdat de beloftes die bij dit soort mooie dagen horen, bijna nooit uitkomen. 

Aangemoedigd door de aangename warmte op je pas ontwaakte huid, ga je zo’n heerlijke dag opgewekt te lijf, totdat je vervolgens een eikel tegenkomt die jou dit ontluikende geluksgevoel niet gunt. Welnu, van dat soort eikels wemelde het bij Le Roy. 

Je had dan ook geen glazen bol nodig om het naderende onheil te voorspellen. Met deze gedachten reed Wijnand zijn garage uit en keek zoals steeds, terwijl hij de weg op draaide, naar het huis van de De Wits waarin, zo te zien, de dag nog niet tot leven was gekomen. 

Ja, zielig die mensen. Je zag ze elke dag ouder, kleiner en zieker worden. Maar wat kon je doen? De politie deed haar best. 

Soms zelfs te veel, dus was er geen andere optie dan deze ontwikkelingen lijdzaam af te wachten. Hoe verschrikkelijk dat ook was. 

Dit soort overpeinzingen hielden hem bezig gedurende de korte rit naar de stad. Gewone zakelijke gedachten over ongewone dingen. Maar er begon zich nóg iets te manifesteren. Een totaal nieuw gevoel, dat zichzelf uit probeerde te graven, op weg naar de oppervlakte van het bewustzijn. 

Ergens tussen het gebruikelijke gebruis van zijn roerselen, ontwikkelde zich een nieuwe, ondefinieerbare emotie. 

Natuurlijk had hij naast het begrijpelijke medelijden met Anne en Gerard, ook verdriet om Marijke zelf. Maar precies dít gevoel begon, geleidelijk aan, andere vormen aan te nemen. 

Hij miste Marijke met een gestaag groeiende dierbaarheid. 

Wel nog ver weg, maar het begon stilaan zijn ziel te bekrassen op een manier, die hij ervoer alsof hijzelf een geliefde was verloren. Marijke was vooral een goede vriendin van Dáántje, maar ook van hem. Een soort geleasede dochter.

Zoals in het begin de verbazing en de schrik overheersten, al snel verdrongen door een gevoel van hulpvaardige dadendrang, bleek deze nieuwe buikjeuk steeds meer plaats nodig te hebben. 

Hij míste Marijke. 

Op een hartzeer verwekkende manier. 

Vergezeld van dit soort mijmeringen was hij de stad genaderd. Toen hij het gebouw binnenliep, nam een andere gedachte voorrang want hij merkte meteen dat het nieuws over Twan zich al had verspreid. Prima, dan hoefde hij dát verhaal tenminste niet meer zelf te vertellen. Het liep echter anders dan hij zich had voorgesteld. 

Chiel had zich ziek gemeld, Diederik liet zich niet zien en Titus hield zijn adelaarsnest bezet, zonder iets van zich te laten horen. Vreemd, dacht Wijnand, zou de oude patroon wachten tot Chiel terug was? Of zou hij wachten totdat de hoogte van Twans schadevergoeding bekend zou zijn? Moeilijk, want de chef was een van de weinigen wiens hand Wijnand niet kon lezen. 

Er zat dus niets anders op, dan af te wachten tot het moment dat Titus zou kiezen om de verzamelde pokkenpleuris over zijn lijfeigenen uit te storten. Je kon er op wachten, dat wist je. 

Je wist alleen niet hoelang. Toch voelde je duidelijk dat er iets in de lucht hing. Hoe moet je dat uitleggen? Zoals de drukkende warmte vlak voor een onweersbui? Ja, zoiets was het ongeveer, maar dan in schril contrast met de bemoedigende blikken op de afdeling. Wat denk je? De Zwart op zijn kop gezeten! Dán was je natuurlijk de held van de dag en dáár kon Wijnand nog ouderwets van genieten. De aard van het beestje. Superpositivo! 

Deze eigenschap had hem al vaker uit benarde situaties gered, uiteraard in combinatie met zijn andere vaardigheden. Alles went op den duur. Zelfs de vaststelling dat, door het uitblijven van een gruwelijke uitbrander, deze dag een gewone werd. De moeite van het optekenen niet waard. Maar hij wist als geen ander dat deze constatering een tijdelijke was. 

Uitstel dus. Geen afstel. 

‘Stilte voor de storm’, om nóg maar een cliché te gebruiken.

Diezelfde avond stak er echter een andere storm op.

57

Het was bijna tien uur, toen rechercheur Swillen belde. “Goede avond, meneer Stempelman. Het spijt mij dat ik u op dit tijdstip moet storen, maar ik zou u willen vragen om naar het bureau te komen.” 

“Waarom dat?” vroeg Wijnand kortaf. 

“Omdat ik u iets wil mededelen, én omdat ik uw medewerking nodig denk te hebben”, zei Swillen. “Het is nogal ingrijpend. 

Méér wil ik er aan de telefoon niet over zeggen.” 

“Goed,” antwoordde Wijnand, “ik kom er aan”. 

Nadat hij de hoorn had neergelegd, moest hij kort even zijn gedachten rangschikken. 

Swillen had niet echt opgewekt geklonken. 

Het is nogal ingrijpend... Pfoeh! Nu wordt het spannend. 

“Daantje!” en nadat zij geantwoord had, “ik moet naar het politiebureau! Stront aan de knikker!” 

Daantje keek verbaasd op van achter de stapel schoolschriften die zij op dat moment zat te corrigeren. 

“Wat dan?” vroeg zij met een korte hoofdschudding. 

Wijnand vertelde in twee zinnen wat de brigadier hem zojuist had gezegd. Meer wist hij nu ook niet. 

“Ik ga maar snel, dan hoor je het naderhand wel.” 

Terwijl Wijnand zijn colbert aanschoot en de kamer uit liep, keek Daantje hem met een gefronste blik na. 

“Wat nou weer…?” stond op haar gezicht geschreven.

“Wijnand! Zal ik mee gaan?” riep ze nog, maar dat hoorde hij al niet meer want hij was in drie sprongen bij de auto, om nog binnen dezelfde seconde van de oprit te scheuren.

Brigadier Swillen drentelde niet lang. “Gaat u even zitten meneer Stempelman en schrik niet. Wij hebben het ontzielde lichaam van een jonge vrouw gevonden, van wie het signalement voldoet aan dat van mejuffrouw De Wit.” 

“Wat zegt u?” schoot Wijnand naar voren. “Van Marijke…?” 

“Ja,” zei Swillen, “ik vrees van wel. Een late fietser zag haar in het kanaal drijven.” 

“Marijke…? Kanaal…? Dood…?” 

Wijnand ging bijna van zijn stokje. “Dat kán toch niet!” 

“Tja,” vervolgde de rechercheur, “wij hebben haar zo’n drie kwartier geleden uit het water gehaald en haar over laten brengen naar de patholoog in het ziekenhuis”. 

Wijnands hart brak in tweeën. “Nee, nee, nee, dat kón niet, dat mócht niet.” Hij híéld van Marijke. Nú werd het hem duidelijk. Hij hield van Marijke, als van een eigen dochter, als van een eigen vrouw. Binnen het tijdsbestek van dezelfde seconde, maakte zich een nooit eerder beleefde ontreddering van de grote, dappere Wijnand meester. Dat ontging Swillen natuurlijk niet, maar hij probeerde formeel te blijven. 

“Daarom heb ik u ontboden, meneer Stempelman. Want ik denk dat het beter is dat u erbij bent, als ik het slechte nieuws aan de ouders moet gaan vertellen. Daar komt bij, dat ik u misschien ook nog nodig heb om mejuffrouw De Wit te identificeren als blijkt dat de ouders dit niet aankunnen.” 

Het ging Wijnand echter allemaal te snel. De zakelijkheid van de brigadier drong niet tot hem door. 

Hij treurde om Marijke, hij schokte nog na van de klap. 

“Wat denkt u?” vervolgde Swillen. “Wilt u mij vergezellen als ik naar de ouders ga?”

“Wat zegt u?” ontwaakte Wijnand uit zijn verdriet. “Sorry, maar ik heb niet gehoord wat u zei”. 

Swillen knikte instemmend en herhaalde, rustig formulerend, zijn dubbele vraag. 

“Oké! Ja! Ja, ik snap het,” stamelde Wijnand beduusd, staccato, “dat moet dan maar… dat moet dan maar”. 

En nauwelijks bewust van wat hij zei, wilde hij al opstaan om de brigadier te volgen. 

“Momentje,” hield deze hem tegen, “ik moet eerst nog wat regelen én ik wil graag met u van te voren afspreken hoe wij de boodschap over gaan brengen, want hierbij is enige zorgvuldigheid méér dan gewenst. Daar komt bij, dat wij pas voor honderd procent zeker weten dat het hier daadwerkelijk om mejuffrouw De Wit gaat, nadat zij door een familielid, of iemand anders uit haar directe nabijheid, geïdentificeerd zal zijn.” 

“Goed,” zei Wijnand zacht, terwijl hij zich weer achterover in zijn stoel liet zakken, “dan wacht ik wel”. 

“Nou,” zei Swillen opeens, “u kunt intussen wel al iets doen. 

Wij zullen onze komst bij de familie De Wit toch eerst aan moeten kondigen, want het is al laat. Het zou helemaal akelig zijn als wij die arme mensen uit bed moeten bellen. Het lijkt mij dus het beste dat u probeert om zo onbevangen mogelijk te vragen of u nog even langs mag komen. Op die manier hoop ik dat ze niets in de gaten krijgen, zodat wij onze droevige boodschap ter plaatse kunnen brengen en deze daardoor zo compact mogelijk kunnen houden.” 

Wijnand was het met hem eens. Apathisch deed hij wat er van hem gevraagd werd en het lukte hem wonderwel om geen argwaan te wekken. 

“Goed,” had Gerard gezegd, “wij zijn toch nog op, dus kom maar”. 

Toen zij een half uurtje later bij de familie De Wit aanbelden, was Wijnand nog steeds groggy van de enorme opdonder. 

Man! Marijke dood! Verdronken! Verdronken in het kanaal! 

Dat kán verdomme niet. Niet Marijke! 

Het wemelde van de botsende gedachten, van de snijdende pijnen. Hoezo? Waarom?

En nu? Nu moesten ze aan die arme De Wits gaan vertellen dat zij hun dochter nooit meer terug zouden zien. Wijnand wenste vurig dat hij zich nog snel onzichtbaar kon maken. 

Hij, de grote improvisator, de alleskunner. 

Niets kon hij. 

Weg! Dat was alles wat hij nu wilde. Weg! 

Gerard opende de voordeur. En hij zag het meteen. 

Die ambtelijke kop van Swillen. 

En daarnaast Wijnand, met zijn zondagse begrafenisgezicht. 

“Nee hè”, snikte hij bijna. “Nee hè, Wijnand?”

Hierbij keek hij Wijnand met grote ogen aan. 

Heel indringend, smekend bijna. Alsof hij de enige was die nog redding kon brengen. Wijnand kwam echter iets ander brengen. 

“Kom,” zei Swillen, “laten we eerst naar binnen gaan”. 

Terwijl de mannen Gerard, die de deur open hield, één voor één passeerden, bleef deze Wijnand aankijken. Wijnand had zijn blik echter afgewend, maar toch ontging het hem niet. Het laatste restje moed zakte langs zijn kuiten naar beneden. 

Tjongejonge! Hoe moest dit?

Anne zag het drietal de woonkamer binnenkomen. 

En ook zij wist het meteen. 

Dit was het moment waar zij vanaf het begin voor gevreesd had. “Zeg het maar Wijnand”, was het eerste wat ze zei. 

Een zwakke gebroken stem. Woorden zonder kracht. 

Gebiedende wijs, maar dan zonder gebiedende toon. 

“Moment”, reageerde Swillen… “Alles in de goede volgorde”. Wijnand keek naar de brigadier. Waarschijnlijk in de hoop dat deze aan het woord zou blijven. Alles was trouwens beter dan naar Gerard of Anne te kijken. Hij deelde hun verdriet, dat zéker, maar nu opgedikt met een intens gevoel van medelijden. 

Daarom bleef hij naar Swillen kijken. Alles beter dan naar Gerard of Anne. De rechercheur was nu wat méér mens dan wij gewend waren.  Méér mens dan in het politiebureau. 

Natuurlijk is iedereen op zijn eigen podium een stuk sterker, maar dit contrast was groter dan verwacht. 

Gelukkig maar. 

Nadat Swillen eerst plechtig in een van de fauteuils was gaan zitten, schraapte hij nog eens zorgvuldig zijn keel, om zichzelf vervolgens schoorvoetend in de richting van de loden boodschap te hakkelen. Wijnands gestalte was kleiner dan anders. Er was in feite niets meer te bespeuren van zijn geestdrift, van zijn ruime overdosis ingebouwde flair. Stilletjes had hij plaatsgenomen in een van de andere stoelen, waar hij nu wat bleekjes voor zich uit zat te koekeloeren. 

“Wij hebben geen goed nieuws”, hernam de brigadier. 

Overbodige tekst, maar waar moet je in dit soort gevallen mee beginnen? 

Daar is geen handleiding voor. 

Dat kun je niet goed doen. 

Wijnand was allang blij dat Swillen het woord had genomen.

Deze keer zou hij niet geweten hebben hoe hij dit had moeten vertellen. 

“Wij hebben het lichaam van een jonge vrouw gevonden”, vervolgde Swillen plichtmatig, maar toch ook menselijk. 

“En wij zijn hier naar toe gekomen, omdat zij in grote lijnen aan het signalement van uw dochter voldoet. En dat spijt mij natuurlijk ten zeerste”, voegde hij er met een gebogen hoofd aan toe. 

Voorzichtig probeerde Wijnand weer omhoog te kijken, en blijkbaar tegelijk met Swillen. Afwachtend, maar ook verbaasd keken de mannen beurtelings naar Anne en Gerard, want het bleef stil. Geen enkel geluid. 

Het was onpeilbaar stil en daarmee onmogelijk om te begrijpen wat er zich op dit moment in de hoofden en harten van die arme mensen afspeelde. Natuurlijk, die hoofden waren totaal beurs geslagen. En die harten gebroken. 

Maar het bleef stil. Het verdriet was op. De tranen waren op. Alles wat restte was leegte, een vacuüm. 

Gerard bleef naar Swillen kijken, met een glazige blik. 

Uitdrukkingsloos. 

Hij kon niet denken. Zijn hersenen stonden compleet stil.

Vastgelopen. 

En Anne? Zij staarde voor zich uit. 

Roerloos. 

De laatste resten van wat ooit Anne was geweest, waren volledig in elkaar gestort, maar dat had zich binnenin afgespeeld. 

Dat was van buiten niet te zien. Haar benen zouden haar niet meer kunnen dragen, maar dat was nu niet nodig. 

Zij zat daar, staarde voor zich uit, en zei niets. 

Een geruisloze vorm van hysterie had zich van haar meester gemaakt. Een statische vorm, want de buitenkant verraadde slechts apathie. Bleke, verschrikte, starende verbazing. 

Zoekend naar de eerste bewuste ademtocht… 

Deze seconden leken uren, maar Swillen liet het zo. En Wijnand dus ook. Het zou nu niet goed zijn om meteen de details over deze mensen heen te gieten. Zij zouden ze niet horen, zij zouden ze niet kunnen ordenen. 

Swillen wachtte geduldig op de eerste vraag, want hij wist dat die zou komen.

Gerard was de eerste die enigszins bij zinnen kwam. 

Hij verbrak de kille stilte. Op een rustige gedempte toon vroeg hij voorzichtig: “Waar is Marijke nu?” 

Alsof Swillen hier op had gerekend, veerde hij op en zei: 

“Zo kunnen wij het officieel nog niet stellen. Wij hebben het ontzielde lichaam van een jonge vrouw gevonden. Haar uiterlijke eigenschappen komen nagenoeg overeen met die van uw dochter, maar het staat pas vast dat zij het ook daadwerkelijk is, als zij door een naaste is geïdentificeerd.” 

Gerard fronste zijn voorhoofd. “Bedoelt u dat het niet zeker is dat het hier om Marijke gaat?” 

Ja hoor, daar heb je het weer. 

Het laatste dat een mens verliest is hoop. 

Maar dat is heel akelig, want het was natuurlijk overduidelijk dat het om Marijke ging, maar dat was alleen nog niet officieel bevestigd. Poeh, dat was een lastige opgave. 

Deze mensen hadden zojuist het slechtste nieuws gekregen dat ouders ooit kunnen krijgen. En nu stelde de vader een vraag.

En het antwoord op deze vraag was bevestigend. 

Maar ook ontkennend. 

Hoe is daar uit te komen? 

“Welnu,” vervolgde Swillen, “het is zoals ik zei. Wij weten pas zeker om wie het gaat, nadat het slachtoffer geïdentificeerd is. Meer kan ik er op dit moment niet van maken.” 

“Ja, ja,” antwoordde Gerard, “dat zei u al. Maar, maar wanneer gebeurt dat dan?” 

“Nou ja,” zei de rechercheur, “dat is in feite de volgende vraag. De wet schrijft namelijk voor dat een naaste dat doet, dus ben ik verplicht om aan u en uw vrouw te vragen of een van u beiden dat wil doen. Het liefst morgenochtend al, zodat wij snel zekerheid hebben en door kunnen gaan met ons onderzoek.” 

“Goed dan,” antwoordde Gerard verbazend resoluut, 

“morgenochtend”. 

Oef…! Er viel een steen van Wijnands hart. Zonder problemen had Gerard ermee ingestemd om Marijke zelf te gaan identificeren. Hoe laf dat ook mag klinken, maar Wijnand was behoorlijk opgelucht door dit antwoord.

Gerard zou het zélf gaan doen. Dápper… 

Zo! Nu ook dit geregeld was, maakte de brigadier aanstalten om weg te gaan. 

En Wijnand ook. Hij wilde maar één ding. En dat was: Wég hier. Weg uit deze treurige sfeer. Weg uit deze ongemakkelijke situatie, uit dit verdriet. Terug naar zijn eigen lijden. Terug naar zijn verwarde gedachten. 

Wat pijnigde hem zo? Voelde hij iets anders? Ja, er bewoog iets vreemds door zijn stofwisseling, iets onherbergzaams, maar wat? Zeker, de verdwijning van een buurmeisje, van een vriendin eigenlijk en het nieuws van de vondst van haar lichaam in het kanaal. Dat schokte hem natuurlijk. Want kijk, zo’n meneer Geurtz, die was ook dood. Maar dat was beter te begrijpen. 

Niet dat hij er al de leeftijd voor had gehad, maar soms sterven mensen nu eenmaal. Zo gaat dat. Maar toch niet zo’n jong wicht. Zo’n meisje, dat de kracht van haar schoonheid bij benadering niet eens kon bevroeden, van wie het leven nog in de startblokken stond. 

Zo iemand hoort nog niet dood te gaan. Die moet nog beginnen. Wijnand piekerde zich suf. 

Dit was anders. Hier was meer aan de hand. 

Wijnand voelde het verdriet van een verloren geliefde. 

Natuurlijk, hij hield van haar. Zoals een vader van zijn eigen dochter. Maar wás dat wel zo? Was er niet iets anders dat in zijn onderbewustzijn rondwaarde? 

“Heren, wacht even.” Hé, dat was Anne. 

Anne kwam tot zichzelf. 

“Ik moet jullie iets laten zien.” 

Verbaasd draaiden wij ons om en zagen hoe Anne voorover boog, naar haar handtas reikte en er een gekreukte ansichtkaart uit haalde. 

Er stond een afbeelding van het Atomium in Brussel op, een van de meest verbazingwekkende monumenten ter wereld, gebouwd in 1958 ter gelegenheid van de wereldtentoonstelling in België. Wijnand wist het uit zijn hoofd. Makkelijk zat, zijn geboortejaar. Met een verontschuldigende blik naar Gerard, gaf Anne het kaartje aan de brigadier. Deze nam het aan, keek aandachtig naar de foto, mompelde: “Brussel” en draaide het om. 

“Hmm, helder ja”, zei Swillen terwijl zijn sproeten oplichtten. “De tekst spreekt voor zich. De jongedame is vertrokken en naar Brussel gegaan. Dat is helder.” 

“Wat is helder?” riep Gerard. 

“Oh ja”, excuseerde Swillen zich en gaf het kaartje aan Gerard. Deze nam het wel aan, maar hij keek er niet direct naar. Hij keek Anne vragend aan en vroeg: “Wat is dít Anne? Hoe kom je hier aan? Waarom heb je me dit niet meteen laten zien?” 

“Ik weet het niet,” zei Anne, “ik wist er geen raad mee. 

Het lag eergisteren in de brievenbus, het was alleen aan mij gericht en dat vond ik pijnlijk voor jou. Ik heb waarschijnlijk naar een moment gezocht om je ermee te confronteren. Ik weet dat het fout is. Ik had je dit direct moeten laten zien, maar dat lukte me niet. Vraag me niet waarom, want dat weet ik zelf ook niet. Het was stom van me. Misschien had ik hierdoor wel het gevoel dat ik een stukje van Marijke terug had. Een stukje maar, en dat wilde ik niet afgeven. Ik weet dat het fout is Gerard, maar ik kon niet anders. Sorry.” 

Wijnand was ondertussen naast Gerard gaan staan om de tekst mee te kunnen lezen. Het was inderdaad Marijkes handschrift, want dat kende hij wel. Zij had wel vaker briefjes in zijn huis achtergelaten, met plagerige of onbegrijpelijke teksten. 

En nu ook. 

Het was alsof een dode eventjes tot leven kwam om een boodschap uit het hiernamaals door te geven. 

Deze boodschap was deels duidelijk, maar deels ook niet. 

Na het onsamenhangende antwoord van Anne, verlegde Gerard zijn blik naar de achterkant van de trillende kaart in zijn trillende hand.

Lieve Mam, 

Ik ben gelukkig. Maak je dus niet druk. 

Na een tijdje meld ik me wel. Ik heb jouw briefje gevonden. 

Lief, maar dat wist ik al.

Tot snel, Marijke

Swillen was intussen weer gaan zitten. 

“Mevrouw,” zo begon hij, “een paar dingen. Allereerst hoop ik dat u begrijpt, dat ik die kaart mee moet nemen naar het bureau. Ik weet niet of wij er iets aan hebben, maar ik kan dat ook nog niet uitsluiten. Ten tweede, wil ik graag weten over welk briefje uw dochter het heeft en wat er op stond.” 

Anne knikte begrijpend, of eerder gedwee, want haar weerstand was allang gebroken. De bodem was uit haar buik gezakt toen zij Wijnand en de brigadier de kamer binnen had zien stappen. 

Het kaartje had toen ook geen betekenis meer gehad, want het onheil stond op de gezichten van de mannen af te lezen. 

Een bericht uit het hiernamaals of zoiets, meer niet. Totdat ze weer enigszins tot zichzelf kwam. Toen wist ze het opeens weer. Het kaartje! Misschien hadden ze er iets aan. Daarom had ze het gepakt. Daarom, want denken was in feite niet meer mogelijk in deze situatie. Het overgrote deel van de hersenen weigerde dienst. En wat er over bleef, maakte zich zelfstandig. 

Onbestuurbaar, maar wel dóór blijven gaan met het afgeven van signalen. Onvoorspélbare. Onvoorstélbare.

Gelukkig had Anne een stukje controle teruggevonden. 

Instinctief wellicht, of intuïtief, maar in elk geval wel nuttig én, behalve voor Gerard, nog redelijk op tijd. 

“Mevrouw,” zei Swillen, waarmee hij haar opnieuw uit haar wegzwevende gedachten bevrijdde, “het briefje…! Wilt u alstublieft antwoord geven?”

“Ja natuurlijk”, zei Anne met een klein stemmetje. 

“Het zit zo. Ik maakte me nogal ongerust over het sterk veranderende gedrag van mijn dochter. Zij was een vrolijk, vriendelijk kind, met een opgeruimd karakter. Ze was lief, mooi, fris en heerlijk onnozel. Tot een paar weken geleden. 

Ze ging zware make-up gebruiken, kleedde zich ouwelijk en werd per dag onhandelbaarder. 

Ik maakte me zorgen. Ik probeerde tot haar door te dringen, maar niets hielp. Het werd alleen maar erger. In een poging om mijn gevoelens aan haar duidelijk te maken, heb ik toen een briefje bij haar boterhammen gestopt waar op stond dat zij moest weten, dat ik er altijd voor haar zou zijn. 

Dat was de ochtend dat ik haar voor het laatst zag.” 

Bij deze woorden zakte Anne terug in haar hopeloosheid. 

“Hmm, helder ja”, zei Swillen nog maar eens, sloeg voor de vorm met zijn handen op zijn knieën en stond op. 

“Goed, wij gaan maar weer eens. Morgen kom ik u om negen uur ophalen voor de identificatie, meneer De Wit. Als u het op prijs stelt, zal ik u begeleiden.” 

Gerard knikte instemmend en liep vervolgens mee naar de hal om de mannen uit te laten. Bij de deur zei Wijnand nog snel: “Laat Anne nu maar met rust Gerard, want ik geloof dat ze het nu wel zo’n beetje gehad heeft, trouwens jij zelf ook.” 

“Hoe bedoel je?” vroeg Gerard. 

“Nou ja, over die ansichtkaart. Het zal moeilijk te begrijpen voor je zijn waarom ze die niet meteen aan jou heeft laten zien, maar daar moet je nu maar even niets over zeggen. Dat komt later misschien nog wel een keer” 

“Ja, ja,” antwoordde Gerard, “ik begrijp het. Ik zal er niets over zeggen. Welterusten.” 

Welja, “welterusten”, zei hij nog. 

Nou, dat zou niet eenvoudig zijn. Vooral niet voor hemzelf en voor Anne. “Welterusten.” 

Tja! De grootst mogelijke ellende, maar toch nog braaf welterusten wensen. Dit soort gedachten zigzagden nog wat na in Wijnands hoofd toen Swillen, staand naast zijn auto, afscheid van hem wilde nemen. 

Gek eigenlijk, er was ongemerkt toch een soort band ontstaan tussen Wijnand en de brigadier. 

Er was geen echte verklaring voor. Misschien had de situatie van deze avond hier wel toe bijgedragen, want in dit soort moeilijke situaties, zoeken betrokkenen elkaars steun. En dan ontstaat er vaak gemakkelijk een zogenaamd bondgenootschap. Zoiets moet het geweest zijn, want de brigadier sprak heel vrijelijk met Wijnand. Tegen zijn gewoonte in. Dat was eigenlijk al begonnen toen Wijnand, weliswaar noodgedwongen, openhartig zijn avontuurtje met Beate had opgebiecht. En zo ook nu. 

Wijnand schroomde niet om nog even inhoudelijk op de gebeurtenissen van zojuist in te gaan. 

“Wat denkt u ervan?” had Wijnand nog gevraagd. 

“En van Brussel? Wat kunnen wij met die informatie?” 

“Ja, wat kunnen we daarmee?” zei de brigadier, bijna mechanisch. “Hier kun je weer tal van theorieën op loslaten, maar die roepen meer vragen op dan antwoorden. Ik ben er binnen niet verder op ingegaan, want die mensen zijn in shock. Dat is normaal bij zo’n onheilstijding. Daar moeten ze doorheen. 

Elke conclusie die je uit de herkomst van die ansichtkaart trekt is koffiedik. En dat geldt evenzeer voor de tekst. Ik wilde niet dat deze mensen hoop zouden putten uit mijn overwegingen, want dát is wat ze zouden doen. Elk sprankje hoop zou met beide handen worden beetgepakt, maar de kans is groot dat zij zich hierbij vastklampen aan redeneringen, die later op nóg grotere teleurstellingen uitlopen. Válse hoop is erger, dan écht verdriet. Ik heb het dus zo gelaten. Die kaart, de herkomst, de tekst, het verhaal van mevrouw De Wit, het zijn allemaal stukjes van een grote puzzel. Wij leggen die naast elkaar en proberen er de lijnen der logica in te vinden. Dat is de methode. Dat is ook de status. Zoveel mogelijk informatie verzamelen, sorteren, er een plaats voor zoeken en proberen te ontdekken wat de samenhang is.” 

“Ja… natuurlijk,” zei Wijnand, “dat begrijp ik, maar het is toch raar dat ze eerst nog een ansichtkaart vanuit Brussel verstuurt, om vervolgens hier ergens in het kanaal te worden gevonden.” “Dat viel mij ook op,” antwoordde Swillen, “dat is nu weer zo’n typisch gegeven. 

Hierdoor zal nu, voor een aantal eerdere conclusies, een andere plek in de rebus gezocht moeten worden.” 

Wijnand knikte. 

“Goed,” besloot de rechercheur, “dan wens ik u een goede nacht. En ik neem nog wel contact met u op als dat nodig mocht zijn.” 

“Oké, tot ziens”, groette ook Wijnand, waarna hij de straat overstak, op weg naar huis, naar Daantje, op weg ook naar het relaas dat hij nog zou moeten doen. 

Goede nacht? Hopelijk!

58

Het regende die ochtend zomerwater. Het monotone geluid van het natte geplens, onderdrukte de aangeboren opgewektheid van Wijnand. Hij had slecht geslapen. En dat was hij niet gewend want bij thuiskomst gleed de opwinding van de dag steeds als vanzelf van hem af. Een automatisch afschakelmechanisme dat de opgedane indrukken opborg in een altijd beschikbare map die, wat hem betrof, nooit meer open ging. 

Als Daantje dan vroeg hoe het geweest was, dan antwoordde hij als voorgeprogrammeerd met: “Gewoon, zoals altijd.” 

Deze nacht had hij echter nauwelijks een oog dicht kunnen doen. Daantje had de vorige avond op hem gewacht. Logisch ook, want Wijnand was niet zomaar naar het politiebureau geroepen. Later, had zij gezien dat Wijnand de auto naast het huis had geparkeerd om daarna, in de plaats van naar binnen te komen, met de rechercheur de straat over was gestoken, naar het huis van Anne en Gerard. Er moesten dus wel nieuwe ontwikkelingen zijn. Dat was duidelijk. Gespannen had zij daarom de komst van Wijnand afgewacht, die als een aangereden kat naar binnen was gestrompeld, zich in een stoel had laten ploffen, om zonder verdere inleiding verslag te doen van de gebeurtenissen van die laatste uren. Daantje had er niet eens om hoeven vragen. Zij hadden er urenlang over doorgepraat, gehuild en geredeneerd. Marijke dood? In het kanaal? De ansichtkaart uit Brussel? Er was werkelijk geen touw aan vast te knopen, maar er was wel verdriet, verwondering en er waren vragen. 

Vooral vragen. 

Met deze mengeling van gedachten en gevoelens was het onmogelijk gebleken om de slaap te vatten. 

Gebroken waren zij dan ook opgestaan deze ochtend. 

De gesmeerde boterhammen bleven onaangeroerd liggen en de gedeelde ochtendkrant werd ingekeken, maar niet gelezen. 

Plotseling werd dit tafereel verstoord door de bel. 

Het was Gerard. Ontredderd stond hij in de deuropening. 

“Ik kan het niet Wijnand, het gaat niet, ik durf niet en Anne ook niet”, zei hij met betraande stem. “Wij kunnen niet naar Marijke gaan kijken. Echt niet! Dat is absoluut onmogelijk Wijnand… 

Dat begrijp je toch?”

Heel even keek Wijnand naar deze hartverscheurende eenakter, maakte een flinke stap opzij en gebood: “Kom jongen! 

Kom eerst even naar binnen.” 

Willoos, en gehuld in al zijn triestheid, schoof Gerard langs Wijnand door om in de hal opnieuw uit te leggen dat hij gisteravond te snel ‘ja’ had gezegd. 

“Ik was verdoofd Wijnand, maar ik kan nu toch niet naar mijn dode kind gaan kijken. Echt niet! Dat kan toch niemand van mij verlangen.” 

“Nee”, zei Wijnand, vol begrip en medelijden. 

Dit was dus de andere kant van de medaille. Het grote nadeel van Wijnands talent om zonder na te denken, de juiste dingen te zeggen. Want nu was hijzelf de pineut. 

Als Anne en Gerard niet naar het mortuarium wilden, dan zou hij dus zelf moeten gaan. Hij had het gisteravond nog aan brigadier Swillen beloofd. 

Hoewel, beloofd? Dat was misschien wat veel gezegd, maar Swillen had, tussen neus en lippen, wel deze mogelijkheid geopperd, waardoor Wijnand er nu toch moeilijk omheen zou kunnen. Het restje opluchting van gisteravond maakte onmiddellijk plaats voor een benauwende beklemming. Zijn hartspier verkrampte zich tot een angstige steenklomp. 

Nee toch. Moest hij nu zelf naar Marijke gaan kijken? 

Wég held! 

Als een met spijbelen betrapt schooljochie keek Wijnand naar Gerard, bedelend om minder strafwerk. Er was echter geen ontkomen aan. Het was onmogelijk om Gerard nu aan zijn lot over te laten. Dat kon echt niet. Deze man had zijn dochter verloren. En zijn verdriet had hem de kracht ontnomen om zijn aftakelende vrouw te troosten. Nee, hij kon deze mensen nu niet in de steek laten. Een martelgang, maar het was niet anders. 

“Daantje!” riep Wijnand vanuit zijn onderliggende bewustzijn, “bel alsjeblieft naar school om te zeggen dat je vandaag niet kunt komen. Anne en Gerard zullen je nodig hebben.” 

Het duurde twee, drie lange tellen voordat Daantje in de hal verscheen, vol mededogen naar Gerard keek en instemmend knikte. “Goed, ik zal bellen, en dan kom ik er zo aan.”

Ook Gerard knikte, en terwijl hij naar zijn overbuurman keek, vroeg hij opnieuw: “Ja Wijnand? Begrijp je dat wij zo meteen niet met de rechercheur mee kunnen?” 

“Ja,” zei Wijnand kort, “ik ga wel”. 

Dat had dapper geklonken. Dapper en kordaat omdat Daantje noch Gerard de benauwdheid van Wijnand voelden, zijn gedachten en zijn vrees niet konden doorgronden. 

“Ja,” had hij gezegd, “ik ga wel”. 

Gerard verzuchtte een zachtjes uitgesproken dankjewel, boog zijn hoofd en sleepte zich terug naar het verdriet van zijn huis. 

Bah, bah… Arme man, dacht Wijnand, terwijl hij hem nakeek. Bah, bah… Arme Wijnand, dacht Wijnand toen hij zich pas goed realiseerde wat hij had gezegd.

Het was klokslag negen uur, toen er een aftandse strontbak voor het huis van de familie De Wit stopte. 

Petertje Gaastermans! 

Hij stapte uit, en terwijl hij naar de deur liep, kwam Gerard hem al tegemoet. Hij sprak een paar woorden tegen de jonge rechercheur, schudde ‘nee’, gebaarde nog wat en wees kort naar het huis aan de overkant. Petertje knikte, maakte rechtsomkeert en stapte de straat over naar het huis van Daantje en Wijnand. 

Toen de bel voor de tweede keer rinkelde deze ochtend, had Wijnand net naar de zaak gebeld om tegen zijn secretaresse te zeggen dat hij later zou komen omdat hij een lijk moest gaan identificeren. 

Dramatiek wist hij ook met anderen te delen.

“Ik weet niet hoe laat ik terug ben,” had hij gezegd, “want ik kan niet overzien wat er daarna nog allemaal moet gebeuren. 

Zeg dus maar alle afspraken af en geef dit ook maar door aan meneer De Zwart. Goed?” 

Nadat zij hem had verzekerd dat alles in orde zou komen, had hij opgehangen. Dat was het moment waarop Peter Gaastermans had aangebeld. 

“Wacht effe,” zei Wijnand op een vijandige toon toen hij de deur openmaakte, “ik dacht dat meneer Swillen mee zou gaan”. 

“Ja,” bekte het kereltje terug, “en wij dachten dat meneer De Wit mee zou gaan, dus…” 

“Wat dus?” klom Wijnand er overheen.

“Ja! Dat het dus even anders loopt dan gedacht. Dat kan soms gebeuren, nietwaar meneer Stempelman?” 

“Nou,” zei Wijnand, “dat vind ik best jongen, ik rij met jou naar het bureau en dan halen wij meneer Swillen op en die gaat met me mee naar de identificatie. Zonder hem zet ik geen voet in dat mortuarium. Begrepen?” 

“Ook goed,” antwoordde deze, “zegt u het maar. U vraagt, en wij draaien. Gaat u mee, meneer Stempelman?” 

Nadat Wijnand, Daantje gedag had gezegd, was hij zwijgend mee naar dat oude kreng van een auto gelopen, was vervolgens zwijgend naast Gaastermans gaan zitten en was net zo zwijgend met hem meegereden. Aangekomen bij het politiebureau was Wijnand, nog steeds zonder een woord te zeggen, langs de balie, regelrecht naar de kamer van brigadier Swillen gelopen. Niemand had geprobeerd om hem tegen te houden of iets te vragen. Wellicht door de vastberadenheid waarmee Wijnand naar binnen was gestapt. Wie zal het zeggen…? Zonder te kloppen, had Wijnand de deur geopend en gezien dat Swillen niet op zijn plaats zat. “Kan ik u helpen?” hoorde hij een jonge vrouwenstem achter zich vragen. Toen hij zich omdraaide keek hij in een paar mooie bruine ogen van een agente die hem vriendelijk aankeek. Onder normale omstandigheden zou Wijnand wel anders hebben gereageerd, maar nu was hij veel te opgenaaid om zijn aangeboren natuur te volgen. 

“Jawel,” had hij kort gezegd, “ik zoek brigadier Swillen”. 

“Oké,” antwoordde het meisje, “dan loop ik even met u mee naar de receptie. 

Daar kunt u dan even wachten, dan zal ik hem voor u gaan zoeken.” Misschien dat het toch onder de invloed van deze vrouwelijke charme was, want Wijnand liet zich gedwee meevoeren naar de plek waar hij volgens de huisregels thuishoorde. 

Na een minuutje of tien in wat oude autotijdschriften te hebben gebladerd, kwam de brigadier er aan. 

“Ah,” veerde Wijnand op, “daar bent u. Moet u goed luisteren. De afspraak was dat…” 

“Ja, ja, het is al goed,” onderbrak rechercheur Swillen het naderende verbale vandalisme, “ik ga met u mee. Het liep alleen even anders omdat een half uur geleden het autopsierapport van het slachtoffer is binnengekomen. 

Dat wilde ik natuurlijk meteen, met twee andere collega’s, bestuderen. Daarom heb ik Gaastermans gestuurd om meneer de Wit op te halen. Ik begrijp nu dat deze toch nog op zijn besluit van gisteravond is teruggekomen.” 

“Ja,” zei Wijnand, kennelijk tevreden met de uitleg van de brigadier, “Gerard de Wit stond vanochtend voor mijn deur om te zeggen dat hij een confrontatie met het dode lichaam van zijn dochter niet aankon. Ik had dus weinig te kiezen.” 

Swillen knikte. “Goed, het zij zo. Zullen we dan maar gaan?” 

Een retorische vraag, want zonder verder nog iets te zeggen, liepen ze naar de parkeerplaats. Op weg naar de auto van de brigadier, op weg naar het hospitaal, naar het mortuarium. 

Op weg naar… eh, …ja, …naar Marijke!

En dan loop je zo’n kille ruimte in. Stil, steriel, hol en steenkoud. 

Aan beide kanten een wand met allemaal stalen laden, met op de voorkant een etikethouder waar een achteloos kaartje in is gestoken met daarop de naam van de overledene.

“Ja,” zei de witjas die ons begeleidde bij de zesde la van rechts en de tweede van onderen, “hier is het”. 

Er cirkelde een ijzige, vreselijke, onheilspellende rilling rond het gebeente van Wijnand toen hij de handgeschreven naam op het etiket las: 

M. de Wit

Brrr… 

Met een ruk schoof de lade uit de wand. En je kon meteen de contouren van een vrouw onder het laken zien liggen. 

Wijnands hart ramde tegen de binnenkant van zijn borstkas. Plechtig vouwde de witjas het textiel van het aangezicht van de dode, waarop Wijnand zich vastgreep aan de rand van de metalen schuif. 

Wit weggetrokken, dreigde hij van zijn stokje te gaan. 

Swillen zag het op tijd en greep hem vast. 

“Ik begrijp het meneer Stempelman. Het went nooit.” 

Verdwaasd staarde Wijnand naar de licht opgezwollen doorschijnendheid van het gezicht van een dood mens. 

“Mijngod! Hoe kan dat? Hoe kan dat nou?” perste hij onder zijn longen vandaan. 

“Wat is er dan?” vroeg Swillen. 

“Maar dat, …maar dat,” pruttelde Wijnand, “dat is Marijke niet. Dat ís ze niet.” 

“Heeft u een glaasje water voor meneer?” vroeg de brigadier aan de witjas. Maar al voordat deze instemmend kon knikken, riep Wijnand: “Wát glaasje water?! Kom op man! Ik ben niet achterlijk of zo! Dit is Marijke niet! Dit is…, verdomme, dat kan toch niet waar zijn. Dit is Beate!” 

“Beate?” herhaalde Swillen. 

“Ja, Beate van Gaalen!” blafte Wijnand. 

“Wat heb ik nou aan mijn fiets hangen?” zei de speurder met een blik van verbazing op zijn sproetenkop. 

“Dus geen mejuffrouw De Wit, maar wel… hoe heette ze ook alweer?” 

“Van Gaalen”, zei Wijnand. 

“Oh ja, Van Gaalen”, herhaalde Swillen. Zijn hoofd schudde even alsof hij “nee” tegen zichzelf zei, alsof hij er opeens niets meer van begreep.

Toen vervolgde hij met: “Kan het zijn dat er mij iets ontgaat, meneer Stempelman? Is er niet iets dat u mij dringend moet vertellen meneer Stempelman? Nee? Zal ík het u vertellen dan? 

Nou? Zal ík het u vertellen?

U staat hier verdomme doodleuk de kluit te belazeren! Met een stalen gezicht. En dat in de rol van de zogenaamd geschokte vriend des huizes.” 

Hij wendde zich tot de witjas, gebaarde dat de lade dicht kon en zei op gebiedende toon: “Kom, meneer Stempelman, we gaan naar het bureau.” 

Wijnand was beduusd. Verdoofd van opluchting dat het niet Marijke was. Maar ook bedwelmd van ontzetting door de aanblik van Beates lijk. Zwijgend was hij achter Swillen aan naar buiten gesjokt. Onder hypnose. 

Pas in de auto kwam Wijnand geleidelijk bij van deze optater. 

Moet je nagaan! Geen Marijke, oké, maar dan wel Beate. 

Zij..! Hartstikke dood. 

Dáár snapte hij al geen jota van. Maar dan die rare reactie van de brigadier. 

Was híj nu gek of was Swillen de draad even kwijt? 

De kluit belazeren? Tsss… 

Wijnand ontworstelde zich aan zijn verbazing en nam het woord. “Wat was dat, meneer Swillen? Kan het zijn dat u bent overvallen door een conclusie die kant noch wal raakt?” 

“Niet hier,” zei deze streng, “op het bureau”, waarna de rit verder in stilzwijgen werd voortgezet.

59

Aangekomen bij het politiebureau, ging het allemaal razendsnel. Swillen en Wijnand liepen het gebouw in. Bij de receptie zei de brigadier tegen de dienstdoende baliekluiver: “Verhoorkamer vier, laat iemand koffie brengen, roep agent Gaastermans, zeg dat hij iets te schrijven meeneemt en vraag of de collega’s, die het autopsierapport hebben doorgespit, of ze nú naar mijn kamer kunnen komen.” In een oogwenk zat Wijnand tegenover een zwijgend, arrogant, jong rechercheurtje. Zonder dat de brigadier iets tegen hem had gezegd, wist het kereltje dat het spek aan het stinken was. 

Hij kende zijn chef. Als die begon te commanderen, dan wist hij precies wat hij wilde. Het manneke zat een beetje onderuitgezakt, een soort winnaarstronie te oefenen voor het moment waarop hij ooit zelf nog eens een succesje binnen zou halen. Het raakte Wijnand niet. Hij keek hem recht in zijn ogen met zo’n blik van, ‘kom maar op!’ Na een tijdje was het Wijnand weer, die als eerste de stilte verbrak. “Wat is dit voor een theater, jochie?” 

“Jochie?” vroeg deze, “heeft u wel eens gehoord van belediging van een ambtenaar in functie?” 

“Tuurlijk,” zei Wijnand, “maar dat is in dit geval niet van toepassing. Als ik ‘meneer’ tegen je zeg, dan riekt dat er wél naar, want dat ben je nog lang niet, dus blijft er alleen nog ‘mevrouw’ over, maar dat ben je ook niet, dus… Daar komt nog bij dat je maar wat voor je uit zit te kijken, dus ‘in functie’ ben je evenmin. 

Niet mauwen dus, en rustig wachten totdat er iemand komt die wél op dat stuk papier kan schrijven.” 

Toch weer mooi, want de oorspronkelijke arrogantie was snel van Peter’s gezicht verdwenen. En zó dom was hij nu ook alweer niet, want na deze parade van Wijnand, leek het hem beter om er maar het zwijgen toe te doen. Swillen zou in woede ontsteken als hij zou ontdekken dat zijn ondergeschikte zich tot een ordinaire woordenwisseling zou hebben laten verleiden. 

Eieren voor zijn geld dus. En wachten op wat er komen zou. Een paar minuten later kwám er dan ook wat: Koffie! 

De vriendelijke agente die hem eerder die ochtend terug naar de receptie had gebracht, kwam de kamer binnen met drie van die grote, dampende, typische politiemokken. 

Kort keken de bruine ogen Wijnand aan, en terwijl zij de koffie op het tafeltje zette, zei zij: “Alstublieft”, en verdween even snel als zij naar binnen was gekomen. Die vluchtige blik van de jongedame was Wijnand niet ontgaan, want ondanks dat hij dit gewend was, ontging hem dit nooit. Hij hád dat nu eenmaal. Altijd! En hij genoot er steeds van. Ook nu! 

“Kijk eens,” zei Wijnand met enig sarcasme, “ook een koppie koffie voor de detective! Lekker toch?” 

Peter beheerste zich. Er stond nog een derde mok op tafel, dus de brigadier zou er zo aankomen. 

Goed geïnterpreteerd, want een paar tellen later kwam Swillen inderdaad binnen, gewapend met een deftige map én met zijn allergewichtigste gezicht. Hij ging zitten, legde de map op het tafeltje met daarop zijn grove handen en zei: “Nou, daar gaan we dan. Kijk, meneer Stempelman, het kan zijn dat ik in het mortuarium een te snelle conclusie heb getrokken, maar het kan ook dat dit niet zo is. Ik moet rekening houden met alle varianten, dus volgen er nu een aantal onvermijdelijke procedurele stappen. Peter, ga onaangekondigd naar het huis van meneer Stempelman, daarna naar het motel aan de snelweg, en ook naar de flat van mejuffrouw Van Gaalen. Op al die plaatsen ga je naar de badkamer en neem je alles wat ook maar op zeep lijkt mee, voorzie het spul van labels met daarop de plaats van herkomst en breng dat als de wiedeweerga naar het laboratorium. Begrepen?” “Begrepen,” bevestigde het rechercheurtje, “maar moet ik op het adres van meneer Stempelman geen huiszoekingsbevel hebben?” 

“Nee, niet nodig,” antwoordde de brigadier, “je gaat het huis toch niet doorzoeken? Je neemt alleen de zeep mee!”

“Maar wat moet ik dan zeggen als mevrouw om een verklaring vraagt?” vroeg Peter daarop. 

“Simpel,” zei Swillen, “dan vertel je wat je weet”. 

“Maar…” probeerde de agent nog, maar toen had hij het door. Hij wist niets en begreep zelfs niet wat zijn chef met die zeep moest, dus Daantje kon vragen wat ze wilde, hij zou er geen antwoord op kúnnen geven. Hij knikte dus nog, liet zijn koffie en zijn schrijfgerei onaangeroerd en verliet haastig het  kamertje. “Zo,” begon Swillen, “ik ga u een aantal vragen stellen, maar vooraf moet ik u nog op uw rechten wijzen”. 

“Niks vragen stellen”, viel Wijnand over hem heen. 

Ik ga ú een paar vragen stellen. En als uw antwoorden mij niet bevallen dan ga ik hier weg, dan kunt u mij de boom in met deze achterlijke pantomime, begrijpt u dat? Ik ga hier dus de vragen stellen, want zo langzamerhand gaat mij dit stiekeme gedoe ongenadig de kont uithangen. Begrijpt u dat meneer Swillen? 

Begrijpt u dat?!” 

“Jawel,” zei deze diplomatisch, “ik kan mij uw reactie goed voorstellen, maar de kaarten liggen, helaas voor u, een tikkeltje anders. Het zit namelijk zo. Marijke de Wit is al een aantal dagen vermist. U bent de overbuurman, vriend van de familie, op een zodanige manier dat u zich inzet om die ouders te helpen. 

Het zal u wellicht vreemd in de oren klinken, maar daarmee bent u betrokkene, en daarmee automatisch een mogelijke verdachte. Dat is één! Maar er is nog iets. 

Iemand heeft u in het motel gezien met een jongedame die aan het signalement van mejuffrouw De Wit voldeed. 

Dit is de tweede link naar u, dus dat maakt u nog méér verdacht. Maar wat bleek? 

U was in dat motel om wat ‘gezellige’ uurtjes door te brengen met een mevrouw die niet naar de naam ‘Marijke de Wit’ luisterde, maar die ‘Beate van Gaalen’ heette. 

Later werd het ontzielde lichaam van een jonge vrouw gevonden, waarvan wij dachten dat dit de verdwenen Marijke de Wit was, maar wat verklaarde u toen? 

Dat dit de jongedame was waarmee u hebt liggen rollebollen in dat motel…! 

En dat was dus drie, meneer Stempelman. Wij zouden hier dus min of meer al een conclusie uit kunnen trekken, en wel dat u een belangrijke getuige uit de weg heeft willen ruimen. De enige persoon die wist met wie u werkelijk in dat motel bent geweest is immers Beate van Gaalen, toch? Ziet u? U bent dus verdachte ‘numero uno’. Is dat logisch genoeg? Kunt u dan nu begrijpen waarom wij hier zitten? En ook, dat ik een zak vol met antwoorden zoek, waarvan ik denk, dat u mij die vrijwel zeker kunt geven? Snapt u dat nu?” 

“Nee,” zei Wijnand onbewogen, “want met hartelijke dank voor uw monoloog, wil ik u er graag attent op maken dat ik nog een stuk mis”. 

“Wat dan?” vroeg Swillen. 

“Nou,” vervolgde Wijnand, “dat gedoe met die zeepjes die uw koelie nu aan het verzamelen is. Hoe zit dat?” 

“Hoe dat zit?” zei de brigadier. “Tja, hmm, ja, ik geloof dat ik u dat óók nog wel kan vertellen. 

De jongedame die, zoals nu blijkt, mejuffrouw Beate van Gaalen heet, is in het kanaal gevonden, pal achter de villawijk aan de westzijde van de stad. 

Doodsoorzaak: Verdronken! 

Alleen, zo stelde de patholoog vast, zat er geen kanaalwater in haar longen, maar badwater. Vandaar die zeep. U heeft dus heel wat uit te leggen, meneer Stempelman. En het lijkt mij nu dus het beste dat u maar gewoon het hele verhaal opdist, dat is het gemakkelijkste en dan zijn wij er het snelste vanaf.” 

“Goed dan”, zei Wijnand, nog steeds één en al rust. 

Hij nam op zijn gemak nog een slok van de koffie, ging wat naar voren zitten, steunde met zijn ellebogen op de tafel en begon te praten: 

“Ik zal het verhaal nóg eens vertellen meneer Swillen, maar dan mijn versie. Van vooraf aan…” 

“Ja, Marijke bleek te zijn verdwenen. En dat is nóg zo. Ik word in het motel gespot met een dame die op Marijke leek, maar die Beate bleek te zijn. Uw eerste vergissing. 

Dat mijn vriendin en ik thuis van ons bed werden gelicht was het gevolg van úw foutieve veronderstelling. Daar heeft u overigens nog steeds geen excuses voor aangeboden, maar dat terzijde. 

Wat gebeurt er? 

Jullie halen een lijk uit het kanaal, denken automatisch dat dit Marijke is, brengen dit kutbericht over aan de ouders, die zelf op sterven na dood zijn en vertellen mij, nadat jullie van mij horen dat de dode, Beate van Gaalen is, dat jullie mij hier de schuld van in de schoenen schuiven. Hiermee zou ik volgens u dus al twee van die kinderen om zeep hebben geholpen. 

Begint uw eigen simpelheid een beetje tot u door te dringen, meneer Swillen? Begrijpt u nu ook dat ik hier op geen enkele manier zenuwachtig van kan worden? Ja? Ik hóóp het voor u, want u zult écht van betere huize moeten komen om deze zaak succesvol af te ronden. Laat ik het anders zeggen. Ik heb geen hekel aan u. Integendeel zelfs. Daarom adviseer ik u om zo snel mogelijk een andere weg in te slaan, want u heeft al teveel fouten gemaakt. Zo! Dat is míjn lezing. Deze is op pure waarneming van de feiten gebaseerd en niet op de fantasie van een koppel speurders dat de weg kwijt is. Ik ga nu dus lekker naar huis en hoor wel van u als ik iemand van dienst kan zijn. Basta!” 

Swillen begon te applaudisseren. “Chapeau, meneer Stempelman, mooie retoriek.” Na deze zin stopte hij abrupt met klappen, ging rechtop zitten en vervolgde op bloedserieuze toon: “Maar u zei het zelf al. Dit is úw lezing, en dat is uw goed recht. Wij hebben echter geen keuze. Wij moeten alle mogelijkheden open houden, dus ook ónze versie van het verhaal. Zo is het. En niet anders. Dus, genoeg gediscussieerd nu, ik heb een aantal vragen.” 

“Proficiat,” pareerde Wijnand, “maar ik hoef ze niet te horen. Niet voordat mijn advocaat hier is. 

Als het goed is, heeft u zijn telefoonnummer nog, dus bellen maar, want dan heeft ú deze man ontboden zodat ú de rekening krijgt. Logisch ook, want ú heeft hem nodig om mij aan het praten te krijgen. Ik weet niet wat ik met een advocaat zou moeten. Waarom ook? Ik heb niets misdaan.” 

Tja…! Stempelman had inderdaad recht op de bijstand van een advocaat en tot dan, het recht om te zwijgen. 

“Goed dan,” zei Swillen, “u uw zin, maar u moet er rekening mee houden dat ik u in voorarrest zal moeten houden want ook uw advocaat zal ons er niet van kunnen overtuigen dat u geen verdachte zult zijn, tenzij hij de echte dader bij zich heeft en dat lijkt mij stug. Over wie verder het honorarium van uw raadsman betaalt, ga ik niet in discussie omdat ik die opmerking als een plagerijtje kwalificeer.” 

Daarop griste hij de map van het tafeltje en verliet de kamer, afgelost door een grote oom agent die vormelijk knikte, de deur sloot en met iets uit elkaar geplaatste benen, vóór de uitgang ging staan, waarbij hij zijn armen manhaftig voor zijn borst kruiste. “Wat gaan we nou krijgen?” vroeg Wijnand. “Word ik nu officieel vastgehouden?” 

De politieman antwoordde echter niet. 

“Wat ís dit?” vroeg Wijnand nog eens, maar nu op luidere toon. “Het spijt mij,” zei de diender beleefd, ”ik heb opdracht om ervoor te zorgen dat u hier blijft. Meer niet. Ik zou u dus willen verzoeken om mij verder geen vragen te stellen want ik mag ze niet beantwoorden. Het spijt me.” 

“Ja maar, u kunt mij toch niet zomaar vasthouden! 

Op grond waarvan dan?” volhardde Wijnand. 

“Zoals ik al zei meneer,” antwoordde de agent nog eens braaf, “ik weet het niet, en áls ik het wist, dan mag ik er niets over zeggen. Stel dus geen vragen meer want ik zal er geen antwoord op geven.” 

“Oh ja?” dramde Wijnand verder. “En daar mag ik het dus mee doen?” 

Maar de agent zei niets meer, de duidelijkste manier om Wijnand te verstaan te geven dat hij zijn pogingen maar het beste kon staken. Deze man zou er niet meer op reageren. 

Nou, daar zat hij dan. 

Een jaren-dertig-tafeltje, vier gammele stoelen, een vieze, vergeelde ‘die-pet-past-iedereen-poster’ aan de muur en een weerbarstige agent voor de deur. Gezellig! 

Zijn enige bondgenoot was de gedachte van het moment. 

Daar moest hij het mee doen. 

Toch bleef Wijnand aanvankelijk rustig want hij voelde zich sterk. Swillen hield zich vast aan zijn eigen jongensboekfantasie, terwijl Wijnand zichzelf gerust kon stellen met de wetenschap dat hij Beate niet had vermoord en niets met de verdwijning van Marijke te maken had. 

Niemand zou hem iets kunnen maken. Niemand! 

Nee, nóg sterker, hij zou die klootzakken straks midden in hun gezicht uitlachen. Dát zou hij doen. 

Maar goed, voorlopig zou Wijnand daar nog wel even zitten want het duurde een hele tijd voordat de politie mij had kunnen bereiken. Ik had een zaak op de rechtbank en dan had ik natuurlijk mijn mobiele telefoon uit staan. 

Zeker anderhalf uur later, toen ik mijn voicemail afluisterde, hoorde ik het verzoek van de politie om met spoed contact met hen op te nemen. 

Toen ik dat deed, hoorde ik dat Wijnand opnieuw in de penarie zat. Omdat ik echter nog een aantal dingen moest afhandelen, duurde het daarna nog zeker een half uur eer ik bij het politiebureau arriveerde. Daardoor had Wijnand intussen veel tijd gehad om na te denken. 

En dat had hem geen goed gedaan. De eerste gedachte die bij hem opkwam, was dat Marijke dus nog steeds spoorloos was. 

De tweede gedachte was dat de familie De Wit nog steeds leed onder de veronderstelling dat hun dochter dood was. Hopeloos dood. 

Waarom zorgden die kuttekoppen er niet voor dat deze mensen op de hoogte werden gebracht van het feit dat het gevonden lichaam niet dat van hun dochter was, maar van iemand anders? Van om het éven wie, maar niet van hun Marijke. Heette dat niet zorgplicht? Hij zei er iets van tegen die wakende eunuch die nog steeds voor die verdomde deur stond te posten. Maar deze man gaf geen krimp. Hij had keurig uitgelegd dat hij dat niet mocht en daar was het bij gebleven. 

Pffft, dacht Wijnand, wat staat zo’n wassenbeeld nu feitelijk te bewaken? Mij? Omdat hij bang is dat ik wegloop? Of bewaakt hij de controle over zijn eigen sluitspier? Want laten we eerlijk zijn, als je daar al die tijd zwijgend voor je uit moet staan kijken, zou je toch vanzelf de schijterij krijgen? Niet dan?

Hoofdschuddend van ergernis probeerden zijn hersenen de werkelijkheid te sorteren, waarbij hij tot de conclusie kwam, dat de politie kostbare energie verspilde aan niets anders dan klinkklare onzin. 

“Marijke! Dat ze háár nu maar gaan zoeken in de plaats van hun tijd te verdoen aan een uit zijn voegen getrokken verzinsel. 

Zo zie je maar. De politie is je beste vriend. Ja hoor, behalve als je ze nodig hebt, dan zitten ze hun alom geaccepteerde luiheid te verdoen aan het zoeken naar de verkeerde weg.” 

Zo ging dat maar door in het woeste hoofd van Wijnand. 

De ene gedachte volgde de andere op. Je kon er op wachten, want ook Beate zou nog de revue passeren. Beate ja, die mooie Beate, die was dus wél dood. Vermoord nog wel, maar waarom? En door wie? Bah, bah, wát een klotesituatie. 

Wijnand begon zich hoe langer hoe onbehaaglijker te voelen. 

Plotseling rinkelde zijn mobiele telefoon. Hij pakte het ding uit zijn zak en zag meteen dat het Daantje was. Voordat hij haar echter te woord kon staan, was oom agent naar voren gestapt om het toestelletje uit zijn handen te grissen en de oproep weg te drukken. 

“Hé,” reageerde Wijnand, “wat gaan we nou krijgen?” “Sorry,” zei de politieman op formele toon, “u mag ook niet bellen”, waarop hij terug in zijn stilzwijgen verviel. De opkomende boosheid hierover werd echter ruw weggedrukt door een andere gedachte. De schrik sloeg hem nu genadeloos om het hart. 

Hij verschoot er zichtbaar van. “Daantje! Sodeju, Daantje!” 

In één klap ontvouwde zich een enorm doemscenario. 

Hoe moest hij aan Daantje uitleggen waarom hij op het politiebureau werd vastgehouden? Was daar nog een geloofwaardig verhaal van te maken of zou hij met de billen bloot moeten? Shit! Daantje zou te weten komen dat hij met Beate in het motel was! Zou hij haar werkelijk kunnen laten geloven dat hij daar een zakelijke afspraak had? En dat Beate erbij was om te notuleren? Dat was haar werk toch niet? Dat was toch nooit het werk van een uitzendkracht, of wel? En hijzelf dan?

Hij nam toch nooit iemand mee naar een bespreking. 

Nee, nee, dat zou ze nooit slikken. Verdorie! 

Hoe moest dat nou? Wijnand zag hier geen gat in. Niets! 

Hoe hij ook piekerde. Hij kwam er niet uit en dat was bijzonder voor een man zoals hij, die uitsluitend in oplossingen dacht, en die deze ook altijd vond. 

Behalve nu. Behalve fucking nu. 

Toen ik het kamertje betrad, zag ik het meteen. Wijnand dreigde gevangen te raken in een naderende vorm van totale geestelijke ontreddering. Hij keek mij aan met van die holle smekende ogen. Zo had ik hem eigenlijk nog nooit gezien. Oh jee, dit voorspelde niet veel goeds. Snel zond ik dan ook die bewaker heen en ging recht tegenover hem zitten met de woorden: “Vertel op! Wat is hier aan de hand?” 

“Nou,” antwoordde Wijnand, gespeeld gelaten, “ze hebben me weer te pakken, omdat ze denken dat ik nu ook nog de moordenaar van Beate ben”. 

“Van wie?” vroeg ik verbaasd. 

“Och ja, jij weet het natuurlijk nog niet. Ja sorry, ik was al aan het idee gewend”, zei Wijnand bleekjes, waarop hij mij de gebeurtenissen van deze ochtend vertelde. 

“Tja,” zei ik na afloop van zijn verhaal, “dat jij Beate zou hebben vermoord zullen ze eerst nog maar eens moeten bewijzen. 

Daar komt bij dat er geen enkel motief te bedenken valt, behalve dat jij zou hebben willen voorkomen dat zij kon verklaren, niet met jou in het motel te zijn geweest. Dat zou echter onlogisch zijn, want dan had je beter kunnen zeggen dat je daar met een anonieme snol was. Allemaal onzin dus. Wij moeten hen ervan overtuigen dat zij de energie, die zij in hun zoektocht naar die bewijzen willen gaan steken, maar beter kunnen besteden aan het opsporen van de echte dader. Als die gevonden wordt, dan is dát in elk geval helder. Wat verder jouw krikpartij in dat motel betreft, zou ik je willen adviseren om je er op voor te bereiden dat je dit toch aan Daantje zult moeten gaan uitleggen. 

Daar kan ik je alleen maar sterkte bij wensen, want vóórdat je het vraagt… Ik ga daar niet om liegen. Ooit komt dat toch uit.” 

“Godsamme!” spuwde Wijnand, “wat een klerezooi! Ik kan dat toch niet zomaar aan Daantje vertellen?” 

“Oh nee?” was mijn voorspelbare reactie. “Wat wil je dan? 

Dat ze dat in de krant leest of zo?” 

“Nee man, hou eens op,” reageerde Wijnand zichtbaar geërgerd, “ik bedenk wel wat. Het zou toch te gek zijn dat ik vanwege zo’n klote akkefietje mijn hele relatie om zeep help. Geef me maar wat tijd, dan zie ik wel hoe ik dat oplos. Laten we nu eerst maar eens bekijken wat er het eerste moet gebeuren.” 

“Oké,” berustte ik in de gewenste wending, “dan ga ik eerst maar eens kijken of ik je hier weg kan krijgen”, waarop ik opstond om de agent, die op de gang was gaan staan, te vragen of brigadier Swillen wilde komen. 

Nou, die was er zo. Maar hij was niet te vermurwen, wat ik ook aanvoerde. Hij bleef er gewoon bij, dat er genoeg aanwijzingen waren om Wijnand, in het belang van het onderzoek, vast te blijven houden. Er restte mij dus niets anders, dan voorlopig in deze toestand te berusten. 

“Het spijt mij Wijnand, maar hier is geen kruid tegen gewassen.” “Oké dan,” verzuchtte Wijnand, “het is niet anders. 

Die dienstkloppers hier, hebben zichzelf kennelijk een fantasie aangepraat die helemaal nergens op slaat. Wat een puinzooi! 

Doe me een lol Joep, ga naar Anne en Gerard om te vertellen dat het gevonden lijk niet van Marijke is. Waarschuw ook Daantje, dat ik nog bezig ben bij de politie. De rest regel ik wel als de tijd daar rijp voor is. Eén ding garandeer ik je. Als er iets met Marijke gebeurt omdat die knuppels hier hun kostbare tijd aan mij hebben zitten te verdoen, ga ik tot aan de Paus om ze aan de hoogste boom te laten bengelen. En noteer maar alvast dat dit geen dreigement is, maar een voorspelling.” 

“Ja, ja”, hoorde ik mezelf nog op licht bezwerende toon zeggen. Typisch Wijnand. 

Ouwehoeren, ouwehoeren en nog eens ouwehoeren, zelfs nu, op een moment dat hij zelf zwaar in de puree zat. Ik herinner me nog dat ik, toen ik het kamertje verliet, me voornam om voor zijn volgende verjaardag een muilkorf voor hem te kopen. 

Dat zou een hoop ellende schelen. 

Toegegeven! Een sterk verbaal is vaak handig. Ik was er meer dan eens jaloers op geweest. Maar er zijn ook situaties waarin iemand maar beter zijn bek kan houden, zeker iemand zoals Wijnand, die iedereen steeds te snel af is. 

Soms roept dat extra weerstanden op die, op momenten, vaak averechts kunnen werken. 

Dit soort inwendig gemopper hield mij bezig, op weg naar het huis van Anne en Gerard. Gemopper op Wijnand, maar in feite meer nog op mijzelf omdat ik, voor mijn gevoel, gefaald had. 

Het zat me werkelijk niet lekker dat ik die gozer daar achter had moeten laten, vooral omdat ik wist dat hij daar ten onrechte zat. Zeker, hij was ook wel een klootzak, een grote klootzak zelfs, maar wel een sympathieke.

60

Zoals beloofd, besloot ik om meteen naar de familie De Wit te gaan, want zij zaten natuurlijk nog te rouwen om hun overleden dochter die, hoe onzeker ook, misschien nog wel in leven was. Toen ik wat later bij Anne en Gerard de woonkamer binnenstapte, bleek dat Daantje er nog was. 

Zij had de moed niet kunnen vinden om het treurende echtpaar in de steek te laten. Gelukkig maar, want zij waren tot op hun ziel gebroken. Ik vond dan ook dat ik zo snel mogelijk moest proberen om een straaltje zonlicht in deze ellendige toestand te laten schijnen. 

“Anne, Gerard, ik kan jullie helaas nog niet écht blij maken, maar ik geloof toch dat ik een beetje goed nieuws heb”, opende ik zo voorzichtig mogelijk. “Het dode lichaam dat gisteren uit het kanaal is gevist, is niet van Marijke, maar van iemand anders.” 

Er viel een stillere stilte dan even daarvoor. Zes ongelovige ogen keken mij aan alsof zij plotseling met een religieuze verschijning werden geconfronteerd. Gerard maakte een paar van die korte ‘nee’ beweginkjes met zijn hoofd. Dat deed hij nog een keer of twee drie, voordat het eerste verwonderde woord over zijn lippen kwam. 

“Wat zeg je Joep? Niet Marijke? Niet onze Marijke?” 

“Nee,” zei ik kort, “niet jullie Marijke. Wijnand moest haar identificeren en toen bleek dat zij het niet was.” 

Nou, nou, je had het moeten zien. Anne kreeg een regelrechte appelflauwte en Gerard, die arme Gerard, begon onbedaarlijk te huilen. En Daantje jankte mee. 

Even later, toen Gerard zich enigszins herstelde, en ook Anne bij haar positieven kwam, was zij het wonderwel die het eerst weer alles op een rijtje had. 

“Maar,” zei ze, “waar is Marijke dan?” Een logische reactie, maar geen logische vraag. Dat mocht je ook niet verwachten in deze situatie, want deze mensen waren doorweekt van verdriet, van ongewis, van alle bestaande emoties die hen, sinds de verdwijning en het voorbarige doodsbericht, elke seconde van de dagen hadden beheerst. Van het ene op het andere moment, werden deze kwellingen vermengd met voorzichtige voorschotjes op een nieuw soort, nog onuitgepakte blijdschap, plotseling veroorzaakt door zichzelf aanwakkerende vleugjes hoop. Het was in feite een dóór en dóór zielige vertoning, want er was iets vreselijks aan de hand, maar nog niet definitief. Hoop en vrees tegelijk, maar in feite was er nog steeds niets tastbaars. Zei er niet iemand ooit, dat hoop uitgestelde teleurstelling is? 

En ik? 

Ik hoopte ook iets. Ik hoopte dat dit niet zo was. Ik hoopte dat alles nog een keer goed zou komen. Een menselijk trekje, dat wel. Begrijpelijk, dat ook. Maar realistisch? Intussen zat Daantje mij vragend aan te kijken, en dat begreep ik. Zij wilde natuurlijk weten waar Wijnand was en misschien vroeg zij zich ook nog af van wie het dode lichaam dan wél was. Ik besloot echter te wachten want ik vond dat de De Wits nu recht hadden op hun eigen moment. Zij hadden nu even geen boodschap aan Wijnand, en evenmin aan de dode onbekende. Ik wachtte dus even. Ik wilde deze mensen rustig de tijd geven totdat de situatie geschikt leek om Daantje mee naar de overkant te nemen. 

Het leek mij beter om haar de rest van het verhaal onder vier ogen te vertellen, voor het geval dat ze geen genoegen met de vaagheid van mijn voorgenomen verklaring zou nemen, en dóór zou vragen. Het duurde zeker nog een half uur voordat wij dachten dat wij het huis met een gerust gevoel konden verlaten. “Dankjewel”, had Gerard nog gezegd toen wij naar buiten liepen. Brrr… Een koude golf van onbehagen. 

“Dankjewel!” 

Alsof ik Marijke weer tot leven had gewekt. Het was daarom ook niet mogelijk geweest om te reageren. 

“Dankjewel?” 

Ja waarvoor dan? Arme Gerard, arme Anne. 

Het verdriet had weer plaats gemaakt voor hoop. 

Maar waarop? Wat zou die mensen nog te wachten staan? 

Wat mij te wachten stond wist ik verdomd goed: Daantje! 

Ik had mij niet in haar gedachten vergist, want zij hupte gretig achter mij aan om, tegelijk met de in het slot vallende voordeur van de De Wits, naar haar partner te informeren. 

“Waarom is Wijnand niet bij je?” vroeg zij zonder aanloop. 

Ja…, daar was ik al bang voor geweest. Nu moest ik proberen om zo omzichtig mogelijk te antwoorden. Niet liegen dus, maar me uitsluitend proberen te beperken tot het stukje waarheid dat ik op dit moment kwijt wilde. De rest mocht Wijnand zelf opknappen, dat was niet aan mij. 

“Wijnand,” zei ik zo afgemeten mogelijk, “die kon nog niet weg. Dat is de reden waarom hij aan mij heeft gevraagd om jullie dit nieuws over te brengen.” 

“Hij had toch even kunnen bellen?” ketste zij er meteen overheen. 

Plop! Daar begon het gesodemieter! Nu moest ik dus toch een stukje met de billen bloot. 

“Hij kón niet bellen Daantje, maar laten we eerst even naar binnen gaan, dan kan ik je daar de rest vertellen.” 

Ik dacht dat ik dit zei omdat het me niet gepast leek om het gesprek op straat voort te zetten, maar ondertussen kocht ik vooral wat uitstel, een minuutje extra om na te denken want ik bevond mij stilaan in een precaire situatie. Ik moest vertellen wat er aan de hand was zonder dat Daantje achterdochtig mocht worden. Niet gemakkelijk, want je kunt weliswaar zelf bepalen wat je zegt, maar niet wat de ander daarna vraagt. Een extra minuutje om na te denken dus. Niet veel, maar nu toch welkom. Ik vond zelfs nóg wat tijd, want eenmaal binnengekomen, vroeg ik botweg of zij zo goed wilde zijn om een kopje thee te zetten. “Oh ja, sorry”, had ze gezegd terwijl ze in drie sprongetjes de keuken in hupte. Nóg wat tijd om te denken dus, maar het hielp niet veel. Er schoot mij maar één zin te binnen en dat was de openingszin. 

Toen zij kort daarna met twee mokken terug uit de keuken kwam, waren dat ook de enige woorden die ik uit mijn strot geperst kreeg, in afwachting van hoe zij dan verder zou reageren. 

“Nou Joep,” hernam ze, “waarom is Wijnand er niet bij? 

En oh ja, waarom kon hij ook alweer niet bellen?” 

Ik zette mij figuurlijk schrap, gromde nog wat slijmvocht van mijn stembanden af en antwoordde: “De politie houdt hem vast. En als je wordt vastgehouden, dan mag je niet bellen.” 

Tjoew! Klonk dát even simpel. Jawel, tè simpel, want Daantjes mond viel van verbazing zo ver open dat ik heel even dacht dat ik in de verte van haar keel nog het ontbijt van de vorige ochtend kon zien composteren. 

“Wat? De politie houdt hem vast?” vroeg zij met het dubbele aantal decibellen. “Waarvoor dan? Had hij Marijke soms in zijn kofferbak liggen, Joep? Nou? Waarvóór dan?!” 

Ik probeerde om rustig te blijven. Hoe graag zou ik willen dat ik op dit moment over Wijnands improvisatietalent en overredingskracht kon beschikken. Maar dat was helaas niet zo. Ik moest het met het beetje doen dat mij door de schepper ter beschikking was gesteld. Met ‘dat beetje’ bedoel ik dus, in verhouding met Wijnand. Geforceerd kalm, nam ik nog een bedaard slokje van de geserveerde thee, zette de mok bedachtzaam op de tafel en zocht voorzichtig naar de juiste woorden: “Wacht nou even Daantje, want er is geen enkele reden tot paniek. Het zit namelijk zo. Wijnand is van zijn bed getild omdat hij bevriend is met de familie De Wit, en omdat hij bovenmatig behulpzaam was met de aangifte van de vermissing van Marijke en zo. Hierdoor werd hij door de politie aangemerkt als betrokkene en daarmee standaard als één van de verdachten. Gelukkig bleek al snel dat dit ten onrechte was gebeurd, waarvan akte. Nu echter, in het kielzog van deze gebeurtenissen, een lijk werd gevonden, waarvan men dacht dat dit Marijke was, bleek al snel dat het om moord ging, waardoor automatisch weer de links naar alle betrokkenen werden hersteld. 

Zo dus ook naar Wijnand. En toen daarna, door Wijnand zelf werd geconstateerd dat het hier niet om Marijke, maar nota bene om Beate van Gaalen ging, werd opnieuw verband naar Wijnand gelegd omdat ook zij bij Le Roy werkte. 

Wijnand zit dus nu va…” 

“Wat zeg je?!” slaakte Daantje, “Beate? Is het dode lichaam van de Beate die bij Le Roy werkt?” 

Daantje sloeg haar handen voor haar gezicht. 

“Kom nou toch Joep, wat is hier aan de hand? Hoe kan dat nou? Houdt het dan nooit op?” 

Ik schrok me werkelijk het laplazarus. Ik had haar verdomme helemaal nog niet gezegd dat het om Beate ging. Jezusmina wat zwak. Ik schaamde me dood. Terecht ook, want dit zijn toch fouten die ik niet mag maken. Je zou toch denken dat ik, door mijn beroep, gewend zou moeten zijn om vooral dit soort zaken doortastend in de goede volgorde te zetten. 

Ajai, wat stom! 

Domweg gestruikeld over mijn eigen angst om iets verkeerds te zeggen! 

“Ja sorry, Daan,” zo viel ongewild uit mijn mond, “ik realiseerde me even niet dat ik dat nog niet gezegd had. Sorry, eh, ja, maar het bleek inderdaad Beate te zijn”, probeerde ik stuntelend het verhaal aan mijn kant te houden. “Verschrikkelijk ja, maar goed, daarom kan Wijnand dus nog niet weg. Tuurlijk, een formaliteit, maar tevens wel de reden dat hij ook niet mag telefoneren. 

Procedureel wordt hij opnieuw als verdachte aangemerkt.” 

“Oh dáárom nam hij de telefoon niet op toen ik hem probeerde te bereiken.” 

“Inderdaad”, antwoordde ik, weer gedeeltelijk hersteld van de schok van mijn falen. “Wij kunnen nu niets anders dan wachten op de dingen die volgen.” 

Het gesprek keutelde nog wat door, waarbij ik er wonderwel in slaagde om Daantje te beletten nog lastige vragen te stellen. 

Laf misschien, maar ik vond mijzelf niet de aangewezen persoon om Wijnands escapades te verklappen. 

Daar mocht hij zijn eigen moment voor zoeken…

Daantje stapte redelijk snel over de dood van Beate heen. 

Zij kende haar ook nauwelijks. Zij had haar een keer of twee gezien, dus dat was te begrijpen. Ook omdat haar ongerustheid om Marijke weer opnieuw was aangewakkerd, want als het dode lichaam niet van Marijke was, dan leefde zij misschien nog. 

Maar ja, waar wás ze dan? Wat kon er met haar gebeurd zijn? Dát hield haar dus bezig. Zelfs zó, dat zij vergat om te vragen waarom er vandaag een rechercheur aan de deur was om alle zeepproducten van de badkamer te plukken.

61

In de loop van de dag waren politiecollega’s er in geslaagd om de vader van Beate op te duikelen. Zij hadden hem moeten vertellen wat zijn dochter was overkomen en zij hadden hem mee moeten nemen naar het mortuarium omdat Beate opnieuw geïdentificeerd moest worden. Dat moest opnieuw, omdat Wijnand nu verdachte was waardoor zijn identificatie niet rechtsgeldig was. Het moet een afschuwelijk tafereel zijn geweest. 

Deze man, geschokt en verscheurd door het grootst denkbare verdriet, was tekeer gegaan als een wild beest dat achteloos in een berenklem was gelopen. Onbedaarlijk, volgens de summiere informatie die mij over dit vreselijke incident bereikte. 

Zelfs de twee brave dienders die de man begeleidden, hadden het er te kwaad mee gekregen. Zij waren nóg flink aangeslagen toen zij naderhand het politiebureau binnenschuifelden om verslag van ’s mans verklaring te doen. 

Rond dat moment waren ook de bevindingen van het gerechtelijk laboratorium binnengekomen. De zeepoplossing in het water dat de patholoog in de longen van Beate had gevonden, bleek niet te corresponderen met de badkamerbuit van Peter Gaastermans, met als gevolg dat er een paar kilo verdenking van Wijnands schouders viel. Genoeg in elk geval om opnieuw met hem in gesprek te gaan. Swillen probeerde de sfeer zo goed mogelijk te houden om zijn verdachte zo mild mogelijk te stemmen. En dat lukte ook. Hij had geen strenge vragen meer op hem afgevuurd, maar hem simpelweg op de hoogte gebracht van de nieuwe feiten. Hiermee had hij beoogd om Wijnand op de praatstoel te krijgen en ook dát lukte. Wijnand had zich tot een uitvoerige voordracht laten verleiden over zijn relatie met de familie De Wit, over het lot dat hij zich zo had aangetrokken en over de onbeantwoorde vragen omtrent de plotselinge verdwijning van Marijke. Vragen die ook zíjn geest kwelden.

Van het ene mysterie rolde hij naadloos naar de onbegrijpelijkheid van de moord op Beate. 

“Man!” had Wijnand op een ‘ouwe jongens krentenbroodachtige’ toon geroepen, “braaf of niet, maar elke vent begrijpt toch, dat als je zo’n smakelijk kippetje voorgeschoteld krijgt, dat je dat met geen mogelijkheid af kan slaan. Ik in elk geval niet. 

Toegegeven, dit verdient geen schoonheidsprijs. Maar ik zal toch niet de enige zijn die zo af en toe een uitglijder maakt?

 Het zou mij niet verbazen als dat motel een bezettingsgraad heeft van honderdvijfentwintig procent. Dit soort gemakkelijk te reserveren kamers worden immers meermaals per dag verhuurd. Maar oké! Wippen dus! Maar toch niet vermóórden! 

En toch zeker niet nadat ik aan de politie toe heb moeten geven dat ik inderdaad seks met haar heb gehad. 

Dat zou toch ál te achterlijk zijn.” 

Wijnand ratelde en ratelde maar door. Maar wel overtuigend, want de brigadier geloofde geleidelijk aan ook niet meer in een andere betrokkenheid dan die hij kende. 

“Hmm, meneer Stempelman,” had hij tenslotte gezegd, “ga naar huis, maar zorg er wel voor dat u beschikbaar blijft want officieel blijft u verdachte. Vergeet trouwens uw mobiele telefoon niet. Die ligt bij de wachtcommandant. Daar kunt u hem ophalen. 

Oh ja, en dan nog wat. 

Ik zou er niet te lang mee wachten om mevrouw in te lichten over uw vergissing, want het is niet ondenkbaar dat uw affaire met het slachtoffer, tijdens het onderzoek boven water komt. Hoe vervelend dit ook mag zijn. Zij kan dit beter van ú vernemen dan van een ánder.” 

Wijnand knikte instemmend omdat hij de man begreep, omdat hij weg wilde en omdat hij wilde verbergen dat hij geenszins van plan was om het advies van de rechercheur op te volgen. 

Van ze lang zal ze leven niet. 

Daantje zou buiten zinnen geraken van verdriet, van boosheid en teleurstelling. Zij zou zich bedrogen voelen en het geschonden vertrouwen zou hun relatie onherstelbaar beschadigen. Nergens voor nodig. Hij had een foutje gemaakt. Een slippertje!

En zij zou zich gekrenkt voelen. En terecht. Maar zijn pleziertje had totaal niets met haar te maken. Hij hield immers van haar. Tenminste..? En de wetenschap dat hij vreemd was gegaan, zou een onnodige deuk in hun verhouding veroorzaken. 

Waarom dan? 

Nee, nee, nergens voor nodig. Want wat niet weet, wat niet deert, zoals een oeroude wijsheid luidt. 

Wijsheid ja, dát was het. Spreken is zilver en zwijgen is goud. Nóg maar een oude wijsdeid dan. 

Swillen had goed praten. Lekker een beetje van bovenaf dicteren hoe men met dit soort zaken om dient te gaan, zonder de persoonlijke gevolgen hiervan te overzien. Mooi niet dus. 

Daantje wist van niets, en dat moest zo blijven. Punt uit. 

“Dag meneer Swillen, als u mij nodig heeft, dan hoor ik het wel.”

En met drie stappen was Wijnand het kamertje uit. 

Drie stappen, van de ene naar een andere werkelijkheid, van een hernieuwde onschuld, naar opborrelende spijt. 

“Dag meneer Stempelman…”

62

Wijnand beschikte van nature over een degelijk functionerend afweermechanisme voor onaangename gedachten. Voor dingen die hem zwaar op de maag lagen. 

Vergelijkbaar met bedorven ham. De één krijgt acute diaree en is er daarna vanaf, de ander houdt het een tijdje bij zich en wordt er doodziek van. Wijnand niet. Hij had Daantje belazerd. En de confrontatie met die gedachte zat hem niet lekker. Maar niet al te lang, want hij was een uitpoeper. Wég ermee. Plaats maken voor een positief gemoed. Optimisme was steeds de drijvende kracht achter zijn successen en achter zijn levensinstelling geweest. 

Optimisme zette ook nu weer alles op zijn plaats. 

Toen hij thuiskwam, had hij het grootste gedeelte van zijn wroeging letterlijk achter zich gelaten. Even ja, toen hij Daantje zag. Toen voelde hij het nog een beetje. Eventjes kneep het hem nog in zijn ziel, maar daarna hervond hij zijn vertrouwde configuratie. Onbevangen, zelfbewust en het gelijk aan zijn kant. Wijnand was weer thuis. Thuis in de behaaglijkheid van zijn zelfvertrouwen, thuis in de beschutting van zijn huis. 

Hoewel? 

Daantje bleef dooremmeren. In feite meer uit bezorgdheid en verwondering, dan uit achterdocht. 

“Hoe kan dat nou Wijnand? Eerst ben je zogenaamd verdachte omdat je de overbuurman van Marijke bent, om daarna opnieuw te worden vastgehouden omdat Beate bij jullie werkt? Dat klopt toch niet. De familie De Wit heeft nog wel meer buren dan wij alleen. En er werken bij Le Roy ook nog andere mensen dan jij. Waarom moeten ze jou dan steeds hebben? Heeft die rechercheur de pik op je of zoiets? Heb je misschien iets gezegd waardoor ze zich zo op jou focussen?” 

“Verdomme Daantje, ik weet het niet”, onderbrak Wijnand de vragenwaterval. “Hou dus alsjeblieft op met vragen die ik mezelf ook al allemaal gesteld heb. Ik word er hartstikke tureluurs van. Snap je het niet? Ik ben blij dat ik thuis ben! Ik ben blij dat ik eindelijk op m’n kont kan gaan zitten en blij dat er niemand meer is die onophoudelijk vragen stelt. Doe me dus alsjeblieft een lol en kap er mee. Oké?”

Daantje keek hem nog even aan en zei toen ook: “Oké”, waarop ze recht tegenover hem in een fauteuil ging zitten, haar benen over elkaar sloeg en een damesblad in haar handen nam. 

Ze berustte in de situatie, zonder een bevredigend gevoel aan Wijnands vage verklaring over te houden. Ze keek in haar magazine, maar ze zag niet wat er in stond. 

De vragen bleven onophoudelijk bij haar opkomen, maar ze stelde ze niet meer. Later misschien, als er zich een betere gelegenheid aandiende. Tenzij er een snelle oplossing zou komen. Dan zouden alle vragen overbodig zijn. Dan zou alles wel duidelijk worden. Later dus…misschien. 

Met dit soort gedachten probeerde zij haar ongedurigheid te bedaren. Ondanks dat haar intuïtie andere signalen uitzond. Andere signalen, maar wat voor signalen? Ondefinieerbare, maar niets dat haar geruststelde. Rare boel. 

Sinds die zaterdag, toen zij allebei midden in de nacht van bed werden getild en gearresteerd op verdenking van betrokkenheid bij de verdwijning van Marijke, toen had zich een onbehaaglijk gevoel in haar buik genesteld. 

Arresteren! 

Dat deed de politie toch niet zomaar in het wilde weg? 

Daar moest toch een gefundeerd verhaal achter zitten, concrete aanwijzingen. Maar wat wás dat dan? En wie? Wie was die man eigenlijk waar zij al meer dan tien jaar mee samenleefde? Kende zij hem wel? Was er al die tijd iets voor haar verborgen gebleven? Onbestendigheid, die eerst weer even was weggeëbd, maar die na de tweede beschuldiging in een veelvoud was teruggekeerd. 

Wat wist de politie van Wijnand dat zij niet wist? 

Waarom zei hij niets? 

Vragen, vragen en nog eens vragen, maar ze stelde ze niet. 

Nog niet.

De volgende ochtend was het stil aan de ontbijttafel. 

Stiller dan anders. 

“Koffie?” 

“Ja, lekker.” 

“Hoe laat is het?” 

“Ja, ik moet zo gaan.” Dat soort dingen, meer niet. 

Ongewoon anders. Ongewoon kortaf. Ongewoon vermijdend.

Na de gebruikelijke ochtendrituelen, vertrok Wijnand naar zijn werk. En ook Daantje stapte op haar fiets om naar het dorpsschooltje te rijden. In hun eigen gedachten verzonken, waren zij op weg gegaan. 

Wijnand was met zijn hoofd alweer bij de zaak, maar Daantje nog steeds met het vreemde gevoel van de laatste dagen onder haar huid. 

Onrust en twijfel, waaraan zij maar niet kon ontsnappen. 

Met de gebruikelijke onbevangenheid van alledag, stapte Wijnand het kantoorgebouw binnen. Zoals altijd glimlachte hij naar de twee telefonistes achter de receptiebalie, groette een tegemoet komende collega en keek nog eens om naar een voorbij huppelend stagepoppetje. 

Onvoorbereid, zoals altijd, maar vol zelfvertrouwen, marcheerde hij het gebruikelijke tumult van de zojuist aangebroken werkdag tegemoet. Tenminste, dat dacht hij. 

“Morgen mannen, wat hebben we vandaag?” 

Nou, vandaag hadden zij iets anders dan anders, want er was al een aantal keren gebeld dat hij dringend werd verwacht in het ‘penthouse’ van de oude chef. 

“Hè? Wat nou weer?” was zijn automatische reactie. “Nou, dan gaan we maar weer eens kijken welke keutel de ‘jongeheer’ nu weer dwars zit.” 

Onderweg naar het kantoor van de patroon ontvouwde zich echter een prille ongerustheid. 

Dringend verwacht in het ‘penthouse?’ Hmm, dat betekende vast niet veel goeds. Dat kon ook niet, realiseerde hij zich geleidelijk aan, want de baas had zijn ongenoegen nog niet uitgesproken over de dubbele nederlaag die het bedrijf in de rechtszaal had geleden. Ja, natuurlijk, dát zou het zijn, want Titus nam nooit een blad voor zijn mond. Hij had altijd een mening. En die kreeg je ook altijd te horen. Dát zou het dus zijn. Ajaj! 

Hij had zich niet vergist, want bij binnenkomst zat het tribunaal al in stelling. Le Roy, kaarsrecht achter zijn schrijftafel, Diederik met zijn betweterig smoelwerk aan de linkerkant en… hé, Roger van der Ploeg, de personeelsdirecteur, die zat er ook! 

Oh, oh, dat meurde duidelijk naar onweer. 

Roger zat erbij alsof hij zijn laatste spaargeld had versnoept. Zichtbaar ongemakkelijk. Zichtbaar ongelukkig met de situatie. Het sfeertje verraadde de naderende boodschap, waardoor in één klap alle sensoren in Wijnands systeem werden geactiveerd. Instinctief, want hij hoefde nooit op een knopje te drukken om de functionaliteiten van zijn talenten op scherp te zetten. 

Dat ging vanzelf. En dat was nodig, want de oude ‘patriarch’ draaide er niet lang omheen. 

“Meneer Stempelman,” stak hij van wal, “onze firma heeft, mede door uw getuigenis in de kwestie De Lindt, grote schade geleden. U heeft daarmee een onvergeeflijke fout gemaakt.” 

“Oh ja?” reageerde Wijnand. “Hoezo?” 

“Hoezo?” vroeg de chef. “U heeft een verklaring afgelegd die ertoe heeft geleid dat wij een belangrijke functionaris zijn kwijtgeraakt en wij, tot overmaat van ramp, zijn veroordeeld tot het betalen van een enorme schadevergoeding”. 

“Oh, zit dat zó”, zei Wijnand. “En jullie hebben er natuurlijk niet aan gedacht dat de oorzaak van die ellende wel eens ergens anders zou kunnen liggen. Jullie hebben voor het gemak maar even een sprongetje gemaakt naar de volgende stok, om daarmee de volgende hond te kunnen slaan. Klasse hoor! Hulde! Ik ben benieuwd naar de rest van jullie conclusies.” 

“Die kunt u krijgen,” zei Titus, “u heeft stelling genomen tégen dit bedrijf, en dat is onacceptabel”. 

“Nou wordt ie helemáál mooi”, viel Wijnand onmiddellijk in het schot. “U vindt dus dat ik had moeten liegen? Om het bedrijf te redden? Kunt u me dat zwart op wit geven? Dan trek ik alsnog mijn verklaring in.”

“Dat zal niet helpen”, zei de patroon. “Het kwaad is geschied en u heeft partij gekozen. Mijn oordeel is daarom even kort als dat het simpel is. Wie niet vóór dit bedrijf is, is er tégen. En wie er tégen is, hoort hier niet thuis. Ik schors u dus met onmiddellijke ingang, totdat ook úw ontslag geregeld is. Daarom zit meneer Van der Ploeg hier. Dat was het, u kunt gaan.” 

Wijnand was verrast. Perplex eigenlijk, maar allerminst uit het veld geslagen. 

“U kunt gaan? Denkt u nu werkelijk dat u hiermee weg komt? En met alle respect voor Roger van der Ploeg, maar denkt u dat hij dit zomaar even kan regelen?

Beetje kort door de bocht, meneer Le Roy. Zo ken ik u niet. Maar dat geeft niet, want ik zal u helderheid verschaffen. 

Allereerst, maakt u mij niet wijs dat ook u verdomd goed weet dat die fijne protegé van u, de hoofdoorzaak van alle ellende is. Dat u dit niet toegeeft, begrijpt mijn achterwerk nog. Waaróm u dat niet toegeeft, is mij niet duidelijk. Nog niet. Ik blijf daarom benieuw welke aap er ooit uit uw hemdsmouwen tevoorschijn zal kruipen, maar dat terzijde. Dat is uw probleem en niet het mijne. 

Mijn officiële standpunt is dat ik het ontslag niet zal accepteren. Waarom ook? Ik heb hier uitstekend gefunctioneerd, dat zal niet moeilijk te bewijzen zijn, en ik heb in die rechtszaal niet meer dan mijn burgerplicht gedaan door de waarheid te spreken. 

Dat is alles. Een mooie reden dus om iemand te ontslaan. 

Oh ja, en dan nog iets. Ik hoop dat u zich wel realiseert dat deze goedkope smoes, in combinatie met het aantal dienstjaren, het verrekte goed zal doen bij, naar ik hoop, dezelfde kantonrechter. U laat het zich kennelijk nogal wat kosten.” 

“Er komt geen tweede rechtszaak, meneer Stempelman”, antwoordde de oude patroon onbewogen. Meneer Van der Ploeg hier, rekent u de hoogte van uw ontslagvergoeding voor, waarmee ik de zaak als afgehandeld beschouw. Dus heren, dat was het. Ik heb nog andere dingen te doen. Goedemorgen.”

Ja, nu wist je het. Dat was het dus écht. ‘Ayatolla’ Le Roy zou er nu geen enkel woord meer aan vuil maken, zodat ook niemand meer tegensputterde. Roger van der Ploeg ging, met een gepast grafdelversgezicht, met Wijnand de deur uit, terwijl Diederik de Zwart op zijn gat bleef zitten. Deze kon trouwens van geluk spreken dat de schepper zelf al zijn tronie had verpest, want anders had Wijnand dat op dat moment nog wel gedaan. 

Wat een klootzak! Niet functioneren, de baas een beetje in zijn hol kruipen, wat misselijke spelletjes spelen, ‘kolven’ met zijn vriendjes, dure etentjes op kosten van de zaak, maar wel zichzelf handhaven. In de hoogste functie nog wel. Niet te geloven. Echt! Krommer kon toch niet? Wat een wereld! 

Terwijl Wijnand inwendig nog wat doorfoeterde, bleef hij wel professioneel. 

“Roger,” zei hij toen zij op de gang stonden, “ik wens je veel succes, want je hoeft echt niet te gaan rekenen. Het is in feite simpel. Ik wil precies hetzelfde bedrag hebben als Twan, en anders bel je maar weer die goedkope schreeuwlelijk van een advocaat, want met minder ga ik pertinent niet akkoord. 

Zo! Je weet waar je me kunt vinden.” 

“Nee”, zei Roger, ik mag je niet meer naar jouw kantoor laten gaan. Je bent geschorst, en dat houdt in dat je onmiddellijk het gebouw moet verlaten. Het spijt me verschrikkelijk, maar dat zijn de stalorders. Morgen kun je tussen negen en tien uur je persoonlijke spullen op komen halen en dat was het dan.” 

“Ja, natuurlijk,” antwoordde Wijnand, “zo gaat dat ja. Nou, goed, het is mooi weer. Ik ga een terrasje pikken in de stad, als voorschot om mijn nieuwe status: Miljonair! Dag Roger, sterkte ermee en tot morgen.” 

Opgenaaid, maar met soepele tred, stapte Wijnand naar de uitgang van het statige gebouw, op weg naar een nieuwe toekomst, op weg naar… ja, naar niets natuurlijk, want dit had hij niet verwacht. Niet zo. Er was dus ook nog geen plan, maar dat kon hem op dit moment weinig schelen. Wijnand had in feite altijd al schijt aan de wereld gehad, dus ook aan Le Roy, en nu dus ook aan zijn plotselinge situatie. 

Terwijl hij van de parkeerplaats afreed, toetste hij een telefoonnummer in. Nadat het ding een keer of drie was overgegaan, meldde zich aan de andere kant zijn vriend. 

“Hoi Twan, met Wijnand hier. Zie ik je tegen een uur of vier in De Groene? Ik heb nogal interessant nieuws.” 

“In De Groene?” vroeg deze. “Moet dat?” 

“Ja, dat moet, want bij wat ik te vertellen heb, hoort een ijskoude slok bier.” 

Twan was snel overgehaald. 

“Oké dan, om vier uur in De Groene. 

Tot straks. Tuut, tuut, tuut…” 

Daarna toetste Wijnand het nummer van Chiel. 

Ook deze meldde zich vrijwel meteen. 

“Hoi Chiel, met Wijnand hier. Waar ben je?” 

“Wat, waar ben je? Op kantoor natuurlijk! Wat dan?” 

“Nou ja, omdat je van de week ziek was, toch?”

“Ja, van die zuippartij, en ook een beetje om tactische redenen.” “Oké, maakt niet uit. Nou, zie ik je tegen vier uur in De Groene? Ik heb nogal interessant nieuws.”

“In de kroeg?” vroeg deze. “Forget it! Voorlopig heb ik mijn portie wel gehad. Zeg op, wat heb je voor nieuws?”

“Kom op man,” antwoordde Wijnand, “doe niet zo flauw. 

Ik heb iets belangrijks te vertellen en daar hoort nu eenmaal een dikke pint bij. Dat kan nu eenmaal niet anders.” 

“Ik kom niet naar het café Wijnand, dus hou er nu maar over op en vertel wat je op je lever hebt.” 

“Dat kan niet Chiel. Ik heb groot nieuws, dus ík bepaal de spelregels. Jij bent om vier uur in de kroeg, Twan is er dan ook, en dan vertel ik jullie een verhaal, waar jullie van achterover zullen vallen. That’s a promise.” 

“Luister Wijnand, ik kom niet naar het café, basta!

Dus kom op met je verhaal.” 

“Nou goed dan”, gaf Wijnand zich gewonnen. 

“Wat denk je? Ik kom zojuist bij die ouwe knoepert vandaan en die heeft mij vierkant de zak gegeven omdat ik tégen het bedrijf heb getuigd.” 

“Wat zeg je?” antwoordde Chiel. “Dat kan toch niet zomaar”. “Jawel, die ouwe denkt van wel. Hij heeft mij met onmiddellijke ingang geschorst, Roger heeft mij het gebouw uitgezet en morgen mag ik mijn spulletjes op gaan halen. Maar maak je niet ongerust. Ik heb een duidelijke indicatie afgegeven over de verhouding tussen de opgegeven ontslagreden, mijn functioneren, het aantal dienstjaren en de door mij verwachte oprotpremie. 

Die ouwe zak kan zijn spaarpot dus nóg een keer ondersteboven houden.” 

“Man, man, wat zég je nou allemaal?” 

Chiels verbazing overstemde de kwaliteit van de telefoonverbinding met verve. “Dan weet ik óók waar ik aan toe ben, want ik moet zo meteen ook bij de chef komen.” 

“Dat méén je niet”, reageerde Wijnand.

“Jawel, dat meen ik wel. Ik kreeg zojuist een telefoontje van Roger, dat ik mij over een kwartiertje bij Le Roy moet melden.” “Nou,” zei Wijnand, “dan weet ik het al. Dan vlieg jij er nog eerder uit dan je gehoopt had.” 

En zo was het ook. Chiel Wagemans kreeg hetzelfde verwijt naar zijn hoofd geslingerd en werd eveneens met onmiddellijke ingang geschorst tot aan de dag waarop hij met vervroegd pensioen zou gaan. 

Een lullig einde van een mooie loopbaan natuurlijk, maar meer ook niet. Chiel zou tijdens zijn schorsing gewoon worden doorbetaald en de rest was natuurlijk al eerder geregeld. 

Geen miljoenen dus, maar ook geen schade. 

“Weet je wat?” had Chiel gezegd toen beiden de logica van deze mogelijkheid inzagen. “Als ze er mij ook uitknikkeren ben ik straks tóch in De Groene”. 

“Nou maat, sterkte dan”, was Wijnands slotzin. 

“En… tot vier uur.”

63

Het pleintje met de zonnige terrassen was altijd al een magneet voor mensen die van het leven hielden en van mensen die wilden kijken naar de mensen die van het leven hielden. Wijnand was er bijna automatisch naartoe geslenterd. Hij was van de parkeerplaats van Le Roy afgereden, had wat mensen gebeld, had een plekje voor zijn auto bij het stadscentrum gevonden, zijn stropdas afgedaan en die samen met het colbert op de achterbank van zijn gloednieuwe bedrijfsauto gegooid. Nadat hij de bovenste twee knoopjes van zijn overhemd had losgemaakt en zijn mouwen een paar slagen omhooggerold, was hij met zijn handen in de broekzakken, de smalle winkelstraatjes in gelopen. 

Waarom hij dat deed? Dat wist hij zelf ook niet. Was het om na te denken? Om de dwang van het zojuist tot hem doorgedrongen gevoel van vrijheid op zich in te laten werken? Om zich daar vervolgens weer van zien te bevrijden? Of was het gewoon het praktische gevolg van het feit dat hij, op dit moment van de dag, nergens heen kon? Of beter nog, nergens heen wilde? 

Geen idee!

“Het is mooi weer”, had hij geroepen. “Ik ga een terrasje pikken in de stad, als voorschot op mijn nieuwe status. 

Waauw! Miljonair, wie had dat gedacht?” 

Natuurlijk. Dat had hij gezegd om Roger te laten voelen dat het ontslag hem niet raakte. En Roger vertegenwoordigde op dat moment de hele firma, inclusief die ouwe strontzak, inclusief die glibberige kloothommel van een De Zwart. Ja, natuurlijk had hij dat gezegd om te tonen dat hij schijt aan ze had. Aan de hele flikkerse rotboel. Maar wás dat ook wel zo? Eigenlijk wist hij het zelf ook niet helemaal precies. Hij voelde van alles. Hij voelde de weggevallen druk die iedereen, die een commerciële functie vervult, wel kent. Hij voelde een onwennige vlaag van vrijheidsgejuich in zijn buik, maar hij voelde zich ook afgeserveerd. Anderzijds begon er ook iets avontuurlijks te ontluiken. 

Zoiets alsof je niet weet wat er achter de volgende heuvel te zien zal zijn. Voor het eerst ook kwam het kort even in hem op dat hij al vijftig was. En dat je dan ook niet meer de jongste bent. 

Dit soort gedachten vochten om voorrang. En beurtelings lukte dat ook. Dan weer wat langer, dan weer kort. 

Het was de aangename warmte van de ochtendzon die, terwijl hij verder wandelde, steeds weer van achter een volgende gevel op hem neerviel. Dit hielp hem om zijn evenwicht te bewaren. 

Het evenwicht tussen tal van gedachten en de lust om te leven. In feite wilde hij blij zijn, want dat hoorde bij hem. Niet uit het veld te slaan. Elke situatie de baas kunnen zijn. Zelf aan het roer blijven zitten. Zelfverzekerd en rijk. Vooral rijk, want dat was hij. Rijker dan Le Roy, want die had alleen maar geld en macht. 

En dat stelde niets voor, vond Wijnand. 

Als er een tientje méér in je beurs zit dan je nodig hebt, dan ben je hartstikke rijk. Al dat andere geld, dat staat op de bank of daar wordt mee gehandeld. Zelf heb je daar niets aan. Dat zijn getallen die dingen teweeg kunnen brengen, dat wel ja. Maar is dat nu rijkdom? Nee! Rijkdom, dat is iets heel anders. Dat kun je niet uitleggen, dat ís er, of dat is er niet. Rijke mensen, zoals Titus van Rodenburgh Le Roy, die zijn meestal niet rijk. Tenminste niet zoals Wijnand dat altijd bedoelde als hij het over menselijke waarden had. Waarden die met van alles en nog wat te maken hadden, behalve met financieel bezit. 

Ondanks dat hij een verkoopkanjer was, had hij een afkeer van al dat gedoe om geld. Hem was het steeds om het succes te doen geweest. Gewoon genieten van de wetenschap dat zijn verhaal tot een transactie had geleid, tot gewin, tot het vervullen van de opdracht. Dat was het, meer niet. De opbrengst voor de firma had hem nooit geboeid. Wel het getal, want dat was natuurlijk steeds de graadmeter van de prestaties geweest. In die zin kon hij er wel van genieten, als rapportcijfer van zijn handelen. 

Op dit moment was het nog niet echt tot hem doorgedrongen dat hij straks waarschijnlijk ook over een aanzienlijk bedrag zou beschikken. Het was wel bij hem opgekomen, maar meer als kreet, om Roger van der Ploeg te laten merken dat hij zich niet gestraft voelde, maar gematst. 

“Waauw! Miljonair, wie had dat gedacht”, riep hij nog geen uur geleden, zonder dat hij daarbij echt aan het geld zelf had gedacht. 

Voordat hij het wist, was hij aan een tafeltje gaan zitten dat in de hoek van het terras stond. De comfortabele rieten stoel stond met de rugzijde naar de gevel van het café, waardoor hij een goed zicht had op het pleintje en de rest van het terras.

Al snel viel zijn oog op het groepje jonge vrouwen die een paar tafeltjes verderop zaten te kwebbelen. Poeh, daar zaten een paar mooie exemplaren bij. Vooral die brunette met het effen gele zomerjurkje aan. Het viel hem meteen op dat zij steeds, als zij met haar rechterhand naar haar kopje koffie reikte, de andere hand op haar dijbeen liet liggen, waardoor zij haar borstvlees met haar linker bovenarm ietsjes uit haar decolleté drukte. 

Mooi gezicht was dat. 

Het leek wel een spelletje. Tenminste dat maakte Wijnand ervan, want het was voor hem al zijn hele leven onmogelijk geweest om zijn ogen van dit soort tafereeltjes af te houden. Nu leidde het hem in elk geval af van de situatie waarin hij vanochtend plotseling verzeild was geraakt. 

Wijnand Stempelman, het gewezen directielid van de prestigieuze firma Le Roy. 

Exit! 

Daar zat hij dan, gemaakt te genieten van zijn nieuwe status. 

Te ginnegappen met een voluptueuze brunette. In die zin was hij helemaal zichzelf, dat wel. Maar onderhuids zaten er toch mieren te kriebelen die hem een totaal ander verhaal wilden vertellen. Wijnand liet dit echter niet toe. Wijnand flirtte. Zoals altijd. Wijnand was zichzelf, maar nu toch geforceerd. Hij zat op dat terras omdat hij gezegd had dat hij dat zou doen. Maar ook omdat hij nergens anders naar toe kon gaan. Daantje was naar school, dus thuis zou hij ook maar wat voor zich uit zitten te kijken. Hij zou de tijd dus moeten doden totdat hij om vier uur zijn verhaal kon doen. Op zíjn podium, ’t café.

Toen de dames uiteindelijk vertrokken, en de brunette hem nog een vluchtige blik toewierp, was voor hem de lol eraf. 

Weet je wat? dacht hij, ik ga naar Anne en Gerard, die kunnen best wat afleiding gebruiken… en ik eigenlijk ook wel. 

Hij rekende af, gaf een dikke fooi aan de verbluft kijkende ober en drentelde terug naar zijn auto. Onderweg naar het dorp bedacht hij zich. Hij had immers tijd zat. Aangemoedigd door een onbekende kracht draaide de auto van de rondweg af, richting kanaal, regelrecht naar de plaats waar Beates lichaam was gevonden. Toen hij die plek naderde, zag hij in de verte een wit tentje staan waar wat mannen omheen liepen. 

Jemig! Waren ze nog steeds op zoek naar sporen, of wat was dat?

“U mag niet binnen de afzetting komen”, zei Peter Gaastermans, toen Wijnand naderbij was geslenterd. 

“Wie zegt dat?” zei Wijnand. “Je gaat me toch niet vertellen dat jij hier de leiding hebt”. 

“Nee,” zei de jonge rechercheur, “moet dat dan? Hier vindt een onderzoek plaats en ik attendeer u er alleen maar op dat wij dit roodwitte lint hier niet voor niets hebben gespannen.” 

“Oh,” zei Wijnand, quasi nonchalant, “prima, dan ga ik maar weer. Goedemiddag.” 

“Mag ik iets vragen, meneer Stempelman? Wat komt u eigenlijk hier doen? Herinneringen ophalen?” 

“Moet jij eens heel goed luisteren, snotaap. Als ik ooit iemand in het kanaal verzuip, dan zal het lijk verdomd veel op jou lijken. Begrijp je dat?” 

“Hó, hó, meneer Stempelman, weet u tegen wie u het hebt?” 

“Ik dacht het wel”, zei Wijnand. “Ik heb het hier tegen een opgeschoten pikkie waar ze nog geen passend apenpakje voor hebben kunnen vinden, dat hier een beetje de wijsneus probeert uit te hangen, en dat mij zo meteen wil gaan vertellen dat het strafbaar is om hem te beledigen. En dat terwijl hij zijn functie probeert uit te oefenen. Maar hij ziet daarbij iets over het hoofd. Hij riskeert dat een insinuatie zoals daarnet, hem zelf nóg duurder kan komen te staan, dan wat hij mij toewenst. Of heb ik het mis, meneer Gaastermans…? Heb ik het mis?!” 

Wijnand dreigde kwaad te worden. Woedend zelfs, iets dat maar zelden voorkwam. En Petertje had het in de gaten. Net op tijd. “Kom meneer, Stempelman,” zei hij, “ik probeerde een grapje te maken. Kennelijk misplaatst, sorry. Maar doe uzelf en mij een lol en laat ons gewoon ons werk doen. Dan is het ook niet nodig om hier te staan bekvechten.” 

Wijnand had hem het liefst op zijn broodmolen geslagen, maar hij wist zich in te houden. Zonder verder nog iets te zeggen, draaide hij zich om en liep terug naar zijn auto. 

Klootzakken, dacht hij, wat lopen ze nu nog hier in die strontwei te banjeren? Dat ze verdomme naar Marijke gaan zoeken, in de plaats van hier hun tijd te verdoen met spoorzoekertje. Beate kun je toch niet meer levend maken, en moordenaars vind je niet tussen de koeien. Die komen in louche kroegen. Die kruipen in het riool, maar die zitten niet in het zonnetje langs het kanaal.

Wijnand foeterde nog een tijdje voort. Op die politiemensen, dacht hij. Maar in feite liep hij op zichzelf te mopperen, op zijn nutteloosheid, zijn onmacht, zijn onvermogen om de door hem heen flitsende gedachten op een rijtje te krijgen. 

“Kom maar,” zei hij geluidloos tegen zichzelf, “naar Anne en Gerard. Weg hier, bij die mafketels.”

Typisch! Ik bedoel, zo’n kereltje als Gaastermans. 

Het zal wel met zijn leeftijd te maken hebben, denk ik. 

Of met een zelfrijzend bakmeelachtig gevoel van verhevenheid. Kijk, zo’n manneke wordt, na de politieschool, eerst een tijdje bij de geüniformeerde dienst geplaatst. Maar als er dan een vacature bij de recherche ontstaat, dan is men mogelijk op zoek naar een goede leeftijdsmix. Dat Peter vervolgens qua uiterlijk geenszins aan het profiel van een doorsnee agent voldeed, zal eveneens een rol hebben gespeeld. En zijn vlotte babbel waarschijnlijk ook. Tja, en dan komt meneer bij de recherche. En dan is hij natuurlijk belangrijk. Dan mag hij een beetje neerkijken op de collega’s die hun werk niet in burgerkleding mogen doen. Die daarom niet deel mogen nemen aan de spannende dingen die ons brave, televisiekijkende burgers soms zo kunnen boeien. Dan slaat de overschatting toe. Genadeloos! Toegegeven, er is niets menselijker dan dat men grenzen opzoekt. Daarom vliegen wij tegenwoordig naar andere werelddelen alsof wij even een pakje sigaretten gaan halen, om maar eens een voorbeeld te noemen. Het is echter de kunst om binnen de randen van het toelaatbare te blijven. 

Het vinden van een evenwicht tussen lef en tact.

Peter Gaastermans is echter nog ver van dit soort vaardigheden verwijderd. Hij gaat voortdurend over grenzen heen. Misschien omdat hij denkt dat hij zich dat kan permitteren. Het kan ook zijn dat hij ze eenvoudigweg niet kent. Nou ja, dan hoef je er natuurlijk ook niet verbaasd over te zijn als je zo af en toe tegen een vuist aan loopt. Het zal wel de prijs zijn, het leergeld dat de ongeüniformeerde hermandad moet betalen om zich, na verloop van een dozijn pijnlijke momenten, ‘geroutineerd’ te kunnen noemen. Gelukkig was het manneke niet echt gevaarlijk. 

Wel irritant, maar niet gevaarlijk, zeker niet met een opponent van het kaliber Stempelman. Dan moest je van veel betere huize komen. 

De beste typering vond ik in een omgekeerd cliché: Een schaap in wolfskleren. Zo moest je hem zien. Petertje had dus nog een lange weg te gaan. 

Wijnand niet. Hij was inmiddels bij het huis van de De Wits gearriveerd. Waarschijnlijk had hij zich voorgenomen om hen te bezoeken om iets aan zijn gevoel van nutteloosheid te doen. 

Of zocht hij afleiding? Gewoon ‘andere dingen’ om de kolkende ratatouille van zijn ronddansende emoties tijdelijk te kunnen verdringen? Het zal best wel hebben meegeteld, want op één of andere manier lukte het hem niet om zich, op eigen kracht, aan de druilerigheid van zijn gemoed te ontworstelen. 

Aanleidingen te over, maar het ging nu in feite slechts om het gevolg, het idee, de bevestiging van medeleven met andermans ellende. 

Welnu, die mensen zaten nog steeds zwaar in de shit, dus misschien dat hij hier nog een beetje zinvol zou kunnen zijn. 

Nou, dat wás dan ook zo. 

Toen hij aanbelde deed, tot zijn verbazing, zijn eigen Daantje de deur open. 

“Oh, goed dat je er bent Wijnand”, zei ze. “Gerard is helemaal de weg kwijt. Kom maar snel naar binnen.” 

Daantje had niets teveel gezegd. Anne zat verschrikt naar een onbedaarlijk jankende Gerard te kijken. Er was niets, maar dan ook helemaal niets meer over van die trotse degelijke overbuurman, zoals Wijnand en Daantje hem altijd gekend hadden. 

Deze man was overmand door verdriet. Hysterisch bijna. 

Helemaal aan gort. Hij stond met zijn handen tegen de keukendeur geleund, zijn hoofd naar beneden, zijn haar in de war. 

Hij huilde voluit en wisselde dat af met regelmatig terugkerende, lange halen oerwoudachtig jammergeluid. Slechts onderbroken door de korte momenten die nodig waren om tussendoor weer opnieuw een hijs lucht binnen te slurpen. Gerard was totaal overstuur omdat hij een meisje achterna was gerend dat op zijn dochter Marijke leek. Hij was de halve stad doorgesjeesd. 

Lopend, rennend, bus in, bus uit. Totdat hij de jongedame in kwestie kort genoeg was genaderd om haar bij een bovenarm te pakken…

“Lieverd, godzijdank,” had hij erbij gezegd, “kom mee, we gaan naar huis. Kom!” 

Het meisje wist niet wat haar overkwam, want toen zij omkeek naar haar belager, keek ze in de ogen van een totaal ontredderde vreemdeling. Met een krachtige ruk had zij zich losgetrokken van Gerards greep en was weggerend nadat zij hem nog een paar ‘opbeurende’ woorden had toegeroepen: 

“Sodemieter op! Ouwe gek!” 

En wég was het verbouwereerde kind. 

Weg ook de ‘Marijke’ die Gerard herkend dacht te hebben. 

Weg het beetje hoop dat hem tot deze dwaze achtervolging had aangezet. Schaamte, teleurstelling en verdubbeld verdriet hadden zich van hem meester gemaakt. Hij zou er nooit meer achter komen hoe hij daarna thuis was gekomen. Zijn auto stond nog in de stad, zoveel was wel duidelijk. Maar of hij nu met de bus, een taxi, een politieauto, of gewoon te voet naar huis was gegaan, dat wist hij zich niet meer te herinneren. 

Wijnand treuzelde geen moment. Na de korte uiteenzetting van Daantje, had hij meteen zijn mobiele telefoon gepakt om Tenno te bellen. Toen deze na ongeveer twintig minuten arriveerde had Wijnand, door rustig met Gerard te praten en begrip te tonen, hem al redelijk tot bedaren gebracht. 

Nee, hij had geen vragen gesteld. Dat moet je nooit doen in dit soort situaties. Dat wakkert de onbegrijpelijkheid van deze wanhoopsdaad alleen nog maar verder aan. 

Nee, nee, Wijnand had alleen geluisterd, de dingetjes gezegd die nodig waren om de gaten in het sputterende verhaal te vullen, laten voelen dat hij zich goed voor kon stellen dat Gerard zoiets had gedaan en waarom hij zo teleurgesteld was. De allerlaatste hoopmoleculen hadden zich achter zijn schouderbladen vandaan gewrongen. En die waren nu opgesoupeerd door een belachelijke vergissing. Wijnand begreep het. En dat had geholpen. 

Ook Tenno had de situatie meteen ingeschat. Hij was dan ook zo klaar met Gerard. Zonder overbodige tekst had Tenno hem een spuitje gegeven en hem naar bed gestuurd. 

“Ga lekker een uurtje slapen meneer De Wit, dat zal u goed doen. En als u straks wakker wordt, dan ziet de wereld er weer een beetje anders uit.” 

Na een kort verontschuldigend knikje was Gerard toen ook direct naar boven gegaan. 

“Zo,” zei Tenno toen, “en hoe gaat het met mevrouw De Wit?” Waarop Anne hem met gekwelde ogen aankeek en antwoordde: “Tja dokter, hoe zou het met mevrouw De Wit gaan? 

Dat verschilt niet zo heel veel van de toestand waarin mijn man verkeert. Wij kunnen deze situatie niet aan. Wij worden van binnenuit helemaal opgevreten door verdriet, maar ook door hoop en door onwetendheid en twijfel. Voor onze kwaal bestaat er maar één geneesmiddel: Marijke!”

Tenno begreep het maar al te goed, maar een luisterend oor doet ook soms wonderen, al waren het in dit geval slechts kleine. Nadat hij Anne haar hart rustig had laten luchten, had hij nog wat aanwijzingen gegeven over het óp proberen te pakken van het normale patroon. Hoe moeilijk dat onder deze omstandigheden ook zou zijn. Goed en regelmatig eten, op de vaste tijden naar bed, het werk proberen op te pakken…, dát soort dingen. Tenno was daar goed in. Hij straalde vertrouwen uit, en dat was wat deze mensen nu nodig hadden. Medestanders, warmte, begrip. Geen medelijden. Dat maakte het alleen nog maar erger. Nee, nee, gedeelde hoop, belangstelling, hulpvaardigheid en medeleven. Dat was het recept. Dat sneed genezend hout. 

Na een halfuurtje was de toestand weer stabiel genoeg om te kunnen vertrekken. Wijnand en Daantje zouden nog even bij Anne blijven, maar Tenno moest natuurlijk verder. Voordat hij met de woorden “tot straks” afscheid had genomen, had hij bij de deur nog eens met een veelbetekenende blik naar Wijnand gekeken, want ook hij was die ochtend door hem gebeld. 

“Om vier uur in De Groene,” had Wijnand toen gezegd, “want ik heb groot nieuws”. 

“Tot straks?” vroeg Daantje verbaasd. 

“Ja, ja, dat klopt,” zei Wijnand met een verkleinend wegwuif-gebaar, “wij hebben om vier uur in De Groene afgesproken. Chiel schijnt vanmorgen op audiëntie te zijn geroepen bij de oude Le Roy, dus dáár moet natuurlijk over gesproken worden.” 

Wijnand verplaatste zo de aandacht in de richting van Chiel, omdat hij nog geen zin had om nu al met Daantje over zijn ontslag te praten. Zij zou onthutst zijn, ongerust en vol met vragen. Hoe lullig het ook was, hij had er nu gewoon geen zin in, dus vermeed hij het onderwerp. 

“Hè, hè,” verzuchtte Daantje, “moet dat nu weer?” 

“Er moet niets,” zei Wijnand, “maar wij hebben dat nu eenmaal afgesproken”.

“Ik hoop wel dat het niet weer zo laat wordt als de vorige keer, want dat was echt te gek voor woorden, Wijnand. 

Je was verdorie stomdronken.” 

“Nee, nee,” bezwoer Wijnand, “vóór achten ben ik zeker thuis, dat beloof ik”. 

“Ik ben eens benieuwd”, besloot Daantje, waarmee Wijnand haar alweer zijn wil had opgelegd.

64

Klokslag vier uur. Het span was compleet. Kort na elkaar waren de mannen, één voor één, het café binnengekomen. 

Allemaal met dezelfde vragende blik in de ogen, want sommigen wisten nog niets en de anderen wilden van elkaar weten hoe de vork nu precies in de steel zat. 

Een ding was duidelijk. Er was iets belangrijks aan de hand. 

Zelfs de kastelein merkte meteen dat dit geen normale verzameling kon zijn. Dit was weer zo’n buitenvrijdagse samenkomst en dat betekende altijd dat er iets bijzonders gaande was. 

Hij beperkte zich dan ook discreet tot een korte beleefdheidsgroet en maakte het glas vol voor de eerstvolgende persoon die binnenkwam. Mooi eigenlijk, die aanvangsindruk. Ik let er steeds op als ik een café binnenstap. De complete toestand die je dan aantreft, zie ik op dat moment als het decor van zo’n kroeg. 

Het interieur, het licht, de geur, de muziek, maar ook de mensen die er zijn. Ook als zij bewegen of praten. Het unieke totaal bepaalt in feite steeds weer de sfeer van het moment. Alleen de mensen waar je mee in contact komt, maken zich dan stilaan los van deze mise-en-scène. De rest behoudt zijn oorspronkelijke functie. Tijdens een gesprek geraak je stukje bij beetje achter de coulissen van zo’n persoon, waardoor er een soort opstanding uit het geheel ontstaat, en daarmee verandert dan geleidelijk het oorspronkelijke cafébeeld. Soms ook tref je een totaal andere situatie aan dan de vorige keer dat je dit etablissement bezocht. Een nieuwe sketch, in een nieuw decor. En zo ook vandaag. Wijnand was er al toen ik binnenkwam. Een paar minuten later arriveerden ook Tenno, Chiel en Huib. Als laatste kwam Twan binnen, met het zelfde vraagtekengezicht als de anderen. 

De stemming werd vandaag echter gedomineerd door de gepensioneerde instellingskok Frans. Hierdoor kon het gesprek, waarvoor iedereen was gekomen, nog niet worden aangesneden. 

Niet dat dit iets uitmaakte, want de mannen hadden geduld.

Die zouden hun moment wel vinden omdat de show van de oude Frans niet zo heel lang meer zou duren. Hij was namelijk zo zat als een ketellapper. Dat merkte je aan alles. 

Hij stond, in zijn onafscheidelijke, oude, vieze, verkreukelde regenjas te deinen voor het barmeubel en sprak met een enorm stemgeluid over de Tweede Wereldoorlog. Nou, dan wist je het wel zo ongeveer. Dan waren we in fase nummer vijf beland. Frans doorliep tijdens zijn dagelijkse zuiptoer een zestal stadia van toenemende dronkenschap. Eerst werd hij vrolijk, daarna aanhankelijk, dan begon hij te lallen, en vervolgens overviel hem een ontembare drang om zich voort te planten, iets dat op zijn leeftijd in deze toestand volkomen onmogelijk was. Vervolgens ontaardde zijn toestand in een betoog over zijn ‘belangrijke’ rol in de oorlog, waarna hij meestal, overmand door alcoholhoudende emoties, in elkaar zakte. Maar zover was het nog niet. 

Hij verkeerde nog overduidelijk in fase vijf… 

“Toen de Amerikanen in de Ardennen lagen,” orakelde hij op luide toon, “heb ík ze het leven gered. 

Er doorheen gesleurd heb ik ze. 

Weet je dat? Er doorhéén gesleurd!” 

“Oh, ja?” had Wijnand daarop gezegd. 

“Ja!” bevestigde Frans toen met een iets te heftige hoofdknik. “Ik heb érwtensoep voor ze gemaakt. 

Aan het front, ja. 

De ene ketel na de andere. En dat was levensgevaarlijk.” 

“Méén je dat, Frans?” vroeg Wijnand daarop quasi verbaasd. 

“Maar dat is toch een heldendaad! 

Heb je daar geen medaille voor gekregen?” 

“Wat?!” blafte Frans strijdbaar, “nog spotten ook?! 

Waar was jij dan in de oorlog? Ja, jij! Waar wás jij?” 

“In de oorlog, Frans?” zei Wijnand op zijn beurt. “Toen was ik nog niet eens geboren”. 

“Niks mee te maken!” verdedigde Frans zich met nóg luidere stem, “waar wás jij?”

Het café schudde op het fundament. Maar Frans wilde zich niet laten ringeloren. Het feit, dat Wijnand toen nog niet geboren was, vond hij geen argument om geen bijdrage aan ‘de bevrijding’ te leveren. 

De mannen lachten zich kapot.Vooral toen Frans definitief naar ‘fase zes’ vertrok en zijn evenwicht verloor. Eerst begon hij vervaarlijk te wankelen, daarna wiekte hij nog eens ijverig met zijn armen om daarna zijn zwaartepunt onherroepelijk naar de vloer te verplaatsen. Wijnand en Huib, die op dat moment aan weerskanten van de man stonden, zagen het aankomen zodat ze Frans in een reflex bij de schoudervullingen van zijn regenjas konden grijpen. Tevergeefs, want terwijl hij door zijn knieën zakte, schoten door de slapte zijn armen de lucht in, waardoor Frans uit zijn jas floepte om alsnog, met een doffe dreun, op de grond te ploffen. 

Het tafereel ontsteeg de allerhoogste amusementswaarde want, terwijl de oude Frans op de planken lag te spartelen, stonden Wijnand en Huib naar een lege regenjas in hun handen te koekeloeren. Frans krabbelde echter overeind, en terwijl hij zich probeerde te heroriënteren, riep hij vol vuur: “Waar is mijn jas? Waar is verdómme mijn jas?” 

“Hier Frans”, zei Huib. 

“Wel potverdorie!” foeterde de oude kok, “geef terug!” 

De cafégangers kwamen niet meer bij. Gelukkig maakte Hans een einde aan het theaterstuk. 

“Mooi geweest! Ik breng je naar huis.” 

“Hó!” riep Frans met een bezwerend gebaar, “eerst pissen!” Natuurlijk, de hem schielijk ontglippende controle op de situatie, had steevast een ontwaterend effect op zijn vochthuishouding. Met een vastberaden blik richting toilet, herhaalde hij zijn voornemen nog maar eens. 

Op zachtere, maar beslissende toon: “Eerst pissen!” 

Hans was inmiddels achter de bar uit gekomen om Frans uit de luid lachende branding te halen, hem zijn ‘welverdiende’ plas te gunnen en hem daarna mee te voeren naar de bestelauto die altijd voor de deur van het café stond. 

Hans was een goede kastelein. Hij kon de oude Frans niet meer van zijn randalcoholisme redden, maar hij zorgde er wel steeds voor dat de man veilig thuis kwam. Zo was het al jaren gegaan, en zo ging het vandaag ook.

65

Als overgang naar dat wat het gesprek van de dag moest worden, had Tenno nóg een anekdote. 

Hij beweerde dat hij een medische doorbraak had ontdekt tegen spierkramp. Hij vertelde dat hij in de nacht na de uitvaart van meneer Geurtz, wel drie keer uit zijn bed was gesprongen omdat hij verrekte van de kramp in zijn kuiten. De oorzaak daarvan, zo beweerde hij, lag in het feit dat hij anderhalf uur achter in de kerk had moeten staan. En dat was hij niet gewend geweest. 

Na die begrafenismis, had hij nog een paar visites gedaan en was daarna, zonder nog een biertje te gaan drinken, naar huis gegaan. Een paar dagen later, toen zij een uur of vijf, zes, hadden staan zuipen in het café, had hij ’s nachts nergens last van gehad. 

Conclusie: Bier is hét middel tegen spierkramp. 

Nou, dat vonden de mannen natuurlijk een mooi verhaal want als zij na een uitschieter in de kroeg thuis kwamen, waren er nooit argumenten voorhanden geweest om uit te leggen waarom het deze keer wéér ‘mis’ was gegaan. Nu hadden zij een goede reden. Een medische nog wel, waarmee was aangetoond dat onzin doet leven. 

“Goed,” had Wijnand gezegd toen het moment er rijp voor was, “ik heb jullie wat te vertellen. En Chiel waarschijnlijk ook.” 

Natuurlijk. Je zou het bijna vergeten. Daar waren zij immers voor naar De Groene Papegaai gekomen. Wijnand had die ochtend gebeld om te zeggen dat hij ‘groot’ nieuws had. 

Wijnand nam dan ook het woord. 

“Ik kan het in feite kort houden. De oude Le Roy heeft het niet gepikt dat Chiel en ik vóór Twan hebben getuigd, en dus tégen het bedrijf. En daarom heeft hij mij geschorst, totdat mijn definitieve ontslag geregeld is. 

En Chiel?” die meteen de korte vragende blik van Wijnand met een knikje bevestigde. “En Chiel is eveneens geschorst tot aan de datum waarop hij met vervroegd pensioen zal gaan. Zo! Dat was het grote nieuws dat ik te vertellen had. Wat vinden jullie daar nou van?” 

Twan trok wit weg. Hij voelde zich natuurlijk schuldig. Chiel zag het meteen. “Kom op Twan, je hoeft niet te schrikken hoor. 

Ik zit er geen meter mee, want nu heb ik gewoon een paar maanden eerder grote vakantie dan ik had gedacht. Dus ik vind het prima zo.” 

“Nou, ik ook,” vulde Wijnand aan, “die ouwe knuppel mag nog een keertje flink zijn beurs trekken en dan ben ik weg. 

Weg! De vrijheid tegemoet.” 

“Kan dat dan zomaar?” was Huibs eerste reactie. 

“Nou kijk,” zei Wijnand daarop, “alles kan. Er moeten alleen wat voorwaarden worden ingevuld, maar dat realiseert die ouwe zich nog niet. Je moet weten dat Le Roy een levend fossiel is van lang vervlogen tijd, die voortdurend van een vergane herinnering naar een tegenwoordige werkelijkheid wordt geslingerd. 

Dat gaat een normaal mens niet in de koude kleren zitten. 

Een normáál mens. Helaas valt Titus niet onder deze categorie.” Het duurde zo nog een hele tijd voordat Twan was bekomen van de hier gepresenteerde, onverwachte gevolgen van zijn rechtszaak. Die mannen hadden hém bovenmodaal geholpen, terwijl ze daar nu zélf het slachtoffer van waren. Dat had hem niet lekker gezeten, een gevoel dat beide heren met nadruk naar de achtergrond hadden verwezen. 

Er was dus gesprekstof te over, gestaag overgoten met een zee van het goed gekoelde gerstenat uit de tapkraan van Hans. 

Een aparte namiddag, maar uiteindelijk toch ook weer gezellig. 

Ondanks dat deze omstandigheden ideaal waren om Wijnand tot diep in de nacht te laten blijven, was hij die avond op tijd thuis. Deze avond wel, want ook dáár had hij nog iets te vertellen. Misschien wel meer dan hij van plan was.

66

Moet je nagaan, die Titus van Rodenburgh Le Roy. Hij had toch wel lef hoor. Of was hij het slachtoffer van zijn eigen principes? Binnen twee dagen had hij niet alleen financieel een kostbare ‘move’ gemaakt, maar ook qua organisatie. 

In één klap had hij de beide halsslagaders van zijn bedrijf doorgesneden. Zowel de directeur van de afdeling makelaardij had zijn congé gekregen, alsook de directeur van de afdeling projectontwikkeling én diens beoogde opvolger. Stuk voor stuk mannen met buitengewone kwaliteiten. Mannen die medeverantwoordelijk waren geweest voor het gros van de behaalde successen van de firma. 

Hup! Gewoon eruit geschopt. Alsof het om een simpel stelletje poetsvrouwen ging die niet voldeden. 

De stemming was dan ook te snijden geweest, want het drietal genoot een hoog aanzien bij de medewerkers. Door hun posities, maar vooral door hun manier van leiding geven, hun kennis en hun aanpak. Niemand ambieerde dan ook deze functies, omdat geen van allen zichzelf in staat achtte om zomaar in de voetsporen van deze bazen te stappen. 

De oude patroon had zich dit ook gerealiseerd. Het zou niet eenvoudig zijn om deze twee functies opnieuw goed in te vullen, maar wat gebeuren moest, moest nu eenmaal gebeuren. 

Ondanks dat het bij de firma Le Roy altijd om geld draaide, had het de chef nu niets kunnen schelen. 

Ook zijn directeuren waren medewerkers, en die moesten voor honderd procent loyaal zijn aan het bedrijf. Zonder uitzondering! Hij had deze beslissing dus móéten nemen. Op principiële gronden, maar vooral ook als voorbeeld voor de rest. Want zoals al eerder aangegeven: Wie niet vóór het bedrijf was, was er tégen. Punt uit. 

Zo handelde een Van Rodenburgh Le Roy. Zó en niet anders. Generaties lang hadden zij zich nooit de kaas van het brood laten eten, dus ook niet nu. Wie niet vóór het bedrijf was, was er dus tégen, een overgeërfd standpunt. De enige die niet was aangeslagen was Diederik De Zwart. Hij vond het best zo. Die drie heren hadden voortdurend kritiek gehad op zijn functioneren. En aan zichzelf moest hij ook wel toegeven dat zij zich dat terecht permitteerden omdat zij konden bogen op aangetoonde prestaties. Hij was, als algemeen directeur, dan wel zogenaamd eindverantwoordelijk, maar de daadkracht en de kennis hadden toch bij Wijnand, Chiel en Twan gelegen. Desondanks zat hij er geen moment mee dat die mannen de laan uit vlogen. 

De kwaliteit van zijn leven zou er nu alleen nog maar op vooruit gaan want zijn hinderlijke criticasters waren voor goed in rook opgegaan. Voortaan kon hij fijn de lakens uitdelen, zonder dat er steeds op zijn beslissingen werd geschoten. Daar kwam bij, dat de oude baas hem steeds een hand boven het hoofd hield, zodat er in feite weinig fout kon gaan. Nee, Diederikje was dik tevreden. Deze keer had hij gewonnen, en dat voelde goed. 

Héél goed. 

En opvolging? Pfff, wie dacht dáár al aan? Eerst maar eens deze overwinning vieren, de rest was van later zorg. Er zouden best wel weer opvolgers te vinden zijn. Misschien zou hij er deze keer zelf wel de hand in hebben. En dat zou mooi zijn. Dan zou hij eens goed rondkijken in zijn dubieuze vriendenschare. Hij zou zijn adjudanten zelf uitzoeken, hen een mooie baan gunnen en ze daarna aan zijn wil onderwerpen. 

Nee, Diederik was tevreden met de situatie. En deze keer minstens zo tevreden met zichzelf.

67

Daantjes houding voorspelde niet veel goeds. Ze zat rechtop, haar benen over elkaar geslagen en haar armen voor haar buik gevouwen waarmee zij een typische afwachthouding te etaleerde. Ze leek wel een vreemde. Ze leek weer de Daniëlle de Geus, zoals ze heette toen Wijnand haar nog niet kende. Later was ze pas ‘Daantje’ gaan heten, omdat Wijnand haar zo genoemd had tijdens hun eerste vrijpartij. En ‘Daantje’ was het daarna gebleven voor Wijnand, en voor iedereen die ze via of met Wijnand had leren kennen. Alleen haar ouders, haar broers en wat oude kennissen noemden haar nog Daniëlle. Dat was op den duur wat vreemd gaan klinken, als uit lang vervlogen tijd, als uit een vorig leven. Maar ook daaraan was men op den duur gewend geraakt. 

Zij zat duidelijk op Wijnand te wachten. Daarom was het maar goed dat hij zijn belofte, om vóór achten thuis te zijn, nu was nagekomen. Het was alsof hij het aangevoeld had dat er iets in de lucht hing, want Wijnand was een man van de klok, behalve als hij in de kroeg zat. Dan had de factor tijd totaal geen vat op hem. Vandaag wel, al wist hij zelf niet waarom. 

“Het eten staat in de magnetron”, had ze kortweg gezegd. Daarna had ze gezwegen. Vermoedelijk was de menukeuze ook al zo’n voorteken: Macaroni. 

Wijnand at het wel, maar met tegenzin. Hij hield nu eenmaal niet van macaroni, en dat wist Daantje dondersgoed. Nadat hij met lange tanden zijn bord halfleeg had gegeten, was hij tegenover haar gaan zitten met het avondblad voor zijn neus. Maar hij las nauwelijks. Daar had hij teveel bier voor gedronken en daar stond ook zijn hoofd niet naar. Hij moest nog aan Daantje vertellen dat hij bij Le Roy was ontslagen. 

Hij kon echter het goede moment niet vinden. 

Er hing een atmosfeer in de lucht die hem onzeker maakte. 

Een onwerkelijke vibratie. Totdat Daantje de stilte verbrak.

“Ik ben het zat, Wijnand. Helemaal, hartstikke beu!” 

Wijnand liet behoedzaam de krant zakken van waarachter hij het meest verbaasde gezicht tevoorschijn toverde dat hij op dat moment bij elkaar gesprokkeld kreeg.

Eigenlijk was de gelaatsuitdrukking meer een zorgvuldig gemengde compositie van geacteerde verbaasdheid en een royale portie vermoorde onschuld. Waarschijnlijk zou hij dit brouwsel vanavond nog wel vaker nodig zou hebben. Ik vermoed dat hij hiermee alvast een voorschot op zijn positie in de naderende discussie nam, want het stilzwijgen van Daantje had hij natuurlijk onmiddellijk als voorbode van de naderende storm getaxeerd. Alvast verongelijkt kijken! Dat was nu dus het devies. 

Daantje wachtte echter niet op een reactie. Zij verlengde haar voortouw met een onafgebroken reeks van verwijten. Zo wierp zij hem voor de voeten dat hij nooit vertelde waar hij mee bezig was. Dat hij kwam en ging wanneer hij wilde. Dat hij meermaals per week op een onmenselijk tijdstip, met een stuk in zijn hakken, het huis binnenrolde. Dat hij zich niets van het huishouden aantrok, terwijl zij toch ook een baan had …en ga zo nog maar even door. “En je maakt mij ook niet wijs,” zo besloot zij haar litanie, “dat het gedoe met de politie steeds op een ongelukkige samenloop van omstandigheden berust. Ook dáár zeg je verdomme niets over. Denk je nu werkelijk dat ik achterlijk ben Wijnand?” 

Oeh, dit was een slecht moment. Slechter kon eigenlijk niet, want Wijnand was behoorlijk aangeschoten. Door het bier, maar ook door de gebeurtenissen van deze dag. In één klap vlogen de veiligheidskleppen van zijn verstand af, iets dat hij onder normale omstandigheden nooit zou laten gebeuren. 

Nooit! Maar nu wel.

Hij smeet de krant aan de kant, sprong uit zijn stoel en ontstak in een kwaadheid die de grenzen van de redelijkheid ruimschoots overschreed. Het was hem volkomen ontgaan dat Daantje gelijk had, want zij werd door hem ook daadwerkelijk steeds in het ongewisse gehouden. 

‘Wat niet weet, wat niet deert’, is nu eenmaal een statement met een beperkte houdbaarheidsdatum. 

“Oh, ja?!” tierde hij, “ben jij het zat?! Vind jij dat ik maar doe waar ik zin in heb, en dat ik jou niks vertel?! Nou, dan kun je het hebben hoor! Zoveel als je wilt!” 

Oh, Oh! Die verdomde Wijnand. Hij schopte met geweld het deksel van zijn beerput af en vertelde alles wat er onder zijn coiffure zat. 

Dat hij, in afwachting van zijn definitieve ontslag, geschorst was. Dat de politie hem had opgepakt omdat Swillen meende dat hij met Marijke in het motel was gesignaleerd, maar dat hij daar met Beate was geweest. Dat hij de tweede keer was verhoord omdat zij daarna Beates lijk hadden gevonden… 

Alles passeerde de revue. 

Met grote ongelovige ogen, en haar handen voor haar mond, had Daantje de hele tirade over zich heen laten komen. 

Alles!

Verbaasd, verschrikt, verwond, verraden, onthutst…

Dit kon toch niet waar zijn…? Natúúrlijk, had zij gemerkt dat er iets niet klopte. En daar had zij graag opheldering over gehad. Maar dit? 

Wijnand had haar verdomme bedrogen. En de politie had dat ontdekt, maar zij had dit niet mogen weten. Zij was in de rol van domme gans gemanoeuvreerd. Wat een toestand! 

Daantje huilde. Van woede, van teleurstelling en van verdriet. 

Kan een mens meer gekrenkt worden dan op deze manier? 

Zij dacht er niet lang over na. Huilend stond ze op en snikte: 

“Ik ga weg Wijnand. Ik heb me in je vergist.” 

Daarna liep ze met vastberaden tred de kamer uit, naar boven, om haar koffer te pakken. 

Binnen tien minuten was ze weer beneden, liep tot bij de stoel waar Wijnand inmiddels weer in zat en zei: “Waarom Wijnand? Weet je dat zelf überhaupt? 

Proficiat meneer de alleskunner. 

Dat dit zó moet eindigen.” 

Wijnand gaf echter geen antwoord meer. Hij keek haar niet eens meer aan. 

“Nou,” besloot Daantje toen, “dan ben ik weg. De rest van mijn spullen kom ik wel een andere keer halen, als je niet hier bent. Moeilijk zal dat niet zijn.” 

Daarna was ze vertrokken. Nog net had Wijnand haar weg zien fietsen. Met één hand aan het stuur en de ándere naar achteren om het koffertje op de bagagedrager in bedwang te houden. Mooi was dat. Baan kwijt, relatie naar de filistijnen en nog steeds denken dat je gelijk hebt. Mooie puinhoop. Wankelend tussen schrik, wegebbende boosheid, onverschilligheid, en een hevig nagistende dronkenschap, was Wijnand, zittend in dezelfde stoel waarin hij zat toen Daantje was vertrokken, in slaap gesukkeld. Wonderlijk genoeg, een diepe slaap. 

Toen hij de volgende ochtend wakker werd, zag hij Daantje buiten rond het dierenverblijf scharrelen. Natuurlijk, die shitbeesten zou zij nooit in de steek laten. 

Wijnand vergat gemakshalve dat als de verzorging van hun kleine veestapel aan hem moest worden overgelaten, er nog louter afgekloven skeletten zouden hebben gelegen. 

Wijnand raapte zichzelf snel bij elkaar, zette koffie en drentelde, met twee gevulde mokken, zo nonchalant mogelijk, in de richting van Daantje. 

“Hé,” zei hij zo achteloos mogelijk, “hier, koffie”. 

Daantje antwoordde niet, daarom plaatste hij haar mok maar op een paaltje van de afrastering. 

“Waar ben je geweest vannacht?” 

“Maakt dat wat uit?” verbrak zij haar stilzwijgen. 

“Nou ja, nee.” 

“Waarom vraag je het dan?” 

Wijnand wist er geen antwoord op te geven. 

Waarom vroeg hij dat dan? Ja! Wat moest hij ánders? 

Er wás niets te zeggen, dat was nu duidelijk, dus deed hij dat verder ook niet meer. 

Zo bleef het daarom zeker tien minuten stil tussen de twee terwijl Daantje onverstoorbaar en wat overijverig doorging met de dingen die ze deed. 

Zonder aanloop zei ze plotseling: “Dat kán toch niet wat je me geflikt hebt Wijnand.” 

“Wat?” vroeg hij daarop. “Dat met Beate?” 

“Ja, verdomme! Dat met Beate ja!” bitste zij hem toe. 

“Kom op Daan, dat kan gebeuren.” 

“Oh ja? Overspel, kan dat gebeuren?” 

“Het was geen ontrouw Daan, tenminste niet zoals jij dat bedoelt. Zo mag je dat niet zien. Wéllust is het woord, géén ontrouw. Wellust ja, dat geef ik toe. Ik wil dat ook niet goedpraten, maar het is ook niet nodig om daar zo’n drama van te maken.” 

Toen draaide Daantje zich pas om, strekte haar rug en keek hem recht in zijn ogen. 

“Oh nee? Mag ik daar geen drama van maken? Moet ik thuis rustig op de bank gaan zitten wachten terwijl meneer achter zijn pik aan loopt te paraderen? Kom toch jongen, je bent niet goed bij je hoofd… Tsss, wellust.” 

“Nou ja,” hernam Wijnand, “en wat ben je nu van plan?” 

“Wat ik van plan ben?” vroeg Daantje. “Ik heb het helemaal gehad hier. Wij lopen een beetje het gelukkige stel uit te hangen, terwijl wij volledig langs elkaar heen leven. Jij gaat lekker je eigen gangetje, maakt hier en daar een vrolijk wipje, komt geregeld met een stuk in de kraag thuis en ik moet dat maar allemaal slikken. Noem je dat een relatie? Of is dat ook allemaal wellust? Nee, nee, jongen, ik ben een hele tijd gelukkig geweest hier, maar daar is niets, maar dan ook helemaal niets meer van over. Ik heb mijn besluit genomen. Ik ga bij je weg. Vraag me niet hoe dat allemaal geregeld moet worden, maar dat geeft niet, want dat is gelukkig meer jouw specialiteit. Toch? Dat regelen.” 

Daantje was niet meer op andere gedachten te brengen. 

Wijnands fantastische overredingskracht ten spijt. 

Hier zou hij tekortschieten. Dit was een verloren zaak, en dat deed pijn. Ja, ook bij Wijnand, want hij was helemaal stapel op haar geweest. Natuurlijk, daar komt in de loop van de jaren wat sleet op, maar zij hadden het toch fijn met elkaar gehad. 

Wijnand wist gaandeweg het gesprek dat het zinloos was om nog verder te argumenteren. 

“Goed dan, ik hoor wel wanneer je weer bij zinnen komt”, had hij nog gezegd, en toen was hij terug naar het huis gelopen. 

Moeizame passen, omdat de laatste restjes hoop op vergeving, per stap, uit zijn broekspijpen vielen. Het leek wel, alsof hij die niet óók wilde vertrappelen. 

Het had echter allemaal geen zin meer gehad. Daantje had voet bij stuk gehouden. Wijnand had nog een gesprek gearrangeerd, maar ook dat was op niets uitgelopen. 

“Je kunt het gewoon niet laten”, had ze tegen hem gezegd, doelend op zijn libido, op zijn flirts, op zijn veroveringsdrang. Doelend ook op het gemak waarmee hij vrouwen in kon palmen. “Ik kan je niet meer vertrouwen, Wijnand. Als ik deze relatie voort zou zetten dan zou ik elke keer dat je later thuis komt dan normaal, denken dat je bij een andere vrouw in bed ligt. Jij bent nu eenmaal geen mens voor een relatie. Ga dus, wees vrij en geniet ervan”, waren zo ongeveer haar laatste woorden geweest voordat ze definitief uit zijn leven verdween. 

Het was een vreemde gewaarwording, zo zonder haar. 

Ook hij had pijn gevoeld en heimwee naar de tijd dat alles nog normaal was, maar vreemd genoeg was er geen echt verdriet geweest. En dat was een teken aan de wand. Een veeg teken. 

Dat zou betekenen dat het vlammetje ook bij Wijnand kleiner was dan hij zelf had gedacht. 

Had de tijd een gewoonterelatie van hun samenzijn gemaakt? 

Moeilijk!

Een echt antwoord viel daar niet op te geven, vooral niet door een buitenstaander, dus ook niet door mij.

Dit was dus weer een van die dagen. Dagen die je niet snel vergeet vanwege de invloed die ze hebben op het gevolg, de tijd die nog aan moet breken. 

De periode die soms hoopvol ‘toekomst’ wordt genoemd.

68

Na de beëindigde arbeidsrelatie van Chiel, Twan en Wijnand bij de firma Le Roy, en het einde van de relatie van de laatste van dit trio met Daniëlle de Geus, viel het verhaal een beetje stil. 

Er gebeurde nog wel van alles, maar niets dat de moeite van het optekenen echt waard was. 

Zeker, de dieren van Daantje waren naar een naburige kinderboerderij gebracht en het huis was verkocht. 

Wijnand had een appartement in de stad gehuurd waar hij al ras zijn ‘robbertjes’ met de gewillige ‘hapjes’ van de andere sekse uitvocht, al was het nog slechts sporadisch. Het onderzoek naar de moord op Beate was vastgelopen, Marijke bleef spoorloos en de De Wits bleven gebukt gaan onder het verlies van hun dochter. Wijnand zag hen nog maar zelden. Hij woonde immers niet meer aan de overkant van de straat, waardoor het wat minder vanzelfsprekend was om even bij hen binnen te lopen. Wel kwam hij nog elke vrijdag in het dorpscafé. Dat was een soort verslaving geworden, een manier van leven. Dit was voor hem de plaats waar de werkelijkheid van de grote, boze buitenwereld zich slechts omheen bewoog. De actualiteit werd er wel uitgebreid besproken, maar die vond daar zelden plaats. 

Zo ook de breuk van Wijnand met Daantje. Eerst waren de mannen verbaasd geweest, en meelevend. Later was het Tenno die er voorzichtig het eerste grapje over gemaakt had. 

“Zelfverzonnen”, had hij er toen met gepaste trots bij gezegd. Hij vertelde dat hij een paar jaren geleden ook eens thuis was gekomen, waar hij zijn echtgenote in een opvallend eigenwijze pose op de bank aantrof. Toen hij haar vroeg wat er aan de hand was, had ook zij gezegd dat zij zich wilde laten scheiden. 

“Oh ja?” had Tenno toen gevraagd. “En mag ik dan ook weten waarom?” 

“Nou,” had ze daarop gezegd, “ik zie je toch nooit”.

“En als we dan gescheiden zijn,” zei Tenno toen, “denk je dat je me dan vaker ziet?” 

“Nee, natuurlijk niet”, was toen haar stellige antwoord, waarop Tenno meteen zei: “Nee? Nou, hou dan eens gauw op met die flauwekul, ja”, waarna hij aan het proestende gehoor, met een uitgestreken gezicht mededeelde: “En zie, wij zijn nog steeds bij elkaar.” 

Prachtig, die anekdotes. En Wijnand lachte ook, zij het met gemengde gevoelens, want enerzijds was zijn vrijgezellenstatus nog vers geweest, anderzijds zat in dit verhaal een handigheidje dat normaliter als vanzelfsprekend aan zijn brein ontsproten zou zijn. Góh, hij was blijkbaar jaloers op een succesje van Tenno. Of leek dat maar zo? Wij wisten het niet, en het was ons ook verder een zorg. Het was maar een trekje van hem. Te weinig dus om er meteen een opgeblazen conclusie aan te verbinden. 

Te weinig ook om maar meteen te beweren dat Wijnand veranderd was, want dat was niet zo. 

De twee belangrijkste vaste patronen, zijn werk en zijn relatie, was hij dan wel kwijt geraakt, maar daar waren andere dingen voor in de plaats gekomen. 

Zo had hij, tot grote woede van de oude Titus, samen met Twan een nieuw bedrijf opgericht. De branche laat zich raden:

Stempelman & de Lindt Vastgoedontwikkeling en Makelaardij. Natuurlijk lang niet zo grootschalig als de firma Le Roy, want daar zaten miljoenen achter, een indrukwekkende historie en vele hectaren eigen grond.

Een bescheiden start, maar niet zonder financiële grondslag want Wijnand had bij de afhandeling van zijn ontslag een vermogen bedongen. Wel tien keer de omvang van de vergoeding die onder vergelijkbare omstandigheden door een kantonrechter toegekend zou zijn. 

Dankzij het gegeven dat Roger van der Ploeg er werkelijk alles aan had gedaan om de zaak uit de rechtszaal te houden, had Wijnand er toch een aanmerkelijk bedrag uitgesleept. 

Lang niet waar hij mee had geschermd natuurlijk, want dat was alleen maar bedoeld als doorgeschoten uitgangspunt om de onderhandelingen te bemoeilijken. Maar wel een getal dat waarschijnlijk niet onderdeed voor de afkoopsom die Twan had getoucheerd. Hij had er zich nooit over uitgelaten, zodat de precieze omvang onbekend is gebleven. Hij was er in elk geval heel erg tevreden mee, en dat zegt genoeg.

De nieuwbakken compagnons hadden aldus een groot deel van het geld in hun bedrijf gestoken, en de bank had de rest gedaan. Gezien de hoogte van het eigen vermogen en de reputatie van de mannen, was ook de financiering van de eerste projecten van een leien dakje gegaan. Zowel Twan als Wijnand stonden als toppers in de vastgoedwereld te boek en dat woog nóg zwaarder bij de bank dan hun eigen financiële inbreng. 

Desondanks ging een vergelijking met de firma Le Roy niet op. Maar toch. Vanaf het eerste begin had hun ‘winkeltje’ naar volle tevredenheid gelopen. 

Twan was met de bouw van een rijtje huizen begonnen en Wijnand had al snel zijn etalage vol kunnen hangen met foto’s van aangeboden koopwoningen. 

De oude patroon, die niemand iets gunde, had hun bewegingen met argusogen gevolgd. En Diederik had via zijn ‘kolfvriendjes’ geprobeerd om het duo zo zwart mogelijk te maken. Hoe klein het bedrijfje ook was, hier bleken zij gemakkelijk tegen bestand. Op een klein incident na, hadden zij weinig last van hun vorige werkgever. Dat incident vond plaats tijdens een ontmoeting met Diederik de Zwart. 

Er was een bijeenkomst in de stad waar moest worden ingeschreven op een, voor de Stempelman & De Lindt, wat groter project dan zij op dat moment aankonden. Toch waren zij er naar toegegaan, omdat Wijnand had gezegd dat het goed was om net te doen alsof zij een klus met een dergelijke omvang al aan zouden kunnen. Diederik was er in elk geval ingetuind, want hij was met grote passen op de mannen af gestapt. Met veel misbaar had hij zich tot hen gewend met de woorden: “Als jullie hier niet met de poten vanaf blijven, zal ik jullie mores leren! Hou daar goed rekening mee..! Op mijn manier..! Het is maar dat jullie het weten.” Daarop was hij met dezelfde pauwhanenpoten weer weggelopen, de compagnons, in een breed lachende verbazing, achter zich latend. 

“Pffft…, mores leren. Hij wel…” 

Ondanks dat zij geen boodschap aan die eikel hadden, zouden zij zich zijn dreigement later, in een totaal andere situatie, nog kraakhelder herinneren. 

Los daarvan, was de winnaar van de hier georganiseerde pseudo-loterij uiteindelijk toch Le Roy, waardoor Diederik meende een enorm succes te hebben geboekt. Later hoorden de vrienden dat hij, waarschijnlijk onder druk van hún aanwezigheid, véél te hoog had ingeschreven, waardoor het rendement van deze exercitie waarschijnlijk negatief zou zijn. 

Kennelijk was hij, onder deze omstandigheid, niet eens gerust geweest op de onfeilbare werking van de alom gevreesde stichting ‘Stuurmanskunst’, 

Een zeverbak die hier echter acht op zou slaan. 

De oude ‘patriarch’ beschikte immers over voldoende pecunia en Diederik kon in zijn ogen toch geen kwaad doen. Vooral niet omdat hij vast wel weer een glibberige uitvlucht voor zijn falen zou hebben opgedist. ‘Diederik de Onschendbare’. 

Dát zou nog eens een passende benaming voor hem zijn, want onschendbaar…? Dat wás-tie! 

69

Niet lang na zijn dreigement aan Wijnand en Twan, kwam aan het licht hoe De Zwart aan zijn doctorandustitel, zijn baan en aan de functie van ‘algemeen directeur’ was gekomen. 

Tegelijk werd nu ook duidelijk waarom hij de onvoorwaardelijke bescherming van Titus genoot. 

Door het vertrek van de drie topfunctionarissen, had een extern bureau de opdracht gekregen om de hele organisatie nog eens tegen het licht te houden en de boel waar nodig te herschikken. Die mensen hadden daarbij natuurlijk de hulp nodig gehad van een aantal vaste medewerkers van het bedrijf. En omdat het niemand zal verwonderen dat vooral Wijnand nog wel contacten met een paar oud-collega’s had, werd hij regelmatig op de hoogte gehouden van wat er zich daar zoal afspeelde. 

Welnu, het waren juist deze collega’s geweest, die het hele archief van wijlen meneer Geurtz overhoop hadden moeten halen, waarbij zij op stukken waren gestuit waaruit bleek dat Diederik de Zwart een buitenechtelijke zoon van de oude rotzak was. 

Dát was nog eens nieuws! 

Het gerucht had zich als een sprinkhanenplaag door het bedrijf verplaatst, en ook Wijnand was er niet lang daarna, uitgebreid over geïnformeerd. Hij was van verbazing in een kortstondig, maar hevige staat van evenwichtstoornis geraakt. 

“Hà! Die ouwe,” was zijn verkneukelende reactie, “steekje laten vallen! Mooi, mooi, mooi! Die is dus óók niet onbevlekt ontvangen! Een ongelukje gehad! Een bastaardje gemaakt! 

En wát voor een! Een dure, een peperdure!” 

Wijnand kon zijn lol niet op. Twan daarentegen, die ook wel meegelachen had, was weer wat sneller bij zijn positieven. 

Voor hem waren al heel snel de stukjes van de puzzel op de goede plek gevallen.

“Verrek! Dát is het dus,” had hij gezegd, “nu begrijp ik opeens alles. En nu je het zo zegt, hij leek ook wel een beetje op die ouwe. Zijn lengte, zijn postuur, zijn trekjes. Jà, nu begrijp ik werkelijk alles.” 

Later hoorde ik van een confrère, die de belangen van de echte zoon van Le Roy behartigde in een kwestie die deze had aangespannen om opheldering te krijgen over de verdeling van een toekomstige erfenis tussen hem en Diederik, het hele verhaal over de buitenechtelijke zoon. 

Zijn moeder, van wie de naam onbekend was gebleven, was ooit de grote, geheime liefde van deze man, die doormidden was gebroken toen zij overleed bij de geboorte van Diederik. 

Deze werd daarna opgevoed, of beter, verwend door het kinderloze echtpaar De Zwart. Pleegouders, die zwaar werden betaald om het kind zo goed mogelijk groot te brengen, waarbij steeds voorop moest staan dat hij niet mocht weten dat Titus de vader was. Diederik zou alles erven. Daarom ook had Titus van Rodenburgh Le Roy hem economie laten studeren. Een studie die hij, na er bijna het dubbele aantal jaren over gedaan te hebben en dankzij de professionele toewijding van een groepje duurbetaalde begeleiders, uiteindelijk succesvol wist af te ronden. Vervolgens had Titus iemand ingehuurd, die Diederik aan moest moedigen om op de hoogste baan bij de firma Le Roy te solliciteren. Dit om hem in zijn nabijheid te hebben en omdat deze de zaak ééns zou moeten gaan leiden. Het zal dus achteraf niemand verbazen dat het Diederik was die de voorkeur had gekregen, boven een aantal kandidaten van werkelijk formaat. 

De vrouw met wie Le Roy getrouwd was, had geen onbelangrijke rol in het leven van de oude ‘ayatollah’ gespeeld. 

Zoals gebruikelijk trouwde geld met geld, waardoor het familiebezit nóg omvangrijker was geworden. Maar zij had hem tevens zijn half-adellijke status bezorgd. 

Toen zij stierf, was hij ook verdrietig geweest omdat hij, op een bepaalde manier, toch van haar gehouden had. Hij had haar om haar krachtige geest en natuurlijk om haar afkomst bewonderd, maar niet als vrouw. 

Hij had van haar gehouden als van een zus, als huisgenote en als partner in business. Dat kon je óók wel liefde noemen, maar niet zoals bij de moeder van Diederik. Aan haar had hij zijn hart gegeven. Vandaar ook dat het kind dat zij had gebaard, zijn oogappel was, in tegenstelling tot de brave automonteur die er verder ook niets aan kon doen dat hij door de oude vrek genegeerd werd. Dit was dus de geheime story van het roemruchte geslacht Van Rodenburgh Le Roy. 

Een samengestelde naam overigens, omdat Titus van oorsprong Le Roy heette, en zijn echtgenote Van Rodenburgh. 

Het had hem van het begin af aan interessant geleken om beider familienamen samen te voegen tot een deftig geheel. 

Behalve voor de firmanaam. Dat was teveel van het goede. 

Dat was tè voornaam geweest. Daarom had hij hier weer voor de eenvoud gekozen. 

“Op commerciële gronden”, had hij erbij gezegd. 

Dit mag echter betwijfeld worden, want het leeuwendeel van het vermogen kwam toch echt van de Van Rodenburghs, terwijl de oorspronkelijke familienaam van de oude patroon als de firmanaam was gekozen. Insiders konden niet anders dan hem ervan te verdenken dat hij dit had gedaan om zijn heerschappij ook binnen de familie te onderstrepen. Begrijpelijk, want het zou perfect bij het karakter passen van de dominante, autoritaire, stijve hark, zoals wij hem inmiddels hebben leren kennen. 

Het was mij om het even. Hij deed maar. 

Deze dingen verwonderden mij voldoende om ze op te tekenen, meer niet. 

Ik had hem slechts een paar keren ontmoet, genoeg om een oppervlakkige indruk te krijgen, maar geen malse. Ik vond Titus een sinistere, afstandelijke, naargeestige man. Niet iemand om vrienden mee te worden, en die had hij dan ook niet. 

Nee, die wílde hij niet, want als het om geld ging, dan was in zijn ogen geen mens te vertrouwen. Vooral geen mensen die zich ‘vrienden’ noemen. Nou, dan weet je het wel. Ik denk dat Titus een eenzame man was. Daar bedoel ik niet de zielige variant van deze kwalificatie mee, maar de zelfgekozen situatie. 

Vrijwillige eenzaamheid, in ruime mate gecompenseerd door het twijfelachtige geluk dat de dagelijkse confrontatie met zijn voortdurend aanzwellende bankrekening met zich meebracht. 

Arme rijkaard. 

Een verkwanseld leven, verbraste tijd, geobsedeerd door koude getallen die tal van mogelijkheden vertegenwoordigden die hij slechts in de hoogst noodzakelijke uitzonderingsgevallen aan zichzelf besteedde. Jawel, hij woonde in een statige villa, op een immens landgoed. Maar dat had hij gedaan omdat dit zijn status bevestigde, niet vanwege het woongenot. Deze man genoot namelijk nooit van aardse dingen. Hij was voortdurend met zijn vermogen in de weer geweest, slechts onderbroken door een eenvoudige maaltijd, zijn nachtrust, zijn middagslaapje en een sporadische wandeling door de tuinen om te denken. 

Jaloers? 

Ik niet. 

Maar ik denk, zonder het echt te weten natuurlijk, dat Titus niet altijd zo is geweest. Ik denk dat ook hij ooit echt geluk heeft gekend, zoals destijds met zijn maîtresse. En misschien zelfs met haar zwangerschap, want behalve dat een buitenechtelijke relatie door de toenmalige goegemeente werd afgekeurd, bleek hier wel uit dat de man ooit menselijke trekjes vertoond moet hebben. Het is dan ook geen onlogische gedachte dat hij de verbittering, door de dood van zijn beminde, ooit heeft omgezet in een ander soort geluk. Een beheersbare soort. Mij klinkt deze verklaring plausibel genoeg in de oren om ze voor waar aan te nemen. 

Het zijn echter slechts mijmeringen. Men kan immers slechts gissen naar ’s mans ware motieven. Het maakt verder ook niet uit. Hij was er. Drukte zijn stempel op zijn omgeving en deed voort wat hij kennelijk niet laten kon, waarvoor hij zichzelf kennelijk voorbestemd achtte. 

Wat mij betreft? Prima zo! Ik had niets met deze man en vooral niet met zijn levensinstelling. 

Het was uitsluitend zijn markantheid die mij boeide, de stempel die hij op het hele verhaal wist te drukken. Want híj was het, die een grote invloed had op de dingen die mij uiteindelijk inspireerden om de gebeurtenissen rond Wijnand Stempelman op te gaan schrijven. 

Maar dus ook Wijnand… Ja, voorál Wijnand. 

Hij was behalve een grote klootzak, ook een vriend. 

Een interessante man die zich, ondanks zijn middelbare leeftijd, met witgeknokkelde handen vastklampte aan de randen van zijn jeugd.

Wijnand Stempelman was een bijzonder natuurtalent die zijn gaven onvoorwaardelijk ten dienste stelde van iedereen die daar een beroep op deed. Vooral dát sierde hem enorm. Vooral dáár ging mijn bewondering naar uit. 

Zakelijk kon hij dan wel snoeihard zijn, maar als mens was hij zo week als een oester. 

Dat zou later nog overduidelijk blijken.

70

Dat Diederik de Zwart, na het vernemen van het ingrijpende nieuws, het een en ander te verwerken had gekregen moge wel duidelijk zijn. 

Moet je nagaan. De zoon van Titus van Rodenburgh Le Roy. Hoe moest hij zich nu gaan noemen? Diederik van Rodenburgh de Zwart Le Roy? Of, Diederik van Rodenburgh Le Roy de Zwart? Of moest het nu Diederik de Zwart van Rodenburgh Le Roy worden? 

Jakkes! 

Daar zouden de geleerden het voorlopig nog niet over eens zijn. Ook niet of hij zich nu ook ‘jonkheer’ mocht noemen. 

Dat zou wat zijn zeg!

Jonkheer Bastaard de Zwart van Rodenburgh Le Roy. 

Nou, dan had hij in de loop van zijn carrière nog wel andere ‘titels’ gekregen. Laten wij het maar fijntjes houden door ze niet te herhalen. Hij en Titus hadden lange gesprekken gevoerd. Over het verleden, maar natuurlijk ook over de toekomst. Titus had de tijd genomen om zijn motieven uit te leggen en Diederik had ze begrepen. Logisch ook, want hij was er niet slechter van geworden. Er zat welzeker ook een emotionele kant aan het verhaal, maar de doortraptheid van deze man deed deze al snel verbleken bij het uitzicht op een bestaan als multimiljonair. 

Hij was ook veranderd. Niet dat zijn hoogmoed was verdwenen, integendeel, die was alleen nog maar toegenomen. Nee, hij was veranderd omdat hij zich vanaf toen ook écht in het wel en wee van het bedrijf was gaan interesseren. De nieuwe omstandigheid had hem zelfs aan het werk gekregen, en wie zou dát ooit hebben gedacht? Ja, nú ja. Nu het bedrijf virtueel al van hem was. 

Dat snapt een kind nog wel. Maar in de tijd dat Wijnand er nog werkte, was er geen paard dat hem vooruit kon branden.

Tenminste niet ten dienste van het bedrijf. Ten dienste van zichzelf ja, dat wel, maar verder was er van hem niet veel zinvols te verwachten. 

Dát was nu veranderd. En in alle eerlijkheid moet worden gezegd dat dit een verademing was voor de sfeer in het bedrijf. 

De algemeen directeur was van tégenwerker, nu medewerker geworden, en dat scheelde. 

En dan zijn ouders. Of beter gezergd, zijn pleegouders. 

Inmiddels had hij ook met hen gesproken. Dit was natuurlijk ook een gesprek geweest dat de nodige emoties had losgemaakt. 

Enerzijds waren de De Zwarts van Diederik gaan houden alsof het hun eigen kind was. Maar ze hadden zich er ook zwaar voor laten betalen, en dat stond weer hartstikke haaks op de ondervonden ouderliefde. 

Uiteindelijk hadden zij dit óók uit kunnen praten, zodat er in betrekkelijk  korte tijd vele plooien glad waren gestreken. 

Een goede zaak, want na het ontstane tumult was het natuurlijk van belang dat er weer rust in de tent kwam. 

Rust? In de tent van De Zwart? Ja, in de tént voorlopig wel, maar niet in zijn persoonlijke bestaan. 

Diederik was nu eenmaal niet voorbestemd om in een onbeschreven leventje te acteren. 

Zijn existentie zou nog een dramatische wending krijgen. Ook hij had nóg een dag in het vooruitzicht die de tijd daarna volledig overhoop zou halen.

71

Meer dan een half jaar later, het was eind februari en midden in de nacht, toen Wijnand wakker werd door het aanhoudende gerinkel van zijn mobiele telefoon. Hij wilde er niet op reageren omdat het waarschijnlijk weer een of andere klotetulp was die zich eenzaam voelde of jeuk aan haar pruim had. 

Grove taal. Dat realiseer ik me best. Wijnand kon een uiterst gepolijste spreektaal hanteren. Oh, jazeker. Dat was een van zijn wapens. Maar zijn denktaal was grof. Puur straatvechtersjargon, waarvan zo hier en daar dus acte. 

Maar nadat het ding eindelijk was uitgerammeld, was hij opnieuw overgegaan, en daarna nóg eens. 

Met een welgemeend ‘godsamme!’ was Wijnand toen toch maar opgestaan om te horen wie hem zo nodig zijn nachtrust wilde ontnemen. Toen hij echter opnam, was zijn ergernis in dezelfde seconde vervlogen. 

Het was Gerard de Wit die maar half uit zijn woorden kwam. 

“Wijnand, ben jij het?” had hij gezegd. “Ze leeft nog Wijnand, het was Marijke, Wijnand. Echt waar…” 

De goede man begon hartverscheurend te snikken. Door zijn gesnotter heen, probeerde hij zijn verhaal te doen, maar daar was geen touw aan vast te knopen. 

“Wacht even Gerard… Gerard?! … 

Gerard wácht nu even, stop nou maar. Ik kom naar je toe, nu meteen, dan kun je me in alle rust proberen te vertellen wat er aan de hand is. Goed?... Gerard?!” 

Ja, ja, dat was dan goed. Over een kwartier, twintig minuten zou Wijnand bij de De Wits zijn om te horen of Gerard nu helemaal gek geworden was, of hij opnieuw een waanbeeldenaanval had, of dat hij daadwerkelijk een bericht had gekregen dat Marijke nog leefde. Hij haastte zich dan ook buitengewoon om daar zo snel mogelijk achter te komen. 

Tijdens het aankleden en de rit naar het dorp, kreeg hij zijn gedachten nauwelijks geordend. 

Marijke… Jezusmina, zou ze echt nog leven? Zou ze straks weer gewoon vóór ons staan alsof er niets gebeurd was? 

Of zou Gerard alleen maar een nare droom hebben gehad? Oejoei, dat was toch zeker niet te hopen.

Nee, dan zou het helemaal gebeurd zijn met die arme man. 

Dat zou hij er echt niet meer bij kunnen hebben. 

Maar goed, zo fantaseerde Wijnand verder, dan tóch Marijke, de lieve schat, zij zou gewoon weer opduiken, springlevend en wel... 

Hé…, wat was dat…? 

Bij de gedachte aan zijn voormalige, mooie overbuurmeisje ging zijn hart sneller kloppen! 

Nou? Wat wás dat? 

Kom op! Logisch toch? 

Zo’n wicht verdwijnt plotseling van de aardbodem, wordt dood gewaand, er ontstaat een kathedraal van een drama, en nu komt er een bericht dat ze gewoon nog in leven zou zijn. Vind je het gek dat je hart dan sneller gaat kloppen? Nee! 

Omdat het nacht was, was er verder geen verkeer op straat zodat Wijnand binnen een poep en een scheet bij de familie De Wit voor de deur stond. Hij hoefde niet eens aan te bellen, want Gerard en Anne stonden hem al op te wachten met gezichten die bloemstukken spraken. Hun beider brede glimlach, die enorm contrasteerde met hun rode betraande ogen, had zelfs voor even de tekenen van hun immense verdriet weten te bedekken. 

Het was verdomme ontroerend om die twee daar zo te zien staan. Hoe hoopte Wijnand nu dat het waar was wat Gerard zojuist beweerde. Hoe hoopte hij dat ook voor zichzelf, want ook hij zou Marijke dolgraag weer terug willen zien. 

Toen Wijnand goed en wel bij de familie De Wit op de bank zat, en nadat Gerard had geprobeerd om uit te leggen wat er nu werkelijk aan de hand was, had Anne het van hem overgenomen. 

Dat was toch een sterkere vrouw dan haar eerdere toestand had doen vermoeden. 

“Wijnand,” had ze plechtig gezegd, “Marijke leeft nog. Zij heeft een halfuurtje geleden gebeld. Collect call, vanuit een telefooncel vlak bij haar huis. 

Gerard was zich kapot geschrokken want er klonk eerst een koude formele stem door de telefoon die in het Engels vroeg of wij de kosten van het komende telefoontje wilden accepteren. Toen Gerard, zonder verder na te denken haastig ‘yes’ had gezegd, had hij Marijke aan de lijn!

Pats! Boem! Zomaar!

Ik kan je niet beschrijven wat er toen allemaal gebeurde, ondanks dat ik ernaast stond. Stel je voor, telefoon, en dat midden in de nacht! Ik was bijna net zo snel als Gerard beneden, want je denkt telkens weer dat het met Marijke te maken heeft. 

En deze keer was het godzijdank ook zo. 

Maar goed, het was dus inderdaad onze Marijke (Gerard begon weer te snikken) die ons vertelde dat ze zich zo schaamde, dat ze zich realiseerde wat ze ons had aangedaan, en dat ze er zo’n spijt van had. 

Ze vertelde ook dat ze getrouwd was en in Hawaï woonde, moet je nagaan Wijnand, Hawaï, helemaal aan de andere kant van deze planeet. En dan nóg wat, ze heeft nu zelf ook een dochtertje. Laura, pas vijf weken oud. Gerard heeft het kindje op de achtergrond horen krijsen.” 

Nu hield Anne het ook niet meer droog, en geloof het of niet, Wijnand evenmin. Het drietal jankte de huiselijke nacht aan flarden. Van vreugde, van een nieuwe soort blijdschap die zich met de laatste resten van het tevergeefse verdriet vermengde. 

Wijnand was toen opgestaan, naar de zitbank gelopen om zich bovenop de De Wits te laten vallen. Hij had ze allebei vast gepakt en ze welhaast tot pudding tegen zijn borst gedrukt. 

Vragen had hij niet gesteld. 

Die zijn er niet als je zo wordt overdonderd door een vorm van geluk waarvan je het bestaan voorheen niet kende. Dat was ook niet nodig, want toen zij zich weer van dit klassieke staaltje Grieks-Romeins worstelen hadden hersteld, en Anne haar verhaal wilde vervolgen, was het Gerard die verder vertelde.

“Ja, Wijnand, maar ze vertelde me ook dat zij ongelukkig was. Doodongelukkig. En dat ze heimwee had. Dat haar huwelijk nu al niets meer voorstelde en dat ze haar kindje aan ons wilde laten zien. Toen ik daarop vroeg waarom ze dan niet terugkwam, antwoordde ze dat dit niet zou gaan omdat ze geen geld had en dat dit ook niet toegestuurd zou kunnen worden omdat Dave, zoals zij hem nu noemde, de post vrijwel zeker zou onderscheppen waardoor zij het geld zelf nooit in handen zou krijgen. 

Toen ik daarna zei dat ik haar zou komen halen, had ze gezegd dat ik dat niet moest doen. Het was te complex. 

Ze zou maar één kans krijgen om weg te komen, en die mocht niet mislukken. Mijn emotionele betrokkenheid zou, in combinatie met de hachelijkheid van zo’n operatie, een behoorlijke vracht roet in het eten kunnen gooien, en dat kon zij echt niet riskeren. 

‘Bedenk Papa,’ had ze daarbij gezegd, ‘dat Laura Amerikaanse is, waardoor David kan beletten dat zij met mij vertrekt. 

En Papa, begrijp me goed, zonder haar ga ik hier niet weg.’ 

Tja, en dát begreep ik natuurlijk. Dat was het dan ook meteen zo’n beetje. Zij moest ophangen, want zij wilde in elk geval thuis zijn voordat Dave weer terug zou komen van de militaire basis waar hij gestationeerd was. Zij zou morgen, zo rond hetzelfde tijdstip, weer terugbellen om te bespreken hoe zij weer terug naar ons zou kunnen geraken. 

En nu komt het Wijnand… Zij vroeg of wij ervoor konden zorgen dat jij dan ook hier zou kunnen zijn. Zij had een paar ideeën waar jij misschien een rol in zou kunnen spelen. 

Toen ik beloofde dat je er zou zijn, en ik hoop dat je me dat niet kwalijk neemt, riep ze nog: ‘Vergeef me Pappie, ik hou zo van jullie,’ en toen was de verbinding verbroken. Toen was ze weer  weg…” 

Na de korte stilte, die nodig was om de impact van dit verhaal nog eens stevig post te laten vatten, zei Wijnand dat hij Gerard geenszins kwalijk nam, dat hij had beloofd dat Wijnand er de volgende nacht zou zijn.

Hij was immers zijn eigen baas, waardoor hij de tijd, zoals men dat pleegt te zeggen, aan zichzelf had. 

Geen zorgen dus, hij zou er zijn.

Maar, wat zou er dan toch gebeurd zijn? 

Waarom was zij zonder bericht verdwenen? 

Zij had daarbij toch wel op haar vingers uit kunnen tellen dat haar ouders in paniek zouden raken. 

Nou, dat had ze ook wel, maar ook weer niet. 

Jonge mensen overzien de omvang van de gevolgen van hun daden nu eenmaal niet. 

Logisch dat haar ouders verdrietig zouden zijn, maar dit soort gedachten zakte even snel door de onvolgroeide hersenen heen, als dat ze bij haar waren opgekomen. 

Dit soort overwegingen worden veelal weer in de kiem gesmoord door de druk die ontstaat tijdens het smeden en het uitvoeren van het eigen plan. 

Soms zijn er dan momenten van twijfel, zoals op het moment waarop ze het briefje van haar moeder vond. 

Maar toen was het scenario al beraamd, de tickets gekocht en alle andere voorbereidingen getroffen, waarbij steeds weer een hindernis werd genomen die geen terugweg kende. Ze had daarbij ook haar moeilijke momenten gehad, maar die werden steeds opnieuw verpletterd door de overredingskracht van haar vrijer en de daarbij behorende, en ook nog andere, redenen om toch te vertrekken. 

Marijke was met Volpato naar Amerika gevlucht omdat ze al drie maanden zwanger van hem was. 

Echt verliefd is zij nooit op hem geweest. Maar zoiets blijkt altijd pas achteraf. Verkikkerd ja, want hij was een mooie man en het was zo spannend allemaal. Hij was het eerste vriendje geweest dat zij had toegelaten binnen het ijzeren hek dat zij rondom haar hart had geplaatst en waarbinnen een andere, een geheime, maar onmogelijke liefde woonde. 

Omdat haar ouders steeds hun best hadden gedaan om haar in een beschermde omgeving en met de beste bedoelingen álles te geven, maar wel volgens het conservatieve patroon van Gerard, had zij met haar zwangerschap geen raad geweten. 

Dit was dan ook de ware reden van haar vreemde gedrag, haar veranderde manier van kleden en het plotselinge gebruik van zware make-up. 

Ze had gewoon met alle mogelijkheden getracht om te voorkomen dat haar ouders zouden ontdekken dat ze zwanger was, waardoor ze het roer dus radicaal om had moeten gooien. 

Haar moeder zou het anders snel gemerkt hebben. 

Maar naarmate de tijd vorderde, realiseerde Marijke zich dat dit op den duur een onhoudbare situatie zou zijn. 

Over niet al te lange tijd zou zij haar buikje niet meer kunnen verbergen, waardoor uiteindelijk toch alles uit zou komen. 

Toen Marijke Davide (zoals hij zich toen nog noemde) had leren kennen, had hij al meteen verteld dat hij sergeant was. In het Amerikaanse leger, gestationeerd in een kazerne die vlak achter de Duitse grens lag, en waarvan de soldaten regelmatig naar haar stad kwamen om te gaan stappen. 

Toen hij naderhand vertelde dat er binnenkort een einde aan zijn detachering zou komen, waardoor hij dus terug zou moeten naar Amerika, naar Hawaï om precies te zijn, was het idee snel geboren om met hem mee te gaan. 

Om de gegarandeerde, maar ook begrijpelijke tegenwerpingen van haar ouders te omzeilen, besloten zij om hun plannen in het geniep ten uitvoer te brengen. En zo gebeurde het ook.

72

Na een laatste gasttraining bij het Korps Mariniers in Doorn, vertrok Davide vanaf Schiphol-Amsterdam naar Chicago, de woonplaats van zijn ouders. 

Hij had geen andere vlucht kunnen nemen omdat het leger dit nu eenmaal zo geregeld had. 

In Chicago aangekomen had hij zijn ouders en zijn grootvader nog kort even bezocht. Ook dat had niet anders gekund want oorspronkelijke Italianen zijn nu eenmaal enorme familiemensen. Het was onder de allesbepalende invloed van zijn opa geweest, dat Davide nog steeds zijn Italiaanse roepnaam hanteerde. 

De oude Volpato was ooit naar Amerika geëmigreerd, maar was in zijn hart altijd een trotse Italiaan gebleven. 

Davide daarentegen was, net zoals zijn vader, in Amerika geboren en derhalve, in hart en nieren, Amerikaan. 

Desondanks bleven er nog altijd wat hardnekkige mediterrane karaktertrekjes opspelen. En die liet hij dan toe, met dezelfde Zuid-Europese trots. 

Na het bezoek aan zijn familie had hij de eerste de beste vlucht naar Las Vegas genomen waar hij Marijke zou ontmoeten, en… waar hij met haar zou trouwen. 

Marijke had, tot haar teleurstelling, niet met hem mee kunnen reizen, zodat zij was aangewezen op een vliegtuig dat vanuit Zaventem bij Brussel, naar Los Angeles zou vliegen. Daar had zij een toestel kunnen boeken dat al een uurtje na aankomst eveneens naar Las Vegas zou vertrekken. 

Dit gescheiden scenario was dus uit nood geboren en had aldus geen enkele vooropgezette functie gehad om hun verdwijning te verdoezelen. Zonder het vooraf bedoeld te hebben, had dit hun traceerbaarheid onmogelijk gemaakt, in elk geval zó onmogelijk, dat de politie er nog steeds niet achter was gekomen wat de verblijfplaats van Marijke was. Misschien dat Volpato het lot nog wel een handje had geholpen want hij had zijn appartement in Hawaï alleen op zijn eigen naam laten zetten. 

Bedoeld of onbedoeld, dat weet alleen hij.

Feit was dat Marijke mede daardoor onvindbaar bleef. 

Maar goed, David (want zo heette hij in Amerika als zijn familie niet in de buurt was) en Marijke trouwden in Las Vegas, bleven daar drie dagen, en vertrokken toen naar Hawaï, waar zij aanvankelijk best gelukkig waren. 

Tijdens de laatste maanden van haar zwangerschap begon echter de ellende. 

David bekommerde zich nog nauwelijks om haar. Hij maakte lange dagen op de basis, en als hij dat niet deed, dan reed hij wat in zijn oude jeep rond over het eiland. En als hij dát niet deed, dan bezoop hij zich aan de Johnny Walker. Taxfree, want het leger heeft altijd dorst.

Hij was dus weg of dronken. En als hij dronken was, dan was hij gewelddadig. Echte mishandeling kon je dat nog nét niet noemen, maar hij mepte wel als hem iets niet beviel. 

Marijke werd dan ook met de dag ongelukkiger.

Hawaï, het klinkt paradijselijk, maar niet voor haar. 

Zij woonden in een vluchtig ontschamelde woonwijk, aan de rand van een stadje dat midden op het eiland lag en dat in twee stukken was gesneden door een autosnelweg, die naderhand traditioneel, dus volgens typisch Amerikaans principe, recht door de reeds bestaande bebouwing was aangelegd. 

Davide had de totale isolatie voor haar georganiseerd. Zij hadden geen telefoon en het gezinsinkomen werd met strakke hand door Davide beheerd. Als Marijke boodschappen in de buurtwinkel moest doen, dan moest zij daar geld voor vragen en er achteraf de aankoopbonnetjes van overleggen. Zo ging dat. 

Toen Laura werd geboren, was hij te dronken geweest om mee naar het ziekenhuis te gaan zodat zij er daar óók helemaal alleen voor had gestaan. 

Letterlijk, ‘moederziel’ alleen.

Vreselijk! 

Alsof de bevalling van je eerste kindje al niet zwaar genoeg is. David had zich dus gaandeweg ontpopt als een grote oetlul. 

Hierdoor groeiden Marijkes eenzaamheid, heimwee en spijt als populieren op vochtige grond. Op den duur was ook Laura, haar enige troost, niet meer genoeg geweest om haar nog langer op het eiland te houden. 

Zij wilde terug. Naar huis!

Zij zou dan wel alles op moeten biechten en zij zou zich doodschamen voor wat zij had gedaan, maar dat kon haar nu niets meer schelen, zij wilde naar huis. 

Dáár waren de mensen waar zij van hield. De mensen die ook van haar hielden. Daar was de soort houvast voorhanden die ieder mens nodig heeft, en zo ook Marijke. 

Vooral onder deze omstandigheden. 

Op een dag hoorde zij per ongeluk een vrouwtje in de winkel over het fenomeen ‘collect call’ praten. Hoe naïef ook, maar zij had voorheen nooit geweten dat je op deze manier met iedereen kon bellen die bereid was om de kosten van het gesprek voor lief te nemen. 

Dát was dus de oplossing geweest. 

‘Collect call’, de enige sleutel van haar kerker.

73

De volgende nacht deelde Wijnand met Anne en Gerard de spanning van hun huiskamer. Ondanks dat er wat luchtig werd nagepraat over het plotselinge nieuws, was het die spanning die de atmosfeer bepaalde. In feite zaten zes ogen naar de telefoon te kijken, in afwachting van het bevrijdende gerinkel. 

Het zou nog een hele tijd duren voordat het zover was want het drietal zat er natuurlijk al uren te vroeg. Ook dát kwam door de spanning. 

Marijke had dan wel gezegd dat ze rond dezelfde tijd zou bellen, maar dat was een ruim begrip, vooral als je er zo smachtend op zit te wachten. 

Omdat Anne de stem van haar dochter nog niet had gehoord, was afgesproken dat zíj de telefoon op zou nemen. 

Er was één ding zeker vannacht. Als de telefoon zou gaan, dan zou het ook daadwerkelijk Marijke zijn, want lastige telefonische verkopers belden gelukkig nooit midden in de nacht. 

“Hoe laat zou het nu in Hawaï zijn?” vroeg Gerard opeens. 

Anne wist het niet precies. Maar Wijnand probeerde het te beredeneren. “Die eilandengroep ligt precies aan de andere kant van de aarde, dus je moet er niet van opkijken als het tijdverschil met hier, een halve dag is.” 

“Vooruit of achteruit?” vroeg Gerard daarop. 

“Nou, dat weet ik niet”, antwoordde Wijnand. “Qua tijd maakt dat trouwens niet zoveel uit, qua datum natuurlijk wel.” 

Zo keuvelde het drietal nog een hele tijd verder om tijd te doden. Tijd, die gezien de situatie, slakkerig traag vooruit kroop. 

Anne zocht wat afleiding in de huiselijke catering. 

Kopje koffie om wakker te blijven. Oh ja, met pindarotsjes, daar hield Marijke altijd zo van. 

Later een borreltje om het toch nog een beetje gezellig te maken, met wat blokjes Emmentalerkaas en een glazen kommetje met cherrytomaatjes om het gerommel in de maag tegen te gaan.

Zo had zij, om de zoveel tijd, even een reden om op te staan en naar de keuken te lopen. 

Gerard had ook zo zijn momenten. Als hij iets ging zeggen, dan stond hij op en liep een beetje heen en weer door de kamer. 

Het is dan ook geen toeval dat ik het begrip tijd, en de invloed van het moment op de beleving daarvan, eerder zo uitvoerig heb beschreven. 

Deze nacht was daar een goed voorbeeld van. Tien minuten hier, voelde hetzelfde aan als drie uur in de kroeg, het was alleen wat goedkoper. In dit soort situaties ging wachten echt pijn doen. 

Zowel geestelijk als lichamelijk. Slopend zelfs. 

Precies op het moment dat Gerard het dan ook helemaal zat was, en riep dat ze nu toch maar eens moest bellen, ging prompt de telefoon. In een oogwenk had Anne de hoorn te pakken, meldde zich, knikte een paar keer plichtmatig, zei “yes.., oké”, en toen… 

“Marijke?” 

“Mammie? Ben jij het?” 

“Ja kind, ik ben het. Hoe is het toch met je?” 

“Oh, Mammie, ik schaam me zo, ik…” 

“Dat hoeft niet lieverd”, onderbrak Anne haar meteen. Het kan ons niets schelen wat er allemaal gebeurd is. We dachten dat we je nooit meer terug zouden zien, we dachten dat je dood was, maar je leeft godzijdank nog. Dat is voor ons het belangrijkste.” “Oh, dankje Mammie, daar ben ik blij om. Ik hoop dat ik hier weg kan komen. En als dat lukt dan zullen we tijd genoeg hebben om nog eens rustig over alles te praten… Is Wijnand bij jullie?” 

“Jazeker,” zei Anne, “maar, maar, is dat Laura die ik daar hoor kirren…? Ja…? Hoe is het met haar?” 

“Prima Mammie, prima” antwoordde Marijke, “ze is kerngezond, onverzadigbaar en ze wordt nog maar twee keer per nacht wakker. Nog eventjes misschien, dan kun je haar in je armen houden. Maar Mammie, geef me nu alsjeblieft Wijnand, want ik heb niet zoveel tijd. Ik wil kijken of ik met zijn hulp hier weg kan komen...”

“Ja, dat is goed,” zei Anne met tegenzin, “dag lieverd, let goed op jezelf. Dag Marijke, dag lieverd, tot snel.” 

Daarna gaf ze met een gelukzalig gezicht de hoorn aan Wijnand. Het leek erop dat zij nu pas echt geloofde dat haar dochter nog leefde. Nu pas, omdat ze met haar eigen oren Marijkes stem had gehoord. Anne was alle ellende vergeten. Zij voelde zich op dit moment gelukkiger dan ooit. Op dit moment ja, want er zou nog een spannende tijd volgen.

 “Marijke?” vroeg Wijnand toen hij de hoorn had overgenomen. 

“Wijnand?” klonk het aan de andere kant. 

“Ja”, antwoordde Wijnand kortweg. 

En toen begon Marijke te huilen, zachtjes, maar zo treurig, dat Wijnand op dat moment in staat was om onmiddellijk naar Hawaï te gaan. Desnoods te voet!

Je had hem moeten zien, de held, de grote Wijnand Stempelman. Hij stond werkelijk onbeteugelbaar te trillen van de spanning. Zijn hele lijf rammelde alsof hij met een trilplaat in zijn handen, losgewoelde grond stond aan te stampen. 

Mijngod! Wat had dit een indringend effect op deze man. 

Onherkenbaar! 

Zonder dat zij zich echt realiseerden wat hij zei, hoorden Anne en Gerard hem een paar keer, “rustig maar liefje”, zeggen. 

En toen zij enigszins tot bedaren was gekomen, slaagde hij er in om het gesprek een zakelijke wending te geven. Kort had hij even naar Gerard gekeken, waarbij hij met gebaren duidelijk had gemaakt dat hij iets te schrijven wilde hebben. Gelukkig had Anne dat al klaargelegd. 

Het gesprek werd plotseling bondig. Er werd een duidelijk plan gesmeed. Voor Anne en Gerard was er geen touw aan vast te knopen, maar dat maakte nu niets uit. Hier werd gewerkt. Gewerkt aan de terugkeer van het kostbaarste bezit van dit zwaar beproefde ouderpaar. Een bezit dat zij al kwijt dachten te zijn. Wijnand praatte, stelde vragen, gaf opdrachten en maakte afspraken die hij steeds weer herhaalde alsof hij een telegram stond te spellen. Dit gesprek zou ruim veertig minuten duren. Maar dat was niet lang voor het belangrijkste telefoongesprek uit meerdere levens. Bijna drie kwartier bellen, zou de verdere toekomst bepalen van Anne, Gerard, Marijke, de kleine Laura, maar ook die van Wijnand zelf. 

Toen het gesprek ten einde was, zei Wijnand, dat Marijke nog eens extra de groeten had gedaan en dat zij over drie dagen, weer op hetzelfde tijdstip, terug zou bellen. 

“Die tijd zullen we hard nodig hebben,” zei hij daarop, “want er is nog een hele boel te regelen”. 

“Hoezo?” vroeg Anne. 

“Ik ga ze halen,” antwoordde Wijnand. “Marijke en Laura.

En dat moeten wij goed voorbereiden, want het zal niet meevallen om ook de baby het land uit te smokkelen. 

Dat zal pure ontvoering zijn, met medeweten van slechts één van de ouders. Wij moeten niet vergeten dat Davide, of Dave, zoals hij nu kennelijk heet, beroepsmilitair is. En misschien staan er op de Amerikaanse luchthavens, behalve douaneambtenaren, ook een soort marechaussees, die in óns land beroepsmilitair zijn, dus daar misschien ook. Collega’s dus. 

Wij weten geen van allen of hij daar connecties mee heeft, zodat het van het allergrootste belang zal zijn dat hij, zelfs tot na de dag van de terugreis, op geen enkele manier lucht krijgt van het vertrek van Marijke en Laura. 

Die laatste, de baby, zal overigens zijn belangrijkste wapen zijn. Zelfs nog als wij erin slagen om ongeschonden terug te keren. Dan nóg, kan hij een juridische strijd aangaan die door Marijke niet eenvoudig te winnen zal zijn. Maar het is niet onmogelijk. En dat is voor mij genoeg om mij niet te laten weerhouden. 

Ik ga ze dus halen.” 

“Dan ga ik met je mee”, zei Gerard meteen. 

“Zeker,” antwoordde Wijnand, “morgenvroeg al, naar het reisbureau in de stad, maar niet naar Hawaï. 

Ik zal genoeg aan mijn hoofd hebben Gerard, teveel om ook nog op jou te letten. Als ik alleen ben, kan ik vrijer opereren. Ik weet het, het is goed bedoeld, maar toch uitgesloten.” 

Dit was slechts de eerste stap geweest om Gerard te overtuigen. Anne had daar nog wat scheppen bovenop moeten doen. 

Zij had zelfs moeten verwijzen naar de uitspraken van Marijke, dat ook zij niet wilde dat haar vader haar kwam halen. 

“Als je niet wil begrijpen dat het beter is dat Wijnand alleen gaat, respecteer dan op z’n minst de argumenten van Marijke.” 

Bingo! 

Dat was de juiste zin, op het goede moment. 

Gerard zwichtte. Gelukkig maar, want hij zou, hoe goed hij het ook bedoelde, alleen maar in de weg hebben gelopen. 

Dat was dus geregeld. Daarna werd alleen nog afgesproken dat Gerard de volgende dag naar het appartement van Wijnand zou komen, vanwaar zij naar het reisbureau zouden gaan om alle vluchten te boeken. 

Het had Wijnand het verstandigste geleken om te gaan proberen om in elk geval via Tokyo terug te reizen omdat zij op die manier meteen Amerika uit zouden zijn. Maar dat was voor de dag van morgen. Nu was het tijd om te kijken of er nog een paar uurtjes slaap gevonden konden worden. 

Na een stevige hand voor Gerard en een dikke zoen op de wang van Anne, was Wijnand opgestapt. 

Toen de voordeur van de De Wits achter hem in het slot viel, was het aftellen begonnen. 

De volgende ochtend, stipt om tien uur, stond Gerard  de Wit bij Wijnand voor de deur. Hij zag er fris, opgetogen en strijdbaar uit. Zo bleek ook op het reisbureau. 

Marijke had aangegeven welke dag het geschiktst zou zijn om weg te komen, zodat de hele reis daar op afgestemd moest worden. Tevens moest er wat ruimte worden geschapen om vooraf nog een gedeelte van haar bagage uit haar flat te halen, want dat zou teveel zijn om in één keer mee te nemen. 

Vergeet niet dat zij ook nog een baby’tje mee te sjouwen had.

Het leek er op dat zich de eerste tegenslag al aandiende voordat de eerste stap kon worden gezet. 

De jongedame van het reisbureau kreeg de reizen met geen mogelijkheid aan elkaar geknoopt. Maar dan had je Gerard moeten zien. De echte vader was opeens, op een meer dan nadrukkelijk manier, in hem opgestaan. 

Hij wilde van geen wijken weten. Eerst een uur met dat meisje. Daarna werd er een collega bij gehaald en nog weer wat later, de ‘chef de bureau’. Daarna volgde er nog een ploetersessie van meer dan anderhalf uur voordat uiteindelijk de verlossende print uit het apparaat hortte. De reis was geregeld. Vluchten geboekt, hotels gereserveerd, de hele santenkraam. Helaas hadden zij wel concessies moeten doen omdat het onmogelijk was gebleken om op het gewenste tijdstip via Tokyo terug te reizen. Jammer, want hiermee was het niet gelukt om het risico, dat zij alsnog gesnaaid konden worden, te verkleinen. Het was niet anders. Helaas…!

Marijke en Laura moesten teruggehaald worden. 

Dát voerde de boventoon, waardoor ook deze hindernis uiteindelijk voor lief werd genomen. 

Het aftellen ging dus door.

74

De volgende zaterdag stonden Anne en Gerard om halfzeven met hun auto bij Wijnands appartement om hem op te halen. Tijdens de rit naar Brussel was het muisstil in de auto. Het was te spannend om te praten. Alle drie doolden zij rond in hun eigen gedachtewereld. In een hoog tempo werd er wisselend vooruit en achteruit gepiekerd. Verleden en toekomst, gewis en ongewis, maakten bokkensprongetjes over de ruggen van de feiten, om daarna weer onder de aannames door te duiken. 

Ook hier werd weer een sterk staaltje van tijdsbeleving ten beste gegeven want deze autorit, die meer dan een uur had geduurd, was als een bliksemschicht aan hun bewustzijn voorbijgeschoten. 

Op luchthaven Zaventem diende zich vrijwel meteen de ontnuchterende werkelijkheid aan. Het inchecken bracht al een hoop gedoe met zich mee. Wijnand had een pak aangetrokken omdat hij zo zijn tickets, paspoort, leesbril en nog wat andere spullen gemakkelijker bij zich kon houden. Of het aan zijn kleding lag, is niet duidelijk, maar hij werd er wel uitgepikt om een hele lijst met vragen te beantwoorden. Men wilde weten waar de reis naartoe ging, wat hij daar ging doen, of hij zijn bagage zelf had ingepakt en of hij deze daarna nog aan iemand anders had gegeven, en ga zo maar door. 

Nu schijnt dit allemaal niet ongebruikelijk te zijn, maar het voelde op dat moment niet lekker. Het leek wel alsof ze in België al in de gaten hadden dat hij met de een of andere ‘duistere’ opdracht op reis ging. Gelukkig zag hij naderhand dat hij niet de enige was die aan een interview werd onderworpen. 

Dat temperde de schichtigheid een beetje die in hem was gevaren doordat hij zich ‘betrapt’ voelde. 

Na wat heen en weer te hebben gewandeld en een kopje koffie in het restaurant, hervond hij zijn vertrouwde evenwicht. 

En opeens wás het zover. De reizigers voor de vlucht van kwart over elf naar Atlanta moesten zich naar de slurf begeven…!

Anne en Gerard namen afscheid van Wijnand. 

Dat was een apart moment.

Gerard pakte de hand van Wijnand, legde zijn andere arm om hen heen, keek hem diep in de ogen en zei alleen maar: “Succes, goede vriend”, waarop hij zich met een ruk omdraaide en wegliep, zijn gezicht met beide handen bedekkend. 

Een mens kan een hoop hebben, maar soms ook niet. 

Gerard werd opnieuw door emoties overmand. 

Het was tè spannend nu, hij was tè dankbaar nu, hij was een groot gedeelte van zijn kluts kwijt… nu. 

Anne leek sterker. Zij pakte op haar beurt Wijnand om zijn middel en trok hem nog een keer stevig aan de borst. En terwijl zij haar wang naar de zijne bracht, zei ze zachtjes: “Ik weet dat het allemaal goed komt, Wijnand. Jij houdt immers ook van haar. Goede reis, we houden contact… Tot vrijdag.” 

Na nog een zoen op dezelfde wang had ze hem losgelaten en hem nagekeken totdat hij door de douane, en uit het zicht was verdwenen. 

Voor Anne en Gerard begon nu de meest angstige tijd. 

Wijnand zou bijna een hele week weg zijn. Hij zou zelf precies weten wat er gebeurde, maar Anne en Gerard niet. 

Zij konden vanaf nu alleen nog maar wachten en hopen. 

Dat realiseerden zij zich ook. 

Deze machteloosheid kwam hen duidelijk voor ogen toen zij terug waren gelopen naar het raam van het restaurant, waar zij het vliegtuig waar Wijnand in zat, hadden nagetuurd. 

“Daar gaat hij dan”, had Anne er zachtjes bij gezegd. 

Het moment had nog ergens een spaarzame traan in haar lichaam gevonden. Misschien wel de laatste. 

Het maakte niet uit. Zij hoopte ze nooit meer nodig te hebben. Ook toen het toestel al achter de wolken was verdwenen, schijnen ze nog een tijdje zo te hebben gestaan. De armen om elkaar heen geslagen, in een nieuwe verbondenheid.

75

Over de reis op zich, valt verder niet veel te vertellen. Het was een vlucht als alle andere. Voor Wijnand zat er, behalve de spanning van zijn opdracht, wel nog een bijzonder tintje aan, want hij was nog nooit in Amerika geweest. Zijn vakanties had hij steeds in Europa doorgebracht omdat daar mooie plekken genoeg waren om op zijn luie kont in de zon te liggen. Hij was nu eenmaal niet zo’n ontdekkingsreiziger. 

Maar nu, nu het moest, zou hij van alle nieuwe indrukken gaan genieten. Zelfs van de vliegreis. Kopje koffie, hapje eten, filmpje kijken, dutje doen, stewardesje bemonsteren, dát soort dingen. Tien lange uren die in feite letterlijk voorbij waren ‘gevlogen’. 

Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, bij aankomst op Hartsfield-Jackson Atlanta International Airport, om 15.00 u. locale tijd, keek hij zijn ogen uit. 

Dit was een complete stad. Er waren wel vijftig poortjes om de paspoorten te controleren. En daarna moest hij met een treintje van de ene ‘concourse’ naar de andere. Daar ging het vervolgens met lange rolbanden van ‘terminal’ naar ‘terminal’, totdat hij de ‘gate’ had gevonden voor zijn volgende vlucht naar Los Angeles. Maar die was pas om even na zeven uur ’s avonds dus was er nog ruimte genoeg om op het gemak wat rond te kijken. 

Leuk vond hij dat. Winkels, cafés, restaurants, natuurlijk een McDonald’s en mensen, vooral mensen. 

Prachtig! 

Ook had je vanuit de gebouwen een goed zicht op de landingsbanen. Verbluffend, vond Wijnand. 

Er hingen constant zes vliegtuigen in de lucht. Klaar voor de landing. Je kon dat mooi zien, want het was open weer en de vliegtuigen hebben tijdens het landen hun lichten aan. 

Wijnand genoot ervan. En dat kón ook wel, want hij hoefde nu alleen maar te reizen. Hier had hij verder nog geen invloed op de rest van zijn missie. Dat zou later pas komen. Morgen en de dagen daarna, als hij in Hawaï zou zijn. 

De vlucht van Atlanta naar Los Angeles was eveneens bijzonder. Gedurende de vijf uren die deze reis zou duren was er eveneens afleiding genoeg. 

Je kon de prairies en de bergen zien, de ruige, maar ongelofelijk mooie wildernis die zich tussen de oost- en westkust van dit continent uitstrekt. Soms ook zag je in de verte nog een ander toestel vliegen en dan probeerde Wijnand te bedenken met welk doel deze mensen wel niet op weg zouden zijn. 

Toen zij Los Angeles naderden was het al behoorlijk donker. 

Dit was een immens grote stad. Hij had het gevoel dat zij er wel een halfuur overheen bleven vliegen. 

Hij genoot van het schitterende uitzicht over de kaarsrechte straten met hun miljoenen lichtjes. Overduidelijk zag je de autostromen door de straten schuiven, totdat het toestel een scherpe bocht naar rechts maakte om de landing in te zetten. 

Los Angeles International Airport, en ondanks vijf uur vliegen, was het hier pas negen uur ’s avonds. 

Nu wordt het even wat ingewikkelder, dacht Wijnand, want hij zou hier blijven overnachten waardoor hij zijn complete bagage op moest gaan halen. Achteraf bleek dit echter hartstikke mee te vallen. Alles stond prima aangegeven zodat hij vrij snel bij de juiste band stond waar hij al na enige minuten zijn koffers af kon plukken. Ook de rest klopte. 

Even opgeschrikt door een opgewarmde, stinkende buitenlucht, zag hij vrijwel meteen de shuttle staan die hem naar het Holiday Inn International Airport, aan de La Cienega Boulevard, zou brengen. Dat bleek nog geen vijf minuten rijden te zijn. Het zal ongeveer tien uur zijn geweest toen hij daar aankwam. 

Ook in dit hotel hing die vreemde onaangename lauwe lucht die hij verder niet thuis kon brengen. Het zal wel de geur van de stad zijn geweest. Wat kon het ook schelen. Hij had tijd genoeg, en ook al wat uurtjes slaap tijdens de reis achter de rug, dus hij wist wel een middeltje om aan deze atmosfeer te wennen: 

De hotelbar!

De volgende ochtend was hij ruimschoots op tijd weer op het vliegveld om aan de laatste etappe te beginnen. De saaiste, want de vlucht naar Hawaï zou ook weer vijf uren in beslag nemen, maar dan uitsluitend over zee. Ook dat maakte niets uit want het doel heiligde alle middelen, en dat doel kwam nu toch echt heel dichtbij. Vooral toen de captain zijn passagiers attendeerde op de nadering van hun eindbestemming.

Wat een prachtig gezicht was dat. De diepgroene kleuren van de begroeiing, de zilveren omranding van de stranden, samen in een uniek contrast met de blauwheid van de Stille Oceaan…

Adembenemend!

Het was echter alsof de duvel ermee speelde, want toen het vliegtuig, na een perfecte landing op Honolulu International Airport, naar de terminals taxiede, kreeg het kreng op vijftig meter voor de toegewezen slurf een klapband. Achteraf gezever natuurlijk, want je kunt in zo’n geval maar blij zijn dat dit niet tíjdens de landing gebeurt, maar toch. Als je alles bij elkaar twintig uur in vliegtuigen hebt gezeten, dan wil je nog maar één ding: Eruit! 

Zo verging het Wijnand ook. Dat anderhalf uur stilstaan en wachten totdat het euvel verholpen was, duurde (en daar heb je het weer) gevoelsmatig stukken langer dan de rest van de reis. Uiteindelijk was het dan toch zo ver. En dat was mooi, want meteen bij het verlaten van de ‘gate’ liep hij via een overdekt pad, dwars door een schitterende palmentuin naar het hoofdgebouw. Er viel daar onmiddellijk een weldadige warmte over hem heen die tot aan zijn botten zijn lijf binnendrong. Niet de stinkende adem van een rottende stad, maar een zuivere, opbeurende behaaglijkheid. Heerlijk! Wát een contrast met thuis. 

Het was immers begin maart, waardoor hij uit de naweeën van de winterse kou, een etmaal later, door een tropische warmte werd verrast. 

Wel stond hij een beetje voor joker in zijn winterpak, maar dat ontging hem. Hij was nu op het Hawaïaanse eiland Oahu…, dichtbij Marijke.

Gestaag begon de spanning zich weer aan te dienen. 

Toen Wijnand in de taxi stapte, was het bijna twee uur in de middag. Hij moest even rekenen want in Atlanta was het tijdverschil met thuis, zes uur geweest, in Los Angeles negen uur, en hier elf uur. Thuis was het nu dus één uur ’s nachts, te laat om nog naar Anne en Gerard te bellen. Dat zou hij dus pas de volgende ochtend doen. Dat kon ook, omdat er afgesproken was dat geen nieuws, goed nieuws zou zijn, dus liet hij het zo. Jammer eigenlijk, want de familie De Wit zou maar wat blij zijn geweest met een telefoontje.

Nu wisten ze niets en moesten ze maar hopen dat tot zo ver alles volgens plan was verlopen. 

Wijnand realiseerde zich dat niet. 

Hij wilde vérder, dus eerst maar eens naar zijn hotel in Waikiki. Jawel, Waikiki, geen half werk dus. 

Het Hilton Prince Kuhio Hotel lag in de straat die meteen achter de boulevard langs Waikiki Beach liep. De hotellobby was zo groot als twee voetbalvelden en het buitenzwembad lag in een dak van een zijvleugel op de elfde etage. Wijnands kamer was op de drieëntwintigste, van waaruit hij een weids uitzicht had over het stadsdeel, de bergen en de zee. Een blik die hem verrukte. Het duurde dan ook niet lang voordat hij in een korte broek langs het strand wandelde. 

In een tijd van niks stond hij in een andere wereld. 

En het was hier nog pas zondag. Hij was de tijd dus tegemoet gevlogen. Mooi was dat eigenlijk. Je zou, rekenkundig, je leven stukken langer kunnen maken door je voortdurend in westelijke richting te verplaatsen. Een misvatting van jewelste natuurlijk, maar wel een mooie droom. Een mijmering zonder datumlijn. Hij moest even met zijn hoofd schudden om de opgestapelde indrukken op hun juiste plaats te laten vallen. 

Stel je voor: Wijnand Stempelman in Waikiki…!

Ik weet zeker dat de moeders van Oahu, hun dochters een paar dagen binnenshuis gehouden zouden hebben als ze dit hadden geweten. Ten onrechte, want nu was hij ‘ongevaarlijker’ dan ooit. Hij wilde genieten van het moment en van dit paradijs op aarde, maar de oorspronkelijke reden van zijn verblijf hier, zat desondanks vooraan in zijn hoofd. 

Naderhand zou Wijnand vooral vertellen over de geneugten van dit waanzinnig mooie eiland. Over de Dukes Canoe Club, pal aan het strand, waar hij elke dag had gegeten op het terras met uitzicht op de baai en de Pacific Ocean. Waar hij elke avond aan de bar had gezeten, waar hij gedanst had op de muziek van een inlandse liveband, en waar hij een prachtig halfbloedmodelletje had opgesnord waarmee hij, na sluitingstijd, nog naar de plaatselijke discotheek was gegaan. Gewoon een mooie meid waar hij mee aan de praat was geraakt en die had laten blijken Wijnands gezelschap op prijs te stellen. Ook had hij, op een van de avonden, een taxi genomen. 

Een witte limousine, naar downtown Honolulu. Hij had gehoord dat je daar ook geweldig kon stappen. Wijnand had er werkelijk een minivakantie van gemaakt. 

En waarom ook niet? Zo lang hij zijn opdracht tot een goed einde zou brengen, was dit de beste methode om de tijd zo aangenaam mogelijk door te komen. 

Met Marijke was afgesproken dat zij elke ochtend, zo rond tien uur, naar de hotelkamer van Wijnand zou bellen om de laatste punten van het ‘masterplan’ bij te stellen of te verfijnen. 

Daarna belde hij dan steeds naar Anne en Gerard (waar het dan negen uur ’s avonds was) om hen van de laatste ontwikkelingen op de hoogte te houden. Voor de rest van de dag had hij verder weinig te doen. Die tijd doodde hij dan door op het strand te gaan liggen, wat in zee te zwemmen of een beetje langs de winkeltjes te slenteren, waar hij al meteen, de eerste dag, een onvervalst Hawaïhemd had gekocht. Operatiekamergroen met beigekleurige orchideeën. Brr! Om met een dubbelloops, zwaarkaliber jachtgeweer op te knallen, maar allee, dit was hier nu eenmaal de nationale klederdracht.

Maar goed… Het plan was als volgt: Op dinsdag zou Wijnand met een taxi naar het plaatsje gaan waar Marijke woonde. 

Dat moest op die dag, tussen twee en drie uur, omdat ze zeker wist dat Dave er op dat moment niet zou zijn. 

Daar zou dan alles nog eens snel worden doorgesproken en zou een gedeelte van haar bagage al door Wijnand worden meegenomen naar het hotel. Op donderdagochtend zou zij, nadat Dave naar de basis zou zijn vertrokken, met Laura naar Waikiki komen, van waaruit het drietal vervolgens naar het vliegveld zou vertrekken. Een strak plan. Maar desondanks speelde er van alles door de hoofden van de twee. Er kon immers nog een hele boel mis gaan. Wat te denken als Dave die dinsdag ziek zou zijn? 

Of op donderdag? 

En zo kon je nog allerlei doemscenario’s verzinnen waar geen oplossing voor te bedenken viel. Het enige wat je kon doen, was hopen dat zoiets niet zou gaan gebeuren. Maar er ging dus wél iets mis. Iets dat geen mens had kunnen voorspellen. 

Wijnand was op die bewuste dinsdag in een taxi gestapt die op dat moment voor het hotel stond. 

En dat was al zijn eerste pech. De taxichauffeur was, zo leek het tenminste, de pensioengerechtigde leeftijd al ruimschoots gepasseerd. Misschien de oorzaak, misschien ook niet, maar de brave man verrekte het om harder dan zestig kilometer per uur te rijden. In het begin had dat nog niet zoveel uitgemaakt, maar naarmate de rit vorderde, begon Wijnand te beseffen dat dit ten koste zou gaan van de beschikbare tijd bij Marijke. 

Eerst had hij nog voorzichtig gevraagd of er iets mis was met de auto, maar wat later had hij de man toch aan zijn ananas proberen te peuteren dat hij een belangrijke afspraak had, waar hij in geen geval te laat mocht verschijnen. Het had geen indruk op de knurft gemaakt want hij had er niet over gepiekerd om zijn gaspedaal ook maar een millimeter verder in te drukken. 

Wijnand dacht dat hij gek werd.

Het liefst had hij die man uit de auto geschopt om daarna zelf met het ding verder te rijden. Toen zij in het stadje, na enig zoek- en vraagwerk, eindelijk de straat hadden gevonden, bleek het opgegeven huisnummer doodleuk niet te bestaan. 

Niet te bestaan! Wat nu? 

Aan die verlopen taxichauffeur had hij sowieso niets, want die had deze straat niet eens weten te vinden. En de mensen bij wie hij aanbelde, konden hem ook niet verder helpen. 

Sakkerloot! 

Wijnand stond letterlijk kapot te gaan. 

Nog hooguit een kwartier tot twintig minuten voordat Volpato weer thuis zou zijn. Dat kon toch niet waar zijn? En Marijke bellen ging ook niet, want zij had thuis geen telefoon. 

Mijngod! Wat nu? 

Reis je de halve wereldbol rond om de belangrijkste opdracht van je hele leven te vervullen. Ben je uiteindelijk tot op enkele meters van je einddoel genaderd, en dan blijkt dit verdomme gewoon niet te bestaan! 

Wijnand sprong weer in de taxi, driftig op zijn horloge kijkend, sodemieterend op de chauffeur, die er geen woord van verstond, maar uit de toon en het volume op kon maken dat zijn passagier niet in beste doen was. Geloof het dus of niet. Hier leek geen kruid tegen gewassen. Voor het eerst in zijn leven was Wijnand totaal radeloos. 

Nog tien minuten!

De tijd begon nu nadrukkelijk te dringen, de nood naderde het kookpunt. En verdomd, opeens leek nu ook de redding nabij. Wijnand was weer uit de auto gesprongen om een wat oudere man aan te schieten. Zo te zien een autochtone Hawaïaan. 

Maar díé dacht dat hij het misschien wist. Hij vertelde over de autoweg die jaren geleden het stadje in tweeën had gesneden. 

En dat het wel eens zo zou kunnen zijn dat de bewuste straat aan de andere kant gewoon doorliep, wellicht met het huisnummer dat Wijnand zocht. Hoe dan ook, er was geen andere keus!

Het was in feite de laatste strohalm. Dus hup, de taxi weer in, straat in straat uit, totdat ze op een plaats kwamen waar een brede onderdoorgang het ene stadsdeel met het andere verbond.

Het eerste bewijs dat de theorie van de oude Hawaïaan klopte. Na nog een keer of drie gevraagd te hebben, kwamen ze inderdaad uit bij een straat met dezelfde naam. 

Pfff, wat een opluchting. 

Al snel had Wijnand daarna het juiste adres gevonden. 

Nu nog snel even rond het gebouw lopen, want zij hadden afgesproken dat de parasol die Marijke op haar balkonnetje had gezet, dichtgeklapt zou zijn bij onraad, en geopend als de kust veilig was. En jawel! Het ding stond open, parmantig de zon te trotseren. 

Nog vijf minuutjes, Volpato was nog niet thuis… 

En toen achter de deur met het corresponderende huisnummer, Marijke verscheen, was hij zowat van zijn stokje gegaan. 

Zij waren elkaar in de armen gevallen en in deze omstrengeling op hun knieën gezakt. Maar niet voor lang, want nu moest alles heel snel gaan. David zou elk moment thuiskomen. 

Toch trok Marijke hem eerst mee naar de babykamer. 

“Kijk,” had ze liefdevol gezegd, “Laura”.

Wijnand smolt. De stress gleed in een oogwenk van zijn gestel af. In het wiegje lag het mooiste kind van de wereld te slapen. 

Bolle wangen, gitzwarte haartjes, en boven de rand van het roze lakentje rustte een mollig handje met het juiste aantal vingertjes, met daaraan van die piepkleine witte nageltjes. Wijnand was heel even in trance door deze vertederende aanblik. Heel even, want de tijd was onverbiddelijk.

Snel werd de klaarstaande bagage bij de deur gezet, om na een korte, maar niet onbelangrijke instructie, weer zo snel mogelijk te verdwijnen. Wijnand had in de loop van de heenreis namelijk het volgende bedacht. 

Hij had tegen Marijke gezegd dat zij een briefje moest schrijven dat op een plaats gelegd moest worden waar David het zeker zou vinden. Op dat briefje moest zij schrijven dat zij het even niet meer had zien zitten, en dat ze daarom met Laura naar een pension in de buurt was vertrokken.

En dat ze dit gedaan had om in alle rust na te kunnen denken over haar huwelijk. Verder moest ze schrijven dat zij David aanstaande vrijdag wel op zijn werk zou bellen om te vertellen waar zij zat, zodat hij zou weten waar hij hen op kon komen halen. Tenslotte had Wijnand gezegd dat zij onder aan het briefje nog moest schrijven dat hij niet moest vergeten om geld mee te nemen om het pension te betalen. 

Vooral dat laatste was natuurlijk superslim, want David wist dat Marijke geen geld had. En hij wist ook, dat ze daarom het eiland niet kon verlaten. Door het feit dat ze er aan had gedacht dat het pension betaald moest worden, had de boodschap zo echt geleken, dat David hier wel in móést trappen. 

Ja…! Maar, zeker weten, doe je zoiets nooit. 

Toen Wijnand goed en wel weer in de taxi zat, had hij het niet kunnen nalaten om, in zijn beste Engels, plagend tegen de chauffeur te zeggen dat hij het wat rustiger aan moest doen: “Rustig aan vriend, ik wil niet dood”, waarop deze, waarschijnlijk in onvervalst Hawaïaans dialect, iets terug zei. Zo in de trant van: “Val in de goot”, om er daarna het zwijgen toe te doen. 

Bij terugkomst in het hotel was het alleen nog maar een kwestie van afwachten tot overmorgen, op het moment dat Marijke en Laura zouden arriveren. 

Uiteraard had hij de volgende ochtend niet aan Gerard verteld dat de hele operatie bijna mislukt was. 

Dat kon altijd nog wel een keer, maar zeker niet nu. 

“Prima gegaan,” had Wijnand dus gezegd, “vlekkeloos, helemaal volgens plan”. 

De volgende dag, op woensdag om precies te zijn, had Wijnand maar weer eens een bezoekje aan het strand gebracht. Het was dertig graden Celsius en er blies een aangename zeewind over het strand. De perfecte dag om iets aan zijn winterkleurtje te doen. Heerlijk vond hij dat, want dit waren de favoriete bezigheden van Wijnand. 

Beetje zwemmen, lekker liggen lezen, wat eten, een stevig glas bier op zijn tijd en, niet te vergeten, de ogen de kost geven. 

Dat was er nog steeds niet uit. 

Dat kon ook niet, want iedere gezonde vent zou hier smullen van de onafgebroken rij voorbij paraderende pronkstukken van de Schepper. Elke ongeletterde natuurliefhebber zou hier tot de allermooiste gedichten komen, want vergeet niet, dit was Waikiki Beach! 

Wijnand knapte er in elk geval zienderogen van op. 

En aan ‘morgen’ dacht hij nog niet. 

Hoe heet dat ook alweer? De tijd doden?

Maar ook deze dag zou voorbij gaan. 

En na woensdag komt ook op Oahu een donderdag. 

‘D-day’ dus, de dag waarop hij, hopelijk met Marijke en de kleine Laura, terug naar huis zou vliegen. 

Vooralsnog verliep ook dit volgens het oorspronkelijke plan.

76

Donderdag. De ‘dames’ waren ruimschoots op tijd in het hotel, Wijnand betaalde de taxi, er werd nog samen koffie gedronken en wat met het kindje getut. Veel werd er niet tegen elkaar gezegd, maar dat was nu ook niet nodig. Wijnand begreep goed dat Marijke zojuist haar man definitief had verlaten. Dat zij hem daarmee voorgoed zijn kind had afgenomen en andersom. 

Goedschiks of kwaadschiks, dat kon voor haar geen gemakkelijk moment zijn geweest. Zij spraken er dus maar beter niet over. 

Na een uurtje in de hal van het hotel te hebben doorgebracht, had Wijnand uitgecheckt en waren zij in een taxi gestapt op weg naar het vliegveld. Ondanks dat daar niets bijzonders gebeurde, was het er toch akelig spannend. 

Zowel Wijnand als Marijke zagen achter elke geüniformeerde vogel wel een bevriende collega van David. En als zij met het kindje bezig waren, en zij hoorden voetstappen, dan keken ze allebei op omdat ze dachten dat er iemand naar hen toekwam om te vertellen dat ze eens even mee moesten komen. 

Het gebeurde gelukkig allemaal niet. Zij kregen van een vriendelijke luchthavenmedewerkster een soort kartonnen wiegje voor Laura, stapten op aangeven van een luidsprekerstem in het vliegtuig dat, precies zoals aangekondigd, om dertien uur vijfenvijftig, ambitieus het helderblauwe luchtruim tegemoet vloog. 

Weg van Hawaï, terug naar Los Angeles. 

Dit was stap nummer één. De kop was eraf. Hoewel? 

Van Honolulu naar Los Angeles was nog een binnenlandse vlucht, waardoor zij de douane nog niet waren gepasseerd. 

Wijnand had dat wel gewild, want dan was dit achter de rug geweest. Maar dat had kennelijk niet gekund. Nu bleef er dus de keuze: Of in Los Angeles het land uit, óf in Atlanta. 

Wat is wijsheid? 

Dat blijkt meestal pas achteraf. 

Na wat relevante afwegingen werd er besloten om dat toch maar meteen in Los Angeles te doen. Dan waren ze er vanaf en dan kon er theoretisch nog maar weinig gebeuren.

Spatsynchroon met het vluchtschema, om vier minuten voor negen, landde de Boeing van Delta Air Lines die avond op het vliegveld van Los Angeles. 

Een herhaling van de heenreis, zij het in omgekeerde volgorde, zodat hier ook weer een overnachting in hetzelfde hotel was geboekt. Een hele rompslomp, want hierdoor moest ook nu weer alle bagage worden meegenomen en deze keer ook de spullen van Marijke. Het was niet anders. Met de shuttle naar het Holiday Inn, om daar een paar uurtjes nachtrust te zoeken. 

Korter dan de nacht van zondag op maandag, omdat het bij aankomst al bijna tien uur ’s avonds was, terwijl zij de volgende ochtend alweer uiterlijk om zeven uur in moesten checken voor de vlucht naar Atlanta. Niks geen afzakkertje aan de bar dus, maar meteen onder de wol. 

“Ik hoop dat Laura zich vannacht een beetje rustig zal houden”, zei Marijke, waarop Wijnand nogal ondiplomatisch antwoordde: “Een slokje Franse cognac in de melk doet soms wonderen.” 

Een poging om grappig te zijn, om even aan de meligheid van de reis te ontsnappen, maar Marijke kon er niet om lachen. 

Gelukkig waren de mensen van het hotel heel behulpzaam met het opwarmen van de meegenomen melk, waardoor haar ingedeukte humeur weer wat opklaarde. 

Toen hij Marijke en Laura eerst op kamer 327 had geïnstalleerd en daarna de bagage naar nummer 326 had gedragen, had hij nog naar Gerard gebeld. Dat ging nu ook, omdat het daar nu bijna halfacht was, en dus al vrijdagochtend. Het behoeft geen uitleg dat Gerard en Anne blij waren met het bericht dat zij Oahu zonder problemen hadden kunnen verlaten. De hereniging met hun verloren gewaande dochter kwam nu toch wel heel dichtbij en, zij realiseerden het zich eigenlijk voor het eerst, de kennismaking met hun kleindochter ook. 

Wijnand zal ongeveer een halfuur tot drie kwartier in bed hebben gelegen toen hij zachtjes op de deur van zijn hotelkamer hoorde kloppen. Eerst zachtjes, en daarna nog eens. Wat harder nu. 

Toen hij ervan overtuigd was dat hij zich niet vergiste, hupte hij uit bed om te kijken wat er aan de hand was. 

Achter de deur stond…Marijke. 

Zij stond daar in de gang, op blote voeten, met het kartonnen wiegje in haar armen. Ze had een eenvoudige pyjama aan die veel te groot was, waaruit op te maken viel dat deze van Volpato was. “Mag ik naar binnen?” vroeg ze op dezelfde manier waarop ze als kind om een snoepje kwam vragen.

“Ja, ja, kom binnen,” antwoordde Wijnand gehaast, “wat is er?” “Ik kan niet slapen Wijnand, ik wil nu niet alleen zijn. Niet nu. Het is misschien een stomme vraag, maar mag ik bij jou komen? Net als vroeger!” 

“Nou ja,” zei Wijnand een beetje onbeholpen, “zou je dat nu wel doen?” 

“Alsjeblieft Wijnand, ik kan echt niet alleen zijn nu. 

Begrijp je me? Ik heb gewoon iemand nodig die me vasthoudt.” Wijnands hart bonkte tegen de binnenkant van zijn borstbeen. De verdwijning van Marijke was ook hem niet de koude kleren gaan zitten. Nee, nee! Zij was altijd zijn oogappel geweest, zijn  kleine vriendin, zijn stoeimaatje. Dus toen ze eenmaal weg was, had ook hem dit niet onberoerd gelaten. Integendeel! Hij had haar vreselijk gemist, en wilde natuurlijk ook niets liever dan haar knuffelen. Maar nu ze hier stond, nu was het anders, vreemd, niet goed te benoemen. Voordat hij het dan ook goed en wel in de gaten had, lagen ze samen in het hotelbed. Zij nestelde zich meteen tegen hem aan alsof ze beschutting tegen een naderend onheil zocht. Wijnand kon niet anders dan zijn armen om haar heen slaan. Onder het flanel van haar mannenpyjama voelde hij haar mooie jonge lijf. Er gebeurde van alles met hem, maar hij kon dat geen plaats geven. 

Vreemd! 

Wijnand was zijn ‘knaapstatus’ toch ruimschoots voorbij. 

Ik durf zelfs te zeggen dat hij, op dat gebied, een alom erkende eredivisionist was. Maar nu gebeurde er iets met hem waar hij geen naam voor vond. Een verwarrend, onherbergzaam gevoel maakte kwartier in zijn gevoelens. 

Marijke drukte zich nog wat steviger tegen hem aan. Nog wat nadrukkelijker. Het duurde dan ook niet lang voordat zij met elkaar lagen te zoenen alsof hun leven ervan af hing. 

Wat was dát nou? Maar hij kon niet meer denken. 

Hij raakte helemaal in de ban van wat hem hier overkwam. 

Was híj niet altijd de grote jager geweest? 

En was hij daarom niet ook altijd de man geweest, die donders goed wist hoe hij zijn prooien moest verorberen? 

Maar nu? Nu was alles nieuw! Zijn gevoelens maakten sprongen die hij niet kende. Maar ook hij liet zich gaan. Het kon niet anders. 

Het spel zélf trok de totale regie naar zich toe, waardoor beiden de grip op de situatie kwijtraakten. 

Tijdens het vrijen vervormde de wereld om hen heen zich tot duizenden draaiende cirkels vol sterretjes, lampjes en lichtjes. 

Een roes die aanhield totdat zij allebei, in een innige omhelzing, in slaap waren gevallen. Toen hij wat later weer wakker werd, lag zij met haar naakte rug naar hem toe. Haar zachte meisjesbillen in zijn schoot gedrukt. Hij wist bijgod niet hoe zij uit haar pyjama was geraakt. 

Maar wat kon dat nu nog schelen? 

Zijn hand volgde, als door iemand anders bestuurd, de magische lijn van haar flank. Hij voelde haar ribben, en in de verte het kloppen van haar hart. En verder, naar haar zij, haar heup, haar bovenbeen… Zij bewoog haar hoofd naar achteren, het blonde haar in zijn gezicht. Terug naar de zij, gleed zijn hand behoedzaam naar de zachte vlakte van haar buik, de onderkant van haar frisse borsten en weer terug naar de gretige drassigheid van haar zinderende jonge lijf. 

Haar geest sliep nog, terwijl haar lichamelijke driften al ontwaakt waren. Een zich nooit eerder zo heftig aangediende dierlijke drang overmeesterde zijn zinnen. 

Het bloed, dat de taak had om de normale, gangbare hersenfunctionaliteiten van de nodige zuurstof te voorzien, vertrok spoorslags naar de zwellichamen van zijn sabel, waardoor de besturing van een zichzelf opzwepende motoriek werd overgenomen door overgeërfde oerinstincten die, door de eeuwen heen, de terugweg vergeten waren. Later, veel later, wist hij niet meer wat hij zich van dit ongewapende liefdesgevecht kon herinneren: De lust, de emotie, of beide. Deze omstandigheid had zich volledig zelfstandig gemaakt. 

Zij waren allebei overgeleverd aan hun diepste gevoelens. 

Marijke schoof haar lichaam onder het zijne. 

Een ogenblik later daalde hij af naar het onderbewustzijn van haar kolkende begeerte. 

Toch hadden zij geen gemeenschap.

Dat ging niet. 

Het wás wel heel even zo, maar hij kon er niet mee verder gaan. Natuurlijk was dit óók lust geweest, maar dat werd door een veel heftigere emotie overvleugeld: Liefde! Diepe, diepe liefde. 

En zij huilden plotseling allebei, want ze wisten het allang, maar het had niet gekund. Daar hadden zij mee leren leven. Dat was er ook de reden van geweest waarom Wijnand vroeger, tijdens de vele stoeipartijen, geen enkel spoor van opwinding had gevoeld. Hij had dat niet toegelaten, omdat dat simpelweg niet mocht, niet kon! 

Nu was plotseling alles anders. Er had een gesprek tussen beiden plaatsgevonden zonder dat er ook maar één woord was gezegd. Dat was ook niet nodig geweest want nu was alles overduidelijk. Nu slurpten zij slechts aan het moment, met volle teugen, want zij wisten dondersgoed dat hun toekomst allesbehalve gemakkelijk zou zijn. Er werd dan ook niet meer geslapen. 

Zijn blik had herhaaldelijk een wandeling over het landschap van haar dampende lijf gemaakt, over haar ademende buik, met in het midden haar navel, waarin hij het bij elkaar getranspireerde vijvertje bronstwater zag meedeinen. 

Een meeslepend ritme dat georkestreerd ‘verstoord’ werd door de daaronder liggende frequentie van haar hartslag. 

Kleine schokjes die het op en neer bewegende plasje vocht, kort eventjes liet trillen. 

Wijnand voelde bij die aanblik een enorme vertedering. 

Een verrukking zelfs, die hij nooit meer zou vergeten. 

De rest van de nacht waren zij zo blijven liggen om de echtheid van deze situatie zo goed mogelijk tot zich door te laten dringen. Pas tegen de ochtend was er toch een gesprek met woorden op gang gekomen. Wijnand voelde dat er nog een hinderlijk abces in Marijkes maag zat. Dat kon ook niet anders want zij wist zelf nog niet dat dit in werkelijkheid niet meer aan de orde was. 

“Daantje en ik, zijn al een paar maanden uit elkaar”, zo was hij begonnen. 

En toen zij geen antwoord gaf, vervolgde hij met: “Ik woon daarom ook niet meer tegenover je ouders.” 

Maar ze deed alsof ze het niet had gehoord, want ze wilde iets heel anders zeggen. En dat deed ze ook. Ze vertelde dat ze al haar hele leven verliefd op Wijnand was geweest. 

De onmogelijkheid van deze liefde had haar dan ook uiteindelijk in de armen van David gedreven. Ondanks dat ze in het begin best wel van deze nieuwe relatie had genoten, was ze niet echt gelukkig geweest, maar ze wist hoe dat kwam, zodat ze dacht dat David het beste alternatief was. Het vertrek naar Hawaï was haar dan ook prima uitgekomen want zij had met geen mogelijkheid langer kunnen aanzien dat Daantje elke dag kon genieten van iets dat zijzelf nooit zou kunnen krijgen. Hoezeer ze dat Daantje ook gunde. Misschien dat de vriendschap met Daantje, in haar onderbewustzijn, ook wel een reden was geweest om uit hun levens te verdwijnen. 

Maar ze had het plaatsvervangende geluk, waarnaar ze al die tijd gezocht had, echter nooit kunnen vinden en was daar uiteindelijk zielsongelukkig door geworden. Zij vermoedde dat David dit op den duur had gemerkt en dat hij zich daarom zo anders was gaan gedragen. De situatie was uiteindelijk onhoudbaar geworden. 

De verstikkende omwikkeling van eenzaamheid en heimwee, had haar geen andere uitweg meer doen zien dan terug naar huis te gaan. Een gevoel dat ze desondanks nog een tijdje had weten te trotseren omdat ze zich doodschaamde voor wat ze haar ouders had aangedaan. Maar ook die horde was na verloop van tijd niet meer bestand tegen het verlangen naar huis. Zij zou weer thuis gaan wonen. Met Laura. En zij zou geen nieuwe relatie meer aangaan, omdat zij het besluit had genomen om zich in een bijrol te schikken in het leven van Wijnand. Zij zou hem elke dag zien, zij zou zo vaak en zo lang als ze wilde bij hem kunnen zijn. 

Als vriendin van Daantje, dat wel, maar wat maakte dat uit? 

Zij zou weer volop genieten van de stoeipartijtjes, waarvan ze nog precies wist hoe ze die uit moest lokken. 

Dít waren de gedachten die in haar hart waren gaan woekeren. Dat was ook de reden waarom ze had gewild dat Wijnand haar zou komen halen. Hij was de sterkste van allemaal. Hij was de enige die ze voor honderd procent vertrouwde. Hij was de enige aan wie ze de belangrijkheid toevertrouwde om met haar kind Amerika te verlaten. 

En dat van deze nacht? Dat had geen deel uitgemaakt van haar plan. Dat had haar net zo overvallen als hem. Ze voelde alles om haar heen wegvallen toen ze in haar eigen hotelkamer lag, terwijl ze de magnetische nabijheid van Wijnand, dwars door de tussenmuur, kon voelen. 

Dat had haar opeens naar zijn kamer getrokken. Het had haar ertoe bewogen om botweg te vragen of ze bij hem mocht liggen.

Dat was het enige waar zij op dat moment naar verlangd had, daarna had ze voor haar part dood mogen gaan. 

En Wijnand? 

Die had geluisterd. 

Hij was met alle stomheid van de wereld geslagen. Murw…! 

Wat kon hij nog zeggen? Hij had in de verste verte niet kunnen vermoeden dat de liefde van een jonge vrouw, die maar liefst dertig jaar jonger dan hij was, zo diep zat. Hij had deze vrouw al gekend toen ze nog een kind was, een kleuter. Hij had haar op zien groeien tot een prachtig bloeiende roos. Ja, ook toen al had hij van haar gehouden, maar gedempt. 

Kom nou, wat denk je wel? Het óverbuurmeisje!

En als hij toch soms iets had gevoeld, dan had hij dat weggestopt. Gewoon, omdat hij dat deed. 

Toen ja, maar nu was alles anders. Marijkes verhaal had hem tijdelijk naar een geestelijke knock-out gemept. 

De enige opdracht die zijn systeem op dat moment nog door kreeg, was een omhelzing. Dat was meteen zijn innige antwoord op haar serenade geweest. En zij had het begrepen. 

Helemaal. En meteen. 

Voortaan zouden zij, hoe dan ook, een paar zijn. Voor altijd. Hoe moeilijk het ook zou worden om dit aan haar ouders en aan hun omgeving uit te leggen. 

Ze voelden het allebei. Dit was voor altijd…

Die ochtend stonden zij, ruim voor zeven uur, in de vertrekhal van Los Angeles Airport. De koffers waren al ingecheckt en hun paspoorten waren gecontroleerd, toen een lange norse man in uniform, Wijnand opnieuw bij zich riep. Toen deze, met een argwanende blik in zijn ogen, aan Wijnand vroeg van wie die baby was, kreeg Wijnand de schrik van zijn leven. 

Daar zul je het hebben! Dit was dus waar hij al de hele reis bang voor was geweest. Volpato had het smoesje dus niet geslikt en zijn militaire kanalen gebruikt om naar een blonde vrouw met een kindje uit te kijken. 

In dat geval zou hij dus ook de naam van Marijke kennen, zodat liegen zo ongeveer het onverstandigste zou zijn dat hij op dit moment kon doen.

“Die baby?” vroeg hij zo onnozel mogelijk terwijl hij in de richting van Marijke wees. “Van háár natuurlijk, van de moeder”. 

“En u dan?” volhardde de man met dezelfde onheilspellendheid. “Bent u de vader?” 

Met een overtuigend ‘mannen-onder-ons-lachje’ loog Wijnand de waarheid: “Nee, nee, was het maar waar, ik ben haar oom! Ik ben een paar dagen met vakantie geweest in Hawaï, en nu reizen wij samen terug naar Europa waar zij haar ouders gaat bezoeken. Het zit zo,” wauwelde Wijnand verder, “haar moeder is de zus van mijn echtgenote. Maar wacht, ik zal het u laten zien. Mag ik haar paspoort even halen?” 

Noem het maar een wonder, maar deze gorilla was overtuigd. Het was oké, had hij gezegd. Oké! 

Er viel een rotsblok van Wijnands hart. Oef! Dat was op het nippertje. Hij wilde er niet aan denken wat er gebeurd zou zijn als dit mis was gegaan. 

Het kostte dan ook zeker tien minuten eer zijn hartslag weer terug was gevallen naar een acceptabel ritme. 

Toen Marijke kort daarna informeerde naar het tafereeltje, had Wijnand het niet nodig gevonden om haar te vertellen wat er gebeurd was. Het was al spannend genoeg allemaal. 

“Gewoon,” had hij tegen haar gezegd, “een praatje”. 

Om zeven uur scheurde hun toestel de ochtendlucht aan flarden. Wijnand begon er nu pas echt in te geloven dat zijn missie zou gaan slagen. Omdat zij in Los Angeles door de paspoortcontrole waren gegaan, waren zij nu formeel het land uit. Deze vlucht was voor hen in feite dus al een internationale, waardoor er in Atlanta geen formaliteiten meer plaats zouden vinden. 

Zeker, er kon altijd nog iets misgaan, maar het geloof in een goede afloop begon nu toch aardig post te vatten. 

Terecht nu, want de rest van de reis verliep inderdaad zonder noemenswaardige incidenten. 

Na vijf uurtjes stonden zij in Atlanta, waar zij wel nog bijna vier uur moesten wachten op het toestel naar Brussel. 

Dat was best lang. Ook qua gevoel, want Marijke en Wijnand zeiden niet veel tegen elkaar. Wellicht dat zij zich, ten opzichte van elkaar, nog geen houding wisten te geven in de nieuwe situatie. Maar dat kan evengoed grote onzin zijn. 

Het was maar gissen. Want het zou ook kunnen, dat zij allebei met hun eigen gedachten bezig waren. 

Wat maakte het ook uit. Als alles achter de rug was, zouden de lange wachttijden het eerste vergeten zijn. 

Het deed er dus niet toe. Zij hadden nog een lange vlucht voor de boeg, en dát deed er wel toe. 

Tot in Atlanta had Laura zich voorbeeldig gedragen. 

En de eerste twee uurtjes richting Brussel ook. 

Maar toen was de koek op. Het kind deed van zich spreken want zij krijste het hele vliegtuig bij elkaar.

En de koek was écht op, want er was werkelijk niets te verzinnen dat haar kon bedaren. Fopspeentje? Hielp niet! Paardje rijden op de knie van ‘ome’ Wijnand? Hielp niet! Een ginnegappende stewardess erbij? Hielp ook niet! Het concert was niet te stuiten. Marijke was radeloos. En zij was doodop. Een uurtje slaap zou haar geen kwaad hebben gedaan, maar dat was haar blijkbaar niet gegund. Ten einde raad pakte Wijnand het kind op, legde het hoofdje tegen zijn schouder, waarna hij opstond om tussen de vliegtuigstoelen te gaan lopen terwijl hij zachtjes een liedje in het oor van de baby zong. ‘La Diligence’, een deuntje dat hij nog kende uit zijn eigen kindertijd. Dit bleek dè remedie te zijn. 

Lopen en zingen. Uren lang. 

Later zou hij breeduit vertellen dat hij de enige mens ter wereld was die te voet van de Amerikaanse naar de Belgische kust was gelopen. En als je het precies zo zegt, dan was het nog waar ook. Helaas voor Marijke was het haar daarna niet meer gelukt om de slaap te vatten. Anderzijds had haar dat ook niet zoveel uitgemaakt, want in de plaats daarvan had zij met volle teugen genoten van de toewijding van Wijnand voor haar kindje. 

Kijk nou, had ze bijna hardop gedacht, daar loopt alles waar mijn leven om draait. Hierbij had zich in haar buik een warme behaaglijkheid gemanifesteerd die alleen door de allerdiepste vorm van liefde geactiveerd kan worden. 

Het kon niet anders, dan dat dít het geluksgevoel was waar ze al zo lang naar op zoek was geweest.

Brussel. Luchthaven Zaventem. Het was vrijdagochtend, kwart voor acht. In de aankomsthal stonden Anne, Gerard en nog een derde persoon…, Daantje de Geus! Tussen de wachtende mensenzwerm stonden zij naar het grote reistijdenbord te kijken dat boven de deur hing, waardoor hun geliefden straks tevoorschijn zouden komen. 

Na enige tijd werd daarop aangegeven dat het toestel uit Atlanta zojuist veilig was geland.

Het drietal sprong een gat in de lucht van blijdschap. 

Het drama zou nu spoedig ten einde zijn. 

Deze uitzinnige vreugde was geenszins voorbarig, want zij wisten voor honderd procent zeker dat Wijnand, Marijke en Laura in dit toestel zaten want Wijnand had, vóór het vertrek uit Atlanta, nog snel even gebeld waarbij hij nog eens het vluchtnummer had genoemd en bevestigd. Nee, nee, geen twijfel meer mogelijk. 

In dit toestel zat Marijke. Ja, en ook Laura en Wijnand, maar het zal niemand verbazen dat zij háár het meeste hadden gemist? 

Dat Wijnand heelhuids terug was? Fantastisch natuurlijk! 

En dat zij straks de kleine Laura te zien zouden krijgen? 

Ja heerlijk! 

Maar Marijke was het enige kind dat Anne gebaard had. Dat zij samen met Gerard had opgevoed. Waar zij zielsveel van hadden gehouden. Maar ook de dochter die zij plotseling kwijt waren geraakt, waarbij zij maandenlang gevreesd hadden dat zij haar nooit meer terug zouden zien. Dát was nu voorbij. Vergeten was het verdriet, vergeten de onmacht, de onzekerheid en de allesverterende onwetendheid. 

Het aftellen was gestopt. 

Alles zou nu weer goed komen. Dát was de tintelende bron van hun gemeenschappelijke vreugde. 

Ook van Daantje. Zij had tenslotte al die tijd meegeleefd met het lijden van de familie De Wit. Marijke was haar vriendin geweest. En ook Daantje had haar vreselijk gemist zodat zij nu bijna net zo blij was als Anne en Gerard. Zij hadden haar er dan ook met geen mogelijkheid van kunnen weerhouden om mee naar Brussel te gaan. Met het boodschappenautootje van haar moeder, was ze achter Anne en Gerard aan gereden omdat er tijdens de thuisreis te weinig plaats zou zijn voor vijf volwassenen, een baby en een halve kuub bagage.

Het kwam zelfs goed uit dat zij was meegegaan, want ook zonder Daantje zou het te krap zijn geweest. 

Maar dat was niet de hoofdreden. Daantje had er met alle geweld bij willen zijn, dus had ze haar lessen met een collega geruild, zodat ze nu mee stond te snakken naar het langverwachte weerzien.

En Wijnand dan? Jawel, ook met Wijnand. Zij had het superstoer van hem gevonden dat hij deze actie had ondernomen. 

Dapper zelfs, want ook zij had zich al snel gerealiseerd dat dit geintje niet zonder gevaar zou zijn. Ja, ze zou ook blij zijn als ze Wijnand weer zag. Ze had immers van hem gehouden en een deel van haar leven met hem gedeeld. Dat dit ten einde was gekomen, stond daar volledig buiten. Ze was hartstikke trots op hem en daar ging het nu om. 

Ongeveer een halfuur na de landing ging de schuifdeur open om de passagiers van het vliegtuig uit Atlanta door te laten. En jawel hoor, nadat al zo’n dertig tot veertig mensen voorbij waren gekomen, stonden ze oog in oog met het driespan. Ze keken elkaar slechts een halve seconde aan. En toen brak bij iedereen het water. Die arme Gerard ging zowat door zijn hoeven. 

Hij dacht even dat hij een beroerte kreeg toen hij zijn dochter in zijn armen sloot. Zelfs een paar omstanders kregen het te kwaad bij de aanblik van dit emotionele weerzien. Aan de rand van dit tafereel speelde zich gelijktijdig nog iets opmerkelijks af, want omdat Wijnand zich even terzijde had gehouden, en Daantje eigenlijk ook, waren zij op dat moment op elkaar aangewezen. Zij schrokken er eerst allebei even van, maar na een korte aarzeling vielen ook zij in elkaars armen. Later wist niemand meer hoelang deze knuffelparade zich nog voort had gezet, maar men wist zich wel nog te herinneren dat daarna iedereen zo snel mogelijk naar huis wilde. Daantje had nog even voorgesteld om samen in het restaurant een kopje koffie te gaan drinken, maar dat idee was ongeopend de prullenbak in gevlogen. 

Goed bedoeld van Daantje, maar zij begreep op hetzelfde moment zelf ook wat ieders wens was: Naar huis! 

En zo gebeurde het ook. Zelfs volgens een ongeschreven natuurwet, want Wijnand had zich met Marijke en Laura in de auto van de De Wits gepropt waardoor Daantje, slechts vergezeld door de complete reisbagage, alleen terug moest rijden. Geen probleem! Logisch, maar toch frappant.

77

Binnen een dag had het nieuws zich door het dorp verspreid. 

En het was Wijnands idee geweest, wie anders, om de volgende dag samen wat te gaan drinken in De Groene. 

Gerard had nog wel even aanstalten gemaakt om tegen te sputteren, maar Anne had hem daar gedecideerd van weerhouden. 

Zoals geopperd, zo gebeurde het ook. Het was zaterdagavond, strontweer, maar in het dorpscafé scheen volop de zon. 

Iedereen wás er ook. Echt iedereen, zelfs rechercheur Swillen en zijn stalknecht Peter Gaastermans. 

Samen wat gaan drinken? Ja, ja. Het was een waar dorpsfeest geworden, met Hans Martens, de cafébaas, als lachende derde. Marijke was natuurlijk het stralende middelpunt van deze collectieve uitbundigheid. Maar ook Wijnand, die breeduit meeglunderde. En je had Anne moeten zien, en Gerard. Zij konden hun geluk niet op. Zij hadden hun dochter alles vergeven. Daar was niet veel voor nodig geweest. Zij hadden de avond daarvoor, vrijwel meteen nadat zij thuis waren gekomen, alles uitgepraat. Marijke had volop de kans gekregen om haar twijfelachtige motieven uit de doeken te doen en deze tegen de achtergrond van een situatie te houden die nu definitief tot het verleden behoorde. 

Haar ouders hadden niet alles van haar uitleg begrepen. Dat kon ook niet, want zij had niet alles kunnen vertellen. En dat had ook niet gekund. Nu nog niet. Het was dus maar ten dele gelukt om precies uit te leggen waarom ze de dingen had gedaan die ze gedaan had, maar dat deerde nu niet meer. 

Marijke was terug! Dát was het belangrijkste geweest. 

En nu? Nu was het dus feest. Er werd honderduit gepraat, gelachen en op schouders geslagen. Vooral op die van Wijnand. Iedereen kwam hem welgemeend feliciteren met zijn geslaagde reddingsoperatie. Iedereen, behalve broer Huib. Raar was dat. Zeker, ook hij was naar hem toegekomen om proficiat te zeggen, maar dat ging niet van harte.

“Zoho,” had hij plechtstatig gezegd terwijl hij Wijnand met een geforceerd lachje een hand gaf, “kijk eens aan jongens, de held van het jaar!”

Nee, dat was niet lekker geweest. Dit had Wijnand een moment onaangenaam verrast, maar hij had het snel weer naast zich neer weten te leggen. Hij was op dat ogenblik ook absoluut niet in de stemming geweest om daar verder over na te denken. 

Desondanks zou hij dit vreemde intermezzo nooit vergeten. 

Ach wat, het ging op deze avond om heel wat anders dan om een afgunstig broertje, of wat dan ook. 

Het was feest. En voor Marijke en Wijnand tiendubbel feest, want hun harten jubelden van geluk. En dat kon nu ook, omdat de ambiance van deze bijeenkomst geen millimeter ruimte liet om aan de hindernissen te denken die zij samen nog te nemen hadden. Marijke had haar verkruimelde dromen bij elkaar weten te vegen om er uiteindelijk de mooiste taart van te kunnen bakken die zij zich had kunnen wensen. Dat er nog een karrenvracht problemen op haar af zou komen, was zoveel als zeker. Maar zij troostte zich aan de gedachte dat er altijd een toekomst zou zijn, wat er ook gebeurde. Op dat gebied was zij inmiddels ervaringsdeskundige. Nog niet eens zo heel lang geleden had zij een aantal foute beslissingen genomen, maar zij had ze uiteindelijk ingezien. Zij had op tijd begrepen dat zijzelf de initiatieven moest nemen om op zoek naar een nieuwe waarheid te gaan. Wat dat betreft zou het einde eigenlijk het fundament moeten zijn onder alles wat daaraan vooraf ging. Dán pas zou een leven eenvoudig te managen zijn. Nu zou het altijd een onbeantwoorde vraag blijven of ‘toeval’ op zichzelf staat, of dat het slechts de uitkomst is van een reeks gebeurtenissen tussen twee willekeurige tijdstippen. Het deed er verder niet toe. Vooral niet op dit moment. 

Belangrijk was dat zij terug was. Bij haar ouders en bij de man waar zij al haar hele leven lang van hield. 

Planten en bomen hebben wortels, mensen en dieren niet. 

Maar ís dat wel zo? Is het dan niet wonderlijk dat mensen, in hun onderbewustzijn, steeds terug willen naar hun roots? 

Of geldt dat niet voor iedereen? 

Brian Wilson, de songwriter van The Beach Boys, had daar in het jaar 1966 al het antwoord op: “God Only Knows…”

Het feest was in alle hevigheid doorgeknetterd. Ook nadat de ‘ouderen’ al wat eerder de wijk hadden genomen. Zelfs Marijke was op tijd weggegaan want zij moest nog even bij Daantje langs die heel lief had aangeboden om op Laura te passen. Daantje was sowieso nooit zo dol op dit soort feestjes geweest, maar nu had ze nog een andere reden gehad om niet naar café De Groene Papegaai te gaan. Een reden die geen verdere uitleg nodig heeft. Hans, de kastelein, had er zijn halve vermogen onder durven te verwedden wie er uiteindelijk over zouden blijven. En ik eigenlijk ook wel. Makkelijk zat, want voor de gelegenheid, was ook ik één van de ‘Laatsten der Mohikanen’. Met dokter Tenno, met Twan, en vanzelfsprekend met Wijnand. En dat was weer als vanouds, want na verloop van tijd én alcohol, daalde weer iedereen af naar zichzelf, zodat de retoriek het interieur opvulde tot aan het bruingerookte plafond. Zelfs Tenno kon zijn beschonkenheid nog slechts met moeite beteugelen, waardoor hij meermaals in zijn geheugen dreigde te verdwalen. Niet merkbaar voor buitenstaanders omdat Tenno de kleine stukjes wetenschap die hem in deze fase nog bij waren gebleven, overgoot met klinkklare onzin. Geen touw aan vast te knopen dus, maar het bleef leuk. 

Een van zijn grapjes herinner ik mij nog. Dat ging over Swillen, ofwel brigadier Sproetenkop, zoals Tenno hem noemde. 

“Logica,” had hij gezegd, “heel begrijpelijk dat ze die man bij de verkeerspolitie hebben weggehaald. Als die ergens op een kruispunt stond, dan zag iedereen hem voor een stoplicht aan, met als gevolg…, een totale verkeersobstipatie.” 

Lachen dus! Alleen het wóórd al!

Maar Huib dan? Die had toch ook altijd deel uitgemaakt van het groepje gerenommeerde stayers? 

Nee, Huib was er niet meer bij. Kennelijk was hij er op een onbewaakt moment tussenuit gepiept. 

Waarom? Wij zouden het nooit weten, al had Wijnand achteraf zo zijn vermoeden. 

Maar het maakte niet uit. Het was ons ontgaan. Nogal wiedes. Wij hadden het veel te druk met ons eigen geouwehoer.

Tegen de tijd dat het Hans uiteindelijk was gelukt om ons het lokaal uit te schoppen, moest het ergens, nog ver achter de stad, al licht aan het worden zijn want hier en daar hoorden wij een ijverig vogeltje zijn ochtendgebedje doen. 

Twan was op dat moment zo stom geweest om op zijn horloge te kijken en, nóg stommer, had hij het niet kunnen nalaten om de daarop afgelezen tijd hardop te zeggen. 

Dat was dus even schrikken. Niet echt natuurlijk, maar meer uit gewoonte, of uit gespeeld verantwoordelijkheidsbesef. Zoiets!

Het laatste wat ik hoorde waren de woorden die Hans nog tegen de dorpsarts zei: “Denk erom Tenno…, vandaag alsjeblieft geen Major Tom hè.” Deze wens werd kennelijk ingewilligd want de dokter was in alle stilte huiswaarts gekeerd. 

In zwijgende gehoorzaamheid. 

Wel nog met de gebruikelijke evenwichtscorrecties, dat wel, maar nu zonder drinkebroerslied.

78

De weken daarna, vielen weer geleidelijk in hun vaste sjablonen. Marijke was voor halve dagen in een sportzaak gaan werken en van kastelein Hans hoorden wij dat Daantje, sinds kort, een nieuwe relatie had… Iemand van het schoolbestuur. Het zou een weduwnaar zijn, van ongeveer vijfenveertig jaar, met drie nog jonge kinderen. Fijn voor haar. En goed ook, want nu had zij weer iets waar zij voor kon zorgen. Deze keer geen beestenboel, maar kleine mensen. 

En dan Anne en Gerard. Zij waren weer een opgetogen, vrolijk echtpaar geworden en ze zagen er prima uit. Ondanks dat de littekens van hun verdriet nooit meer helemaal zouden verdwijnen, hadden zij weer wat kleur in hun gezicht gekregen en traden zij levenslustig de dagen tegemoet. Met heel veel liefde hadden zij de gedeelde zorg van de kleine Laura op zich genomen, waar zij enorm van genoten. Het was prachtig om te zien hoe die gekke Gerard met dat kind rondsjouwde. Ik denk dat hij er zich niet eens bewust van was dat zijn toewijding verdacht veel leek op een inhaalpoging voor de fouten die hij in het verleden gemaakt meende te hebben. 

Het was ook niet belangrijk. Deze man had het evenwicht in zijn leven hervonden, en daar ging het om. 

Voor Wijnand was het meteen weer aanpakken geblazen geweest want de schoorsteen van hun bedrijfje moest wél blijven roken. De kleine projecten van Twan marcheerden dan wel naar wens, maar bij zijn ‘tak van sport’ duurt het nu eenmaal een hele tijd voordat er een keertje geld begint binnen te komen. 

Wijnand maakte er een ware inhaalrace van want binnen de kortste keren zat hij weer boven de prognose zodat ook Twan weer rustig kon ademhalen. 

Vanzelfsprekend geraakte het Hawaï-avontuur, door het verloop van de dingen, beetje bij beetje naar de grijzige achtergrond. 

De nacht, na de dag van terugkeer, om twee uur omdat het in Hawaï dan drie uur in de vrijdagmiddag was, had Marijke trillend van de spanning met David getelefoneerd en hem verteld dat zij niet in een pension op het eiland zat, maar thuis bij haar ouders. Dit was een lang telefoongesprek geworden. 

David kon maar niet onder zijn pet krijgen hoe Marijke het voor elkaar had gekregen om te ‘ontsnappen’, en dat mét een baby, maar zónder geld. Het duurde eveneens enige tijd voordat hem duidelijk werd dat het gedaan was met zijn huwelijk. 

Gelukkig, en tegen de verwachting in, was het mij in betrekkelijk korte tijd gelukt om, in samenwerking met een medewerker en een advocaat van de Amerikaanse ambassade, de echtscheiding te formaliseren. Volpato had zich nauwelijks verzet en, hoe vreemd dat ook lijkt, hij had daarna ook helemaal niets meer van zich laten horen. 

Dat dit zo gemakkelijk zou gaan, had ik van ‘ze-lang-zal-ze-leven’ niet kunnen bevroeden. Maar ach, het mag ook wel eens meezitten. 

Dit ging echter niet op voor de relatie van Marijke en Wijnand. Daar kwam bij, dat hij ondertussen opnieuw door Tenno naar het ziekenhuis was gestuurd voor een volgend onderzoek omdat zijn darmen hem nog steeds opspeelden. Maar goed. Het contact met Marijke verliep, ondanks een steeds verder vorderende verdieping daarvan, toch betrekkelijk moeizaam omdat de twee nog niet het geschikte moment hadden kunnen vinden om hun liefde wereldkundig te maken. Hun afspraakjes vonden daardoor dus altijd in het geheim plaats. En als dat niet zo was, dan waren er steeds andere mensen bij waardoor er dan net gedaan moest worden alsof er niets aan de hand was. 

Tijdens hun ontmoetingen vonden er natuurlijk, tussen de vrijpartijen door, wel lange gesprekken plaats over hun gemeenschappelijke toekomst. Let wel, een toekomst voor drie personen, want ook de kleine Laura speelde hier een hoofdrol in. 

Gaandeweg begonnen deze plannen dan ook tastbare vormen aan te nemen. Wijnand was er zelfs al een keer of twee, kort voor op reis geweest.

79

Op een dag hoorde ik van mijn kantoorgenoot, nadat die terugkwam van een bezoek aan een cliënt die in de gevangenis zat, dat men daar een medegedetineerde op had horen scheppen over zijn betrokkenheid bij het laten verdwijnen van een lijk. 

Hij had, zoals dat in het jargon heet, ‘geblazen’ over het feit dat zijn zogenaamde vakkundigheid ertoe had geleid dat deze misdaad nog steeds niet was opgelost. Toen ik met dat verhaal naar Wijnand was gegaan, had die er geen moment gras over laten groeien en was onmiddellijk naar brigadier Swillen gestapt. 

Dit had tot gevolg dat die bewuste ‘prater’ uit de petoet werd gehaald om hem aan een marathon van verhoren te onderwerpen. Uiteindelijk had de man ‘gezongen’ waarbij hij tevens de naam van zijn medeplichtige maat had genoemd. Nadat ook deze was opgepakt, en de resultaten van de verhoren van de één tegen de ánder werden uitgespeeld, zakte ook de tweede bandiet door het ijs. Zij hadden het gestorven lichaam van Beate in het kanaal gegooid. Zij hadden in opdracht gehandeld. Voor veel geld, voor héél veel geld. Maar zij hadden haar niet vermoord. 

De klus was in verhouding hartstikke eenvoudig geweest, want zij hadden alleen maar een ‘dooie kip’ uit een badkuip moeten vissen, om deze daarna in het kanaal te kieperen. 

Dat was alles geweest. Meer wisten zij er ook niet van. 

Onzin natuurlijk, want dan kon het niet anders dan dat zij óók wisten wie de opdrachtgever was. Uiteindelijk was Swillen dan ook in grote woede ontstoken. 

“Wat denken jullie…?! Nou…?! Denken jullie nu werkelijk dat ik godverdomme áchterlijk ben?!” zo had het vuurrode hoofd hen toegeschreeuwd. 

“Jullie halen een lijk uit een badkamer, stoppen een pak geld in jullie kontzak, maar weten niet meer in welk huis dat was?! 

Zijn jullie nu helemáál van de ratten besnuffeld?!” 

Het had echter nog dagen geduurd voordat de weerstand van het crapuul uiteindelijk was geknakt. Maar toen was de hel ook in alle hevigheid losgebroken. 

Er was een naam genoemd! En niet van zomaar iemand.

Een hooggeplaatste, respectabele stadsgenoot zou de opdrachtgever van het geboefte zijn geweest. 

Het zou daarom niet meevallen om genoeg bewijzen te verzamelen om een machtige man als hij, zomaar even van moord te beschuldigen. Je kon dan wel denken dat een verklaring van zijn twee handlangers genoeg zou zijn, maar dan zou je nog eens lelijk op je neus kunnen kijken omdat er altijd een kans bestond dat dit, in de loop van een proces, te dun zou blijken te zijn. 

“Hmm, helder ja”, had Swillen een paar keer gezegd, maar in zijn hart was hij er niet gerust op geweest. Daarom ook, had hij het koppel geteisem, na deze bekentenis, nog niet meteen met rust gelaten. Geenszins zelfs. In de plaats daarvan had hij, tot grote verbazing van Peter Gaastermans, de pressie nog eens extra opgevoerd. Toen deze daarop gevraagd had waarom dat nog nodig was, had Swillen gezegd: “Moet je goed luisteren jongen. Onder de allerhoogste druk wordt gebákken lucht zelfs vloeibaar, dáárom. Ik geloof ze niet!” De bandieten bleven echter bij hun lezing, zodat Swillen geen andere mogelijkheid zag dan uitsluitend op deze gegevens verder te borduren. 

Maar hoe? Hij zou een slinkse list moeten verzinnen. Een manier om de echte dader in de val te laten lopen. 

Maar wat? Hij wist het niet. En omdat hij op dat moment meer vragen dan antwoorden had, schoot hem niets beters te binnen dan Wijnand te bellen. Gewoon, om eens te kijken hoe hij hier op zou reageren. 

“Met Stempelman & De Lindt”, klonk aan de andere kant van de lijn een vriendelijke vrouwenstem… 

Vrouwenstem? 

Ja! Want Wijnand en Twan deelden samen een secretaresse. Ineke, heette ze. Een aardig mens, én kundig. Voor de zekerheid had Twan haar wel zelf aangenomen, want hij kende Wijnand maar al te goed. Ze was achter in de veertig, hartstikke getrouwd, niet echt lelijk, maar ook niet echt mooi. Maar ze had wel dikke tieten…! En daarom had Wijnand haar al een keer gekscherend ‘Proté-Ineke’ genoemd, maar dat terzijde.

Ze was in elk geval veilig voor de onbeteugelbare vermenigvuldigingsdrang van Wijnand. Een factor die een niet te verwaarlozen invloed op de selectieprocedure had uitgeoefend.

“Is meneer Stempelman op kantoor?” had de brigadier gevraagd. Ja, die was er, zodat er snel een afspraak kon worden gemaakt in het stadscafé waar Wijnand vorig jaar Twan over de streep had getrokken om bij Le Roy te komen werken. Nadat ze daar een discreet plekje hadden opgezocht, had Swillen nogal wat werk van zijn inleiding gemaakt. Hij had Wijnand er eerst van moeten overtuigen dat, hangende het onderzoek, de aller- allergrootste geheimhouding in acht genomen moest worden over het onderwerp dat hij wilde bespreken. Daarna was hij voorzichtig begonnen om hem ermee te confronteren dat Wijnand de verdachte goed kende. “Héél goed zelfs”, had hij erbij gezegd. 

Weer wat later had hij geprobeerd om Wijnand naar de naam van zijn moordverdachte te laten raden, maar die had toen gezegd: “Kom op Swillen, wat is dit? Een quiz of zo?” 

Nee, dat was het natuurlijk niet. Het was slechts een manier geweest om er achter te komen of Wijnand zich vóór zou kunnen stellen, dat de man die hij zou noemen, in staat zou zijn om iemand te vermoorden. 

“Oké, ik zal het niet spannender maken dan het is, maar hou je vast, want je zult waarschijnlijk van je stoel vallen”.

“Kom nou maar!” hakte Wijnand ongeduldig op hem in.

Zo snel val ik echt niet van mijn stoel. Tenminste als ik het niet alwéér zelf ben”. 

“Nee, jij bent het deze keer niet Stempelman”, zei Swillen met een verontschuldigend gezicht. “Ik zal het maar zeggen. Het gaat om de heer De Zwart van de firma Le Roy.” 

Wijnands waffel viel wagenwijd open van beroering.

Tot halverwege het tafelblad. 

“Wat?! Diederik de Zwart?!” vroeg hij dwars door zijn naderend hartfalen heen. “Je gaat me toch niet vert…” “Ssst,” siste Swillen met een gestrekte wijsvinger voor zijn lippen, “niet zo hard!”

Wijnand stond op van zijn stoel en riep over de hoofden van een groepje andere cafébezoekers heen: “Mag ik alstublieft een blauwe spa?” 

Dat had hij nog nooit gedaan. Ik bedoel: Water drinken. Als hem dat al eens werd aangeboden, dan bedankte hij steeds feestelijk voor de eer, met de woorden: “Nee, nee, geen water, because fish fuck in it”, onmiddellijk gevolgd door: “Churchill”, volgens hem de bron van dit citaat. 

Maar nu niet. Nu moest hij water hebben. Waarschijnlijk omdat hij nu nuchter wilde blijven. Zo nuchter mogelijk.

“Tss… Diederik de Zwart,” ging het op gedemptere toon verder, “dat verbaast me niks, de vuile viezerik…! Maar…, wat moest die klojo dan met Beate?” Tja, dat wist de brigadier natuurlijk ook niet, maar feit was wel dat de mannen, die Beates lichaam in het kanaal hadden gedumpt, in zijn opdracht hadden gehandeld. Tot in detail hadden zij weten te vertellen hoe zij het lijk uit het bubbelbad bij De Zwart hadden gehaald om er vervolgens voor te zorgen dat het zou verdwijnen. Nou ja, dat verdwijnen was niet helemaal gelukt, maar de rest van het verhaal klopte voor honderd procent met de weinige bevindingen die het onderzoek tot nu toe had opgeleverd. En zo kwam de brigadier er vanzelf toe om ook te vertellen dat hij nog een echt doorslaggevend bewijs miste. 

Tijdens het verdere verloop van het gesprek kwam Wijnand plotseling op een lumineus idee. 

“Weet je wat?” had hij opeens gezegd. “Wij gaan hem chanteren! Niet écht natuurlijk, maar met jullie medeweten. Onder jullie begeleiding, of mag dat niet?” 

Natuurlijk mocht dat niet, maar het was wel een goed idee. 

“Luister,” had Wijnand daarop geantwoord, “als het niet mag, dan doe ík het wel voor je, op voorwaarde dat je wel mijn rug vrij houdt. Vergeet niet dat die eikel nog wat van mij te goed heeft. Een kans als deze krijg ik nooit meer.” 

Swillen wist even niet wat hij ervan moest denken, maar het idee liet hem ook niet los. 

“Hmm, laat mij denken”, zei hij met een nogal geconcentreerde uitdrukking op zijn gepokte gezicht…

Na wat gejongleer met verschillende afwegingen, werd besloten dat zij het tóch zouden doen. In een gecombineerde actie. 

Wijnand zou met knipsels een brief samenstellen waarin hij duidelijk maakte dat hij wist dat De Zwart de moordenaar van Beate Richter was, en waarin hij een losgeld van een half miljoen Euro zou eisen in ruil voor het bewijsmateriaal. Dat geld moest er binnen twee dagen zijn en de plaats van overdracht zou pas kort voor de overdracht bekend worden gemaakt om te voorkomen dat de politie ingeschakeld kon worden. 

Op het moment dat De Zwart deze brief in handen zou hebben, zouden Swillen en Peter Gaastermans bij hem aanbellen, met een schriftelijk bevel in hun handen, om het hele huis af te zoeken naar alle zeepsoorten die er maar te vinden waren. 

Op deze manier zou De Zwart zich in elk geval in het nauw gedreven voelen. En dáár ging het om. Hoe hij dán zou reageren. De mannen knikten vastberaden. Ze hadden afgesproken om het zo te gaan doen. Mooi! Wijnand betaalde de drankjes. Dat was hij gewend. Daarna gaven ze elkaar nog een stevige hand, waarna ieder zijn eigen deel van het plan tegemoet ging.

Twee dagen later was het dan zover. Het was zaterdagochtend. Swillen en Gaastermans zaten een eindje verderop te wachten op het moment waarop De Zwart zijn brievenbus leeg zou halen. Zij hadden hun meest geduldige gezicht opgezet want je kon van tevoren nooit weten hoelang dit ging duren. 

De brigadier had, in alle vroegte, zelf de bewuste brief in de bus gestopt om er zeker van te zijn dat dit niet mis kon gaan. 

Een halfuur nadat De Zwart weer naar binnen zou lopen, zouden zij aanbellen om het huis af te zoeken naar de gewenste badspullen. Ze waren echter nog een stap verder gegaan dan in het oorspronkelijke plan, want zij hadden ook nog geregeld dat de telefoons van De Zwart werden afgeluisterd. Dat gebeurde op het politiebureau. Het was een gouden zet geweest, want binnen twintig minuten, nadat de brievenbus was geleegd, kwam er een telefoontje van de collega’s.

Zij meldden dat de verdachte zojuist naar een zekere meneer Van Rodenburgh Le Roy had gebeld om te vertellen dat hij dringend vijfhonderdduizend Euro in contanten nodig had. 

Deze had echter tegen hem gezegd dat hij telefonisch geen zaken deed waarna hij had opgehangen. 

Naderhand zou Swillen het gesprek zelf ook nog eens kunnen beluisteren omdat het op band was opgenomen. Voor nu was dit echter genoeg. Hij riep de agenten op die aan het einde van de straat stand-by stonden en zei toen tegen Peter: “Kom, we gaan hem arresteren. Denk wel aan de zeep, want dat zou nog wel eens een extra bewijs kunnen zijn.” 

Voordat zij goed en wel hadden aangebeld, waren de collega’s al gearriveerd zodat zij tot actie konden overgaan. 

Toen De Zwart vervolgens in de deuropening verscheen, kon je eigenlijk al meteen zien dat hij het opgaf. 

Bij de woorden van de brigadier, dat hij gearresteerd was wegens de moord op mevrouw Beate Richter, boog hij zijn hoofd naar voren en ging zonder iets te zeggen met de dienders mee. 

Twee uur later al, had Wijnand een telefoontje van Swillen gekregen met de mededeling dat de operatie voor honderd procent geslaagd was, en dat verdachte De Zwart in voorarrest zat. 

“En hij gaat helemaal nat”, had de rechercheur er bijgezegd. 

Het lab had een spoedopdracht gekregen om de meegebrachte zeepsoorten te onderzoeken en te vergelijken met de monsters van de longinhoud van Beate. 

Al na een halfuurtje hadden zij uitsluitsel gekregen. De fles met de verdachte inhoud had nog gewoon naast het bubbelbad van De Zwart gestaan…

De politie had nu drie dikke, vette bewijzen voor deze misdaad: 

De verklaring van de beide kompanen, de band met het telefoongesprek en de zeep die correspondeerde met de zeepresten in de longen van het slachtoffer. 

Een volledige bekentenis zou nu nog een fluitje van ’n cent zijn. En die kwam er ook. Dezelfde dag nog! 

Verbazingwekkend, dat een schier vastgelopen zaak door een onschuldig lijkend wissewasje zo plotseling en zo simpel tot een oplossing kan komen.

80

Diederik de Zwart was al een dag of tien alleen thuis geweest omdat zijn ‘lieve schat’ weer eens zo nodig naar een exotisch oord moest om ‘tot rust’ te komen. Elke normale vent zou hartstikke blij zijn geweest want dat wijf was een huppeltrut van de allerergste soort. 

Zo’n overdreven, zelfingenomen, zwaar opgepimpte lapjeskat, die ervan overtuigd was dat niemand in de gaten had hoe gruwelijk ordinair ze eigenlijk was. En zij maar de chique tante uithangen, met van die theatrale gebaren en vanzelfsprekend, met dat zelf aangemeten, geaffecteerde, pseudodeftige gezwets. Zij was zo’n type dat altijd dacht dat ze iets belangrijks zei. 

Met zo’n pruilmondje waarvan zij de hoeken, ingestudeerd, naar beneden meende te moeten trekken, maar waar de botte dommigheid werkelijk vanaf dróóp. Wát een draak! 

Hét probate middel tegen de liefde. 

Maar je kon het haar misschien niet kwalijk nemen, want haar ‘grote voorbeeld’ kennen wij inmiddels. 

Zij was er het levende bewijs van dat Diederik totaal geen smaak had. Maar wie maalt dáár om? Het merkwaardige verschijnsel, ‘kakmadam De Zwart’ was weer eens op vakantie, waardoor Diederik thuis het rijk alleen had. 

Een van zijn ‘kolfvriendjes’ was ‘general manager’ van het motel aan de snelweg naar de kust…!

General manager! 

Heette dat vroeger niet gewoon: Bedrijfsleider? 

Hoe dan ook. De rest laat zich raden. Diederik wist dus van het ‘uitstapje’ van Wijnand. En hij had die informatie zorgvuldig bewaard om het ooit nog eens tegen hem te kunnen gebruiken. Maar de gedachte aan de appetijtelijke Beate, die er kennelijk ‘niet vies van was’, had zijn smerige fantasie ertoe aangespoord om óók maar eens van haar ruimdenkendheid te profiteren. Daarom had hij haar met een kutsmoesje thuis ontboden waar hij, overtuigd van zijn machtspositie, geprobeerd had om haar het hof te maken. En hij had zich behóórlijk uitgesloofd.

Er stonden massa’s luxe hapjes klaar, er was dure champagne, de sauna was op stoom en het bubbelbad omringd met wel honderd theelichtjes. Beate had echter meteen laten weten dat zij totaal niet gediend was van zijn avances. En dat had ze, in gezelschap van de nodige scheldwoorden, ook duidelijk kenbaar gemaakt. Diederik was in grote woede ontstoken. En wel van dien aard dat hij haar had geslagen, getrapt, de kleren van het lijf gescheurd en haar uiteindelijk verkracht. Maar dat had zijn woede niet kunnen bekoelen. Nee, integendeel. Van pure uitzinnigheid, schaamte en bittere teleurstelling, had hij haar met kracht in het bad gesmeten en haar onderwater gehouden totdat ze geen krimp meer gaf. Maar toen was er paniek. Hij was als een Razende Roeland door het huis gaan lopen. Helemaal ten einde raad. 

Totdat er plotseling een oplossing in zijn zieke hoofd opdook. 

Natúúrlijk! Onmiddellijk greep hij naar de enige twee gereedschappen waar hij over beschikte: Doortraptheid en… geld! Binnen vier telefoontjes was het geregeld. Drie om het lijk weg te krijgen en slechts één om binnen een halfuur over een koffertje met een aanzienlijke hoeveelheid bankbiljetten te beschikken. Anderhalf uur later stonden er twee ongure mannen voor de deur die maar twee vragen stelden: 

“Waar is de dooie?” en “Waar is het geld?” 

Alles was zo gepiept. Toen de twee mannen met hun vrachtje weg waren, hoefde hij alleen nog maar alles op te ruimen en terug op zijn plaats te zetten om daarna te kunnen beginnen met het verdringen van dit ‘vervelende’ incident. Zijn veronderstelde, aangeboren ongenaakbaarheid was hem hierbij weer eens enorm van dienst geweest. Mislukt.., ongelukje.., jammer..! Dat was zijn verhaal. Totdat hij die zaterdagochtend de knipselbrief ontving. Toen wist hij dat het gedaan zou zijn. Er waren nog wel wat mogelijkheden door zijn hoofd geschoten, zoals bijvoorbeeld, vluchten naar het buitenland, maar hij had niet eens genoeg tijd gekregen om die ideeën een tweede keer te overdenken. 

De rest is verteld.

Het proces had wel nog heel wat voeten in de aarde omdat hij de duurste advocaten van het land had ingehuurd. Deze glimjassen waren aan hun stand verplicht geweest om het de officier van justitie zo moeilijk mogelijk te maken, maar uiteindelijk had toch het recht gezegevierd. 

Diederik zou de komende twaalf jaar gaan brommen, waardoor de oude patroon wist dat de kans groot was dat hij de vrijlating van zijn lievelingszoon niet meer mee zou maken. 

Aha! Dus toch! Titus van Rodenburgh Le Roy… 

Ook hij bleek een gewone sterveling te zijn.

Binnen een maand had hij zijn complete imperium aan een nóg grotere, internationaal opererende branchegenoot verkocht, zijn landgoed aan een groep medici die er, naar verluid, een centrum voor esthetische chirurgie in vestigde, waarna hij als een gebroken en totaal ontgoochelde, oude man, naar Zuid-Frankrijk was verhuisd. Zijn geld had hij verdeeld onder een viertal fondsen: 

Zijn zoon de automonteur zou verder een onbezorgd leven kunnen leiden en Diederik, na hier nog betrekkelijk lang over getwijfeld te hebben, over twaalf jaar ook. 

Zelf nam hij royaal genoeg mee om het tot zijn dood uit te kunnen zingen en de rest ging naar het bisdom omdat hij hoopte dat hij hiermee misschien toch nog een plaatsje in de hemel kon kopen waarmee hij, kenmerkend calculatief, het zekere voor het onzekere had genomen.

Wijnand en Twan waren er, uit puur leedvermaak, niet van te weerhouden geweest om de rechtszaak van Diederik de Zwart bij te wonen. Zij hadden gejuicht toen zij vernamen dat hij was opgepakt en zij hadden zich verkneukeld toen hij uiteindelijk veroordeeld werd en afgevoerd. Toen zij daarna voldaan de rechtszaal uit waren geslenterd, had Wijnand tegen Twan gezegd: 

“Weet je nog Twan? Die klootzak wilde ons toch ‘mores’ leren?” Waarop Twan met duim en wijsvinger hét internationale geldgebaar maakte en de legendarische woorden sprak: 

“Ja hoor…, mores pecunia.”

Slot

De dagen daarna werd er nog breeduit gesproken over het drama en de ontknoping. 

Naarmate de tijd echter vorderde, verminderde de opwinding hierover en schoof ook dit geleidelijk aan naar het magazijn van de alles verslindende achtergrond. Iedereen verviel weer in de patronen van weleer totdat Wijnand terug was gekomen van het zoveelste korte reisje naar: ……Spanje! Daar had hij de laatste voorbereidingen getroffen voor een nieuwe toekomst…

“Kom,” had hij tegen Marijke gezegd, “het is zover”, waarna zij gezamenlijk naar Anne en Gerard waren gegaan, waar zij nogal plechtig aangekondigden dat zij ‘iets belangrijks’ te bespreken hadden. 

‘Iets belangrijks’ is zelfs nog een understatement, want behalve dat er nu verteld zou gaan worden dat zij een serieuze relatie met elkaar hadden, op zichzelf al geen gemakkelijk verhaal, had hij de ingrijpende plannen die hij samen met Marijke had gemaakt, tot in de puntjes ten uitvoer gebracht. 

Ten eerste had hij, uiteraard in goed overleg met Twan, zijn aandeel in Stempelman & De Lindt aan een jonge veelbelovende makelaar verkocht, die Twan en hij nog kenden uit hun tijd bij de firma Le Roy. 

Ten tweede had hij, net buiten de Spaanse plaats Marbella, een kleine villa gekocht waar hij met Marijke en Laura zou gaan wonen. 

Ten derde had hij ook een appartement voor Anne en Gerard gekocht zodat zij de rest van hun leven, dicht bij hun dochter en kleinkind konden zijn. 

Ten vierde was er aan de haven van het nabijgelegen Puerto Banũs dubbele winkelruimte gehuurd waarin hij zelf een makelaarskantoortje wilde beginnen. Hier zou hij zich toe gaan leggen op de verkoop van luxe villa’s en appartementen aan landgenoten, met... Gerard als ‘chef de bureau’. 

In het ernaast gelegen gedeelde zou Marijke dan een winkeltje gaan vestigen met dure watersportkleding. 

Tenslotte was aan Anne de allerbelangrijkste rol toebedacht.

Zij zou, gedurende de werktijden, voor de opvang van de kleine Laura gaan zorgen. 

Geen halve maatregelen. Allesbehalve. Maar Anne en Gerard moesten wel nog ‘ja’ zeggen. Marijke verwachtte echter dat haar ouders deze kans met beide handen zouden grijpen, want haar vader was de laatste jaren niet echt gelukkig meer met zijn baan geweest. Wijnand was er echter nog niet zo zeker van, want dit zou voor deze brave mensen immers een enorme stap zijn. 

Niet voor niets beweerde ik al in de eerste alinea van dit opstel dat voorspellen niet méér is dan gokken op een uitgesteld gelijk. De komende uren zouden het leren. 

Toen iedereen goed en wel op zijn plaats zat, de koffie geserveerd en Wijnand Stempelman voor het eerst in zijn leven stikte van de zenuwen, had Marijke het woord genomen. 

Een lange monoloog.

“Pappie, Mams…, jullie hebben mij laatst nog verteld dat ik jullie als kind veel vreugde heb geschonken, en dat doet mij natuurlijk enorm veel deugd. Maar ik heb ook veel verdriet veroorzaakt, en dat spijt mij oprecht. Gelukkig hebben jullie mij vergeven, en ik hoop van harte dat dit nooit meer nodig zal zijn. Wij hebben dit gesprek gearrangeerd omdat wij een mededeling hebben te doen die nogal ingrijpend zal zijn. Maak jullie geen zorgen want ik heb aan mijzelf gezworen, dat ik nooit meer iets zal doen zonder jullie eerst te raadplegen en jullie instemming te vragen. Toch is er lang geleden iets met mij gebeurd waar jullie instemming geen invloed op gehad zou kunnen hebben. En ik weet dat jullie daar behoorlijk van zullen schrikken. Omdat ik deze gebeurtenis heb kunnen negeren, ben ik veroordeeld om er verder mee te leven. Maar dat wíl ik ook graag. Zeker nu ik er ook de kans voor krijg. Voor de stappen die ik daartoe moet gaan zetten, heb ik wél jullie begrip nodig. En ik weet dat dit niet zal meevallen.” 

Toen viel er een korte stilte…

Precies genoeg voor Anne want zíj was het die zonder aanloop zei wat ze al een hele tijd voorvoeld had: “Jij en Wijnand houden van elkaar, en dat willen jullie voortaan voor niemand meer verbergen…” 

Gerard keek Anne met grote ogen aan. En daarna naar Wijnand, en toen naar Marijke. Werd hij hier nu voor de gek gehouden of hoe zat dat? Hij was zó perplex, dat zijn stembanden hem in de steek lieten. Maar Anne glimlachte. Zij had dit al een hele tijd aan

zien komen. Moeders hebben dat nu eenmaal.

“Ja maar,” verbrak Gerard zijn eigen zwijgen, “kan dat dan zomaar…? Mijn oude buurman…, mijn vriend…, en dan…, dan…, met mijn kind? Realiseren jullie je wel dat de één dertig jaar ouder is dan de ánder?“ 

Waarop het alweer Anne was die antwoordde: “Ja, Gerard, dat is toch overduidelijk. Zij realiseren zich dit terdege. Maar het gaat hier om liefde! En liefde kent geen grenzen. 

Ook geen leeftijdsgrenzen! 

Heb je niet gemerkt dat jouw dochter gelukkiger is dan ooit? 

Is dát dan niet het belangrijkste? Ook jij wilt toch het beste voor je kind, want weet je nog, toen wij haar kwijt waren? Alles zou je voor haar doen om haar terug te krijgen en haar gelukkig te zien. Nou! Die kans heb je nu. Je hoeft alleen maar ‘ja’ te zeggen om deze wens uit te laten komen.” 

Daarna stond ze op, trippelde met een paar snelle stappen naar Marijke en Wijnand, en omhelsde ze allebei waarop Gerard, nog een beetje groggy, maar overtuigd door het pleidooi van zijn vrouw, hetzelfde deed. 

Na nog een hele optocht met uitingen van blijde verbazing, nam Wijnand eindelijk het woord. En dat was voor het eerst in zijn leven niet gemakkelijk omdat hij zijn emoties onmogelijk kon bedwingen. 

Met betraande ogen en vanuit het diepst van zijn hart, zei hij: “Maar er is nog iets. En dat zal vreemd klinken uit de mond van een man van mijn leeftijd… Marijke en ik willen voortaan graag officieel als man en vrouw door het leven gaan. Voor elkáár, maar ook voor Laura. Daarom moet ik jullie dus iets vragen.

Willen jullie mijn schoonouders worden?” 

Meer kreeg hij er op dat moment niet uit. Zijn gevoelens waren hem de baas geworden waardoor de tranen werkelijk over zijn wangen gutsten. Het duurde daarna nog maar een paar seconden voordat hij ook Anne, Gerard en Marijke, in zijn emotionele gevoelens van diepe liefde, had meegesleurd. 

In deze kamer werd opnieuw gehuild. 

Echt gehuild……, maar nu van puur geluk.

Binnen het uur stond Wijnand, met roodgloeiend verbaal en ruimtelijke gebaren, te declameren over een nieuwe toekomst. 

De plannen, maar ook de stappen die al waren gezet, werden verhelderd met halfingekleurde schetsen en detailplattegronden. In een razend tempo besmette zijn talent ook Marijkes ouders met het enthousiasme dat gaandeweg in zijn eigen verbeelding tot wasdom was gekomen. 

Het ging over ‘straks’, over ‘dan’ en over ‘tijd die nog moest komen’, waarbij de dagen van gisteren geen enkele rol meer leken te spelen.

Onuitgenodigd, zoals altijd, verstoorde de telefoon het tafereel. “Hè! Wat nóú weer?” reageerde Gerard geïrriteerd toen hij naar de telefoon liep. 

“Met De Wit…! Oh, Tenno, ben jij het. Goed dat je belt, want ik geloof dat ik groot nieuws heb… 

Wat zeg je…? Wijnand…? Ja, die is er, ogenblikje… 

Wijnand, voor jou…, Tenno.”

“Hai Tenno, met Wijnand hier. What’s up?”

“Ja, Wijnand. Kun jij zo meteen nog even naar de praktijk komen?” 

En met een onheilspellende serieusheid in zijn stem, vervolgde de dokter: “De uitslag van het darmonderzoek is binnen”.

“Wát nou? Moet ik daarvoor naar de praktijk komen? Dat kun je me toch ook zo vertellen!”

“Nee, Wijnand. Kóm nou maar gewoon…” 

_______________________________