De uitgever heeft alle moeite gedaan rechthebbenden van de foto’s te achterhalen.

Zij die menen rechten te kunnen doen gelden worden verzocht zich te melden.

Auteur Ton van der Lee

Uitgever Hans van Maar

Copyright © 2019 Ton van der Lee | Just Publishers bv

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt,

door middel van druk, fotokopie, microfilm, digitale bestanden of op welke

andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van

Just Publishers bv.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint,

microfilm, digital files or any other means, without written permission from

Just Publishers bv.

Redactie en productie Vitataal, Feerwerd

Opmaak Buitenspel, Meppel

Omslagontwerp Ben Gross

Omslagfoto Nico Brons

isbn 97890 8975 923 8

nur 660

www.justpublishers.nl

Inhoud

1 Een neus voor hits

2 You’ll Never Work for Radio Again

3 Met mijn neus in de boter

4 Zoiets pak je een mens niet meer af

5 De beuk erin

6 De spin in het web

7 Eén groot feest

8 Het grote avontuur

9 Liever zonder haar

10 Revolutie

11 Harde lullen

12 Een nieuw imperium

13 Het rampjaar

14 Nooit genoeg

15 De bucketlist

16 Zo is de man nu eenmaal

‘De magie van radio is de band die je opbouwt

met de luisteraar, de sfeer en de gevoelens

die je overbrengt door wat je zegt en wat je draait’.

Zijn moeder bracht Loetje liefde voor bloemen en planten bij en leerde hem herfststukjes maken. Negen jaar oud won hij er een eerste prijs mee. Foto: Jan den Hengst.

1

Een neus voor hits

de jonge jaren – 1945-1966

De Porsche van Lex Harding komt soepel tot stilstand voor het station van Nijkerk. Ik moet flink bukken om in te stappen. Terwijl we wegrijden zeg ik dat ik nog nooit in een Porsche heb gezeten. Lex moet lachen.

‘De beste auto die er is, jongen, vanaf midden jaren zeventig rijd ik al in een Porsche 911, altijd tweedehandsjes, een nieuwe kon ik niet betalen. Pas een dikke tien jaar geleden, tijdens de onderhandelingen over de verkoop van Radio 538, heb ik tegen mezelf gezegd: als het allemaal doorgaat koop ik een gloednieuwe Porsche Carrera, en daar rijd ik nu alweer twaalf jaar in rond.’

‘Om hoeveel geld ging die verkoop eigenlijk?’

‘Bij de laatste deal, de verkoop aan John de Mol, ging het om ruim tweehonderd miljoen. Ik was trouwens niet de enige aandeelhouder, hoor, dat geld is lang niet allemaal naar mij gegaan.’

‘Maar er kon vast wel een nieuwe Porsche vanaf. Wat is er nou eigenlijk zo goed aan die wagens?’

‘Ik zie mezelf gewoon niet in wat anders rijden. Ik heb trouwens ook nog een Porsche 356 in de garage staan, het model waarin James Dean zich te pletter heeft gereden. Daar rijd ik in de zomer regelmatig in rond. Dat is een schitterende oude auto.’

We draaien de oprit van zijn landgoed in, een brede laan met hoge bomen. Als we uitstappen bekijk ik de Porsche van Lex nog eens goed en valt het me op dat hij flink onder de modderspatten en het stof zit.

Lex ziet me kijken. ‘Ik was mijn auto nooit, dat doet de garage maar bij de jaarlijkse beurt. Een glimmende auto doet me niks.’

We staan voor een statig huis van twee verdiepingen. De fontein bij de voordeur klatert.

‘Mijn werkkamer is boven,’ zegt Lex als we de hal in lopen en ik volg hem omhoog over een brede, houten trap. Aan de wanden hangen afbeeldingen van achtereenvolgens Elizabeth Taylor, prinses Gracia van Monaco, de Chinese president Mao, en ten slotte Mick Jagger. Het zijn grote, kleurige zeefdrukken van Andy Warhol. Later zal ik erachter komen dat er nog veel meer hangen in het grote huis.

Film, royalty, politiek, muziek – het is een volgorde waarover moet zijn nagedacht. Ik weet natuurlijk dat het hele leven van Lex om muziek draait, hoewel we elkaar niet op die manier hebben leren kennen. Dat gebeurde een paar jaar geleden op een onverwachte manier.

Ik kreeg een mailtje met de volgende tekst:

Beste Ton van der Lee,

Een jaar geleden ben ik dwars door Afrika gereden met mijn zoons Rein en Rick. Die reis van Alexandrië naar Kaapstad was mede geïnspireerd door jouw boeken over Afrika.

Ik heb een boek geschreven over onze tocht, dat ‘De Reis van mijn Leven’ gaat heten en binnenkort uitkomt. Heb je zin om bij de presentatie te zijn? Dan kunnen we elkaar eens ontmoeten.

De man die me dit verrassende bericht stuurde kende ik al sinds mijn jeugd. Als tienjarig jochie lag ik stiekem op mijn kamertje naar hem te luisteren op Radio Veronica. Van mijn vader mocht dat niet, want die beschouwde popmuziek als lawaai, maar ik vond – net zoals al mijn vriendjes – dat er niets mooiers was dan het geluid van The Rolling Stones, The Beatles en de andere bands uit die tijd. En nu wilde de absolute radioheld uit die dagen mij ontmoeten.

De lancering van het boek De reis van mijn leven, een verslag van Lex’ onvergetelijke reis van vijf maanden met zijn twee zoons door Afrika, van Alexandrië naar Kaapstad. V.l.n.r. Rick, Lex, Rein en Chris Zegers.

Een week later stond ik op de Amsterdamse Keizersgracht.

Aan het water stond tussen twee bomen de Toyota Land Cruiser opgesteld waar het drietal hun reis door Afrika mee had gemaakt. Ik ging het statige grachtenpand binnen en werd met een glas prosecco ontvangen in een prachtige marmeren toegangshal.

In de aangrenzende zaal was het druk. Ik zag bekende gezichten uit de Nederlandse muziekscene en veel figuren uit de media. Radio, tv, platenindustrie. Op het moment dat ik mijn eerste slok nam beklom acteur Chris Zegers het podium met het eerste exemplaar van het boek in zijn hand. Lex kwam ernaast staan.

‘Heeft ’ie toch maar mooi gedaan,’ zei mijn buurman Koos van Dijk, de man die de manager was van Herman Brood. We kenden elkaar van de film die ik ooit met enkele vrienden maakte over onze grootste vaderlandse rockster.

Chris vertelde over het Afrika-avontuur van Lex en zijn zoons en refereerde ook nog even aan de reis die hij zelf met Harding had gemaakt in het kader van het programma One Way Ticket, waarna Lex het boek met een verlegen maar trots gezicht in ontvangst nam.

Daar stond hij, de man die jarenlang Nederlands populairste dj was, die Rob Out hielp om Veronica tot de grootste omroep van Nederland te maken en verantwoordelijk was voor het legendarische popprogramma Countdown. Hij behoorde tot de grondleggers van rtl-Veronique, Sky Radio, Radio 538 en videoclipzender tmf, was eigenaar van Nederlands eerste dancezender slam!fm en nog veel, veel meer…

Het klikte die dag tussen ons, we raakten bevriend en Lex ging een jaar later met me mee op een van de expedities die ik maakte om de geheimen van Afrikaanse sjamanen (vroeger ‘medicijnmannen’ genoemd) op camera vast te leggen voor een documentaire.

Afrika is groot, en in de lange uren die we nodig hadden om al die leegte te doorkruisen vertelde hij me zijn levensverhaal.

Ik verbaasde me over de belevenissen van de man die zo’n stempel drukte op vijftig jaar Nederlandse popcultuur, zonder wie veel Nederlandse artiesten nooit een ster zouden zijn geworden, de man die twee generaties dj’s de weg wees, van Erik de Zwart, Edwin Evers en Wessel van Diepen tot en met Adam Curry, Ruud de Wild en Rob Stenders. En ik dacht: dat verhaal moet worden opgeschreven.

Zo zitten we hier op een zomerdag voor onze eerste gesprekssessie. We installeren ons in twee grote leren fauteuils onder het toeziend oog van Mick Jagger en krijgen een kop koffie van Ine (strakke jeans, hoogblond haar), de personal assistant van Lex, die vertelt dat ze op het moment bezig is zijn archief uit te zoeken.

‘Die enorme stapel rommel onder dat zeil op zolder,’ verduidelijkt ze, en ze verdwijnt met een zucht naar de werkkamer.

‘Alles zit prima geordend in mappen, hoor,’ zegt Lex tegen mij. ‘Daar komen we nog wel aan toe. Het is alleen heel veel.’

Hij schuift een stapeltje foto’s opzij.

‘Nog meer Warhols,’ verduidelijkt hij. ‘Volgend jaar moet het gaan gebeuren.’

‘Het?’

‘Ik heb de grootste collectie zeefdrukken van Warhol en andere PopArt van Nederland. Misschien wel van de wereld. En omdat ik vind dat kunst niet moet verstoffen achter gesloten deuren, maar door zoveel mogelijk mensen gezien moet worden, wil ik het hele zaakje tentoon gaan stellen. Een overzichtsexpositie. Of ik dat voor elkaar ga krijgen is de vraag, want ik wil de Beurs van Berlage, waar die Banksy-tentoonstelling is geweest. Een grote show met alles erop en eraan.’

‘Prestigieuze locatie. De kroon op je carrière? Van Boskoop naar de Beurs…’

‘In zekere zin. Maar er is nog een lange weg te gaan. En dan heb ik het nog niet eens over het Veronica Museum.’ Hij wijst naar een stapel dozen. ‘We zijn op dit moment een museum aan het inrichten over de zeezenders van vroeger. Daar is nog steeds enorm veel belangstelling voor, hoewel het al lang geleden is.’

‘Een jaar of vijftig, denk ik? Jij begon toch bij Veronica in 1967?’

‘Ja, maar toen was ik al veel langer bezig met popmuziek. Mijn ogen werden geopend toen ik zo’n twaalf jaar oud was, want toen mocht ik met mijn broer Wip mee naar een bioscoopvoorstelling in Boskoop, niet zo ver van ons huis, in het Patronaatsgebouw. Dat moet in 1957 zijn geweest. Er was een zaal met tafeltjes en stoeltjes en er werd bier gedronken. Je moest niet achterin gaan zitten, want er werd enorm gepaft en tegen het einde van de film hing er zo veel rook dat je alleen voor in de zaal het scherm nog kon zien.

Die avond draaiden ze een film waarin Little Richard ‘Tutti Frutti’ speelde. Hij bewerkte de piano met zijn voeten, hij sprong en hij dook, hij mishandelde dat ding gewoon en dat maakte een enorme indruk op me.’

Lex grinnikt bij de herinnering en haalt een hand door zijn grijzende haar. Ondanks het feit dat hij bijna even oud is als Mick Jagger en de andere popidolen van zijn generatie heeft hij (net als die rockers) nog steeds iets jeugdigs. Forever young, zoals Bob Dylan zingt.

De slanke, tengere man tegenover me heeft de ontspannen uitstraling van een man die het gemaakt heeft en niets meer hoeft, maar toch nog steeds van alles wil en op ieder gewenst moment klaar is voor een nieuw avontuur. Never enough, om met Herman Brood te spreken.

‘Little Richard was mijn eerste kennismaking met rock-’n-roll. Ik had nog nooit zoiets gezien of gehoord. Ik had al weleens over Buddy Holly gehoord, over Carl Perkins en Elvis Presley, maar hun muziek was nergens te beluisteren. Wij kregen helemaal niet mee wat er gebeurde op dat gebied. Hoe moest je daar nou achter komen? Ongetwijfeld kon je er grammofoonplaten van kopen, maar op de radio werd die muziek niet gedraaid en een pick-up hadden we thuis niet. Het was er wel, maar je kwam er niet mee in aanraking.

Je moet je realiseren, het was in de jaren vijftig, de periode van de wederopbouw na de oorlog. Het was een beetje een sombere tijd. Er was niet zoveel, er gebeurde weinig. We zaten ’s avonds met het hele gezin – pa, ma en mijn broers Jan, Ruud en Wip – rond de tafel in de huiskamer onder de schemerlamp. Televisie was er niet, alleen radio, en dan mocht ik voor het slapengaan in mijn pyjama met natte haartjes naar de Familie Doorsnee luisteren.

In de winter werd er een potkachel gestookt, zeulen met de kolenkit, centrale verwarming was er niet. Die had niemand in Boskoop.

We gingen één keer in de week in bad, dat wil zeggen, in een teil op de grond in de keuken. Het stonk allemaal en het was vochtig, want het water werd op het gasfornuis verwarmd. Ik was de kleinste dus ging ik als laatste in de teil. Mijn broers gingen er eerst in en dan werd er steeds een keteltje warm water bijgegoten. Als eindelijk mijn beurt kwam was het water lauw en vies, dus of ik daar nou echt schoon van werd… Dat zijn hele vroege herinneringen.

Mijn moeder had in die keuken ook zo’n wasmachine met een handwringer en een geribbeld wasbord. Zij zong altijd liedjes, bijvoorbeeld van Conny Froboess, ‘Af en toe gaan pa en moe met ons naar de speeltuin toe’ en dat soort dingen, dat vond ik prachtig. Of ‘Zwei kleine Italiener’. Dat waren de eerste liedjes die ik leuk vond.

Ik had drie oudere broers: Jan, Ruud en ten slotte Wip, die vijf jaar ouder was. Ik was dus een nakomertje. Het was gezellig, er was altijd wel rumoer in huis met die drie andere gasten en ik dan als klein jongetje. Ik werd door mijn broers natuurlijk altijd gekleineerd en gepest, maar aan de andere kant namen ze me ook op sleeptouw. Ik ging vaak vissen met mijn broer Wip. We woonden daar in Boskoop tussen de slootjes, voor het huis was een slootje en achter het huis ook. Ik ben er uiteraard weleens in gevallen en toen heeft hij me moeten redden – die sloten zijn een en al bagger.

Vader Jan met zijn zonen: Loetje (Lex), Jan, Wip en Ruud.

Mijn oudste broer Jan was een natuurfreak, hij had vleermuizen op zijn kamer en zette dood gevonden vogeltjes op. Buiten hadden we kippen en konijnen. Zelf heb ik van jongs af aan parkieten gehad en andere vogeltjes in alle soorten en maten.

We hadden ook een kano en ik was altijd in die slootjes aan het peuren, salamanders vangen en visjes. Ik ben echt opgegroeid met heel veel liefde voor de natuur. Dat zit er nog steeds in bij mij. Ik was trouwens ook veel alleen op pad in mijn jeugd, ik denk dat ik toen een behoorlijke einzelgänger was.

Ik moest als klein jongetje natuurlijk ook leren zwemmen, je mocht in Boskoop de deur niet uit als kind als je niet kon zwemmen. Het zwembad was een stuk van de Gouwe, de rivier die door Boskoop stroomt. Met een houten hekwerk afgezet en daar leerde je dan zwemmen. Ik ging ’s ochtends om zeven uur nog voor school op de fiets naar zwemles, ik zal niet ouder dan een jaar of zes, zeven zijn geweest. Dan kwam je daar en stond er op een leitje geschreven wat de watertemperatuur was. Dat water was steenkoud. Ik zie het nog staan: vijftien graden, zestien graden, en daar moet je dan ’s ochtends vroeg in, verschrikkelijk! Je moest eerst op een bok gaan liggen, intrekken, spreiden, sluit, een soort droogneuken. En vervolgens het water in met een plank om je drijvende te houden. En ondertussen gluren naar de kleedhokjes van de meiden. De badmeester heette meester Ramp. Echt waar.’

‘Het was een zeer geborgen jeugd. Mijn moeder was altijd thuis. Een klassiek gezin, mama zorgde voor het eten en ze zat ook altijd achter de naaimachine. Ze breide sokken en onderbroeken en naaide broeken in elkaar voor ons. Ik ben niet in armoede opgegroeid, maar er was geen geld om die dingen zomaar te kopen, dat deed niemand eigenlijk.

Dat is verschrikkelijk hoor, een gebreide onderbroek, dat jeukt enorm. De trui die je als kind in de herfst kreeg werd in het voorjaar weer uitgehaald, de wol werd gewassen en op een knot gedraaid zodat mijn moeder daar met wat extra wol weer een nieuwe, grotere trui van kon breien. Die kreeg ik dan in de herfst weer aan.

Mijn moeder maakte ook een plusfour voor mij, dat is zo’n broek die onder je knieën wordt vastgemaakt en dan met lange kousen eronder. Dat werd een drollenvanger genoemd, ik vond het vreselijk. Maar ik had geen keus, ik moest dat ding aan naar school. Ik schaamde me dood.

Later kreeg ik van mijn vader een korte leren broek met bretels uit Zwitserland. Dat vond ik prachtig, zoiets had niemand. Hij werkte als handelsreiziger voor een boomkwekerij, ging een paar keer per jaar naar Duitsland en Zwitserland en later ook naar Italië om bomen te verkopen.’

‘Dus jouw zakelijke kant komt bij hem vandaan?’

‘Nee, het was meer mijn moeder die me daarin stimuleerde. Op de kwekerij was ook een stuk land voor eigen gebruik, daar werd groente gekweekt. Mijn moeder ging daarheen op de fiets om andijvie op te binden en peultjes te plukken en ik ging met haar mee. Er was altijd te veel en met dat overschot ging ik langs de deuren. Groente verkopen aan de buren, ik zal toen een jaar of zes, zeven geweest zijn. Bij diezelfde mensen ging ik dan ook meteen schillen ophalen. Die stonden klaar in emmers en ik deed ze in een grote jutezak. Eens per week kwam er aan het eind van de Valkenburgerlaan een schillenboer langs en dan verkocht ik alles aan hem. Ik verkocht dus groentes die me niks kostten en schillen die me niks kostten, op die manier verdiende ik mijn eerste centjes. Daar was ik redelijk fanatiek in.

Al snel daarna begon ik een correspondentieclub, de Friendship Club. Ik plaatste kleine advertenties in de Muziek Expres en de Tuney Tunes, waarin stond dat je bij mij een lijst met correspondentie-adressen kon bestellen. Mensen moesten betalen met postzegels en die verkocht ik aan mijn vader voor op de zaak. De adressen van de mensen die een bestelling plaatsten zette ik op een lijst en die stuurde ik naar diezelfde mensen toe. Die lijsten maakte ik met een typemachine en een oud stencilapparaat, dat ik bij mijn vader op kantoor op de zolder had gevonden en weer aan de gang had gekregen.

Na een tijdje besloot ik nog een correspondentieclub te beginnen en die noemde ik de Beetle Club. Ik had mijn eigen concurrent in het leven geroepen en verdiende op die manier dubbel zoveel. Bijzonder was dat ik een brief kreeg van nems Enterprises, het bedrijf van The Beatles, waarin stond dat ik op moest houden met die naam. Natuurlijk niet gedaan, maar ik was er maar wat trots op dat ik serieus genomen werd door het bedrijf van The Beatles!’

‘En de muziek?’

‘Die avond in de bioscoop met mijn broer Wip was voor mij een keerpunt in mijn leven. Toen ik Little Richard eenmaal had gezien wist ik: er is meer.’

Het is niet zo vreemd dat juist dat nummer voor de twaalfjarige Lex indertijd een eyeopener was: het werd in 2007 verkozen tot het belangrijkste rocknummer aller tijden door het gezaghebbende Britse muziekblad Mojo, dat het nummer ‘Tutti Frutti’ ‘de geboorte van de rock-’n-roll’ noemde.

‘Kort nadat ik die film had gezien bouwde ik met mijn eerst verdiende geld een kristalontvanger om naar beatmuziek op de radio te kunnen luisteren. In de woonkamer stond een buizenradio, maar daarop mocht alleen naar het nieuws geluisterd worden en naar gezinsprogramma’s. Zo’n kristalontvanger was niet zo moeilijk in elkaar te solderen. Ik moest stiekem luisteren, onder mijn kussen, want mijn ouders vonden die muziek maar niks. Die kristalontvanger was een heel primitief ding, transistorradiootjes had je nog niet. De ontvanger had een bakelieten oorschelp, een echte koptelefoon kon ik niet betalen. Het was de tijd dat ik voor het eerst bewust op zoek ging naar een radiostation dat popmuziek uitzond. In de jaren vijftig waren die er nauwelijks, je moest die sta-tions zoeken met een pinnetje op het kristal.’

‘Waarom was het dan zo moeilijk om popmuziek op de radio te vinden?’

‘Je moet je realiseren dat het wel tot midden jaren zestig duurde voordat er in Nederland radiostations te ontvangen waren die de hele dag popmuziek uitzonden. Ook Radio Veronica draaide tot 1965 nauwelijks pop. De muziek die Veronica voor die tijd uitzond was echt te lullig voor woorden. Het station verschilde wat dat betreft nauwelijks van de traditionele Hilversumse zenders.

Dus luisterde ik eind jaren vijftig als jochie van twaalf naar Radio Luxemburg – die hadden in het weekend uitzendingen met Nederlandse presentatoren zoals Guus Jansen jr. Op Luxemburg kon je echte popmuziek horen, Cliff Richard en Elvis Presley. Gelukkig kwamen er toen al snel transistorradio’s, dat was een enorme revolutie. Dat kristal had ik opeens niet meer nodig voor mijn radiootje, je kon aan een potmeter draaien voor hard en zacht, en er was een knop om op de verschillende stations af te stemmen. Luxemburg zat op 208, weet ik nog wel, op de middengolf.’

‘En je vrienden? Luisterden die daar ook naar?’

‘Die hadden daar geen belangstelling voor. Popmuziek speelde in Nederland nog helemaal geen rol in de jeugdcultuur, dat heeft tot zeker midden jaren zestig geduurd. Ik was echt een buitenbeentje. Niet dat ik ervoor thuisbleef, hoor, maar als het kon luisterde ik wel, meestal rond elf uur ’s avonds, dan draaiden ze echte Engelse pop.

Mijn vrienden luisterden in die tijd naar dixielandmuziek. Die was hartstikke populair, ook al dateerde het al uit de jaren twintig. Ik vond dat echte kutmuziek, dat geriedel, ‘Ice Cream’ van Chris Barber’s Jazz Band en dat soort verschrikkelijke nummers. Die klarinetimprovisaties, vreselijk! Maar je kon erop dansen, de foxtrot en dergelijke. Ik heb er dansles op gehad in Gouda met een keurig colbertje aan. Heel erg, maar het hoorde erbij. Het was ook spannend, met die meisjes.’

Met Loek (l) en Charles (r) Marchant vormde Lex in zijn ulo-tijd de Spirit Club. Gedrieën organiseerden zij in Boskoop tal van acti-viteiten en gaven ze de aanzet tot de oprichting van de Boskoopse vvv.

‘Boskoop, waar ik opgroeide, was in die jaren een dooie boel. Met twee schoolvrienden, Charles en Loek Marchant, richtte ik de Spirit Club op om wat leven in de brouwerij te brengen. Ik zat toen op de ulo, Uitgebreid Lager Onderwijs, en ik zal een jaar of dertien zijn geweest. Wij organiseerden van alles. Een wielerwedstrijd bijvoorbeeld, ge-inspireerd door de Tour de France, met in de zomer een week lang elke avond een etappe. Dat liep volledig uit de hand, het werd een hele wielerkaravaan met reclameauto’s en een bezemwagen. De Spririt Club organiseerde ook van alles voor de jeugd en dat werd altijd breed uitgemeten in de Boskoopse Courant. Op Koninginnedag een keer een wedstrijd van de ene kant van Boskoop naar de andere, van het eind van de Zijde naar het eind van het Reijerskoop, maar dan zonder de hefbrug over de Gouwe te gebruiken, die precies in het midden lag. Dat leverde hilarische taferelen op met bootjes en deelnemers die overzwommen.

Charles, Loek en ik luisterden samen ook veel naar muziek, want die twee broers hadden een eigen pick-up en plaatjes. Zij werden veel vrijer opgevoed dan ik en mochten van alles. Die plaatjes zongen we op hun kamer luidkeels mee, ‘Marina’ van Rocco Granata en ‘Tom Dooley’, een nummer van The Kingston Trio. Dat kan ik nog woordelijk meezingen. Ik had trouwens ook blokfluitles in die tijd, maar daarmee ben ik niet verder gekomen dan het ‘Wilhelmus’ en ‘Brandend Zand’. Dat kan ik nog steeds, hoor, geef mij een blokfluit en ik speel het voor je.

De Spirit Club deed nog meer, we richtten een schoolkrant op en we zijn zelfs naar de burgemeester van Boskoop gegaan omdat we vonden dat er een vvv moest komen. Een Vereniging voor Vreemdelingenverkeer om wat meer mensen van buitenaf naar ons dorp te halen. Daar zat ik dan als jochie, maar de burgemeester luisterde wel naar ons en haalde de voorzitter van de middenstandsvereniging erbij en zo werd die vvv opgericht. Door toedoen van drie jongens van vijftien.’

‘Ik regelde in die tijd ook optredens voor de band van een vriend, Pieter van Bodegraven, die nu trouwens nog steeds mijn beste vriend is. Ik kwam vaak bij hem over de vloer, hij woonde achter in de Biezen. Hij kon drummen en werd als zodanig ‘ontdekt’ door Wim Koster, bij wie ik op de lagere school en de ulo in de klas had gezeten. Wim kon zingen en gitaar spelen en was de leider van het Kwartet Wim Koster.

Het Kwartet Wim Koster waarvoor Lex in de vroege jaren zestig boekingen verzorgde. Links schoolvriend Wim Koster en tweede van rechts boezemvriend en toen drummer Pieter van Bodegraven.

Toen de Spirit Club werd ontbonden omdat we naar verschillende scholen gingen, ging ik door met het organiseren van activiteiten onder de naam Relaxation Club, een minder leuke naam, maar met nog meer succes. De belangrijkste activiteit was het organiseren van dansavonden in zaal Florida in Boskoop.’

‘Je was toen vijftien, maar je werd wel voor vol aangezien door zo’n zaaleigenaar?’

‘Ze vonden het juist leuk dat ik zo jong was. Ik regelde verder niets, geen vergunningen, en ik betaalde ook geen amusementsbelasting, dat moest eigenlijk als je een evenement organiseerde. Ik wist niet hoe dat werkte dus deed ik het gewoon niet. De vader van een vriendje, Jan Taat, had een drukkerij. Hij maakte voor ons wat posters en die plakten we dan op bushokjes en dergelijke met emmer en stijfselkwast.

Promotie vond ik heel erg belangrijk. Zo heb ik ooit voor een nieuwjaarsbal dat ik organiseerde opgebeld naar de vara om te zeggen dat er een gerucht ging dat het zou worden afgelast wegens slecht weer. Of zij wilden omroepen dat het wel degelijk doorging, en dat hebben ze ook een paar maal gedaan. Volle bak natuurlijk!

Onder de naam Relaxation Club organiseerde Lex in hotel Florida in Boskoop succesvolle dansavonden met dixielandorkesten.

The Rhinetown Dixie Preachers en Dansorkest Bert Kaempfert, dat soort orkestjes speelden er op die avonden, die huurde ik dan in. Ik deed eigenlijk alles, ik was verschrikkelijk actief. Als ik eraan terugdenk word ik alsnog moe.

Tussendoor liet ik de rjl’s optreden, een bandje met een elektrische gitaar dat ook beatmuziek speelde. Ron Kraats was de zanger.’

Op een Facebookpagina over Bands van vroeger uit Boskoop ontdek ik een zwart-witfoto van de band: vijf jongens van een jaar of zestien, allemaal netjes in het pak met stropdas, kort haar en een scheiding, op een rijtje met hun instrument. Ze kijken hoopvol in de camera.

‘Je smokkelde dat beatbandje er eigenlijk tussendoor?’

‘Het was nogal gewaagd dat je op een dansavond een beatband liet spelen, want de jeugd danste toen nog voornamelijk op dixieland, maar de rjl’s speelden tussen die orkestjes door nummers van Cliff Richard en dergelijke, en zo sloop dat er langzaamaan in. Cliff was redelijk aanvaardbaar, maar bijvoorbeeld Elvis niet, dat vond men veel te ruig. In de jaren vijftig was Nederland nog heel conservatief, daar moest je rekening mee houden.’

‘Dus je kwam ermee weg?’

‘Ja, als een jong gassie zoiets organiseert, dat kweekt sympathie. Ik organiseerde in die periode ook een Street Parade in Boskoop. Ik regelde vrachtwagens en nodigde dixielandorkesten uit om al spelend op die vrachtauto’s door Boskoop te rijden, dat was heel succesvol en bij de volgende aflevering reden we helemaal door naar Alphen aan den Rijn en Waddinxveen. Dat kon toen allemaal, er hoefden geen wegen te worden afgezet of een vergunning aangevraagd. Op een gegeven moment reden we met tien vrachtwagens door Boskoop en dan maar spelen, ‘I Scream, You Scream, Everybody Wants Ice Cream!’’

‘Je moet wel een bekende persoonlijkheid zijn geweest in Boskoop.’

‘Ik denk het, want ik haalde vaak de krant. Met die Streetparade kwam ik zelfs op televisie, ik was toen inmiddels zestien en werd uitgenodigd voor het programma Rooster van de avro. Dus reisde ik af naar Hilversum en werd geinterviewd door Lonneke Hoogland.’

Rooster was een maandelijks tienerprogramma dat reportages bracht over ‘opleidingen, het huishouden en andere zaken die tieners interesseren.’ Af en toe was er ook een muzikale gast, een brave Nederlandse ster als Willeke Alberti of Rob de Nijs. Alles in zwart-wit, uiteraard, want kleurentelevisie was nog niet uitgevonden.

‘Mijn interesse voor muziek werd alleen maar groter toen ik naar het christelijk lyceum ging in Alphen aan den Rijn. Ik wilde eigenlijk naar Gouda, maar daar wilden ze me niet hebben. Daar waren mijn cijfers niet goed genoeg voor. Op school heb ik altijd middelmatig gepresteerd, ik deed precies wat nodig was om over te gaan, maar ik heb nooit ergens in uitgeblonken. Altijd met de hakken over de sloot.

Ik ben een paar keer van school gestuurd. Het lyceum was een christelijke school en met Pasen en Kerst moesten we daarom met alle leerlingen naar de kerk. Dat was een stukje lopen en halverwege was een café, waar ik op weg naar de paasviering naar binnen ben geglipt om te gaan biljarten. Wij waren thuis niet christelijk, godsdienst interesseerde me niet, maar die kerkdienst was wel verplicht. Helaas had de conrector, meneer Eigenraam, me gezien en toen was ik natuurlijk de lul. Mijn ouders hebben de grootste moeite gehad om de boel te lijmen. Ik heb een paar weken thuis gezeten.’

‘Met Pieter, de drummer van de rjl’s, richtte ik een echt bandje op, Nonesuch. Zij speelden soulmuziek, liedjes van Wilson Pickett en Sam and Dave, maar later ook nummers van Jimi Hendrix. Gitarist Frans Jonkman en zanger/bassist John Dankmeyer kwamen oorspronkelijk uit Indonesië, en John had wel een beetje zo’n kop als Hendrix.

De bandleden kwamen aan met plaatjes die zij wilden naspelen. We luisterden allemaal naar Radio Luxemburg, maar ook naar Engelse zeezenders als Radio London en Caroline, wat ik trouwens niet meer stiekem onder mijn kussen hoefde te doen, want inmiddels zat ik op de middelbare school, ik was hbs’er. En als beloning voor het halen van mijn ulo-diploma had ik van mijn ouders een echte radio gekregen, een rode van Philips.

Ik was de manager, deed de boekingen en we speelden door heel Nederland. Nonesuch was best succesvol. Het was echt rock-’n-roll – we hadden een vw-busje en daar gingen we met zijn allen in, met de apparatuur. En dan was het feesten, zuipen, meiden… De band was hartstikke populair, overal waar we kwamen werden we teruggevraagd.

We hebben ook nog een poging gewaagd om een single op te nemen. Dat was Let me stand next to your fire, een albumtrack van Jimi Hendrix. Ik heb die toen aangeboden bij platenmaatschappij Phonogram. Ik belde ze gewoon op en ging daarheen met een pak aan en een das om – als manager moest je er toch een beetje netjes uitzien. Die jongens niet natuurlijk, dat waren muzikanten. Phonogram zag er totaal geen brood in. Later is dat nummer door Hendrix zelf als single uitgebracht en een grote hit geworden.

Het was een heerlijk leven: door de week op school en in de weekenden het land in. Aan een carrière in de popmuziek dacht ik toen nog helemaal niet. Ik zag het ook niet als werk. Het kwam gewoon op mijn pad, en ik greep de kansen die ik zag. Dat heb ik mijn hele leven gedaan.’

‘Het enige dat ik zeker wist was dat ik niet aan het werk wilde zoals ik om me heen zag gebeuren met vrienden die van school kwamen en een baan kregen. Dan hield hun leven een beetje op en verdwenen ze ook uit beeld. Maar het was toentertijd ondenkbaar dat je in de popmuziek een bestaan zou kunnen opbouwen. In die tijd dacht men van bandjes: dat is leuk tot je twintigste, maar wat moet je daarna? Dan moet je wat gaan doen met je leven. En dat terwijl ouwe knarren als The Rolling Stones nu nog steeds optreden…’

‘Ik realiseerde me dat ik ook aan mijn toekomst moest denken, dus besloot ik na mijn eindexamen naar Nijenrode te gaan, om maar niet te hoeven werken. Een studie aan de universiteit van een jaar of zes zag ik niet zitten, veel te lang. Nijenrode sprak me wel aan, want aan de ene kant ben ik een vrije vogel, maar ik ben natuurlijk ook keurig opgevoed: ik moest in mijn jeugd naar dansles en netjes gekleed gaan, ik ben ook wel een beetje een kakker.

Die kant van mij kon ik ten volle ontplooien op Nijenrode, het ‘Nederlands Opleidings Instituut voor het Buitenland’ dat was gevestigd in een kasteeltje bij Breukelen. Het selecte – toen nog uitsluitend mannelijke – gezelschap dat er werd toegelaten volgde een tweejarige studie die zich richtte op het bedrijfsleven. Er waren veel uitwisselingsprogramma’s met het buitenland en de meeste afgestudeerden werden internationale zakenmensen.’

‘Ik werd dus student. Op eigen kosten trouwens, want ik kon inmiddels in mijn levensonderhoud voorzien door al mijn activiteiten. Dat was al zo sinds de Spirit Club en die balavonden.

Op Nijenrode zit je intern, je woont daar ook. Er werd veel gesport, ik had een waanzinnige conditie. Ik liep daar rond in een blauwe blazer met een logo van Nijenrode op het borstzakje en een stropdas van de roeivereniging. Ik moet er heel erg uitgezien hebben. Het was allemaal heel traditioneel op dat kasteeltje in Breukelen met al die jongelui uit gegoede families, er werd ook best bekakt gesproken,’ – Lex doet het even na, en de eerste de beste studentikoze bal zou zich niet hoeven te schamen voor zijn uitspraak – ‘maar ik leidde een dubbelleven, want in het weekend ging ik nog steeds op pad met Nonesuch en dan was het rock-’n-roll.

Ik luisterde in die tijd intensief naar Radio Caroline en Radio London. Ik kan me nog goed herinneren dat ik voor de eerste keer de begintonen van ‘Satisfaction’ van The Rolling Stones hoorde. Ik wist meteen: dat wordt een hit, en een grote ook. Toen dat ook gebeurde wist ik dat ik een neus voor hits had.’

Het legendarische nummer van de Stones, dat in juni 1965 uitkwam en ze hun eerste nummer 1-hit in Amerika bezorgde, werd in Engeland aanvankelijk alleen door de piratenzenders gedraaid, omdat de bbc de tekst te ‘expliciet seksueel’ vond. In Nederland verdrong ‘Satisfaction’ in september van dat jaar ‘Help!’ van The Beatles van de eerste plaats in de hitlijsten.

Op Nijenrode werd Lex voorzitter van het Collegie tot de Omroep, een studentenclub die waar nodig op de campus de muziek verzorgde. Daar was het dat Lex voor de eerste keer achter de microfoon kroop en een plaatje aankondigde.

‘Onderdeel van de opleiding op Nijenrode was elk jaar in de maand januari een stageperiode bij een bedrijf. Om alle risico’s te vermijden heb ik het eerste jaar stage gelopen bij de vvv Den Haag, waar mijn neef Ton Landheer directeur was. Ik ben in die maand een paar keer naar Den Haag geweest en heb alle toeristische attracties bezocht. Met een interview met neef Ton en wat cijfers maakte ik een prachtige scriptie. Het tweede jaar moest de stage in het buitenland. Ik was laks geweest om wat te regelen, maar als vervolg op de eerste stage besloot ik het toerisme in Zwitserland te gaan bestuderen. Mijn broer woonde in Zürich en daar kon ik logeren. En ook deze vakantie leverde een prachtige scriptie op die beloond werd met een dikke voldoende.’

Er was op Nijenrode ook een studentenvereniging met verschillende onderafdelingen. Een daarvan was het Collegie tot de Omroep. Dat clubje beschikte over een grote zolder die vol stond met tafeltjes en stoelen en daar kon je thee en koffie drinken. Op vrijdagmiddag, vlak voor het weekend begon, kwam iedereen daar bij elkaar.

In een zijkamertje stond een pick-up met een microfoon en een primitief mengtafeltje. Daar kon je plaatjes op draaien die dan op de zolder te horen waren.

Die omroep was vooral bedoeld om dienstmededelingen door te geven over colleges en tentamens, maar ik ben daar toen begonnen met een liftservice. Iedereen ging namelijk in het weekend naar huis, en dan riep ik om wie er bijvoorbeeld om zo en zo laat naar Amsterdam reed of naar Den Bosch. Wie mee wilde rijden kon zich dan melden.

Er stonden daar een paar lp’s, en dan praat ik over Organ Grinder Swing van Jimmy Smith en dergelijke. Geen dixieland, geen popmuziek. Ouderwetse swing, Pim Jacobs, in die sferen zat Nijenrode nog.

Die plaatjes kondigde ik aan en tussendoor deed ik de mededelingen, dus toen was ik voor het eerst dj. Al snel begon ik ook andere muziek te draaien, die ik zelf meenam. ‘Satisfaction’ niet, dat ging nog te ver. Op zeker moment heb ik toen ook de muziek verzorgd op een dansavond op Nijenrode, zeg maar een Drive In Show avant la lettre. Zoiets bestond nog niet. Pick-upje, plaatje draaien, nummers aankondigen.’

‘Op Nijenrode was ik wel een buitenbeentje. Samen met Peter den Haring vormde ik de redactie van Het Journael, de studentenkrant van Nijenrode. Peter en ik raakten bevriend omdat we allebei niet alleen nogal kritisch stonden tegenover Nijenrode, maar ook tegenover de maatschappij in het algemeen. Net als ik hoorde hij eigenlijk ook niet thuis op Nijenrode.

We schreven daarom in Het Journael nogal opstandige stukken, die niet bijzonder werden gewaardeerd door de leiding. Ik heb in een van mijn artikelen de directie vergeleken met het kolonelsregime in Griekenland, dat daar toen aan de macht was, en dat viel niet zo best. Onze stukjes vielen ook niet in de smaak bij de Heren Vijf, het bestuur van de studentenvereniging, uitermate vervelende, over het paard getilde types. Ze waren zo geworden door hun positie en dat was de eerste keer dat ik me realiseerde dat mensen die macht krijgen die ook gaan misbruiken. Die gasten hadden een eigen rechtscollege in het leven geroepen en als je iets deed wat hun niet zinde moest je daarvoor verschijnen. Je kon veroordeeld worden tot allerlei rotklusjes. Belachelijk, dat waren echte matennaaiers. Ik was zelf trouwens ook niet helemaal vrij van machtswellust. Als eerstejaars werd ik ontgroend, wat ik verschrikkelijk vond, maar als tweedejaars stond ik die jongens zelf ook uit te schelden en te vernederen. Achteraf schaam ik me daar diep voor.

Je moest voortdurend uitkijken, want op Nijenrode gold het perverse systeem dat je niet alleen cijfers kreeg voor Engels, statistiek en dergelijke, maar ook voor ‘individueel en sociaal optreden’. Die beoordelingen werden gegeven door docenten, maar ook door medestudenten. Niet alleen onvoorstelbaar, maar ook onvoorspelbaar. Als je iemand uitschold kon je zomaar een onvoldoende voor je ‘optreden’ krijgen. Twee onvoldoendes en je ging eruit. Maar ik heb het gehaald.’

‘Ondertussen leefde ik in de weekends een tweede leven met onze band, Nonesuch. Die doopten we om tot The Flower, want inmiddels was het 1966. De flowerpower kwam op en ik dacht: daar moet ik op inhaken. Ik kwam in aanraking met Paul Acket, de bekende impresario. Hij haalde alle grote artiesten naar Nederland, wat Mojo tegenwoordig doet.’

Acket, ruim twintig jaar ouder dan Lex, organiseerde in de jaren vijftig al concerten van de Dutch Swing College band, haalde Dizzy Gillespie naar Nederland, was eigenaar van Nederlands grootste muziekbladen Popfoto en Muziek Expres, en richtte later het North Sea Jazz Festival op.

‘Ik dacht: als ik aan de bak wil komen met mijn band moet ik bij die man zijn, die heeft alle connecties. Ik wilde wat, ik wilde vooruit.

The Flower was echt rock-’n-roll, ook in hun doen en laten. De zanger, John Dankmeyer, had sterallures en de later als vierde bandlid aangetrokken organist gebruikte veel drugs. Die spoorde niet helemaal. Thuis had hij een levensgrote aap in een kooi, dat beest was bijna zo groot als ikzelf.’

‘Heb je het dan over hasj?’

‘Ook, maar die toetsenist is later ook aan de spuit gegaan. Paul Acket vond ons leuk, die zag wel wat in The Flower en voor we het wisten stonden we opeens in het voorprogramma van Jimi Hendrix. Dat was op de Hippy Happy Beurs in de oude Ahoy in Rotterdam.’

Op deze ‘beurs voor tieners en twens’ trad een hele serie Nederlandse artiesten van dat moment op, zoals Q65, Armand, The Motions, Boudewijn de Groot en Cuby and the Blizzards, maar de hoofdrol was weggelegd voor drie grote buitenlandse acts: Jimi Hendrix, de Bee Gees en Pink Floyd.

‘Die beurs werd georganiseerd door Wim van Krimpen, die ik tegenwoordig weleens spreek, want hij is een kunstgoeroe, is directeur van diverse musea geweest en heeft nu een galerie in de Jordaan. Hippy Happy was echt een gebeuren, een doorbraak, daar krijg ik nog kippenvel van.’

‘Had jij toen eigenlijk al lang haar?’

‘Nee, dat kon niet, want ik zat op Nijenrode. Maar veel anderen wel. The Flower deelde een kleedkamer met Jimi Hendrix. Een kleedkamer kon je het trouwens nauwelijks noemen, want het waren een paar schotten achter het podium. Dus ik pakte mijn camera en zei tegen Jimi: ‘Look es effe here.’ Ik zette hem naast mijn bandje en nam een foto, en dat is de strooifoto geworden die wij daarna altijd gebruikten. Look es effe here… Ik hoor het mezelf nog zeggen. Mijn Engels was nog niet zo super. Maar het lukte wel.’

Tijdens de Hippy Happy Beurs in de oude Ahoyhal in Rotterdam trad The Flower, de band waarvan Lex manager was, op in het voorprogramma van de Jimi Hendrix Expierence. Alle artiesten waren ondergebracht in één kleedkamer en daar maakte Lex deze foto van Jimi en The Flower: Frans Jonkman, John Dankmeijer en Pieter van Bodegraven.

Op de zwart-witfoto staat Hendrix een beetje afwezig aan het stemmechaniek van zijn gitaar te draaien met half gesloten ogen en een stonede uitdrukking op zijn gezicht. De zanger van The Flower, die net als Hendrix een halflange hippiejas draagt en lange bakkebaarden heeft, kijkt trots in de camera, terwijl Pieter van Bodegraven en de ande- re bandleden gefascineerd naar het gitaarwonder uit Amerika kijken.

‘Vlak daarvoor hadden wij met verbazing staan kijken toen de apparatuur van Hendrix werd uitgeladen, dat was een groot aantal enorme Marshallspeakerkasten. Onze roadies bedachten dat ze die Amerikanen weleens even een handje zouden helpen, want toen we de kleedkamer uitkwamen stond er één grote muur van Marshall-kasten op het podium, waarvan alleen de twee van onszelf echt aangesloten waren. Toen The Flower begon te spelen kwamen de roadies van Hendrix en braken alles weer af, want ze waren niet naar hun zin opgebouwd. Dat was een hilarisch gezicht, iedereen dacht dat het bij de act hoorde.

Nou, onze jongens speelden, het was een volle zaal, een zweterige puinhoop en toen kwam Hendrix en brak de hel los. Dat was Jimi in zijn toptijd. Het was ongelofelijk, waanzinnig, vooral omdat ik op een paar meter afstand op het podium naar hem stond te kijken. Hij speelde met zijn tanden, kronkelde over de vloer, hij neukte gewoon met die gitaar. Als ik daar nog aan denk… kippenvel!’

De 25-jarige Hendrix was op dat moment op het hoogtepunt van zijn carrière. Hij had hits gehad met ‘Hey Joe’ en ‘Purple Haze’ en zijn lp Are You Experienced was een gigantisch succes. De plaat haalde de tweede plaats in Engeland, alleen Sgt. Pepper van The Beatles verkocht beter. Iedereen, inclusief Eric Clapton, was het erover eens dat Jimi de beste en meest vernieuwende rockgitarist ter wereld was. Het fameuze optreden op het Monterey Popfestival, waarbij hij zijn gitaar verbrandde en als een hogepriester van de pop boven de vlammen kronkelde had hem tot een wereldwijd icoon gemaakt.

‘Voor mij was dat optreden van Hendrix net zo’n keerpunt als indertijd toen ik Little Richard ‘Tutti Frutti’ zag spelen. Ik werd me er bewust van wat muziek met een mens kan doen, dat het je lichaam grijpt en je ziel doordringt. Muziek kan je enorm emotioneren.

Ik zei tegen die gasten van The Flower dat wij ook zoiets moesten gaan doen. In die tijd waren de meeste bandjes niet erg origineel, ze speelden alleen maar covers, schreven geen eigen nummers. Het had allemaal zo’n indruk gemaakt dat The Flower vrijwel het gehele Hendrixrepertoire ging spelen.

Niet veel later stonden we in het voorprogramma van The Mothers of Invention in het Concertgebouw. Daar stond je dan gewoon te praten met Frank Zappa. Wij hadden geen idee wat voor band dat was, dat was hele rare muziek. Later ben ik daar een enorme liefhebber van geworden.

Het was natuurlijk ook de tijd van The Beatles en The Rolling Stones. Ik was van The Beatles, minder van de Stones, maar als ik nu terugkijk vind ik dat ik van de Stones had moeten zijn, want bijna alles wat zij gemaakt hebben is nog steeds goed, terwijl Beatlesmuziek, daar kan ik een groot deel niet meer van verteren. John Lennon was wel mijn grote idool, ook later.’

‘In 1966 was ik klaar met Nijenrode en om maar niet in het reguliere arbeidsproces te hoeven worden opgenomen ging ik naar de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Popmuziek zag ik nog steeds niet als iets waar ik mijn brood mee zou kunnen verdienen. Pop werd nog steeds gezien als onvolwassen en vulgair.

Aan de ene kant deed ik volop mee met dat vulgaire, maar aan de andere kant was ik toch ook die nette jongen die Nijenrode had gedaan en misschien nog weleens carrière ging maken. Niet dat ik econoom wilde worden, maar je moest toch wat.

Ik had in 1966, direct na Nijenrode, met Peter den Haring, mijn collega van de studentenkrant, een organisatiebureau opgericht. Het heette ProPleasure en we organiseerden er beatavonden mee in Den Haag. Daar traden bands op als Q65, Nicols, Hu and the Hilltops en dergelijke. Die Haagse beatscene vond ik geweldig, dat bruiste. Ik ging ook vaak naar De Drie Stoepen om naar Haagse bands te kijken. Daar zag ik voor het eerst the Golden Earrings, toen nog met een s op het einde en met Frans Krassenburg als zanger. Alles vanuit Boskoop, wat niet zo ver was, want na Nijenrode ging ik weer bij mijn ouders wonen.’

Den Haag was in het midden van de jaren zestig de hoofdstad van de nederbeat, ook wel nederbiet genoemd onder invloed van het hippe taalgebruik in het blad Hitweek en in provokringen. De nederbeatbands schreven hun eigen nummers naar het voorbeeld van Engelse groepen; bands als The Motions en The Outsiders begonnen de kort daarvoor nog zo populaire indorock te verdringen. De succesvolste groepen, zoals Q65, the Golden Earrings en Sandy Coast, kwamen uit Den Haag, dat daarom ook wel het Nederlandse Liverpool werd genoemd, naar de stad waar The Beatles vandaan kwamen.

‘De beatavonden die wij in Den Haag organiseerden liepen niet geweldig. Het werd niks, omdat we de bekende zalen zoals de Marathon alleen maar konden huren op doordeweekse dagen, in de weekenden waren die altijd bezet. Dus na de zomer hielden wij ermee op en werd ProPleasure ontbonden.

Met mijn studie in Rotterdam wilde het ook niet vlotten. Ten eerste kreeg ik in dat jaar veel leerstof die ik al had gehad op Nijenrode, en bovendien waren er colleges zoals algebra waar ik geen zak aan vond. Wat had dat nou met economie te maken? Dus werd ik een geregelde klant van een kroeg daar om de hoek waar je kon biljarten. Ik ging steeds minder naar college en werd steeds beter in biljarten.

In het najaar van 1966 las ik in de krant dat Swinging Radio England, een Engelse zeezender, Nederlandstalige presentatoren zocht omdat ze zich op Nederland wilden gaan richten. En toen heb ik me in een opwelling opgegeven als dj.’

De Laissez Faire had een enorme (70 meter lange) mast die het mogelijk maakte dat tegelijkertijd op twee frequenties kon worden uitgezonden. Hier startten eind 1966 de uitzendingen van Radio Dolfijn, de eerste werkgever van Lex. In februari 1967 werd het radiostation omgedoopt tot Radio 227.

2

You’ll Never Work for Radio Again

dj op de noordzee – 1967

Als ik een paar weken later aanbel voor ons volgende gesprek zegt Lex’ vrouw Fariba dat hij aan het werk is in de tuin achter het huis. Ik moet maar even omlopen.

Ik tref hem op het terras, waar tientallen agapanthussen bloeien met dikke, blauwe bloemtrossen. Geen gemakkelijke plant, weet ik, maar Lex is de zoon van een kweker en dat kun je zien.

Nadat we elkaar begroet hebben raakt hij een bloem aan met een liefdevol gebaar.

‘Ze staan er goed bij hè, dit jaar. In de winter gaan ze de kas in, zodat ze niet bevriezen.’

Hij wijst op een glazen gebouwtje in de zijtuin met schuine daken die schitteren in de zon.

‘Heb ik laten bouwen toen ik hier kwam wonen. Die kas en de vijver ernaast zijn eigenlijk het enige dat ik heb veranderd aan het oorspronkelijke tuinontwerp. Voor de rest heb ik alles zo gelaten. Zie je die grote waterpartij daar voorbij het grasveld en die hoge bomen erachter?’

Hij wijst naar het verderop gelegen deel van de tuin. Daaromheen strekken zich de bossen en weilanden uit, die ook bij het landgoed van Lex horen.

‘En die paden en borders die nergens recht zijn zodat je je voortdurend afvraagt wat erachter ligt? Maakt de tuin spannender. Dat is allemaal ontworpen en aangelegd ten tijde van de vorige eigenaren. Ik zat op een dag te bladeren in het blad Groei & Bloei, waarin een verhaal stond over een bekende tuinarchitect, Chris Broerse, met een ontwerp dat ik tot mijn verbazing herkende als mijn eigen tuin. Ik heb die man toen geprobeerd te achterhalen en dat is uiteindelijk gelukt via zijn zoon, hij was zelf namelijk inmiddels 94 en nogal dement. Hij woonde in een verzorgingstehuis in Amstelveen en op een dag heb ik de goede man opgehaald, samen met zijn vrouw.

Hij heeft met verbazing rond zitten kijken en vond het een heel mooi ontwerp, maar kon zich niet herinneren dat het van hemzelf was. Daar hebben we samen smakelijk om gelachen. Bij die gelegenheid heeft hij mij de originele tekeningen gegeven. Dat was een heel mooi samenzijn.’

‘Je tuin is dus best groot.’

‘Ja, negen hectare in totaal. Bij mij gaat alles in het groot. Grote tuin, groot huis, grote collectie PopArt.’

We gaan in twee tuinstoelen in de schaduw van een pergola zitten en ik haal mijn opnameapparatuur tevoorschijn.

‘We waren gebleven bij 1966, jij had gereageerd op een advertentie van Swinging Radio England. Ze zochten dj’s.’

‘Ja, dat leek me wel wat, hoewel ik eigenlijk het liefst popmuzikant had willen worden. Dat geldt trouwens voor de meeste dj’s. Ik had graag gitaar gespeeld, maar dat kon ik niet. Ik heb het weleens geprobeerd, maar ik heb daar totaal geen gevoel voor. Op een podium staan, het leek me geweldig. Maar omdat dat niet ging lukken deed ik al die andere dingen, was ik manager van een bandje, had ik een promotiebureau, en ik wilde ook wel plaatjes draaien. Daar had ik op Nijenrode een beetje aan geroken.’

‘Hoe zag het radiolandschap er in die tijd uit?’

‘Op de Nederlandse radio draaiden ze alleen maar lullige muziek. Maar de Engelse zeezenders tetterden het er keihard uit zonder compromis. Radio Caroline en Radio London zonden de nieuwste liedjes van al die Engelse popbandjes uit, niet alleen The Rolling Stones en The Beatles, maar ook The Small Faces, The Who, The Hollies, The Kinks, The Troggs en ga zo maar door.

Ik luisterde ook wel naar Veronica, die waren al in 1960 begonnen, maar zij gingen pas in 1965 voorzichtig de popkant op. Toen begon het een beetje te komen, maar de pop die ze draaiden werd steeds afgewisseld met Imca Marina en De Heikrekels en dat soort ongein.

In die tijd werd Hilversum 3 opgericht als tegenhanger van Veronica, maar dat stelde ook niet veel voor. Die Engelse jongens, die wisten hoe het moest. Dat was op Amerikaanse leest geschoeide radio. Ze gebruikten jingles, hadden dj’s met power. Bij Veronica was dat ook een beetje aan het komen, zij hadden Joost den Draaijer, die als programmaleider in 1965 de Top 40 introduceerde. Ook daar begon het te borrelen.

Ik vond dat allemaal heel fascinerend, dus toen ik die advertentie las meldde ik me direct aan als dj. Ik stuurde een telegram naar Swinging Radio England: ‘Prepared to join you as a dj.’

Het station werd gerund door Engelsen met Amerikaans kapitaal. Aan boord waren twee hele sterke zenders die uitzonden op de 355 en 227 middengolf. Maar ze hadden het helemaal verkeerd aangepakt. Van tevoren waren er veel reclames verkocht, maar het radiostation ging een paar weken later dan gepland de ether in. Om geen geld mis te lopen werd alle verkochte reclame toen in korte tijd uitgezonden. Daardoor was dat station niet om aan te horen en liepen de adverteerders weg, met een commercieel drama als gevolg. Vandaar dat besloten werd tot een nieuwe start en het station werd omgedoopt tot Radio Dolfijn, dat zich op Nederland ging richten, en zo werd ik naar aanleiding van mijn telegram uitgenodigd voor een stemtest in een studiootje aan de Amstel, ergens in de herfst van 1966. Dat ging helemaal klote. Ik kon direct weer naar huis. Toedeloe!’

‘Wat ging er dan fout?’

‘Als jij nu wordt opgeroepen om te testen voor iets dat je helemaal niet kunt wordt het toch ook niks? Dj is wel een vak dat je moet leren. Ik werd dus afgewezen. En dat was maar goed ook, want Dolfijn bleek een easy listening-station te zijn. Die draaiden Frank Sinatra en dergelijke, hele lullige muziek. Dolfijn had ook geen dj’s, maar gastheren, zoals zij dat noemden.

Dus daar zat ik weer, op mijn kamer bij mijn ouders in Boskoop, en reisde heen en weer naar de colleges in Rotterdam.

Een paar maanden later, in januari 1967, kreeg ik plotseling een telegram van ze. Of ik me wilde melden, en of ik aan boord wilde. Wat bleek, ze hadden een aantal dj’s aangenomen, maar omdat de omstandigheden aan boord nogal beroerd waren liepen de meesten al snel weer weg. Je ging in principe twee weken aan boord van dat schip, de Laissez Faire, dat voor de Engelse kust lag, maar het konden er ook zomaar drie of vier worden, het eten was slecht, de beloning gering. Dus was er een chronisch tekort aan dj’s en werd iedereen opgeroepen die ooit gesolliciteerd had, maar bijna niemand kon zomaar weg, want je kreeg dat telegram aan het begin van de week en je moest diezelfde week al aan boord.

Maar ik dacht: waarom eigenlijk niet? Dus een paar dagen later vloog ik met een vliegtuigje via Oostende naar Engeland, daarna met de trein naar Harwich en vandaar met een bevoorradingsboot naar de Laissez Faire.’

‘Eenmaal aan boord lieten ze me de apparatuur zien, ik had geen idee. Ik voelde me als iemand die nog nooit een auto heeft gezien en daar dan in gezet wordt met de boodschap ‘ga maar rijden’. Ik kreeg wat uitleg en heb die avond een uurtje zitten oefenen. Waarna ik de volgende ochtend een liveshow moest presenteren van drie uur lang! Ik werd voor de leeuwen gegooid en dat werd dus helemaal niks.

Het was verschrikkelijk, ik ging dood, want behalve praten moest ik ook andere dingen doen: met knoppen en schuiven, ik moest plaatjes scherp zetten – het moet heel erg geweest zijn om aan te horen.

Op het mengpaneel zat een knopje en als je dat naar rechts zette was je in de ether, maar als je het naar links zette, op voorafluistering, hoorde je het geluid wel, maar werd het niet uitgezonden. Uiteraard zette ik het knopje weleens de verkeerde kant op en dan was het drie minuten stil. Veel maakte het niet uit, want er luisterde toch bijna niemand.

“Dit is Radio Dolfijn, uw gastheer is Lodewijk den Hengst.” En dan draaide ik iets van Tom Jones. Het was allemaal voorgebakken, want popmuziek mocht niet, alleen easy listening. Maar het was een goeie leerschool omdat het allemaal zo traag was.’