Overvloedige genade

Ds. L. Terlouw

Overvloedige genade – Tien preken

© Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2022

Omslagontwerp en vormgeving: Rob Scheurwater

ISBN 978 94 0290 8275

c-NUR 700-016

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inhoud

Verantwoording

Ten geleide

1. Dankdag in stilte

Dankdagpreek, gericht aan de kinderen, over Psalm 65:2

2. De voorbede van Amos

Preek over Amos 7:2,3

3. Gods zorg voor een weduwe

Preek over 2 Koningen 4:1-7

4. De roep om verlossing

Biddagpreek over Jesaja 63:17

5. Gebed om Gods leiding

Voorbereidingspreek voor het Heilig Avondmaal over Psalm 61

6. Vier wegen naar Bethlehem

Kerstpreek over Lukas 2:1-7

7. Christus’ laatste reis

Lijdenspreek over Lukas 9:51

8. Thomas’ weg ten opzichte van de Opgestane

Paaspreek over Johannes 20:24-26

9. Het mosterdzaad

Preek over Mattheüs 13:31-32

10. Het feest van de vervulling

Pinksterpreek over Handelingen 2:1-4a

Verantwoording

Gedenkt uw voorgangers, die u het Woord Gods gesproken hebben; en volgt hun geloof na, aanschouwende de uitkomst van hun wandel. (Hebr. 13:7)

Na het plotselinge overlijden van ds. L. Terlouw, onze geliefde broeder, herder en leraar van de gereformeerde gemeente te Utrecht, was het een verlangen van kerkenraad en gemeenteleden om een prekenboek van hem uit te geven. Bij zijn pastorale betrokkenheid was het vooral zijn prediking die hem een plaats gaf in de harten van jongeren en ouderen. In de korte tijd dat hij de gemeente dienen mocht, was er een hartelijke band gegroeid. We mogen geloven dat zijn bediening in Utrecht niet ongezegend is gebleven.

Het stemt ons tot blijdschap dat deze prekenbundel nu gereed is gekomen. Het is een blijvende herinnering aan het dienstwerk van een dienaar van het Goddelijke Woord. Hij had geringe gedachten van zichzelf, maar mocht rijk en goed van de Heere spreken.

Dat deze preken niet alleen een blijvende herinnering mogen zijn aan ds. Terlouw, maar dat het lezen ervan tot eeuwige zegen mag zijn.

Gedenke de Heere mevrouw N. Terlouw-van der Wind en de kinderen in het gemis van hun geliefde man en vader.

Hier past ook een woord van dank aan degenen die zich hebben ingezet om dit prekenboek te laten verschijnen. Daarbij noemen we met name mevrouw J. Schimmel-Boonzaaijer en ouderling H.J. Nijsink. Een woord van dank ook aan de uitgever voor de keurige verzorging van deze uitgave.

Namens kerkenraad en gemeente,

Ds. W. Harinck

Ten geleide

Het is me een voorrecht om op verzoek van de uitgever deze prekenbundel van mijn trouwe vriend en broeder ds. L. Terlouw in te leiden. De preken hebben mijn aanbeveling niet nodig. We horen hem (s)preken zoals hij was. Hij was ernstig, eenvoudig, direct en oprecht. Totdat hij op 21 april 2017 zo aangrijpend plotseling gestorven is. De slag voelen we nog! En zeker zijn vrouw en zijn beide zoons, Samuel en Samir.

Wat was het wat me zo aan hem verbond, terwijl onze karakters en levensgang zo totaal verschillend waren? Het woord ‘trouw’ kenmerkte zijnerzijds onze broederband. Trouw aan het Woord, trouw aan de gereformeerde belijdenis, trouw aan zijn roeping, trouw aan de gemeentekring, trouw in zijn ambtelijke en broederlijke contacten. Vandaar dus mijn trouwe vriend!

Aan het begin van mijn ambtsperiode in Ridderkerk, van 1992 tot 2003, werd verpleeghuis Salem geopend. Daar werd een pastoraal medewerker gevraagd. Voor de identiteit best wezenlijk wie dat zou worden. Door zijn benoeming in deze functie in 1995 verscheen broeder Bert Terlouw in mijn leven. Daarvoor was hij me totaal onbekend. Wonderlijk snel werd hij ouderling en zelfs voorzitter van de kerkenraad. Hij kreeg vertrouwen. Pas langzamerhand werd me duidelijk dat deze hts’er civiele techniek en directeur gemeentewerken in Scherpenzeel in stilte zijn doctoraal theologie in Groningen (bijna) had voltooid. Deze bescheidenheid en opofferingsgezindheid kenmerkten hem.

Wel was direct merkbaar dat er een vuur in zijn hart brandde voor zijn naaste in zielennood, voor de mens in een uiterst kwetsbare fase van het leven. Het gebeurde wel dat een derde deel van de bewoners van Salem in één jaar stierf. Hij werkte daar dus te midden van de dood! Hij bevond zich als in een sterfhuis. Dát stempelde zijn ernst, die ook in zijn preken duidelijk doorklinkt. Verder was de communicatie zo heel beperkt. De boodschap kon niet eenvoudig genoeg zijn. Daarvoor was ook nodig zijn directheid, zijn spreken in korte zinnen. De kern van de heilsboodschap mocht niet voor tweeërlei uitleg vatbaar zijn.

Zijn ervaringen in het verpleeghuis hebben hem ook als predikant tussen 2004 en 2017 gestempeld. Dit horen we terug in zijn preken. Het pastorale vuur bleef branden in zijn hart, tot het laatste toe. Maar ook zijn diepe overtuiging dat de regenboog rondom de troon is, zoals de Heere hem bemoedigd had uit Openbaring 4. Wat er ook gebeurt, deze troon staat vast en zal niet wankelen. Deze troon is niet leeg, want het Lam is in de troon. Het Lam is nu het Voorwerp van zijn eeuwige aanbidding. Het Lam is ook nu alleen onze hoop.

Met de bede dat deze preken mogen dienen tot verheerlijking van het Lam, worden ze u aangereikt.

Nieuw-Beijerland, mei 2022ds. G.J. van Aalst

1. Dankdag in stilte

Dankdagpreek, gericht aan de kinderen, over Psalm 65:2

Zingen: Psalm 100:1 en 2

Schriftlezing: Psalm 65

Zingen: Psalm 65:1, 2 en 6

Zingen: Psalm 98:3

Zingen: Psalm 68:10

De tekstwoorden voor deze dankdag, gemeente, vindt u in Psalm 65 vers 2, het eerste gedeelte. Daar lezen we in de Bijbel: ‘De lofzang is in stilheid tot U, o God, in Sion.’

Met Gods hulp willen we stilstaan bij: ‘Dankdag in stilte’. Drie gedachten:

1. Vanwege de Gever;

2. Vanwege de gave;

3. Vanwege vergeving.

Dankdag in stilte: ‘De lofzang is in stilheid, in stilte, tot U.’ Waarom die dankdag?

Vanwege de Gever: ‘tot U, o God’.

Vanwege de gave: daar hebben we van gezongen, uit Psalm 65 het zesde vers, dat het iedere keer dag wordt, en dat er koren groeit op het land, zoals dat ook in deze psalm staat.

En vanwege vergeving, als er in deze psalm staat: ‘Ongerechtige dingen hadden de overhand over mij, maar onze overtredingen, die verzoent Gij.’

Het heeft allemaal invloed op de lofzang die we in stilheid zingen. Let maar op, dan zul je horen wat het verschil uitmaakt.

1. Dankdag in stilte vanwege de Gever

Stil zijn! Niets zeggen! Vind jij dat moeilijk? Om stil te zijn? Ja, stil zijn is eigenlijk heel moeilijk. Wij vinden het niet fijn om een hele tijd onze mond te moeten houden. Jij doet het misschien thuis ook weleens, met je broertje, je zusje: We gaan proberen wie het langste niks zegt! Dat is even moeilijk! Het langste niks zeggen, je denkt: Ik win het! Maar het wordt steeds moeilijker om niks te zeggen. En uiteindelijk zeg je: ‘Nou, ik stop ermee’, want je wilt gewoon wat gaan zeggen. Stil zijn is vreselijk moeilijk!

Stil is het altijd in de kerk. In de kerk, Gods huis. Terwijl buiten in de stad rondom de kerk alles in beweging is. Alles raast, alles gaat voort. En wij? Ja, wij zijn allemaal wel stil in de kerk. We zitten stil, en dat is ook al zo moeilijk, om stil te zitten in de kerk. Maar vanbinnen? Is het vanbinnen bij jou ook stil? Dan bedoel ik: Wat gaat er in je hoofd om? Waar denk je allemaal aan in de kerk? Ja, dan is het buiten heel druk, maar wat kan het in je hoofd ook druk zijn. Je denkt aan van alles en nog wat. Je kunt niet luisteren. Je hoofd zit zo vol! En toch, probeer nu eens even te luisteren.

Stil zijn. Dat vind je op nog meer plaatsen dat het stil is. Noem jij eens wat op. Wanneer is het nu stil bij jullie in huis? ’s Nachts hè? Als je wakker wordt, dan hoor je niets. Alleen dat kleine lampje brandt, en daardoor kun je zien dat je in je bed ligt en je kunt je kamer zien, alles is net als overdag, maar wat is het stil ’s nachts in huis! Hoor je wat? Als je wat hoort, dan schrik je. ’s Nachts is het stil. Waar is het nog meer stil? Weet je nog, toen je bij je opa, oma op bezoek ging? Toen ze zo ziek waren? Toen je die kamer binnenkwam waar opa’s bed stond? Wat was het stil, al die mensen rond het bed van opa waren zo stil. Ja, stil is het in een kamer waar iemand heel erg ziek is. En als er iemand overleden is, dan is het ook heel erg stil.

Het kan ook nog op een heel andere manier stil zijn. Weet je nog toen je jarig was, toen je dat pak kreeg? Dat grote pak waar je cadeau in zat dat je kreeg van je vader en moeder? Je rukte het papier eraf en toen zag je wat het was. Is dat voor mij? Dat had je niet gedacht dat je dat zou krijgen! Daar ben je gewoon even stil van. Stil van verwondering noemen we dat. Voordat je het verder uitpakt, vlieg je naar je vader en moeder toe. Je zegt niks en je vliegt ze om de hals. Omdat je zo verbaasd, zo verwonderd bent dat je dat cadeau krijgt.

In Psalm 65, in de tekst die we overdenken, lezen we over stilheid. Dan is het ook stil in het leven van de dichter. Stil van verwondering is de dichter. Een verwondering die veel groter is dan wanneer je het grootste cadeau zou krijgen. Een verwondering die David, de dichter van de psalm, doet zwijgen, omdat hij op de Heere mag zien. En vanbinnen? Alle andere gedachten stoppen. Er is een rust, een vrede in zijn hart. Stil is David, omdat hij Gods hand mag zien in zijn leven. Dan houdt David maar één ding over: de Heere alleen.

Heb jij dat weleens gehad? Ja, jij bent heel stil als de juf een spannend verhaal vertelt op school. De ene meester of juf kan dat beter dan de andere, dat weet ik ook wel. Maar een van de jufs of meesters op school kan vast heel mooi vertellen. Misschien kunnen ze het allemaal wel heel mooi. Maar dan zijn alle kinderen bij elkaar, en als die juf, die meester gaat vertellen, dan is het zo stil. Die kan zo spannend vertellen, prachtig. Dat kun je thuis helemaal navertellen. Maar ben je ook weleens stil geweest onder het verhaal omdat het over de Héére ging? De Heere, Die naar kinderen wil omzien? Die voor kinderen wil zorgen? Voor jou wil zorgen?

David is stil en hij zingt in stilte zijn lofzang. Dat stil zijn krijgt heel veel nadruk. Er staat letterlijk: ‘Tot U, stil, een lofzang, o God.’ Dus David zingt zijn lofzang in stilte voor de Heere. En David noemt de Heere in deze psalm, in deze tekst: ‘God’. Maakt dat uit, of je over ‘Heere’ spreekt of over ‘God’? Nee, het mag alle twee. Maar David doet dat hier met een bedoeling dat hij over ‘God’ spreekt. Hij spreekt niet over ‘Heere’, maar hij spreekt over ‘God’. Hij spreekt over God, over Wie je op de eerste bladzijde van de Bijbel leest. Wat staat er op de eerste bladzijde van de Bijbel? Ja, dat God de Schepper is van de hemel en de aarde. Daar wordt steeds die Naam van God genoemd. Als David de Naam van God noemt, dan zegt hij: Ik spreek over die Heere, Die de hemel en de aarde gemaakt heeft. Die God, Die alle goden te boven gaat. Die God, Die machtiger is dan alle mensen. Die God, Die nadat de mens gevallen is, nog met die mens te maken wil hebben, nog met die mens van doen wil hebben. Tot die God spreekt David. En van die God zingt hij.

De omstandigheden waarin David zich bevindt als hij deze lofzang zingt, zijn niet precies bekend. Er zijn verklaarders die denken dat er een aantal jaar honger is geweest in de periode dat David regeerde. Dat er zonden van het volk waren die maakten dat het volk gestraft werd met honger, dat er niets groeide op het land. En als er geen koren groeit op het land, dan ligt er bij de bakker geen brood en dan krijg je honger, omdat er niets in je buik komt. Dat gaat op den duur heel erg zeer doen. Zo was het geweest in de tijd ervoor: drie jaar hongersnood. Als David dan de zonde ziet, dan mag hij des te meer in verwondering naar God opzien, dat Hij met zondige mensen te maken wil hebben.

Hoe is het in jouw leven? Jij doet nooit iets verkeerds zeker, hè? ‘Maar’, zeg je, ‘natuurlijk wel, iedereen doet toch weleens wat verkeerd?’ Die verkeerde dingen zijn zonden, daar zijn je vader en moeder verdrietig over. Maar ook de Heere doe je daar verdriet mee. God, de Schepper. God, Die alles onderhoudt, doe je daar verdriet mee. Dat is erg. Dat God dan toch nog naar die mensen, zondige ouders, zondige ouderen, zondige kinderen wil omzien. Dat merkt David op. Dat er voor een zondaar nog een plaats is bij God. In de kerk! In de tijd van David was dat de tabernakel. Dat er een kerk is, een tabernakel is, waar God spreekt! Dat de Heere in Sion, in Jeruzalem, in de tabernakel woont en van boven de ark, van boven het verzoendeksel wil spreken! Dat Hij daar spreekt vanwege het bloed der verzoening. Vanwege het Lam Dat komen zal. Daarom heeft de Heere Sion, Jeruzalem, uitgekozen, heeft Hij daar een tempel laten bouwen, stond de ark er in Davids tijd. Hij woonde in het midden van het volk. Maar als er dan hongersnood komt, is God er dan eigenlijk nog wel? Zal God ooit nog terugkomen? David mag zien: God is teruggekomen. God werkt, God is gebleven.

Maar God is heilig en daar sprak de tabernakel ook van. En ik ben onheilig. Een zondaar. Dat maakte David ook stil voor God. Dat heb jij toch ook weleens? Als je iets gedaan hebt wat niet mag, en je moet bij je moeder komen, dan kun je een grote mond geven en je broer, je zus de schuld geven. Maar als je voelt: Ik kom er niet onderuit, en je staat bij je moeder, dan wordt het stil. Wat zal moeder zeggen? Zo kan het stil worden in de kerk. Als je ziet: Ik heb verkeerde dingen tegen Gód gedaan. Wat zal God met mij moeten doen? Vreselijk, ik heb straf verdiend bij God. Eeuwige straf. En wat een wonder dat God tegen zulke zondaren spreekt van een weg, van een middel tot vergeving van zonden, in het werk van de Heere Jezus Christus. Dan wordt het nog weer anders stil.

David, een plaats, nog steeds een plaats bij God. Als David bij die plaats komt waar God woont, in de tabernakel, en hij mag daar een plaats krijgen, en God straft hem niet, dan zingt hij in het derde vers: ‘Tot U zal alle vlees komen.’ Als er voor mij een plaats bij God is, dan kunnen er uit de Joden mensen komen, dan kunnen er uit de heidenen mensen komen, er kunnen overal op de aarde vandaan mensen komen, door alle tijden heen, en een plaats krijgen bij God.

Dat wist David ook. Want wie was de overgrootmoeder van David? Weet jij dat? ‘Nee’, zeg je, ‘dat heb ik nooit uitgezocht.’ Zal ik de naam noemen van de overgrootmoeder van David? Ruth heette die. Weet je het nu weer? Ruth, dat was de overgrootmoeder van David. Was Ruth van het Joodse volk? Nee! Ruth kwam vanuit de heidenen. Zij was een Moabitische. En die mochten niet bij de Heere in Zijn huis komen. Dat was alleen voor de Joden! De Moabieten hadden zo erg gezondigd tegen de Heere, tegen het volk van Israël in de woestijn, dat ze tot het tiende geslacht niet bij de Heere mochten komen. Dus Ruth heeft geen plaats bij de Heere. Vraag het eens aan David: ‘Hoe zat dat nu met je overgrootmoeder?’ Dan zal David zeggen: ‘Ja, ook Ruth! Ruth, die mocht bij God wonen. Die kreeg een plaats bij God!’ Zo groot is Gods genade, voor Jood en heiden. Hoor je dat? Om stil van te worden! Wat die God doet! Wie die God is!

Dat over de Gever. Nu, dat kun je wel onthouden, hè: de Gever is God! Gaan we naar de tweede gedachte.

2. Dankdag in stilte vanwege de gave

Daar, in de tempel, in het heiligdom te Sion, in de kerk hier, vandaag, kan God een licht laten vallen over alle dingen die Hij geeft. Als we psalmen zingen, als het orgel speelt, als we naar de preek luisteren. Ruth kwam met Naomi mee naar Bethlehem. Naomi was een weduwe en ze was arm, ze had niets. Ruth was ook een weduwe, had ook niets. Hoe moesten ze nu aan brood komen? Ruth moest naar een akker gaan en kijken of daar wat koren op de grond bleef liggen. Toen kwam ze op een akker en die boer van die akker, Boaz, die zorgde zo goed voor Ruth! En er viel zo veel koren op de grond! Toen zag Ruth: Wat is Boaz goed …? Nee, toen zag Ruth: Wat is Gód goed voor mij! Ze had van Naomi over die God had gehoord, Die ook voor de weduwen en de wezen wil en kan zorgen. Dat zag ze nu.

In deze tekst, wat een verwondering over die God van Israël, wat een stille verwondering in het leven van David. Wat zou het ons een stille verwondering moeten geven op deze dankdag voor gewas en arbeid, als we alles zien wat we ontvangen hebben. Onverdíénd ontvangen hebben. Wat zouden we God de lofzang toe moeten brengen. Dat is een psalm vol lof, vol eer over wat God doet, over wat God gedaan heeft. Welke versjes zingen we vooral op de aarde? Zingen mensen altijd over de Heere en over hoe goed de Heere is? Nee! Er is een koning, daar lezen we van in het Oude Testament, Nebukadnezar heet hij. Die loopt op het dak van zijn paleis en die kijkt over Babel uit en die zegt: ‘Is dit niet het grote Babel dat ik gebouwd heb?’ Die zingt de lofzang op zichzelf!

Dat doe ik als dominee ook wel. Dan zeg ik: ‘Ik heb zo veel gepreekt, en ik heb zo veel bezoeken gebracht, en mijn gemeente, mijn kerkenraad, mijn kerk …!’ Dan gaat het allemaal over ‘ik’ en ‘mijn’. Heb jij dat ook? Ja, vast wel, hè? ‘En nu wil ik wat vertellen! Jullie moeten je mond houden, ik ga nu wat vertellen.’ Dan zeg je: ‘Ik, ik, ik.’ De lofzang op jezelf, op je eigen ik. Dat hoor je je vader en moeder vast ook weleens doen. Want dat doen alle mensen buiten het paradijs. Door de zonde doen we niets anders dan de lofzang op ons eigen ik zingen. Maar de Heere maakt dat anders in Davids leven. Hij kan en wil dat anders maken in ons leven. Van geslacht tot geslacht, wereldwijd. Wee ons, als we God niet alle lof en eer toebrengen, want dat vertoornt God. Hij zegt: ‘Mij komt toe alle eer en lof, want Ik schenk álles op de aarde.’ Daarom zouden we tot eer en lof van God moeten leven hier op aarde.

Als David na die droogte zijn ogen opheft, er valt weer regen op zijn tijd en hij ziet de zon opgaan. De uitgang van de morgen die juicht, hebben we gezongen, en we hebben ook gezongen van de uitgang van de avond dat die juicht. Dan ziet David, als de zon opgaat, dat God dat doet. En als de zon ondergaat, zegt hij: ‘Dat doet de Heere weer. Wat zou ik Hem moeten eren. Vanmorgen leefde ik nog en vanavond leef ik nog, en als ’s avonds de zon ondergaat en ’s morgens gaat hij weer op, dan heeft de Heere me vannacht gespaard.’

Heb jij een keer je knieën gebogen van ’t jaar? ’s Avonds, voordat je ging slapen? Dat je anders bad dan anders, dat je anders dankte dan anders? Omdat op weg naar school, die auto hè, hard remmen, toeteren, het ging net goed. Die meneer was heel boos op jou. ‘Kijk dan toch uit!’ Maar er was niets gebeurd. Wat een wonder dat je niet in het ziekenhuis ligt, dat je niet bent omgekomen, zoals andere kinderen. Dat het morgen is geworden en dat het ook weer avond werd. ‘Heere, wat hebt U me bewaard en gespaard.’ Misschien was je moeder er wel bij. En toen je moeder ’s avonds met jullie ging eten en bidden, zei ze: ‘Heere, we mogen U danken dat we zo gespaard zijn op weg naar school, want we hadden bijna een ongeluk.’ Toen je je ogen opendeed, zag je tranen in de ogen van je moeder. Van verwondering, dat je gespaard bent op de weg, dat dat ongeluk niet gebeurde. Zo zingt David in stilte zijn lofzang tot God. Hij ziet dat de zon op- en ondergaat over boze en goede mensen. Onbegrijpelijk dat God dat doet.

Als hij dan in het voorjaar over het land kijkt, dan ziet David het weer groen worden. De halmen komen uit de grond, en de aren vullen zich met korrels. Zo’n korenaar, heb je die weleens bekeken, heb je die weleens uit de grond getrokken? Toen je op vakantie was misschien. Heb je erbij stilgestaan wat dat betekent dat die aar eraan zit, dat die halm gegroeid is? Dat betekent dat de akker geploegd is. Dat de boer dat kon doen, dat hij kracht kreeg om het te doen. Dat de boer de akker gezaaid heeft, dat er zaad was om te zaaien, dat heeft God gegeven. Toen lag die akker daar helemaal zwart. Je zag helemaal niets. Dan moet de regen komen en de zon moet schijnen. Wie doet dat eigenlijk, regen geven op z’n tijd, de zon op z’n tijd? Dat doet de Heere! De Heere zorgt voor de droogte en de regen op zijn tijd. Dat zegt die halm die jij uit de grond getrokken hebt!

Dan nog iets: Moet je eens naar de wortels van die halm kijken. Nou, je weet wel hoe wortels eruitzien, hè, een beetje bruin, een beetje wit, en dan zit er ergens een klein vliesje aan. Dat is van die korrel overgebleven, van dat zaad dat de boer gezaaid heeft. Het is gestorven in de grond, en toch zijn er wortels uit gekomen en die halm is eruit gekomen. Als je dan die aar pakt en je wrijft hem, je ziet de korrels, je telt ze, veertig, vijftig, zestig, zeventig, tachtig korrels! Eén korrel in de grond en een halm en een aar met wel zestig, zeventig, ja, wel honderd korrels. Wie kan nu van één zaadkorrel honderd korrels maken? Ga maar naar de universiteit en ga het maar vragen aan de knapste professor. Zeg: ‘Hier heb ik één korrel, u bent zo knap, nu moet u er honderd van maken.’ Hij zal zeggen: ‘Dat kan ik helemaal niet!’ Wie moet het dan doen? Dat doet de Heere! De Heere alleen!

De Heere kroont de jaargetijden, zingt de psalmdichter, en Hij zet als het ware Zijn voetstappen op het land, en het druipt van vet, van overvloed. Van ongekende overvloed. Zoals David die ziet. Zoals Ruth die ontvangt, op de akker van Boaz. Zoals wij die ontvangen, iedere dag weer. Wat zouden we een lofzang moeten zingen op deze dankdag. Wat zouden we elke dag een lofzang moeten zingen. Ja, wat zou ons hele leven tot eer en lof van de Heere moeten zijn.

Hoe is het in ons leven? Iedere dag dankdag? Wat zijn we vaak weinig dankbaar tegen de Heere en voor Zijn goede gaven. U zegt: ‘Ja, als de hongersnood voorbij is, als alles weer groeit, dan gaat het wel om dankdag te houden. Als er eten genoeg is, dan kan ik ook wel zingen, maar mijn omstandigheden zijn zo moeilijk. Het gaat helemaal niet goed op m’n werk, met m’n bedrijf gaat het niet goed, we kunnen amper brood kopen en als m’n kinderen iets vragen moet ik zeggen: “Daar hebben we geen geld voor, wij kunnen dat echt niet kopen.”’ Als er ziekte was en je kon je werk niet doen door je ziekte, of een geliefde is overleden … nee, dankdag, dat gaat echt niet. Voor mij niet.

Is dat echt zo? Dat als alles tegenzit, je alleen bent en alleen blijft, dat je dan geen dankdag kunt houden?

Hoe heette die vrouw die met Ruth meekwam, terug uit Moab? Naomi, hè, en die kwam in Bethlehem. Nee, ze kon geen dankdag houden. Ja, de akkers stonden wel vol rond Bethlehem, dat staat in hoofdstuk 1. God had Zijn volk wel bezocht, hun gevende brood, maar dat zag ze helemaal niet. Ze zegt: ‘Noem me maar Mara, zing als je mij ziet maar een klaagzang. Mara, Mara, de Almachtige heeft mij bitterheid aangedaan. Dat is mijn leven. Nooit meer biddag, nooit meer dankdag. Bitterheid, zo wil ik genoemd worden.’ Maar toen Ruth terugkwam met dat koren van de akker van Boaz, toen veranderde het in het leven van Naomi. Nee, toen had ze haar man niet terug, en haar twee kinderen niet terug. Maar toen zag ze in die bitterheid, in die moeite: De Heere is toch goed voor mij.

We gaan samen zingen. Dat doen we uit Psalm 98:3, daarin gaat het over de lofzang op Gods gaven: ‘Doe bij uw harp de psalmen horen; uw juichstem geev’ de Heere dank.’

3. Dankdag in stilte vanwege vergeving

Kunnen de kinderen bij jou in de klas allemaal even mooi zingen? ‘Nee’, zeg je, ‘er is een jongen die kan helemaal geen wijs houden. Als die “Opent uwe mond” gaat zingen, dan lijkt het wel of hij “Heer’, ai, maak mij Uwe wegen” gaat zingen. En er zijn kinderen die zingen zo vals. Als de juf op de blokfluit meespeelt, dan hoor je hoe vals die kinderen zingen. Dan zegt de juf soms – want die zingen soms ook nog heel hard: “Zing jij maar wat zachter.” Want ja, anders klinkt het helemaal niet. Nee, dat is helemaal niet mooi.’ Dus er zit verschil in hoe de een zingt en hoe de ander zingt. Als je David nu hoort zingen in Psalm 65, ‘de lofzang is in stilte tot U’, zo zuiver, zo mooi. Ja, maar David dichtte psalmen, David speelde op de harp, David was muzikaal, dus David zal wel veel mooier hebben kunnen zingen dan wij.

En toch, er is iets anders waarom zijn lofzang zo veel mooier klinkt dan het zingen van de beste zanger. Wat is dan het verschil? David zingt met zijn hart! Met zijn nieuwe hart, dat hij van de Heere gekregen heeft! Heb je zó weleens iemand horen zingen? Ja, het klonk misschien wel vals, het was niet op de wijs, maar als je die jongen zag, dat meisje zag, die man of die vrouw, dan zag je: Die zingt het nou met heel z’n hart. Die zingt niet alleen de woorden, maar wat hij zingt, is werkelijkheid voor hem. Zo was het voor David.

Hoe heeft David dat nu geleerd? Hoe kwam dat nu, dat hij zo mooi, zo vol, zo met heel z’n hart kon zingen? Dat heeft hij niet van z’n vader en moeder geleerd. Zo heeft hij ook vaak níét gezongen. Maar in Psalm 65 wel. Hoe komt dat nu? ‘Ongerechtige dingen hadden de overhand over mij.’ ‘Heere, ik heb zo veel gezongen met onreine lippen. Met m’n hart er niet bij. Die drie jaar honger, dat was ook mijn schuld. Ik heb niet geregeerd zoals dat moest.’ ‘Ongerechtige dingen hadden de overhand over mij.’ ‘Het is mijn schuld dat het zo slecht ging in het land, en dat er geen koren was op de akkers.’

‘Ja’, zeg je, ‘dat is echt iets voor grote mensen, voor m’n vader en moeder, die hoor ik daar weleens over. Maar daar heb je als kind toch niets aan?’ Jawel, ook voor jou zeg ik dat! Dat de Heere je laat zien, vandaag, dat je een boos en zondig hart hebt. Dat dat erger is dan de ergste ziekte in je leven. Dat je het steeds weer verkeerd doet. Wat ben je eigenlijk voor jongen of meisje, ten opzichte van de Heere? Ongerechtige dingen hebben de overhand over jou en over mij. En we hebben er geen last van. We leven rustig verder. We hebben genoeg aan de aardse zegeningen. De Heere zegt nu vandaag tegen jou en mij: ‘Zie nu wat voor mens dat je bent! Vol van boze dingen, boze gedachten, en die hebben de overhand over jou.’

Toen David dat zag, opnieuw zag, ja, toen moest hij van die kwaal afgeholpen worden. Dat was het belangrijkste, daar moest wat aan gebeuren. Vóór alle dingen. En dan het wonder: ‘Een stroom van ongerechtigheden had de overhand over mij, maar ons weerspannig overtreden verzoent en zuivert Gij.’ Wat is dat, verzoenen en zuiveren? Ik zal een voorbeeld geven. In dat woord ‘verzoenen’ zit het woord ‘zoen’. En wat een zoen is, dat weet je. Je moeder krijgt een zoen, je vader, voordat je naar bed gaat. En als je je moeder op een ogenblik heel lief vindt, dan geef je haar een zoen. Maar als je iets verkeerds gedaan hebt, nee, dan ga je je moeder geen kus geven. Dan ligt er wat tussen. Dat verkeerde dat je gedaan hebt. Dat moet eerst uitgepraat worden. Dan krijg je straf of iets anders en dan is het weg. En dan? Dan vlieg je je moeder weer om de hals en dan geef je je moeder weer een zoen. Dan is het weer goed tussen jou en je moeder.