Zacharias Heyes

God weer
vinden

en waarom je Hem niet

hoeft te zoeken

Colofon

Oorspronkelijke titel:

Gott wieder finden

Uitgegeven door Vier-Türme GmbH, Münsterschwarzach

© 2017 Zacharias Heyes

© 2018 Berne Media | abdij van berne

www.berneboek.com

Vertaling: Linda Jansen (www.creativitekst.nl)

Vormgeving omslag en binnenwerk: Garage BNO

NUR 728

Tenzij anders vermeld, zijn de aanhalingen uit de Bijbel overgenomen uit de Nieuwe Bijbel Vertaling (NBV), uitgegeven door het Nederlands Bijbelgenootschap, Haarlem © 2004.

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

ISBN: 978 90 8972 226 3

ISBN e-book: 978 90 8972 227 0

Inhoud

Inhoud

Voorwoord

God vindt de mens
Veelzeggende Bijbelvoorbeelden

Adam en Eva

Abraham

Mozes

David

Maria

Jozef

Zacheüs

De vrouw bij de bron van Jakob

De leerlingen van Jezus

Jezus

God ontdekken:
niet zoeken maar vinden!

God vinden in mezelf

De mens als evenbeeld van God

De mens als onderkomen van God

God in jouw lijf

Zelfaanvaarding

De mens als medeschepper

God vinden in anderen

De ontmoeting met de ander

De ander liefhebben

De gemeenschap als kerk

Wie God wil vinden, moet mensen zoeken

Doden begraven

Waar is de kerk?
Kanttekeningen

Onderweg

Klooster

Pelgrimeren

Mee-leven

Rituelen

Voor de tijdgeest

Barmhartigheid

In plaats van een slotwoord

Voorwoord

Tijdens de viering van het 1200-jarig bestaan van het klooster Münsterschwarzach, waar we van november 2016 tot november 2017 met de monniken van de abdij bij stilstonden, was er in de kloosterkerk een door pater Meinrad Dufner ingerichte expositie te zien. Deze tentoonstelling was niet precies een historisch-chronologisch overzicht van de geschiedenis van ons klooster, maar meer een actualisering en modernisering van het christelijk geloof. Ook de koorruimte en altaarwand waren in de expositie gebruikt.

Pater Meinrad had links van de verrezen Christusfiguur een lange touwladder vanaf het plafond neergelaten. Het was niet moeilijk om daar een ladder naar de hemel in te zien. Deze viel op door de vormgeving en de interpretatie van dit symbool. De ladder was gewikkeld in goudkleurig reddingsfolie, zoals veel mensen wel kennen uit de EHBO-kit van een personenauto. Je kon de goudkleurige ladder vanaf de ingang van de kerk al zien en hij was een echte blikvanger voor iedere bezoeker die binnenkwam. Een heleboel mensen dachten dat deze ladder daar hoorde, als deel van de inrichting, zo naadloos paste het kunstwerk in zowel de omgeving als onze geloofs- en levensgeschiedenis.

De hemelladder doet in eerste instantie denken aan het verhaal van Jakob, een van de aartsvaders van Israël in het Oude Testament. Jakob had zijn broer Esau het eerstgeboorterecht van hun vader Isaak ontstolen. Toen Esau wraak wilde nemen moest Jakob vluchten naar Charan. Onderweg ging hij liggen slapen met zijn hoofd op een steen en droomde van een ‘hemelladder’. In zijn droom zag hij een ladder die van de aarde tot in de hemel reikte en waarop engelen van God omhooggingen en afdaalden. Jakob was erg onder de indruk van deze droom en zei toen hij wakker werd:

Dit is zeker, op deze plaats is de Heer aanwezig.

Genesis 28:16

Plotseling werd hij met ontzag vervuld en zei:

Wat een ontzagwekkende plaats is dit. Dit is niets anders dan het huis van God, dit moet de poort van de hemel zijn!

Genesis 28:17

Hij zalfde de steen die als kussen had gediend met olie en zette hem overeind. Als hij God zou leren kennen als iemand die hem heelhuids uit deze situatie en in zijn leven zou leiden, wilde hij naar deze plek terugkeren en een huis voor de Heer bouwen. Jakob begrijpt dat God aanwezig is op de plek waar hij nu staat. Hij is er, op deze aardse plek, hij zit niet alleen ‘boven in de hemel’.

Ik weet nog goed dat ik weer met nieuwe ogen naar mijn geloof keek toen ik voor het eerst aan een rondleiding door deze expositie van pater Meinrad deelnam. Dat kwam vooral door iets wat mijn medebroeder vertelde. Hij zei dat het opmerkelijkste kenmerk van de christelijke godsdienst is, dat de mensen zich niet constant in allerlei bochten hoefden te wringen om toegang tot God te krijgen of van alles moesten presteren om door God aanvaard te worden. Met andere woorden: ze hoeven zich niet de hele tijd het hoofd te breken over hoe ze tot God kunnen opklimmen of hoever ze al zijn op de ladder naar God in de hemel. Integendeel. Het christendom rust op de veronderstelling dat de basale beweging van God uitgaat naar de mensen. Om in het beeld te blijven: Hij is allang uit de hemel afgedaald en bij de mensen gekomen.

De doorslaggevende gebeurtenis hierbij is de incarnatie van God in Jezus. Christenen geloven dat God in Jezus zelf een mens is geworden. Hij stond dicht bij de mensen, heeft hun zijn liefde en vriendschap geschonken, hen genezen en eigenwaarde gegeven. De mens die Jezus heeft ontmoet, krijgt door deze ontmoeting nieuwe verwachting, hoop en kracht. In de gedaante van een mens heeft God de mens gevonden en Hij verlangt ernaar om tastbaar bij hen aanwezig te zijn, omdat Hij van de mensen houdt.

De goudkleur van de reddingsfolie die pater Meinrad om de ladder had gewikkeld, heeft niet alleen een praktische functie maar ook een symbolische. Als kostbaar edelmetaal verwijst het naar de kostbare waarde die een mens als schepsel van God voor de Schepper heeft. Een mens is voor hem onmetelijk veel meer waard dan goud. Als je op zoek wilt naar God, is het devies niet in de eerste plaats om steeds in de zoekmodus te zijn, maar om innerlijk bereid te zijn je door God te laten vinden, Hem in en onder de mensen te ontdekken.

Veel generaties zijn echter gevormd door een christelijke opvoeding waarin de mensen werd geleerd hoe ze moesten zijn, wat je als ‘goed christen’ moest doen en laten omdat de eeuwige God niet van je hield als je bepaalde dingen wel of niet deed. Daarom leeft tot op de dag van vandaag bij veel mensen het idee dat Jezus moest sterven aan het kruis omdat er een offer nodig was om God tot bedaren te brengen. De zonde van de mens, aldus het verhaal, had Hem in woede ontstoken, beledigd en gekwetst, zodat een offer noodzakelijk was geworden.

Dan is het een ontspannende gedachte dat God de mens gevonden heeft en dat Hij ook nu nog naar hem of haar op zoek is. Dat je je als mens mag laten vinden. Dat is een gedachte die bevrijdt. Met dit boek wil ik de lezers en lezeressen uitnodigen mij te vergezellen op een weg om God (weer) te vinden. Terwijl je midden in je leven staat. Midden in je dagelijkse routine.

Op het eerste traject van deze weg, in deel 1 van het boek, ontmoet je mensen uit de Bijbel en hoor je over hun sleutelervaringen met God. Met de komst van Jezus wordt duidelijk dat God niet alleen naar de mens en dicht bij de mens gekomen is, maar ook in de mens. Hij is mens geworden en in die hoedanigheid wordt Hij reëel en zichtbaar voor anderen. In het tweede deel gaat de weg verder naar de ontdekking van God in jezelf en in de ander. Want in Jezus wordt het duidelijk: wie God wil vinden, moet op zoek naar mensen. In deel 3 mondt die weg uit in de uitdaging die dit voor de kerk met zich meebrengt: als God midden in het leven, midden in de dagelijkse routine, midden in mensen en midden tussen de mensen is, dan is dat precies de plek waar de kerk moet zijn.

De kerk moet opbreken, naar de mensen toe. Bij hen zijn. Maar dat heeft gevolgen voor de eredienst, de rituelen en het profiel van de kerk van tegenwoordig. De vraag is: onderhoudt de kerk een traditie, liturgie en vormen, of stemt ze af op de omstandigheden van de moderne mens? Wordt ze star of vindt ze met levende mensen de levende God?

Ik wens jullie allemaal een verrassende ontdekkingsreis!

God vindt de mens

Veelzeggende

Bijbelvoorbeelden

Adam en Eva

Volgens het eerste scheppingsverhaal, dat verteld wordt in het boek Genesis in het Oude Testament, heeft God op de zesde dag de mens geschapen. Er wordt over Adam gezegd dat hij als beelddrager, als evenbeeld van God geschapen is. Deze uitspraak is nog steeds het fundament van de unieke waardigheid van de mensen: samen met de hele schepping zijn ze niet zomaar een ‘toevalstreffer’ of gril van de evolutie, maar het resultaat van de actieve wil van God. Terwijl het scheppingsverhaal door fundamentalistische stromingen in vooral de Verenigde Staten op grond van deze verwoording letterlijk wordt genomen, klinken er in de moderne wetenschap ook stemmen dat er, ondanks alle complexiteit, een betekenis, een idee, een plan aan de schepping ten grondslag moet liggen.

Hier komen evolutietheorie en Bijbelse geschiedenis bij elkaar. Het Bijbelverhaal is niet bedoeld als een exact en chronologisch-wetenschappelijk verslag over het ontstaan van de wereld, maar als een antwoord op de vraag: wat is het idee erachter? Terwijl de evolutietheorie de vraag beantwoordt hoe de schepping, de aarde, het universum, de kosmos is ontstaan en welke processen zich wanneer en hoe voltrokken hebben, geeft de Bijbel een antwoord op de vraag naar het waarom en waartoe, naar de zin van alles.

De scheppingsverhalen (er zijn er namelijk twee, in Genesis 1:1–2:4a en Genesis 2:4–25) weerspiegelen de vraag naar de oorsprong van de wereld. Ze zijn geschreven tegen de achtergrond van het wereldbeeld op het moment dat ze geschreven werden (ca. 500 v.C.) en dat verklaart bepaalde zinnen die op de lezers van nu vreemd overkomen. Een daarvan vind ik de instructie van JHWH dat de mensen de schepping tot onderdaan moeten maken, wat in een nieuwere vertaling is weergegeven als ‘onderwerpen’. Een andere is de uitspraak dat de vrouw uit de man – namelijk uit een rib van Adam – is ontstaan.

In de omgang met deze verhalen is het belangrijk hier de eigenlijke woorden of bedoeling te vinden en te doorgronden. Helaas is de opdracht om de aarde onderdanig te maken lange tijd letterlijk genomen. Wat bedoeld wordt is een houding die de hulpbronnen van de aarde beschermt en voor iedereen beschikbaar maakt. Het betekent dus niet dat de mensen de wereld voor hun eigen doeleinden moet uitbuiten, maar dat ze de verantwoordelijkheid hebben om te zorgen voor het welzijn van alle levende wezens: mensen, dieren en planten.

Op basis van de Bijbelse context dat de vrouw uit een rib van de man is genomen was de norm in veel vroegere samenlevingen – en het komt nog steeds veel voor – dat de vrouw eerder dienstbaar was aan de man dan een gelijkwaardige partner. Maar in het zogenaamde tweede scheppingsverhaal (Genesis 2:4–25) staat ook dat God de mens als man en vrouw geschapen heeft. Dat laat aan duidelijkheid niets te wensen over. Daar vind je geen onderscheid, maar alleen ‘en’, een met elkaar en op elkaar betrokken zijn.

Toen in Duitsland onlangs de mogelijkheid van het burgerlijk huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht aan de orde was, hebben bisschoppen en politici zich stelselmatig op deze uitspraak beroepen en erop gewezen dat het huwelijk een levenslange verbintenis tussen een man en een vrouw is, omdat God de mens als man en vrouw geschapen heeft. Toen deze tekst ontstond, was dat beslist de gangbare samenlevingsvorm. Een spannend detail in de in 2016 nieuw verschenen Einheitsübersetzung is dat hier gezegd wordt dat God ‘mannelijk en vrouwelijk’ schiep. Daar hoor ik in doorklinken dat God mannelijke en vrouwelijke eigenschappen in de schepping en in de mens heeft gelegd, die ook in de mens naar hun aard tot uitdrukking komen en een wisselwerking op elkaar hebben.

Wat mij betreft gaat het hier over alle mensen die niet meer in het klassieke patroon van een man-vrouwrelatie passen, die homoseksueel voelen, leven en liefhebben, over alle biseksuelen die zich niet uitsluitend man of vrouw voelen en transgenders die ervaren in een verkeerd lichaam te zijn geboren. Deze thema’s moeten naar mijn mening theologisch doordacht worden en wetenschappelijke en psychologische inzichten moeten daarin meegenomen worden. Als er in het christelijk geloof op grond van deze scheppingsverhalen tot dusver van uit is gegaan dat de mens eenduidig man of vrouw is en deze twee exclusief op elkaar betrokken zijn, is nu de vraag actueel hoe deze thema’s vanuit de Bijbel in te passen zijn.

In de katholieke kerk is weliswaar respect voor mensen die geen heteroseksuele aanleg hebben, maar wordt hun verboden hun gevoelens, hun liefde, hun leven daarnaar vorm te geven. Ik zie de uitleg van het scheppingsverhaal dat alleen de man en de vrouw voor elkaar geschapen zijn, niet als de enig juiste. Beslissend en fundamenteel in het Bijbelverhaal over de schepping van de mens is dat God een proces heeft geïnitieerd waarin de mens als zijn beelddrager op aarde leeft. Als beelddrager van God verdienen mannen en vrouwen hoogachting en respect. Het doet er niet toe tot welk ras, welke cultuur, welke natie ze behoren, ze hebben hebben recht op een partner die gelijkwaardig aan hen is. Ze mogen en moeten in deze mens, op wie ze betrokken zijn, de grootheid en schoonheid van God zien. God schept de mensen en legt zichzelf in hen. Het is interessant dat God zichzelf in het scheppingsverhaal in het meervoud aanduidt. Er staat:

Laat ons mensen maken…

Genesis 1:26

Dat is ofwel bedoeld om de autoriteit van Jahweh te benadrukken, of het verwijst naar een oude overtuiging. Volgens het vroeg-joodse geloof heeft Jahweh altijd een echtgenote aan zijn zijde gehad, Asjera. Koning Manasse heeft in de joodse tempel zelfs een beeld voor haar laten oprichten. Pas toen de godsdienst van Israël zich steeds meer ontwikkelde tot een monotheïstische religie met Jahweh in het middelpunt, werd Asjera gaandeweg uit alle contexten verwijderd. In het boek Hosea richt God een formulering tot Asjera die in het jodendom als de scheidingsformule bekend is geworden. Dit is misschien ook een hint naar de ontwikkeling tot een monotheïstische religie.

Van belang blijft dat God zelf relatie is; mannelijk en vrouwelijk. In het christelijk geloof zien we dit terug in de leer van de drie-eenheid: God is in zichzelf de relatie met de drie goddelijke personen Vader, Zoon en Geest. Als we hier en nu God willen vinden is het wezenlijk om onderling betrokken en in relatie met elkaar te zijn, en in de ander Gods beeltenis en dus Hemzelf te zien.

Abraham

Abraham is een van de meest bepalende figuren in de Bijbel en de godsdienstgeschiedenis. Hij wordt tot op de dag van vandaag als de stamvader van jood, moslim en christen beschouwd. Ismaël, de zoon die hij bij de slavin Hagar kreeg, geldt als de voorloper van Mohammed, de grondlegger van de islam. Abrahams tweede zoon, Isaak, die hij met zijn vrouw Sara kreeg, is de vader van Jakob, wiens twaalf zonen de stichters van de twaalf stammen van Israël en dus van het jodendom worden. Jezus is een telg uit het volk Israël, de oudere broer en bron van het christendom.

Abraham staat dus aan de top van een lange geloofsgeschiedenis van moslims, joden en christenen, die in hun leven telkens weer op de God van Abraham hebben vertrouwd. In onze tijd horen vier miljard mensen tot een van deze drie zogenoemde abrahamitische (wereld)godsdiensten (er zijn 2,3 miljard christenen, 1,57 miljard moslims en 15 miljoen joden). Hoewel hun religieuze praktijken van elkaar verschillen als dag en nacht, maken deze aantallen wel duidelijk hoeveel impact deze drie godsdiensten nog altijd hebben.

Geboren in een nomadenfamilie in Ur der Chaldeeën (wat nu het zuiden van Irak is) was Abraham gewend rond te trekken en dus niet langdurig op één plek te verblijven. De geiten en schapen moesten immers kunnen grazen. Hij wist dus goed de weg in de steppen en woestijnen. Toen zijn geboorteplaats Ur door vijandelijke stammen werd bezet, vluchtte zijn familie naar Charan, wat in het huidige Turkije ligt.

Omdat zijn geboorteplaats in Ur der Chaldeeën lag, wat tevens het woongebied van de Babyloniërs was, zal Abraham ook met de godsdienst van de Babyloniërs in aanraking zijn geweest en daar ook door beïnvloed zijn, al wordt er niets over zijn godsdienstige gewoonten verteld. Net als de Grieken en Romeinen kenden de Babyloniërs een godenhemel met vele goden, die allemaal voor verschillende zaken verantwoordelijk waren. Zo was de god Sin belast met de loop van de maan en was Isjtar de godin van de oorlog en de liefde.

Als Abram (zoals hij hier in de Bijbel nog wordt genoemd) in Charan arriveert, begint plotseling God tot hem te spreken. Hij wordt hier verder niet met naam genoemd, er is alleen sprake van ‘God’, die hem de volgende opdracht geeft:

Trek weg uit je land, verlaat je familie, verlaat ook je naaste verwanten, en ga naar het land dat ik je zal wijzen. Ik zal je tot een groot volk maken, ik zal je zegenen, ik zal je aanzien geven, een bron van zegen zul je zijn. Ik zal zegenen wie jou zegenen, wie jou bespot, zal ik vervloeken. Alle volken op aarde zullen wensen gezegend te worden als jij.

Genesis 12:1–3

Deze opdracht van God aan Abraham wordt nog altijd aangehaald als mensen voor een afscheid staan, een nieuwe afslag in hun leven nemen of als er innerlijke veranderingen aan de gang zijn. Deze opdracht is het begin van een rode draad die door de hele Bijbel loopt: de overtuiging en verklaring dat God mensen vindt, ze aanspreekt, ze aanmoedigt op te breken en ze daartoe in staat acht. Hij is een God van opstaan en gaan. In mijn pastorale gesprekken blijkt keer op keer dat dit nog niet veranderd is. Een mens wordt steeds opnieuw tot innerlijke en uiterlijke ommekeer, tot veranderingen en plotselinge wendingen geroepen. Ze gebeuren gewoon, en de mens moet ermee dealen. Dit komt later uitgebreider aan de orde.

Abraham wordt hier geroepen en geïnstrueerd het bekende land te verlaten om naar nieuw land te gaan. Daar komt bij dat hij de God die tot hem spreekt, niet kent. Hoe de opdracht is afgeleverd, of dat nu een innerlijke stem was die tot hem sprak, een lichtverschijning of iets heel anders, duidelijk is dat hier een ontmoeting plaatsvindt die zijn leven verandert. Hij is op dat moment 75 jaar, een leeftijd waarop de meeste mensen al van hun rust genieten. Maar hij laat zich door God inspireren om nog eens te verkassen.

Abraham waagt deze sprong met zijn hele familie en al zijn bedienden. Zijn neef Lot voegt zich ook bij het reisgezelschap. Ze nemen allebei hun complete bezit mee. Naar onze begrippen was Abraham miljonair. Hij bezat grote hoeveelheden vee, zilver en goud. Lot was ook een rijk man. Hij had schapen, geiten, runderen en tenten. Ze wilden niet op dezelfde locatie neerstrijken om geen concurrenten van elkaar te worden, en daarom nam Abraham afscheid van Lot. Toen deze vrijwillige breuk definitief was, liet God weer van zich horen:

Nadat Lot was weggegaan, zei de Heer tegen Abram: ‘Kijk eens goed om je heen, kijk vanaf de plaats waar je nu staat naar het noorden, het zuiden, het oosten en het westen. Al het land dat je ziet geef ik aan jou en je nakomelingen, voor altijd. En ik zal je zo veel nakomelingen geven als er stof op de aarde is: ze zullen even ontelbaar zijn als alle stofdeeltjes op de aarde. Kom, doorkruis het land in zijn volle lengte en breedte, want aan jou zal ik het geven.

Genesis 13:14–18

God belooft Abraham een onvoorstelbaar groot nageslacht, vergelijkbaar met het stof op de aarde. Deze uitspraak moet je zeker niet in biologische zin opvatten, maar slaat op de talrijke gelovigen voor wie hij de vader van het geloof is. We zien weer dat God de mens opzoekt en hem een opdracht geeft.

Maar voorlopig gaat deze belofte van God niet in vervulling. Abraham lijdt eronder dat zijn vrouw hem geen kinderen schenkt. Deze man, die consequent heeft gedaan wat God hem opdroeg, blijft kinderloos. Maar dan zoekt God hem weer op en spreekt opnieuw tegen hem.

Enige tijd later richtte de Heer zich tot Abram in een visioen: ‘Wees niet bang, Abram: ikzelf zal jou als een schild beschermen. Je loon zal vorstelijk zijn.’ ‘Heer, mijn God,’ antwoordde Abram, ‘wat voor zin heeft het mij te belonen? Ik zal kinderloos sterven, en alles wat ik bezit zal het eigendom worden van Eliëzer uit Damascus. U hebt mij immers geen nakomelingen gegeven; daarom zal een van mijn dienaren mijn erfgenaam worden.’ Maar de Heer sprak opnieuw tot hem: ‘Nee, niet je dienaar zal jouw bezittingen erven, maar een kind dat jijzelf zult verwekken.’ Daarop leidde hij Abram naar buiten. ‘Kijk eens naar de hemel,’ zei hij, ‘en tel de sterren, als je dat kunt.’ En hij verzekerde hem: ‘Zo zal het ook zijn met jouw nakomelingen.’ Abram vertrouwde op de Heer en deze rekende hem dit toe als een rechtvaardige daad.

Genesis 15:1–6

Nu gelooft Abraham hem. Hij vertrouwt dat God hem nakomelingen zal geven en dat rekent God hem toe als gerechtigheid. Daarom geldt Abraham tot op de dag van vandaag als de rechtvaardige en in dat verlengde als een voorbeeld van geloof en vertrouwen. Wanneer er naar hem wordt verwezen als de stamvader van de drie abrahamitische godsdiensten, is dat onder andere omdat hij de reden is dat mensen nog steeds op die God vertrouwen, omdat God, zoals uit het vervolg van Abrahams geschiedenis blijkt, heeft laten zien dat Hij te vertrouwen is. Voor God gerechtvaardigd zijn betekent niets anders dan door God aangenomen zijn, recht voor God kunnen staan, je door Hem geliefd te weten.

De vraag hoe we gezien onze zwakheden, fouten en onvolmaaktheden – door de kerk ‘zonde’ genoemd – gerechtvaardigd zijn dan wel door God kunnen worden aangenomen, is een vraag die de mensen altijd heeft beziggehouden. Het was ook een van de elementaire vragen van Maarten Luther. Hij is bijna onder de vertwijfeling doorgegaan dat hij telkens opnieuw met zijn imperfectie geconfronteerd werd en besefte dat hij door zijn daden nooit rechtvaardig voor God zou zijn. Tot hij onderkende: als ik God vertrouw – geloven is niets anders dan vertrouwen – ben ik gerechtvaardigd. Dat betekent dat God wil dat de mens met Hem in contact gaat. Hij verlangt naar een antwoord op zijn initiatief, zijn vraag aan de mens.

De God van Abraham is een God van relatie die contact wil met zijn schepselen. Daarom zoekt Hij de mensen altijd weer op, gaat hen achterna en laat hen niet aan hun lot over. In de zojuist aangehaalde woorden van God aan Abraham worden alle mensen aangesproken. In Abraham, de aartsvader, wordt duidelijk waartoe God ons uitnodigt: in Hem te geloven en Hem te vertrouwen.

Als God Abraham vraagt om de sterren aan de hemel te tellen als hij kan, is dat een uitnodiging. Abraham zal een oneindig aantal nakomelingen hebben, maar dat is tevens een uitdrukking van de reikwijdte en generositeit van God. God laat hem niet alleen de lengte en breedte van het land naar het noorden, zuiden, oosten en westen zien, Hij wijst ook op de oneindige grootte van het uitspansel en de ontelbaarheid van de sterren. Als God dit alles geschapen heeft, zoals in de Bijbel wordt aangenomen, wat getuigt dit dan van een onvoorstelbare lengte, breedte en oneindigheid!

Als ik deze eindeloosheid van de kosmos beschouw, overvalt me vaak een gevoel van verlorenheid en eenzaamheid, want in verhouding met de uitgestrektheid van de kosmos is een mens waarschijnlijk nog nietiger dan een speldeknop. Daarom vind ik het des te fascinerender dat de God die deze oneindige ruimte geschapen heeft, dezelfde is die de mens aanspreekt en ieder mens persoonlijk kent en ziet. Geen collectiviteit, maar, zoals de profeet Jesaja zegt:

Ik heb je bij je naam geroepen, je bent van mij!

Jesaja 43:1

Ik ben er diep van overtuigd dat dat echt zo is: God kent elk mens van binnen en van buiten. Ik durf te geloven dat God me zo heeft gemaakt als ik ben; zo en niet anders. Zo heeft God mij gewild. Jezus zal het later anders benoemen, maar hij bedoelt hetzelfde:

Bij jullie zijn zelfs alle haren op je hoofd geteld.

Matteüs 10:30

De ogen van de grote God rusten met diepe bewogenheid op iedereen, van de grootste tot de kleinste.

Voor Abraham wordt dat nog eens benadrukt door een nieuwe naam die God hem geeft. Nu Gods opdracht duidelijk is en hij Hem zijn vertrouwen heeft geschonken, wordt zijn oorspronkelijke naam ‘Abram’ veranderd in ‘Abraham’. De Bijbel zegt hierover: