Ter nagedachtenis aan mijn vader

Johan Kasbergen

en

Oom Leen van Kralingen

Mannen die door hun optimisme, hun levensverhalen en door hun eenvoudig geloof, veel voor me hebben betekend.

Deze uitgave is tot stand gekomen in samenwerking met Stichting Open Doors. Kijk voor meer informatie over de stichting op www.opendoors.nl.

Lianne Biemond

Vreemde vogels – Vervolgde christenen in Colombia

© Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2020

Omslagontwerp en vormgeving: José van der Meer

Illustratie omslag: Roelof van der Schans

ISBN: 978 90 8718 3806

C-NUR: 283-010

www.debanier.nl

www.liannebiemond.nl

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inhoud

Voorwoord

 1. Van wie is die motor?

 2. Wie is die man?

 3. Verbeter de wereld, begin bij jezelf

 4. Waar word jij blij van?

 5. Goed opletten, JJ!

 6. Wat vader vertelt

 7. Zeekonkelejanus

 8. Een gruwelijke ontdekking

 9. Inpakken en wegwezen

10. Dit kan toch niet waar zijn …

11. Nooit meer …?

12. Brand!

13. Op weg naar een geheime plaats

14. Het monster

15. Dit meen je niet …

16. El Refugio

17. Amigos

18. Telefoon van papa

19. Een belangrijk voorwerp

20. Een wonderlijke Kerst

21. Naar een nieuwe plek

22. Kijk naar de vogels

Woordenlijst

Voorwoord

Zelf weten waar je heen wilt, zelf weten wat je zegt, zelf weten wat je gelooft – in ons land is dat heel gewoon. Maar in veel landen van de wereld is dat niet zo. Daar moeten mensen die in God geloven voorzichtig zijn met wat ze zeggen en wat ze doen. Anders worden ze bedreigd, gepest of ontvoerd. Colombia is zo’n land.

Colombia is een prachtig land en heel bijzonder. Het is groot (wel dertig keer groter dan Nederland) en het heeft verschillende klimaten en een heel diverse planten- en dierenwereld. Colombia ligt in het noorden van Zuid-Amerika, aan de Stille Oceaan. Kijk maar eens op de kaart voor in dit boek. In de Stille Oceaan kun je walvissen en dolfijnen spotten, zelfs tot dicht bij de kust. Net achter de kust rijst een uitloper omhoog van het Andesgebergte, met bergtoppen die hoger zijn dan 5000 meter. Op die hoogte is de temperatuur heel laag, daar vriest het altijd. Je kunt er, hoog boven de besneeuwde pieken, de Andescondor zien zweven. Deze roofvolgel wordt wel de koning van het Andesgebergte genoemd.

De twee hoogste bergtoppen van het land vind je nog verder naar het noorden, in het gebergte dat Sierra Nevada de Santa Marta heet.

Achter de Andes vind je enorme jungles en afgelegen dorpen. In die tropische regenwouden leven heel veel verschillende vogels en andere dieren. Nog steeds worden er onbekende soorten ontdekt.

Heel anders dan het tropische regenwoud is de noordkust van Colombia. Die grenst aan de Caribische Zee. Daar is het water warmer dan in de Stille Oceaan. Er zwemmen prachtig gekleurde tropische vissen en er groeien koralen. De stranden zijn mooi, de temperatuur komt er overdag haast nooit onder de dertig graden en de palmen groeien tot bijna aan het water. De mensen zijn er vriendelijk en de huizen zijn in vrolijke kleuren geverfd.

De bevolking van Colombia bestaat uit meerdere groepen, die in veel opzichten verschillen. Zo zijn er de indianenvolken die oorspronkelijk in het land woonden, zoals de Tayrona en de Muisca. Vanaf het jaar 1500 kwamen de Spanjaarden naar Colombia en later brachten zij er slaven vanuit Afrika. Het gevolg is een heel diverse bevolking.

Colombia is een bijzonder land, maar het is ook een verscheurd land. Al vanaf 1964 is er een burgeroorlog aan de gang. Tegenover de overheid ontstonden groepen van rebellen. Grootgrondbezitters voelden zich niet veilig en richtten privélegers op om hun land te verdedigen. Vanuit deze legertjes ontstonden weer andere strijdgroepen. Alsof het nog niet ingewikkeld genoeg was, bewapenden ook drugsbaronnen hun mensen op grote schaal. Veel van al deze oorlogsactiviteiten werden en worden betaald met geld, verdiend in de drugshandel.

In sommige delen van het land is de situatie zo gevaarlijk, dat buitenlandse bedrijven ervan afzien om in Colombia een bedrijf te starten en geld te investeren.

Het grootste deel van de bevolking van Colombia is rooms-katholiek, een deel protestant en een deel hangt een andere godsdienst aan. Officieel is er godsdienstvrijheid. Hoe kan het dan dat Colombia in 2020 op de Ranglijst Christenvervolging van Open Doors steeg van de 47e naar de 41e plaats (van de in totaal 50 plaatsen)? Dat blijkt uit het verhaal in dit boek. Ik hoop dat je, na het lezen ervan, begrijpt hoe moeilijk het voor sommige mensen in Colombia is om christen te zijn.

Lianne Biemond

Schuingedrukte woorden worden verklaard in de woordenlijst achter in dit boek.

1. Van wie is die motor?

Een felgekleurde tangara wipt een takje hoger in de grote avocadoboom. De boom laat zijn schaduw over de geopende ramen van de klas vallen. Het beestje is al de hele morgen druk in de weer.

Juan Julio kan het niet laten steeds naar hem te kijken. Als er tussen de blaadjes door wat zonlicht op de vogel valt, glanzen de veertjes alsof er een laagje olie overheen ligt. Zo mooi! Ooit wil hij die kleuren vangen. Hij heeft het al vaak geprobeerd, maar met potloden lukt het niet. Maar later … later als hij geld genoeg heeft om olieverf te kopen … Dan wil hij alle kleuren hebben die er bestaan en gaat hij net zolang mengen en proberen totdat de tinten precies zo mooi zijn als in het echt. En als het dan nog niet lukt? Dan koopt hij een fototoestel en gaat hij vogels vangen met zijn lens. Hij weet al een paar heel mooie plekjes waar hij zich kan verstoppen om de vogels ongestoord te bekijken. Aan de kust staat een half in elkaar gestorte hut. Als hij daar zit, komen de flamingo’s zo dichtbij dat hij het kleinste veertje kan zien. En verder landinwaarts, waar de begroeiing dichter is, weet hij …

Pats! Er kletst een boek vlak voor zijn neus op tafel. JJ schiet overeind.

‘Zo Juan Julio Linares, jij was met je gedachten niet in deze klas.’ De juf staat in het pad, twee banken voor hem, haar armen over elkaar. Ze is een van de weinigen die hem wel bij zijn volledige naam noemt. Zoals zo veel kinderen in zijn klas heeft hij een dubbele naam. Bij de meesten wordt alleen de eerste naam gebruikt. Maar omdat er al een Jean Paul en een Jean Luc in de klas zijn, werkte dat niet. Zijn vriend Victor begon Juan Julio daarom JJ te noemen. En nu noemt vrijwel iedereen hem zo.

‘Uh … nee juf.’

Gelukkig heeft hij vandaag juf Ramirez en niet de strenge meester Lopez. De schrik zakt weg uit zijn lijf.

‘Nu ben ik toch wel benieuwd waar je dan wel was.’ Ze doet een stap naar voren. ‘Je keek er heel tevreden bij.’

‘Dat was ik ook, juf.’ JJ wijst naar buiten. ‘Moet u zien, daar in de avocadoboom.’

Niet alleen de juf, maar ook alle kinderen draaien hun hoofd en kijken in de richting van zijn vinger.

‘Nee hoger, u moet hoger kijken. Ja daar, rechts van de stam, bij de bloemen.’

JJ komt half overeind in zijn bank en probeert zo goed mogelijk aan te wijzen wat hij bedoelt.

‘Ik zie kolibries’, zegt juf Ramirez.

‘Ja, ja die zijn er. Die zijn ook mooi. Maar er is ook een tangara! Die met dat knalblauwe buikje.’

‘Inderdaad, nu zie ik hem ook ja.’

‘Ik denk dat ze een plekje zoekt om te broeden’, zegt JJ.

‘Ze?’

‘Ja juf, kijk maar, het is een vrouwtje. Want mannetjes hebben …’

De juf kijkt JJ aan en legt hem met een kort gebaar het zwijgen op. ‘Die vogels zijn prachtig, Juan Julio, maar ze helpen je niet met je rekenwerk.’

Als hij hard ja knikt, valt een donkere krul voor zijn voorhoofd.

‘Wel?’ De juf trekt haar wenkbrauwen op. ‘Hoe dan?’

In de klas klinkt gegniffel.

‘Als ik een groep parkieten zie neerstrijken en ik wil weten hoeveel het er zijn, dan tel ik er eerst tien en daarna tel ik groepjes die ongeveer net zo groot zijn. Als ik dan bijvoorbeeld 26 groepjes heb geteld, dan weet ik dat het er meer dan 250 zijn!’

‘Aha.’ De juf ziet dat JJ nog wel meer te vertellen heeft, maar ze maakt hem opnieuw met een handgebaar duidelijk dat hij moet stoppen met praten. ‘Jij draait het om, Juan Julio. De vogels helpen jou niet met je rekenwerk, het rekenwerk helpt jou bij het vogels tellen!’ Ze pakt het boek dat ze op zijn tafel gooide op, draait zich om en gaat weer voor de klas staan.

‘Het is wel een mooi voorbeeld, jongens en meisjes. Sommen lijken soms saai of juist moeilijk, maar rekenen kun je op allerlei manieren gebruiken.’ Even kijkt ze streng in de richting van JJ. ‘Goed opletten dus!’

De klas wordt stil en iedereen buigt zich weer over het rekenboek.

Ook JJ kijkt waar ze gebleven zijn, vast van plan om voorlopig niet meer naar de tangara te kijken.

Op de bank achter hem klinkt een stem, zo zacht, dat alleen de kinderen dichtbij het horen kunnen.

‘Je ziet ze echt vliegen, JJ Linares!’

JJ beweegt zich niet. Hij hoeft niet om te kijken om te weten dat het Pablo is, wéér Pablo, áltijd Pablo. Pablo die het liefst hard aan een tak schudt als hij er een vogelnestje ontdekt, die met pijltjes vogels probeert te raken en die felgroene kikkers vangt om ze vervolgens op te blazen. Te vaak heeft JJ het met hem aan de stok gehad. Negeer hem, heeft vader gezegd. Alsof dat zo makkelijk is …

Hij dwingt zichzelf om niet te reageren. Opeens voelt hij hoe warm het in het lokaal is. Hoe dicht de kinderen op elkaar zitten en hoe benauwd de lucht is. Zweet prikt op zijn hoofd en onder de witte blouse van zijn schooluniform. Wat zou hij graag tussen de mangroves door naar het water banjeren! Vorige week is hij er met Victor en Valeria geweest en hebben ze er een luidruchtige papagaaienfamilie gespot.

Hij kijkt opzij, naar Victor, die aan de andere kant van het pad zit. Victor rolt met zijn ogen en vertrekt zijn gezicht in zo’n rare grijns, dat JJ moeite moet doen om een lach te onderdrukken.

De rest van de rekenles lukt het hem aardig om op te letten. Het laatste uur van de dag kost hem dat zelfs geen enkele moeite. Juf Ramirez laat een wereldkaart zien. JJ weet dat ze dit uur biologie zullen krijgen, zijn lievelingsvak, en hij is heel benieuwd waarover ze zal gaan vertellen. Zo’n kaart lijkt hem namelijk beter bij een aardrijkskundeles passen. ‘Waar denken jullie aan als ik zeg: oceaan?’ begint de juf.

Vingers gaan omhoog.

‘Bultruggen’, zegt Valeria meteen.

JJ glimlacht. Valeria is net zo gek op vissen als hij op vogels. Als ze maar even de kans krijgt, gaat ze met Victor en hem snorkelen.

‘Koraaleilanden’, zegt een ander.

‘Tonijnen’, zegt Ronaldo.

Ook JJ steekt zijn vinger op.

‘Vliegende vissen’, klinkt het heel zachtjes achter zijn rug. Een blos vliegt naar JJ’s wangen. Dat snertjoch! Langzaam zakt zijn vinger naar beneden.

Juf Ramirez kijkt naar de andere kant van de klas en geeft nog een paar kinderen een beurt. Ze luistert en ze knikt. ‘Jullie hebben allemaal gelijk. Toch wil ik het nu over iets anders hebben. Iets veel minder moois dan wat jullie noemen en iets waarover ik liever geen les zou geven.’

Alle vingers gaan nu naar beneden en het wordt stil.

JJ steunt zijn hoofd met zijn handen en luistert hoe juf vertelt over de golfstromen en over de enorme hoeveelheden plastic die ophopen tot eilanden in de oceanen. Sommige zijn zo groot als Colombia! Dit is allemaal plasticafval dat door mensen werd weggegooid. Met het water wordt het meegesleurd vanuit riolen, vanuit beken en rivieren, om uiteindelijk in de zee terecht te komen.

Nu schiet de vinger van JJ weer omhoog.

Juf Ramirez knikt in zijn richting.

‘Hierover heeft mijn vader pas geschreven. Het plastic geeft ook problemen in de havens, het blijft achter de wortels van de mangroves hangen en de dieren raken erin verstrikt of ze eten het op.’

‘Klopt, Juan Julio, over dat laatste wil ik het nog hebben. Als het plastic lang in het water ligt, breekt het af tot minuscuul kleine deeltjes. Zo ontstaan microplastics. Deze kleine deeltjes worden door vissen en andere zeedieren aangezien voor voedsel en opgegeten. Zo komen ze in de voedselketen terecht en uiteindelijk eten ook wij ze.’

JJ zit op het puntje van zijn stoel en denkt zelfs niet meer aan de tangara.

Als de bel gaat en iedereen zijn spullen pakt, houdt juf Ramirez de klas nog even tegen.

‘Morgen en overmorgen hebben jullie meester Lopez. Vergeten jullie niet je opstel in te leveren?’

JJ loopt een paar meter achter Victor en Valeria. Ze wonen bij hem in de straat en ze zijn broer en zus. Niet alleen dat, ze zijn ook tweelingen. Als je Valeria ziet, zie je Victor, en als je hen samen ziet, zijn ze meestal aan het kibbelen. Ook nu foetert Victor op zijn zus.

‘Je had die bal best kunnen houden!’

‘Ik heb er toevallig drie wél tegengehouden!’ sputtert Valeria tegen, ‘en jij hebt niet één keer gescoord!’

JJ grinnikt. Altijd zijn ze samen en toch vliegen ze elkaar om de zoveel tijd in de haren. Maar hij is er handig in geworden om hen uit elkaar te halen.

‘Hé, hebben jullie je opstel al af?’

Tegelijkertijd houden Victor en Valeria in en draaien ze zich om.

‘Bijna’, zegt Victor.

‘Ik ook’, zegt Valeria. ‘En jij?’

‘O, ik ben er wel aan begonnen, maar …’

Met z’n drieën lopen ze verder. De weg klimt nu iets. Hier staan de in vrolijke kleuren geschilderde huizen verder bij elkaar vandaan. Aan de kant van de weg ritselt een grote hagedis weg tussen stenen en droog blad.

‘Maar?’ wil Victor weten. ‘Lukt het niet? Jij bent juist zo goed in verhalen vertellen en je vader heeft nog wel van schrijven zijn beroep gemaakt.’

JJ haalt zijn schouders op. ‘Ik vind het maar lastig. Eigenlijk zou ik over beide onderwerpen wel een opstel willen maken.’ ‘Haha’, Victor geeft Valeria een por, ‘daar hebben wij geen last van.’

‘Nee’, grijnst Valeria, ‘we willen niet het risico lopen dat we ongeveer hetzelfde verhaal maken. We hebben dus geloot wie Waar word je blij van? mocht hebben. Dat was Vic. Ik ben dus begonnen met Waar word je níét blij van?’

‘Handig’, vindt JJ.

Ze zijn nu bijna bij het huis van Victor en Valeria. ‘Dan hoor ik morgenochtend wel waar jullie blij of niet blij van worden. Ik haal jullie op, oké?’

‘Is goed!’ klinkt het in tweevoud.

Victor duwt het knalgroene hekje bij hun huis open en langs de bloeiende cactussen lopen ze naar de veranda.

‘Tot morgen!’

Met zijn gedachten bij het opstel loopt JJ verder de stijgende weg op. Een verhaal schrijven moet hem wel lukken. Hij wil tenslotte, net als vader, journalist worden. Opeens weet hij waarover hij wil gaan schrijven en hij gaat er thuis meteen aan beginnen!

Ineens staat hij stil. Voor hun frisgeel geverfde huis staat een motor. Even gaat zijn hart sneller kloppen. Papa? Hij is eraan gewend dat vader soms weken achter elkaar weg is, om dan onverwacht weer op te duiken. Na een paar dagen kan hij dan van het ene op het andere moment weer vertrekken. Soms gaat hij zelfs naar het buitenland, maar de laatste tijd werkt hij aan de westkust van Colombia, in de havenstad Buenaventura.

Het laatste stukje naar huis rent JJ. Maar dan ziet hij dat de motor veel zwaarder is dan die van vader. Het stuur is hoger en vanaf de benzinetank staart een akelige adelaarskop die erop geschilderd is hem met priemende ogen aan.

2. Wie is die man?

De rode voordeur staat, zoals altijd overdag, open. Binnen klinkt de zachte stem van zijn moeder. Een zware mannenstem reageert op haar. Het is een stem die JJ niet kent en het klinkt alsof het geen gezellig gesprek is.

Net voor de deur houdt hij zijn pas in en wacht op de kleine betonnen veranda. Zal hij naar binnen gaan?

‘We hebben al een paar dagen niets van mijn man gehoord’, hoort hij moeder zeggen.

Dat is waar. De internetverbinding was slecht, daarom is moeder met haar mobiel naar het centrum van de stad gegaan, in de hoop daar wel verbinding te kunnen krijgen. Of ze dat vandaag ook gedaan heeft, weet hij natuurlijk niet. Wat hij wel weet, is dat er gisteren en eergisteren geen bericht van vader was. Zelfs geen appje.

‘Nee, Nercy Linares!’ klinkt de donkere stem. ‘Zelfs als het waar is wat je zegt, dan ben jij wel de eerste persoon met wie hij contact opneemt als hij weer boven water komt.’

Even is het stil, dan klinkt de stem zachter en dreigend langzaam, met nadruk op elk woord. ‘Ik – wil – contact – met – Mario – Linares! En lukt dat niet, dan moet het via jou … Of via dat lieve kereltje op je schoot.’

JJ verstijft. Wat is dit?! Wíe is dit?

In de stilte die volgt hoort hij het kleine stemmetje van Samuel.

‘Mama? Man boos?’

JJ kijkt om zich heen, alsof het antwoord op zijn vragen op straat te vinden is. Maar de weg is stoffig en hobbelig als altijd, wel met prachtig bloeiende canna’s aan de kant. Het oranje spat ervan af. Aan de ene kant van hun huis staat het huis van Victor en Valeria, en aan de andere kant, hogerop, dat van buurman Leonardo . Aan de overkant struikgewas en metershoge cactussen.

‘Mama?’ klinkt weer het stemmetje van zijn kleine broertje. Met een ruk draait JJ zich om en gooit zijn tas op een van de rotanstoelen op de veranda. Hij haalt diep adem en loopt dan door het halletje de kamer in.

Moeder zit aan de tafel. Ze draagt het schort dat ze altijd aanheeft als ze verft, en ze heeft Samuel op haar schoot. Hij past bijna niet meer voor haar dikke buik, ze houdt hem stevig onder zijn armpjes vast. Dit is dus geen bezoeker die moeder verwacht heeft. Ze doet altijd meteen haar schort af als er iemand komt. Dan wast ze de verf van haar handen en zorgt dat ze er netjes uitziet.

Haar bruine ogen flitsen van JJ naar de man en weer terug. Ze kijkt JJ aan alsof ze hem iets duidelijk wil maken, maar hij heeft geen idee wat.

De man die voor haar staat, draait zich om. Hij heeft een glimmend glad hoofd en diepdonkere ogen onder een laag voorhoofd. Het shirt dat hij draagt, spant over zijn brede borstkas en heeft een print met een grijnzende doodskop.

Onder zijn getatoeëerde arm heeft hij een zwarte helm geklemd.

Deze man heeft hij nog nooit eerder gezien en hij voelt meteen dat het niet iemand is aan wie hij zich netjes hoeft voor te stellen.

‘Kijk, kijk’, zegt de man, ‘daar hebben we vast de oudste zoon van Mario Linares.’

De manier waarop hij het zegt doet een rilling langs JJ’s rug lopen.

Moeder laat Samuel van haar schoot glijden, maar het kleine ventje houdt haar schort stevig vast. ‘Sammy eten, mama!’ zegt hij zacht.

‘Ga maar even met JJ naar buurman Leonardo’, zegt ze terwijl ze JJ strak aankijkt. ‘Daar krijgen jullie vast wel een banaan.’

De man kijkt zwijgend de kleine kamer rond. Zijn blik valt op de eenvoudige boekenkast naast de slaapkamerdeur. Met een paar grote stappen is hij bij de kast, hij laat zijn ogen over de ruggen van de boeken glijden en trekt dan de bijna stukgelezen Bijbel eruit en steekt hem dreigend in de lucht.

Snel pakt JJ Samuels handje en trekt hem mee naar de hal. Achter zich hoort hij de man weer tegen moeder praten.

‘Dit maakt veel duidelijk. Dus dáárom schrijft jouw vent zulke schijnheilige verhalen! Hij is een christelijke wereldverbeteraar …’

JJ knijpt zijn handen tot vuisten.