De keet fan Annawâld

Kolofon

ISBN: 978 90 8954 602 9

1e printing 2014

© 2014, Freddy Scheltema

Eksimplaren binne te bestellen by de boekhannel

of rjochtstreeks by de útjouwerij:

Uitgeverij Elikser

Ossekop 4

8911 LE Leeuwarden

www.elikser.nl

Foto’s en artwork: Paul de Bruin

Foarmjouwing binnenwurk en omslach: Evelien Veenstra

Neat út dizze útjefte mei fermannichfâldige wurde, opslein yn automatisearre gegevensbestannen en/of iepenbier makke troch middel fan print, fotokopy, mikrofilm of op hokfoar oare wize ek, sûnder foarôfgeande skriftlike tastimming fan de skriuwer en de útjouster.

This book may not be reproduced by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from the author and the publisher.

De keet fan

Annawâld

Freddy Scheltema

Haadstik 1

It reint. It wetter falt stadich, sangerjend en mei in ferfelend strak ritme. De loften binne griis en swier fan it focht en hingje leech. In noardeastlike wyn waait oer de keale ferlitten fjilden en makket it noch kâlder. In pear seemokken litte har meiwaaie. De simmer is no echt oer. It is oktober.

Trije jonges stean tsjin in stek mei de rêch yn ’e wyn. Se stoarje nei it fjoer. Der wurdt net praten. Jeroen de Vries besiket in sjekje te draaien. Syn hannen binne wyt fan it focht en de kjeld. Mei muoite kriget er it papier om de tabak. Hy bûcht foaroer foar mear lijte om de peuk oan te stekken. Hy besiket it trije kear en dan sit de brân der yn. Njonken him nimt Halbe Boersma in slok fan syn fleske bier. Syn holle is ferskûle yn de kapusjon fan it giele oaljepak. De boeresoan hat hege swarte rubberen learzens oan en skopt wat gedachteleas yn de trochwiete klaai. Hy tinkt nergens oan. Halbe hat de gave, it talint om de holle hielendal leech te meitsjen. Eltsenien is wolris ôfwêzich mar Halbe kin him kompleet ôfslute. It is krekt as hat er in knop wêrmei’t er it ferstân folslein stilsette koe. Der komme dan gjin bylden, geuren of kleuren by him binnen: it absolute neat. Dat gebeurt op de meast ûnwierskynlike mominten: in grôtfolle diskoteek of op de trekker yn ’t lân. Foarich jier wie er, ûnder it meanen mei de syklomeander rjochttroch de sleat ynriden. Samar.

Syn heit dy’t de ravaazje oerseach frege him: ‘Wiest yn sliep fallen?’

Mar Halbe hie antwurde: ‘Nee, ik tocht efkes nergens oan.’

Faak wurdt dizze boeresoan kwalifisearre as simpel mar dat docht him gjin rjocht.

Rinze Oppedyk flybket yn de modder. Rinze flybket altyd. It is in soarte fan senuwtik, in gewoante. It is steurend asto mei him stietst te praten mar de maten binne der oan wend. Hy docht dy smoarge oanwenst gelokkich bûtendoar al is it him in kear ûntkommen yn in fol kafee. Dat hat in pynlike les west.

Rinze ferset syn gewicht fan de ien op de oare foet. Hy hat it ferkearde fuotark oan foar dit waar. Syn Nikes sûgje it wetter op. De learling-slachter stiet op in lyts plankje mar ek dat sakket yn de drek. Syn trainingsjack is dweiltrochwiet en makket him kâld. Treurich sjocht, de oars sa fleurige jonge yn de fierte, ûnder syn New York Yankees-cap wei.

Foar de jonges sitte fjouwer famkes op gammele túnstuoltsjes. Se sitte ticht byelkoar ûnder twa ferrinnewearre paraplu’s. Se keuvelje wat en sjogge nei de flammen. It famke wat oan de linkerkant sit, Nynke van Putten, goait gedachteleas stikjes hout yn it fjoer. Se hat in spikerbroek oan en in reinjas. Har wat ljocht koarte hier is wiet en makket har gesicht jongeseftich. Se seit net folle.

Njonken har sit Melissa Timmermans. Melissa praat. Melissa praat altyd. Oer it waar, oer televyzje, oer klean, oer aaisikerspassen. It makket net út. As der mar praten wurdt. Har mûle, dik yn de lipstick, stiet noait stil. Sa’t Halbe seit: ‘Melissa hat gjin oan- en útknop.’ It makket har ek neat út oft der harke wurdt. En dat wurdt der no net.

Femke Dijkstra sjocht nei in bewegende mûle en knikt wat. Ferpleatsing fan lucht, tinkt se, mar hâldt har fatsoen. Se krûpt noch djipper yn har learen jas. ‘Hoe hâldt se dat hier sa heech?’ freget se har ôf en se faget in swarte sliert hier achter de earen. Unbewust stampt se mei har legerkisten op in balke om waarm te bliuwen. It lûd oerstimt hast har tsjetterjende buorfrou. Yn de krochten fan har swiere jas fynt se in pakje sigaretten. Nikotine, myn rêdding, en se stekt ien op en slacht gjin acht op de kucheljende Amber Woudenberg.

Asosjaal, tinkt Amber. Dat Femke gewoan sit te smoken ûnder in paraplu. Dy reek bliuwt hingjen en se wit dat ik licht astmatysk bin. Se hellet in bûsdoek út har trainingsbroek en begjint wiidweidich en ûnsjenearre te rocheljen. Har meagere lichem skokt deroer mar Femke hat neat yn ’e gaten. Of se docht as hat se neat yn ’e gaten. Amber ergeret har betiden oan it net oanpasse en soms egosintryske gedrach fan har freondinne mar is ek wol jaloersk op har ‘skyt oan alles’-mentaliteit. Dêrby is Femke har beskermingel. Amber is neffens minsken nayf en ferbaal net sterk mar Femke nimt it altyd foar har op. Femke is sa rûch, suver en rjocht foar de raap dat sels de stoerste jonges in bytsje bang foar har binne. Har image as rockbitch krige hast mityske foarmen doe’t se in ferfelende, dronken jonge dy’t Amber lestich foel mei ien fûstslach knock-out sloech.

Amber sjocht nei har hannen. Der sit ferve op. Se hat fannemoarn har heit holpen mei it skjinmeitsjen fan it atelier. Klaas Woudenberg hat krekt in byldhou-opdracht ôfrûne en sit no wer yn syn skildersperioade. Grutte doeken mei felle kleuren. Klaas is sa rûch as tou en dêrom makket Amber dêr, ien kear yn ’e wike, skjin. It is in aardich bûssintsje.

‘Dêr silst him ha,’ seit Halbe en hy lit der in boerke by. De jonges sjogge de reed del. In reade VW-Golf komt mei in rotgong rjochting de pleats. It wetter fan de plassen spat op.

Rinze sjocht op syn horloazje. ‘Trije oeren te let: it falt my noch ta.’

De auto komt slippend ta stilstân op de betonplaat njonken de pleats. De bestjoerder moat noch achttjin wurde en hat gjin rydbewys. De Golf is de twadde auto fan it gesin Van den Boogaard. In jonge mei swart slaggerich lang hier stapt út. Hy hat in moderne baggy spikerbroek oan mei in G-Star T-shirt. It swarte kolbert en de hege sneakers makket it plaatsje kompleet mar is ûngeskikt foar dit oktoberwaar.

Hy klapt in paraplu iepen en rint nei de râne fan de betonplaat. Hy twivelet. Der sit sânentritich meter tusken him en syn maten. Hy sjocht nei de skuon.

‘Is it wurk al klear?’ Hy ropt yn ’e wyn.

‘Bist let, Freek.’ Rinze sit oan syn cap en sjocht synysk nei de oare kant.

‘Ik hie ... Ik hie drokte,’ seit de moaie jonge en hy hat muoite mei de paraplu.

‘Drokte,’ lispelet Femke. ‘Sa kinne je it ek neame.’ De famkes gnyskje. Nynke regearret net.

‘In fette brânbulte,’ en Freek knikt nei it fjoer.

‘Fikky is de hûn fan in pyromaan,’ seit Rinze mar net ien laket en Jeroen sjocht him ferwitend oan.

‘Foel it ôf?’

‘Wat?’

‘It ôfbrekken?’

‘Neuh, we hienen de wanden samar om,’ en Halbe knikt rjochting trekker. ‘Allinnich de bar gie dreech.’

‘De boaiem wie aardich ferrotte, tink?

‘Och,’ en Halbe hellet de skouders op.

‘En myn gitaar?’

‘Eh, dy is sneuvele.’

Freek knikte: ‘Okee.’

‘De televyzje en de stereo stean yn ’e skuorre. Ast der belang by hast ...’

Freek skoddet de holle.

‘De foto’s. Wêr binne de foto’s bleaun?’

‘Dy lizze op de kaarttafel. Ek yn ’e skuorre.’

‘Gelukkig hebben we de foto’s nog,’ mompelet Rinze mar wer wurdt der net lake.

Halbe rint nei foarren en goait it lêste hout op it fjoer. Op ien fan de planken hinget de poster fan ‘Miss December’. Se stiet neaken foaroer by in krystbeam. It iennige wat se oan hat is in reade puntmûtse. Yn it djipte-ynterview op de achterkant ferklearret it fotoshopte famke dat se in hekel hat oan ûnfatsoenlike minsken en dat se letter wurkje wol yn in bernesikehûs. De foto is yn sekonden jiske.

‘Skande,’ flústeret Rinze. ‘Ik hâld fan dy frou.’ Jeroen glimket no.

‘Bliuwe jim hjir?’ Freek trillet fan de kjeld.

‘Lit ús mar nei de skourre gean,’ seit Jeroen en hy stapt troch it sompige gers. Rinze hipt achter him oan.