Eerlijk antwoord

Voor Reinier, Johannes, Willem, Arnold, Bart Jan en Daniël

Eerder verschenen in deze serie:

W. Pieters
Eerlijk antwoord; over belijdenis doen
© Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2019
Omslagontwerp en vormgeving: Albert Bloemert
ISBN: 978 94 0290 7322
C-NUR: 707-004

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Belijdenis doen

Vind jij het ook zo moeilijk om nog even te zwijgen over jullie vriendschap of verkering? Jullie hebben met elkaar afgesproken nog tegen niemand iets te vertellen over het geheim tussen jullie tweeën. Maar als het in de pauze net over hem gaat, popel je om te zeggen hoe aardig hij is. En zegt iemand iets negatiefs over hem, dan kun je bijna je mond niet houden om hem te verdedigen.

Zo is het ook met belijdenis doen: je popelt van verlangen om iets over je Liefste te zeggen. Om ervoor uit te komen hoe je over Hem denkt.

Nee, dit is niet het enige waarover het gaat bij belijdenis doen, maar het geeft wel de toon aan van heel het gebeuren van belijdeniscatechisatie volgen tot en met het eten en drinken van brood en wijn aan Zijn tafel.

Belijdenis doen. Daarover gaat dit boekje.

Misschien vraag je je af waar het belijdenis doen, zoals wij dit in onze kerk kennen, vandaan komt. En vooral wil je weten wat het inhoudt om belijdenis af te leggen: wat geloof je dan en wat beloof je dan?

In dit boekje geef ik op deze en nog een paar vragen antwoord – met steeds in gedachten dat je nog geen belijdenis hebt afgelegd. Al mag je het boekje natuurlijk ook lezen als je de Naam van de Heere Jezus in het midden van je gemeente al wel hebt beleden.

In hoofdstuk 1 luister je naar wat de Bijbel over ‘belijden’ zegt.

In hoofdstuk 2 zie je hoe belijdenis doen in de loop van de eeuwen plaatsvond.

Hoofdstuk 3 legt uit op welke manier het doen van belijdenis verbonden is aan je doop.

Hoofdstuk 4 gaat over ‘de waarheid’ die je belijdt.

Hoofdstuk 5 zoomt in op de praktijk van je leven.

Hoofdstuk 6 gaat erover hoe je bij een gemeente hoort – een niet minder interessante kant van het belijdenis doen.

Hoofdstuk 7 kijkt vooruit naar het avondmaal.

In hoofdstuk 8 krijg je wat informatie over de verschillende belijdenisvragen en schrijf ik iets over de eventuele liturgie bij een belijdenisdienst.

Mijn wens is dat ik je kan boeien. En wel tot en met dat laatste hoofdstuk. Verder bid ik dat je ervan overtuigd raakt dat ook jij belijdenis hoort te doen. Ik bedoel vooral dat je het zult doen zoals de bruid in Hooglied 5 vers 16. Zij roept hartstochtelijk, vol liefde voor haar Vriend, uit: ‘Al wat aan Hem is, is gans begeerlijk!

Maar … misschien heb jij helemaal niet zo’n band met Jezus Christus, als jouw Liefste, als jouw Vriend, zoals in het beginstukje werd verondersteld. En toch denk je erover om belijdenis te doen. Alleen, je twijfelt en je tobt. Kun je en mag je belijdenis doen als het zo bestreden ligt? Ook in dat geval wil ik je ‘bij de hand nemen’, net als Johannes de Doper deed (Joh. 3:29). Zijn werk was om de Joden tot Jezus te leiden, zoals de vriend van een bruidegom de bruid op de trouwdag naar haar man bracht.

Garderen, februari 2019

Hoofdstuk 1

Wat zegt de Bijbel over ‘belijden’?

Voor Israël is Jom Kippoer de belangrijkste dag van het hele jaar. De Hebreeuwse woorden ‘Jom Kippoer’ betekenen: Verzoendag. Wat gebeurt er op die dag? God neemt de zonde van het hele volk in één keer weg. Hoe? Door het Offer. Een speciaal punt is dat de hogepriester op deze dag in het achterste deel van de tabernakel komt, waar de ark staat. Daar, in het heilige der heiligen, sprenkelt hij op het verzoendeksel het offerbloed, om de zonden van het volk te verzoenen.

Wanneer de hogepriester weer buiten komt, gebeurt er nog iets plechtigs. Met zijn beide handen steunt de priester op de kop van een geitenbok. Terwijl hij dat doet, belijdt hij de zonde van het volk. Je leest dit allemaal in Leviticus 16.

Als ik jou vraag: ‘Hoe vergeeft God de zonde op deze verzoendag?’, dan is ‘door het Offer’ een goed antwoord. Je kunt dan denken aan het Lam van God, Jezus Christus, Die het grote Offerlam is, naar Wie deze belangrijke dag naar verwijst. Goede Vrijdag is de vervulling van deze belangrijkste dag van de oudtestamentische eredienst: op die dag nam God door de Gekruisigde alle zonden weg.

Als ik jou vraag: ‘Hoe vergeeft God de zonde op Grote Verzoendag?’, dan is ‘door belijdenis’ ook een goed antwoord. Dan kun je denken aan Leviticus 16 vers 21: ‘Aäron zal zijn beide handen op het hoofd van de levende bok leggen. En hij zal daarop al de ongerechtigheden van de Israëlieten en al hun overtredingen, naar al hun zonden, belijden. En hij zal die op het hoofd van de bok leggen.’

Belijdenis doen, daar gaan we het in dit boekje over hebben. Wat de Bijbel over belijdenis doen zegt, is het onderwerp van dit hoofdstuk. Het is goed dat je weet dat de Bijbel het woord ‘belijden’ niet alleen gebruikt om geloofsbelijdenis aan te duiden, maar ook voor belijdenis van zonden of belijdenis van de waarheid, en zelfs voor het belijden door de Heere Jezus.

Jezus doet belijdenis

Om met het laatste te beginnen: je leest over de belijdenis door Jezus. Ik noem een aantal voorbeelden:

1. Een ieder die Mij belijden zal voor de mensen, die zal Ik ook belijden voor Mijn Vader, Die in de hemelen is (Matth. 10:32).

2. Christus Jezus heeft onder Pontius Pilatus de goede belijdenis betuigd (1 Tim. 6:13).

3. Wie overwint, zal bekleed worden met witte klederen. En Ik zal zijn naam geenszins uitdoen uit het boek des levens. En Ik zal zijn naam belijden voor Mijn Vader en voor Zijn engelen (Openb. 3:5).

Ik ga hier niet verder op in, maar stel je wel de vraag: zou het volgen van Jezus ook niet inhouden om nét als Hij belijdenis te doen? Hij voor Pilatus en jij voor mensen in het leven van alledag en vooral voor Gods gemeente.

Je belijdt je zonde

Zoals ik net schreef, gaat het in de Bijbel bij het doen van belijdenis soms over het belijden van je zonden. Een paar voorbeelden zijn:

1. Toen zei Jozua tegen Achan: ‘Mijn zoon, geef toch de HEERE, de God van Israël, de eer, en doe voor Hem belijdenis en geef mij toch te kennen, wat u gedaan hebt. Verberg het voor mij niet’ (Joz. 7:19).

2. David zegt: ‘Mijn zonde maakte ik U bekend, en mijn ongerechtigheid bedekte ik niet. Ik zei: Ik zal belijdenis van mijn overtredingen doen voor de HEERE. En U vergaf de ongerechtigheid van mijn zonde’ (Ps. 32:5).

Hier zie je hoe nauw schuldbelijdenis en schuldvergiffenis aan elkaar verbonden zijn.

3. Daniël schrijft: Ik bad en beleed mijn zonde en de zonde van mijn volk Israël, en ik wierp mijn smeking neer voor het aangezicht van de HEERE, mijn God (Dan. 9:20).

4. Mensen die door Johannes gedoopt werden in de Jordaan, beleden hun zonden (Matt. 3:6).

5. Als wij onze zonden belijden, is God getrouw en rechtvaardig, dat Hij ons de zonden zal vergeven, en ons zal reinigen van alle ongerechtigheid (1 Joh. 1:9).

Wie zijn zonden niet belijdt voor God en voor zover nodig voor de mensen, doet niet oprecht geloofsbelijdenis wanneer hij voorin de kerk zijn ja-woord uitspreekt.

Misschien denk je: waarom is het nodig om belijdenis te doen? Wie belijdenis doet, laat zien dat hij spijt heeft van de zonde die hij deed. We spreken daarmee uit dat we vergeving nodig hebben. Stel dat iemand die ons beledigd heeft of ander onrecht deed, wil dat het weer goed wordt tussen hem en jou, maar hij spreekt niet uit dat het hem werkelijk spijt, dan komt dat heel onoprecht over. Zo is het ook bij God. Wie zijn zonden niet belijdt voor God en voor zover nodig voor de mensen, doet niet oprecht geloofsbelijdenis wanneer hij voorin de kerk zijn ja-woord uitspreekt.

Je belijdt Gods waarheid of Zijn Naam of Zijn Zoon

In de tweede plaats gaat het over het belijden van de waarheid of het belijden van de Naam van God, van Jezus Christus:

1. Salomo bidt bij de inwijding van de tempel: ‘Als de hemel zal gesloten zijn, dat er geen regen is, omdat zij tegen U gezondigd zullen hebben, en zij in deze plaats bidden, en Uw Naam belijden, en van hun zonden zich bekeren ...’ (2 Kron. 6:26).

2. Een ieder die Mij belijden zal voor de mensen, die zal Ik ook belijden voor Mijn Vader, Die in de hemelen is. Maar wie Mij verloochend zal hebben voor de mensen, die zal Ik ook verloochenen voor Mijn Vader, Die in de hemelen is (Matth. 10:32-33).

‘Christus belijden’ betekent: openlijk ervoor uitkomen dat je bij Hem hoort, dat je Hem vertrouwt en liefhebt, dient en gehoorzaamt. Dit kan ook plaatsvinden in het kader van vervolgingen of wanneer mensen vragen wat je gelooft en waarom. Denk aan 1 Petrus 3 vers 15: Wees altijd bereid tot verantwoording aan een ieder die u rekenschap afeist van de hoop die in u is. ‘Christus verloochenen’ is: ontkennen dat je bij Hem hoort. Wie Hem verloochent voor de mensen, van die persoon zal Christus voor Zijn Vader zeggen: ‘Ik hoor niet bij hem, hij hoort niet bij Mij.’

In de geboortegeschiedenis van de Heere Jezus lezen we over iemand van 84 jaar, die geloofsbelijdenis deed. Het gebeurde toen zij er ‘toevallig’ getuige van was dat Simeon het Kindje in zijn armen nam en God loofde:

3. En Anna, daarbij komende, heeft insgelijks de Heere beleden, en sprak over Hem tot allen die de verlossing in Jeruzalem verwachtten (Luk. 2:38).

4. Als u met uw mond de Heere Jezus zult belijden (= als u met uw mond zult belijden dat Jezus de Heere is), en met uw hart zult geloven, dat God Hem uit de doden opgewekt heeft, dan zult u zalig worden, want met het hart gelooft men ter rechtvaardigheid en met de mond belijdt men ter zaligheid (Rom. 10:9 en 10).

5. Er is geschreven: ‘Ik leef’, zegt de Heere. ‘Voor Mij zal alle knie zich buigen, en alle tong zal God belijden’ (Rom. 14:11).

Tegen de achtergrond van het Griekse denken, waarin voor vrouw en godsdienst amper of geen plaats is, valt het op dat Paulus speciale aandacht vraagt voor een vrouwengeloofsbelijdenis. Mannelijke lezers mogen het ook ter harte nemen:

6. Aan vrouwen die de godvruchtigheid belijden, betaamt (past) het zich te versieren met goede werken (1 Tim. 2:10).

7. Wie beleden zal hebben, dat Jezus de Zoon van God is, God blijft in hem, en hij in God (1 Joh. 4:15).