2020

Kamp Alpha

de pest meester

Suzanna Esther

Copyright © 2020 Suzanna Esther
Poseidon Uitgevers, Vijfhuizen
Grafische vormgeving: Poseidon Media en Suzanna Esther
Redactie: Sabine Mourits en Nathalie Lemaitre
ISBN 9789090331737

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk,
fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Elke overeenkomst met bestaande personen, gebeurtenissen, plaatsen of
entiteiten berust op louter toeval. Alle personages, gebeurtenissen, plaatsen
en entiteiten zijn fictief en verhouden zich op geen enkele manier tot een
werkelijkheid van bestaande personen, gebeurtenissen, plaatsen of entiteiten.

www.suzannaesther.nl

Ingesponnen in jouw spinsels

hang ik aan een zijden draad,

half cocon,

mijn nog bij machte hersens kraken,

wrik en weeg het web wat los

bijna al in slaap gesust.

Suzanna Esther

2007

Januari 2019

1.

Warner Rosenboom trok zijn laboratoriumjas uit en deed deze in de wasmand. Hij gooide het mondkapje, de spatbril en de chirurgische handschoenen in de container voor potentieel besmette materialen. Nadat hij zijn handen grondig had gereinigd met desinfecterende zeep wreef hij ze in met emulsie die sinds de uitbraak verplicht was. Het hele ziekenhuis hing tegenwoordig vol met dispensers.

Hij opende zijn kluisje, trok zijn jas aan en stak zijn hoofd door de draagband van zijn tas zodat deze op zijn buik en heup hing. Zo kon hij erbij.

De receptioniste achter de balie naast de uitgang hief haar hand naar hem op. Warner keek de vrouw vragend aan.

‘Er is voor je gebeld,’ zei ze en overhandigde hem een briefje.

Verbaasd nam hij het gele papiertje aan. Hij werd nooit gebeld op zijn werk. Er stond in hanenpoten Leon Berg, Telegraaf en een 06-nummer op geschreven. ‘Vroeg die man specifiek naar mij?’ vroeg Warner.

De vrouw schoof met een verveelde uitdrukking op het gezicht haar leesbril omhoog. ‘Geen idee. Een van de stagiaires heeft het gesprek aangenomen.’

Een gevoel van paniek kwam vanuit zijn tenen opzetten. Het was tegen het protocol om namen van laboranten door te geven; ze mochten niet aan patiënten en al helemaal niet aan de pers worden bekendgemaakt. Een nieuwe stagiaire wist dat waarschijnlijk niet. Die kon zomaar zijn naam hebben doorgegeven.

De vrouw die inmiddels met een oudere man bezig was, schonk geen aandacht meer aan hem. Warner propte het briefje in het voorvak van zijn tas.

In de draaideur naar buiten ritste hij zijn jas hoog dicht en zette zijn capuchon op. De regen kwam met bakken uit de lucht. Hij trok een sprint over de loopbrug naar de bushalte die op een viaduct voor de hoofdingang lag. Het bushokje stond vol. Hij schaarde zich erbij.

Een man met een bekend gezicht drong tussen de mensen door en kwam naast hem staan. ‘Wat een kloteweer, hè?’ zei hij.

‘Behoorlijk,’ antwoordde Warner.

De man werkte in de winkel annex coffeeshop van het ziekenhuis waar Warner voorheen regelmatig een saucijzenbroodje haalde en de krant kocht. Hij hield ervan om in zijn pauze in de publieke cafetaria de krant te lezen, een passant te lijken, desnoods een patiënt. Helaas had zijn leidinggevende dat verboden. Het risico op besmetting was te groot. Warner vond het onzin, maar hij had weinig keus.

In de personeelskantine werd meestal gesproken over medische zaken en complexe gevallen. De ziekte was het gesprek van de dag. Warner vond het lastig niet te reageren op alle idiote theorieën die de revue passeerden. Veel van zijn collega’s droegen de hele dag mondkapjes, spatbrillen en de chirurgische handschoenen waren niet aan te slepen.

‘Kijk,’ zei de man naast hem. ‘Zij zijn bang voor besmetting. Wat vind jij nou van de situatie?’ Hij knikte richting een vijftal personen die met mondkapjes halsstarrig op het busperron stonden. Ze waren doorweekt.

‘Ik weet het niet,’ loog Warner en keek even opzij. De zwarte snor van de man bedekte deels zijn mond, lachrimpels omkransten de vriendelijke bruine ogen.

Sinds Warner in dit ziekenhuis als laborant werkzaam was, trof hij deze goedlachse en voorkomende man bijna iedere werkdag in de winkel, toch wisten ze niets van elkaar.

‘Heb jij dieren?’ vroeg Warner. ‘Mijn naam is Warner Rosenboom, trouwens.’

‘Khalid Hadan,’ zei de man met een glimlach.

Tot zijn verbazing stak Khalid zijn hand uit die hij met moeite aannam want het bushokje was overvol geworden.

‘Turkse mensen hebben over het algemeen geen huisdieren, maar mijn dochter van zes wilde zo graag een cavia. Ach, ik ben inmiddels een Nederlander, hè.’ Zijn schaterlach deed een aantal mensen verstoord opkijken.

‘Gaat ze naar school?’ vroeg Warner nieuwsgierig.

‘Die maatregel gaat pas volgende week in. We moeten het beestje inleveren. Helaas. School gaat voor. Of het waar is of niet wat de overheid roept, ik weiger mijn kind van school te halen omdat ze een besmettingsgevaar zou zijn. Trouwens, als we het beestje houden, loop ik straks het risico mijn baan kwijt te raken.’

Khalids zware wenkbrauwen trokken samen en hij schudde zijn vuist. Per ongeluk raakte hij de schouder van een vrouw voor hem die boos omkeek.

‘Sorry,’ zei Khalid schuldbewust.

Warner zweeg.

Toen de bus arriveerde, dromde iedereen naar binnen.

Warner raakte Khalid in de drukte kwijt. Hij was er niet rouwig om.

De ramen van de bus waren beslagen en als een sardine in blik vervoerde de chauffeur hem naar zijn plaats van bestemming. Warner wenste dat hij zijn oortjes bij zich had. Ze lagen nog op zijn bureau. Hij had, net als het gros van de passagiers, willen verdwijnen in muziek, of beter nog, de reportages volgen die aan de orde van de dag waren.

De verslaggeving rond de mysterieuze ziekte volgde hij op de voet. Hij schiep er een vreemd soort genoegen in om te peilen in hoeverre de zogenaamd besmettelijke bacterie de maatschappij ontwrichtte. Het proces was vergevorderd.

In zijn lunchpauze had hij geen tijd gehad de krant te lezen. Een spoedanalyse verplichtte hem zijn lunch in de kleedkamer te eten. Normaal mocht daar niet worden gegeten, maar zijn directe leidinggevende, Hannah Eekhout, was vandaag afwezig geweest. Bovendien werd hij een beetje gaar van het idiote verplichte schoonmaakritueel. Het kostte hem zo veel tijd.

Een collega-laborant, een vrij jonge vrouw, die vlak na de uitbraak was aangenomen, beweerde dat Hannah zich had ziekgemeld. ‘Ze heeft twee Rottweilers,’ fluisterde ze hem op een samenzweerderige toon toe.

De neiging, ja én, te snauwen had hij ingehouden.

Bij zijn halte stapte hij opgelucht uit.

Het huis van zijn moeder lag in een Vinex-wijk van Hoofddorp.

In het laatste jaar van zijn studie Hoger Laboratorium Onderwijs met afstudeerrichting medische microbiologie had hij stagegelopen in het LUMC. Hij had een kamer gedeeld met een studiegenoot. Na zijn stage was hij ervan uitgegaan dat hem een arbeidscontract werd aangeboden. Helaas werd hij niet geselecteerd uit de enorme hoeveelheid afgestudeerden. Hij had met een startsalaris in een klein laboratorium kunnen beginnen, maar had daarvan afgezien. Het was bijna onmogelijk om in de omgeving van Leiden een fatsoenlijke en vooral betaalbare woning te vinden. In heel Nederland eigenlijk. De huizenprijzen lagen ver boven zijn budget, zeker als eenverdiener.

Sinds een jaar woonde hij weer thuis. Zijn moeders woning lag vlak bij het ziekenhuis in Hoofddorp. Na de ervaring met het armetierige studentenleven beviel thuis wonen hem prima. Zijn moeder vroeg maar een klein bedrag aan kostgeld. Natuurlijk wilde hij liever op zichzelf, maar daar kon hij nu voor sparen. Om een appartement te kunnen kopen had hij naast een vast salaris een flink startkapitaal nodig.

Nadat hij zijn druipende jas aan de kapstok had gehangen, liep hij door naar de keuken. Het rook er naar stamppot. Op de keukentafel lag een briefje.

Dag lieverd, ik ben met dames van de zwemclub een hapje eten in Amsterdam. Er staat boerenkool op het gasfornuis. De vegetarische worst zit er al in. Tot straks, mama.

Warner glimlachte om het plaatje dat zijn moeder onder de tekst had getekend. Een verdrietig kijkend rookworstje stak wanhopig zijn stokarmpjes omhoog. Zijn moeder had een apart gevoel voor humor.

Hij trok de krant van vanochtend uit zijn tas, legde deze alvast open op tafel en pakte een schoon bord en bestek uit de vaatwasser. Met de in de magnetron opgewarmde boerenkool en een glas water ging hij aan tafel zitten. Hij bladerde naar het katern binnenlandse politiek.

Het debat was in volle gang. De noodwet was er nog niet door. De Partij voor de Dieren en de progressieve partijen lagen dwars.

De verkiezingen, die volgend jaar in april gingen plaatsvinden, konden door de ziekte dramatische gevolgen krijgen als de bevolking door angst gedreven ging stemmen.

Een hap boerenkool bleef in zijn keel steken. Met een slok water slikte hij de brij weg.

Hij moest iets ondernemen. Als hij niks deed, kwam het wetsvoorstel er uiteindelijk. Zo leerde de geschiedenis. Het volk was bang, tegen paranoia aan. Alles werd onderbouwd. Het geoliede systeem had in voorgaande jaren ook op drogredenen gebaseerde wetten weten af te dwingen. Het was één grote poppenkast.

Er werd gekrabbeld aan de keukendeur. Hij stond op en draaide de sleutel om.

Gijsjes grijze poezenlijfje kwam miauwend de keuken in en ze rende gelijk naar haar voerbakje dat zijn moeder altijd gevuld hield.

Op z’n hurken aaide hij de zachte vacht. ‘Ik moet iets doen, Gijs, dit gaat zo niet langer.’

Gijs gaf een kopje tegen zijn hand en knabbelde verder.

Hij liep de gang in, graaide zijn mobiel uit zijn jaszak en rende met twee treden tegelijk de trap op. In zijn slaapkamer trok hij de onderste bureaulade open en pakte het dossier eruit.

De eerste bloedanalyses had hij achtergehouden. Niemand zou een beginnend laborant geloven. Dertig monsters had hij kunnen analyseren voordat het Centrum IDS het had overgenomen. De onverklaarbare toename van de bacterie Streptococcus pneumoniae was onmiskenbaar. Hij had geen keus. De gegevens moesten openbaar worden gemaakt. Met het dossier onder zijn arm liep hij de trap af. In de keuken trok hij het briefje met de naam van de journalist van de Telegraaf uit zijn tas. Hij sloeg het dossier open, ging aan tafel zitten en belde het nummer.

Januari 2020

2.

Sophie Duval had de middag vrij genomen om te winkelen. Op de kraag van haar enige witte blouse zat een koffievlek die er niet uitging. Ze had een nieuwe nodig voor de raadsvergadering die vanavond in het gemeentehuis van Hoorn op de agenda stond. Als raadslid moest ze representatief zijn om haar standpunten kracht bij te zetten.

Samen met haar vriend Arjen woonde ze in zijn huis in Hoorn.

Sophie was ongeveer een jaar geleden bij hem ingetrokken. Ze hadden elkaar ontmoet via een datingsite tijdens haar laatste jaar Tandheelkunde aan de Universiteit van Amsterdam.

Arjen werkte bij een slagerij in Hoorn.

Hij vertelde haar op hun tweede date dat hij op zijn twintigste zijn ouders had verloren in een afschuwelijk ongeluk. Voordat hij wees werd, woonde hij thuis. Hij was enig kind. Zijn ouders hadden de hypotheek afbetaald, dus hij stond niet op straat.

Nadat ze was afgestudeerd kon ze een baan krijgen in Alkmaar. De tandarts waar ze stage had gelopen, wilde haar op proef als toekomstige partner.

De eerste maanden had ze haar kamer in Amsterdam aangehouden en reisde ze met de trein. Haar hospita had haar min of meer voor het blok gezet. ‘Nu je een goedbetaalde baan hebt, kun je makkelijk meer betalen,’ had de onaangename vrouw gezegd. ‘Ik verhuur aan arme studenten, niet aan rijke dames zoals jij. Ik ben er ook niet van gediend dat die vriend van je blijft overnachten met die vieze hond van hem.’

Sophie had er niet veel tegenin te brengen.

Toen Arjen haar voorstelde bij hem in te trekken, kwam dat zeer gelegen.

De tandartspraktijk in Alkmaar lag op twintig minuten rijden van Arjens woonplaats. Bovendien had Hoorn een station.

Ze wist eigenlijk niet of ze nog van hem hield. Hij had iets aandoenlijks, een zacht karakter dat je maar bij weinig mannen zag. Haar hart ging naar hem uit, ondanks dat hij qua type enorm verschilde met waar ze voorheen op viel. Toen ze hem leerde kennen, wist ze nog niet dat hij net een kleine pup in huis had genomen.

De ouders van Sophie hadden huisdieren verboden; ze vonden het onhygiënisch en lastig. Terecht.

‘Het is zeer ongezond en gevaarlijk om met dieren samen te leven. Ze zijn vaak dragers van dodelijke ziektes, kijk maar naar de geschiedenis,’ had haar vader gezegd.

Daarentegen zanikten haar twee oudere broers elk jaar met Kerstmis om een hond. Liefst een Dobermann.

Zij, Sophie, gaf niet veel om huisdieren. Karel was best schattig en Arjen vond ze toen de liefste man die ze ooit had ontmoet.

Het lieve en zachte ergerde haar inmiddels mateloos. Ook het verschil in opleidingsniveau stoorde haar. Wat ze in het begin van hun relatie juist geweldig aan hem vond, werd met de dag onverdraaglijker.

Dat ze lid was geworden van de gemeenteraad in Hoorn vond hij belachelijk. Toen ze zich verkiesbaar had gesteld, had hij haar niet eens gesteund. In haar studententijd was ze als actief lid van diverse sociëteiten en penningmeester van de studentenvereniging zeer maatschappelijk betrokken. Ze had het nodig zich belangrijk te voelen.

Arjen wilde simpelweg een klein veilig leventje leiden, samen met haar, zijn hond en op den duur liefst een kind.

Aan kinderen ging ze met hem sowieso niet beginnen. Hij moest zich eerst maar eens gaan gedragen als een man in plaats van een drammende kleuter.

‘Als je ’s middags toch vrij bent, kun jij dan boodschappen doen?’ had Arjen haar gisterenavond gevraagd.

Natuurlijk was hij weer met een lijstje aangekomen. Die man leefde op lijstjes.

‘Dit is de laatste keer,’ had ze gezegd toen ze bovenaan het briefje hondenvoer zag staan. Hij had met zijn ogen gerold en was kwaad de kamer uitgelopen.

Ze hadden al weken ruzie over Karel. Hoe kon hij zo naïef zijn? Natuurlijk hield ze van het hondje dat ze had zien opgroeien, maar regels waren regels. Ze durfde Karel al weken niet te aaien en was continu met Dettol in de weer. De weerstand tegen fysiek contact met Arjen werd groter. Ze hadden al maanden geen seks. Als hij met Karel had zitten stoeien kon hij haar besmetten. Ze werd er gek van. Die hond moest weg.

De tandartspraktijk waar ze werkte, lag niet ver van het centrum. In haar lunchpauze ging ze meestal even de binnenstad van Alkmaar in om een broodje te kopen. Veel tijd om te winkelen had ze voorheen niet, maar de laatste maanden liep de praktijk terug. Het was inherent aan de situatie. Mensen ontweken zoveel mogelijk fysiek contact met anderen en stelden de jaarlijkse controles uit. De patiënten die wel de noodzaak zagen om hun gebit goed te onderhouden, drukte ze altijd op het hart dat een tandartsbezoek veilig was. Met de redenatie: wij dragen tenminste mondkapjes en spatbrillen. Dat zou iedereen moeten doen, trachtte ze hen gerust te stellen.

Niet alleen haar baan als tandarts stond op de tocht, door de huidige situatie kwamen veel bedrijfstakken in het nauw.

Het stond in de vergadering van vanavond hoog op de agenda, en zij, Sophie Duval, had er het een en ander over te melden.

In de gemeenteraad vormde zich een antibeweging. Het was een zeer zorgelijke ontwikkeling die moest worden tegengegaan. De conclusies van het Centrum IDS waren leidend. De volgers van de zogenaamde oppositie werden de mond gesnoerd. Straks kregen ze in Nederland een opstand!

De tweedeling in het debat werd al maanden breed uitgemeten in het nieuws en de kranten. Het deed meer kwaad dan goed. Ze begreep werkelijk niet hoe mensen zo dom konden zijn dat ze luisterden naar een of andere mafkees.

De totaal onbekende laborant beweerde dat hij tijdens de eerste analyses tot een andere conclusie was gekomen. Een dramatische toename van een bacterie die in principe lichaamseigen was, was volgens hem de oorzaak voor de uitbraak. Voor drieëntwintig ziekteverwekkers werden kinderen en ouderen beschermd door het vaccinatieprogramma van de overheid, maar volgens hem was het een soort waartegen niet werd gevaccineerd.

Hij was niet eens verbonden aan een erkend instituut.

Het artikel had bovendien in de Telegraaf gestaan. Een pulpkrant. Warner Rosenboom was simpelweg iemand die aandacht wilde.

De cijfers die door de overheid naar buiten waren gebracht klopten. Volgens wetenschappers was de ziekte een mutatie van de pest. Die conclusie was getrokken in overeenstemming met de Wet publieke gezondheid. De ziekte, die al in 2019 was opgedoken in China en een aantal jaren ervoor was uitgebroken in Madagaskar, had Nederland in zijn greep. De bacterie Yersinia pestis en de bacterie Francisella tularensis, ook wel hazenpest, gebruikte vlooien, mijten en teken om zich te verspreiden. De hazenpest kon tevens via muggen en dazen worden verspreid. De feiten waren duidelijk. Alle dieren konden drager zijn, maar met name mensen die een huisdier hadden, waren besmet geraakt. Het verklaarde ook waarom het voornamelijk kinderen, ouderen en mensen met een slecht immuunsysteem trof.

Ongeveer alle diersoorten konden de afschuwelijke ziekte overbrengen. Haar vader had gelijk gehad.

Er werden onderhand meer dan drieduizend slachtoffers in quarantaine gehouden. In beginsel waren het voornamelijk kleine kinderen die ziek werden, maar die herstelden meestal snel. Inmiddels waren het vooral mensen met een slechte gezondheid en ouderen. Daarvan waren er al zevenhonderd overleden. Hoe kon men dan twijfelen?

Sophie liep de supermarkt binnen en pakte een mandje. Het was rustig, de meeste mensen zaten thuis of op het werk. Voor haar uit schuifelde een oude vrouw achter een rollator langs de schappen met dierenvoer. De voorraad was karig. Enkele vakken waren leeg. Men was aan het hamsteren.

Een jongen in een blauw personeelshesje duwde een kar met voorraad.

‘Is er nog Sheba?’ hoorde Sophie de vrouw aan de jongen vragen, die wat sullig opkeek. Zijn mondkapje zat veel te laag.

‘Nee, helaas. Het kan niet geleverd worden,’ antwoordde het joch.

Hij was hoogstens zestien, schatte Sophie, terwijl ze door haar knieën zakte om uit het onderste schap de laatste twee kilo verpakking hondenbrokken te pakken.

‘Belachelijk. Mijn kat eet alleen maar goede kwaliteit paté. Moet hij verhongeren?’ zei de vrouw. Met een magere hand greep ze de jongen vast.

Hij rukte zijn arm uit haar grip. De wangen boven het kapje kleurden hoogrood.

‘Ik weet het ook niet, mevrouw,’ stamelde hij.

Sophie besloot zich ermee te bemoeien. ‘Mevrouw, u kijkt vast het nieuws,’ zei ze. ‘Het is onderdeel van het ontmoedigingsbeleid. Als u een kat heeft, moet u trouwens een mondkapje en handschoenen dragen. U brengt die jongen in gevaar. Ik koop nog één zak voer voor de hond van mijn vriend, maar eigenlijk moeten alle huisdieren worden ingeleverd. Als ik u was zou ik niet zo kieskeurig zijn, over een maand is er niets meer te krijgen.’

De waterige blauwe ogen van de bejaarde vrouw keken haar verwijtend aan.
‘Als jouw vriend een hond heeft, waarom draag jij die dan niet? Ik geloof geen hol van dat pestverhaal. Het zijn allemaal leugenaars in de politiek,’ mopperde ze.

Sophie haalde haar schouders op en liep door. Ze graaide een Sallands zonnepit uit het broodvak en begaf zich naar de kassa. Het meisje droeg een kapje en latex handschoenen. Slimme meid. Met zo veel klantcontact was kassabediende een risicovol beroep geworden. Ze zette haar boodschappen op de band, graaide haar mondkapje uit haar jaszak en deed het om.

Het meisje haalde de verpakking hondenbrokken over de scanner. Ze keek Sophie verwijtend aan en schudde misprijzend haar hoofd.

Nadat Sophie haar boodschappen in de auto had gezet die in een zijstraat stond geparkeerd, liep ze via een steegje richting de grote Sint-Laurens kerk.

Er was markt. Groente en fruit waren volop te krijgen. Vlees en zuivel werd lastiger. Zelfs eieren waren niet altijd te koop. De binnenlandse distributie van levend vee begon een groot probleem te worden. In een aantal dorpen zonder veestapel speelden inwoners voor eigen rechter. Niemand van buitenaf mocht erin.

De boeren met een melk- of pluimveehouderij volgden het nieuws met argusogen nu er werd gedebatteerd over ruimen. Geitenboerderijen waren al geruimd door de angst dat de mutatie iets te maken had met de teek die vooral bij schapen en geiten werd aangetroffen. Dierentuinen en kinderboerderijen waren tot nader order gesloten en er werd gevreesd voor grootschalige faillissementen. Een verplichte verhuizing van boeren naar plekken die ver van de bewoonde wereld lagen, was een mogelijk alternatief, maar het leverde enorme logistieke problemen op; vervoer, landonteigeningen en gedwongen verhuizingen. Het was een drama. Nederlanders hingen aan hun vlees en zuivel.

Bij een kledingkraam voelde Sophie aan de stof van een aantal bloezen. Ze had eigenlijk de winkels willen aflopen, maar ze ging liever naar huis. Zo kon ze aan het actieplan werken dat ze vanavond wilde voorleggen aan de raad.

Arjen kwam meestal rond zevenen thuis. Als ze voor die tijd weg was, scheelde het weer ruzie. Hij vond haar overtuigingen belachelijk en reageerde ongelofelijk kinderachtig als zij Karel ontweek.

Ze vond de kwaliteit van de stof goed genoeg en selecteerde een witte en blauwe versie in haar maat. De marktkoopman droeg geen kapje. De overheid riep dat, zolang je geen contact had met dieren, het risico op besmetting nihil was, maar hoe wist je wat andere mensen in huis hadden?

Nadat ze had afgerekend viste ze een kleine flacon ontsmettende gel uit het zijvak van haar handtas. Ze reinigde haar vingers grondig. De huid van haar handen was schraal, haar nagels waren brokkelig.

De overheid hanteerde een strikte verdeelsleutel voor persoonlijke beschermingsmiddelen binnen de zorg en in specifieke beroepsgroepen. Latex handschoenen waren schaars en de voorraad was voorbehouden aan de tandartspraktijk.

Iets verderop zag ze een groep mensen samendrommen. Er werd geapplaudisseerd waarna de menigte uiteen zwermde.

Een jonge vrouw met donkerbruine vlechten die onder een grijze muts uitkwamen, verzamelde op haar hurken de geldstukken die het publiek in een mandje had gegooid.

Wat voor act het meisje had, was Sophie onduidelijk. Er stonden gekleurde bekers op de grond en op een zwart kleed lagen verschillende maten balletjes. Ze zag er stoer, maar slonzig uit, vond Sophie. De rugzak van het meisje was gerafeld en smerig, het leer van haar jas verweerd. Er ging een schok door Sophie heen. Boven de rits van het leren jack staken oortjes uit.

Een snuitje met een grijzig neusje en kraaloogjes werd zichtbaar en met een bruuske beweging duwde ze het dier terug.

Wat was dat voor eng beest? Een meisje van de straat met een rat. Het moest niet gekker worden.

Onderweg naar haar auto maakte Sophie in haar hoofd een aantekening. Als de wet erdoor kwam en de controle op het houden van huisdieren werd aangescherpt, dan was er een groep die onder de radar bleef: daklozen en zwervers.

Maart 2020

3.

Met een flinke haal sneed Arjen Verlinden de kartonnen doos met rugzakken open. Het schap was bijna leeg. De enorme stormloop op de tassen voor geroutineerde trekkers en bergbeklimmers was onverklaarbaar.

Sinds een week werkte hij als verkoper in kampeerwinkel Obelisk. Na het faillissement van de slagerij was hij een tijdje werkeloos geweest en in die periode was zijn relatie met Sophie zwaar onder druk komen te staan. Ze benoemde het niet, maar uit alles sprak haar minachting. De snerende ondertoon in alles wat ze tegen hem zei, was sinds de uitbraak van de pest onverdraaglijk. In bed draaide ze zich meestal gelijk van hem af. Het feit dat ze niets meer van Karel wilde weten, vertelde hem dat het einde oefening was.

Dat ze hem überhaupt als partner had verkozen, was haast een wonder te noemen. Ze was zo’n beetje de mooiste vrouw die hij ooit was tegengekomen. Ze had iets van een filmster, een Franse actrice.

Sophie had zich, evenals half Nederland, laten meeslepen in de paranoia rondom de pest. Sinds ze raadslid was van de Hoornse gemeenteraad had haar fanatisme hem tot waanzin gedreven.

Het voorstel dat na eindeloos debatteren was aangenomen maakte het erger. Volgens de overheid was de mysterieuze ziekte die al maanden slachtoffers maakte een gemuteerde versie van de pest. De noodverordening schreef voor dat huisdieren, de bron van de besmetting, moesten worden ingeleverd voor onderzoek. Het houden én het in huis nemen van dieren was verboden.

Vorige week was Sophie na een raadsvergadering laat thuisgekomen.

Samen met Karel zat hij op de bank televisie te kijken. Het was elf uur ‘s avonds en met haar jas nog aan zwaaide ze een dossier met documenten onder zijn neus heen en weer.

Haar felheid had hem gealarmeerd. Hij was ronduit bang voor zijn eigen vriendin. Waar komt ze nu weer mee aanzetten, had hij gedacht. Arjen had de film op Netflix op pauze gezet en het document waar het blijkbaar om ging van haar aangenomen.

‘Lees,’ had ze gecommandeerd.

Zijn blik was over de tekst gegleden die dusdanig was geformuleerd dat je er een studie advocatuur voor nodig had om het te begrijpen. Hij had verwacht dat de strekking van de tekst zou lijken op wat iedere dag in het nieuws was.

‘Ja?’ had hij zo rustig mogelijk gezegd. ‘Deze zaken zijn toch al bekend?’

Sophie had met een priemende wijsvinger onder aan de bladzijde een artikel aangewezen.

Het voorstel van raadslid Sophie Duval voor het oprichten van het burgerinitiatief BPL (Burger Plicht Loont) wordt door alle raadsleden gesteund.

Voor dit burgerinitiatief hebben zich sponsoren gemeld - die anoniem wensen te blijven - waardoor er voldoende financieel draagvlak is ontstaan om te trachten het initiatief ook in andere gemeenten van de grond te krijgen.

De wens en behoefte van de burger om onze samenleving zo veilig mogelijk te houden wordt door de Hoornse gemeenteraad ingewilligd.

Het burgerinitiatief BPL kan mettertijd worden uitgerold binnen alle gemeenten in Nederland.

Vermoedt u dat vrienden, familie of buren een huisdier houden? Bent u bang dat u en uw geliefden gevaar lopen? Meld het dan bij de BPL via 0900 555. Voor elk aangegeven dier wordt een beloning uitgereikt. Samen staan we sterk.

Hij had haar verbijsterd aangekeken.

‘Je weet wat het betekent,’ had ze met een triomfantelijk en cynisch lachje gezegd, terwijl ze boven hem uit torende.

Ja, dat jij de grondlegger bent voor een nieuwe lichting volksverraders, had hij gedacht, maar hij had zich ingehouden. Hij was overeind gekomen en was met Karel achter zich aan naar de keuken gelopen. Sophie was hem achternagegaan. Terwijl hij een glas water dronk, observeerde hij haar handelingen.

Ze waste haar handen grondig. Voor ze de koelkast opentrok, maakte ze de hendel schoon met een stuk keukenrol en Dettol. Ook het pak sinaasappelsap onderging deze neurotische behandeling.

In de laatste maanden was haar lieve gezichtje hard geworden. Er liepen lijnen van haar neus naar de mondhoeken, die er niet hadden gezeten. Sophie was een harde, onaangename vrouw geworden. Er ging een schok door hem heen door het inzicht dat hij niet eerder onder ogen had willen zien. Sophie eiste dat hij Karel wegdeed. Dat ging nooit gebeuren. Hij had de woorden uitgesproken die al weken op het puntje van zijn tong lagen: ‘Het is over tussen ons. Ik denk dat je andere woonruimte moet zoeken.’

Het glas in haar hand bleef in de lucht hangen. Even leek het of de tijd stilstond. Toen zette ze het met een klap op tafel waardoor de oranje vloeistof alle kanten opspatte.

Arjens telefoon trilde. Hij viste het apparaat uit het zijvak van zijn kaki werkmansbroek en keek op het scherm. Het was Sophie.

‘Hai. Wat is er?’ vroeg hij.

‘Ik kom mijn spullen ophalen, waar staan ze?’

‘In de logeerkamer, alles zit in verhuisdozen,’ zei hij schor.

‘Nou, niet alles. Er staan heel veel cd’s in de kast. De helft is van mij!’

‘Neem maar mee.’

‘Ik zie dat je een kinderhekje hebt geplaatst? Hoelang denk je dat je Karel kunt binnenhouden?’

‘Sophie, dat is mijn probleem, niet meer het jouwe.’ Hij verbrak de verbinding. Een loodzwaar gevoel zoog hem naar beneden.

April 2020

4.

Warner Rosenboom stapte uit bij de halte Waterlooplein en nam de trap naar boven. Even werd hij overweldigd door het stadsgedruis. Hij was de grote stad ontwend.

Door de straat waar De Stopera, het gebouwencomplex van stadhuis en opera, was gevestigd denderden elkaar kruisende trams en raasden voort jakkerende fietsers langs hem heen.

Bij de uitgang van de metro bestudeerde een groep gedesoriënteerde Japanse toeristen een plattegrond. Het overgrote deel van de mensen op straat droeg mondkapjes, in de metro bijna iedereen.

Enkele marktkooplui waren bezig met het afbreken van de kramen. Het Waterlooplein, de vlooienmarkt waar Warner vroeger graag rondstruinde, werd elke dag opgebouwd en afgebroken.

Ik had beter iets vroeger kunnen gaan, dacht Warner. Een gemiste kans. Hij liep via het plein naar de Staalstraat en passeerde de Groenburgwal en de Kloveniersburgwal. Over de Aluminiumbrug sloeg hij links af de Nieuwe Doelenstraat in en begaf zich naar het café De Jaren.

Het ruime helverlichte Grand Café was een geliefde ontmoetingsplek voor prille stellen, vriendengroepen en zakenmensen. Warner had er lang geleden een date gehad.

Een kakafonie van geluiden schalde door de enorme ruimte. Het maakte een gesprek voeren lastig, maar meeluisteren ook. Het verbaasde Warner dat er zovelen waren die het publieke leven niet meden.

Bij de bar stak hij aarzelend zijn hand op. Hij bekeek zijn reflectie in de spiegelwand achter de rijen met flessen drank en streek zijn weerbarstige krullen glad.

Een jonge barman keek hem vanboven zijn masker vragend aan, terwijl hij doorging met pils tappen. Warner maakte een gebaar naar de glazen bier die in het gelid klaarstonden.

Met zijn vaasje liep hij de trap op. Het was er rustiger dan beneden. Zoals afgesproken nam hij plaats aan een tafeltje vanwaar hij kon neerkijken op de ingang.

Sinds het artikel in de Telegraaf was Warners leven veranderd. De gegevens die hij naar buiten had gebracht, hadden een kettingreactie in gang gezet. Zijn ontslag was daar een onderdeel van. Hij had er wel bij stilgestaan dat zijn baan kwijtraken een van de consequenties kon zijn, maar dat hij door de media als verrader en leugenaar werd beschouwd, had hij zich niet écht gerealiseerd.

Sinds zijn ontslag werd hij regelmatig benaderd door een scala aan personages met vreemde verzoeken en berichten. Via Facebook, e-mail en ook thuis werd hij lastiggevallen door journalisten, maar ook door personen die hem voor hun karretje wilden spannen.

Warner had de pers benaderd omdat hij zeker wist dat zijn analyse de juiste was. Hij had een catastrofe willen voorkomen. Tevergeefs. Hij zat al maanden thuis en durfde amper de deur uit. Zijn moeder werd op haar werk lastiggevallen met vragen. Als hij dit van tevoren had geweten, had hij zijn mond gehouden.

De man waarmee Warner had afgesproken, had hem benaderd via e-mail. Volgens het e-mailadres én de ondertekening was deze Dr. Gerard W. Olderling een directielid van een of andere multinational met de naam: United Limited Corporation. ULC.

Gerard Olderling had hem uitgenodigd voor een gesprek om te praten over mogelijkheden om Warners gestagneerde carrière uit het slop te trekken. De woorden: wellicht kunnen wij iets voor elkaar betekenen, suggereerden dat er een kans bestond dat hij zijn leven weer op de rit kon krijgen.

Warner had niet willen afspreken in zijn eigen omgeving, omdat veel van zijn oud-collega’s in Hoofddorp woonden. Hij had geen behoefte aan de argwanende blikken, het gefluister of de vrijpostige toenadering van personen die hun verhaal kwijt wilden.

Op de afgesproken tijd zag Warner een zakelijk uitziende man binnenkomen. Het grijze haar van de man was goed verzorgd. Hij droeg een maatpak onder een openhangende herenjas.

De man keek gelijk omhoog en knikte naar Warner. Hij zei iets tegen een in het zwart gehulde spierbundel vlak achter hem die zich vervolgens naar de bar begaf. De man kwam de trap op.

Toen Warner twee uur later richting de metro liep, kon hij het amper geloven. Het voorstel van Gerard Olderling bood een gigantische kans om met zevenmijlslaarzen zijn benarde positie achter zich te laten. Een eigen laboratorium en direct werken voor de farmaceutische industrie was een droom waar menig microbioloog over fantaseerde. Het werd hem als microbiologisch analist zomaar in de schoot geworpen. Het bedrijf ULC was in principe een lege BV, had Gerard hem uitgelegd. Het was een samenwerkingspact tussen de meest invloedrijke farmaceuten die voor specifieke projecten hun krachten bundelden.

Volgens Gerard zou faam voorlopig geen optie zijn, want Warner moest volledig anoniem blijven. Het maandsalaris dat hem werd geboden compenseerde het ongemak. Warners missie was geheim: het maken van een vaccin, gebaseerd op de juiste analyse. Na Warners opmerking dat hij dan wel materiaal nodig had om onderzoek op te kunnen doen, had Gerard geknikt.

‘Wij leveren alle benodigdheden. Bloedmonsters, speeksel, DNA … Wat je maar nodig hebt,’ had de man hem beloofd.

Ze hadden een nieuwe afspraak gemaakt voor het tekenen van alle contracten. Het bedrijf waar Gerard regelmatig kantoor hield én waar zich ook het nieuwe privélaboratorium bevond, was gevestigd in Mijdrecht. Gerard zou hem persoonlijk zijn nieuwe werkplek laten zien.

‘Alle apparatuur is gloednieuw. Je krijgt de beschikking over de meest geavanceerde technieken. Wij gaan samen heel veel geld verdienen,’ had Gerard gezegd en had hem de hand geschud.

In de metro overdacht Warner wat hij zijn moeder kon vertellen. Zelfs zij mocht niks weten.

Medelijden met dieren hangt zo nauw samen met de goedheid van het karakter, dat men gerust kan beweren: wie wreed is tegenover dieren, kan geen goed mens zijn.

Arthur Shopenhauer

Duits filosoof 1788-1860

November 2020

5.

Met de huissleutel in zijn hand liep Arjen het tuinpad op. Toen hij de deur wilde openen, hoorde hij aan de andere kant Karels nageltjes tegen het hout tikken. Zijn hartslag versnelde, schichtig keek hij om zich heen. De straat was leeg.

Door de kier van de deur bukte hij om Karels snuit tegen te houden en glipte naar binnen. Hij liet zijn boodschappentas vallen en sloot de voordeur af. De extra stalen pinnen schoven nog steeds stroef.

Hijgend leunde hij met zijn rug tegen de deur. Zijn dolblije hondje sprong tegen hem op. Hij tilde Karel van de grond en drukte hem strak tegen zich aan.

Het viel hem op dat zijn hond mager was geworden. Karels ribbetjes kon hij tellen. Met zijn neus in de zachte vacht ging hij zijn handelingen van eerder die dag na.

Het was iedere keer doodeng om de deur uit te gaan, hij voelde zich niet veilig op straat. Soms had hij geen keus, ze moesten eten. Waarschijnlijk had hij in zijn haast de keukendeur niet goed afgesloten. Karel moest hem hebben opengeduwd en zich door het hekje hebben gewurmd. Het werd tijd om iets anders verzinnen.

‘Niet zo slim van me. We moeten scherp blijven,’ mompelde Arjen en gaf Karel een kus op zijn koppie. De sterke hondenlucht vermengd met zijn eigen angstzweet drong zijn neus binnen.

‘Je moet nodig gewassen worden, je stinkt. Ik ook trouwens,’ zei hij en snoof demonstratief. Als antwoord likte het hondje zijn neus. Arjen schoot in de lach. ‘Met water, gekke hond,’ en hij zette het beestje neer.

Het hondje wurmde zich inderdaad tussen de spijlen door. Karel rende de keuken in waar hij zo te horen in zijn enthousiasme doorgleed over het zeil.

Arjen viste zijn boodschappentas van de mat en opende het hekje dat hij maanden geleden had bevestigd tussen de wanden van de gang die naar de keuken leidde.

Het stuk karton naast de voorraadkast walmde hem tegemoet. Er lag een verse drol. Dat was een goed teken. Zolang Karel elke dag poepte, kreeg hij genoeg te eten. Hij zette de tas op de keukentafel, trok een stuk aluminiumfolie van de houder en mikte Karels ingepakte hondentoilet in de afvalbak.

Er viel niet veel uit te pakken, bijna alles was op rantsoen. Het verbod op veevervoer duurde al maanden. Als er eens vers vlees in de winkel lag, was het binnen een paar uur uitverkocht.

Karels oortjes schoten overeind toen Arjen de proefmonsters hondenbrokjes wilde opbergen. Grappig was dat hij de zakjes had gevonden in een kleine Turkse supermarkt. Het was de laatste plek waar hij ze had verwacht.

Eigenlijk had hij ze willen bewaren, maar Karels smekende hondenblik en kwispelende staartje haalden hem over. ‘We leven maar één keer,’ zei hij plagend en schudde met het zakje. Vol verwachting keek het hondje naar hem op toen hij de verpakking openscheurde.

‘Nog even en je stijgt op,’ zei Arjen vertederd en zette het schoteltje met de helft van de inhoud op de grond.

Binnen een minuut waren de brokjes op. Verwachtingsvol likte Karel zijn bek na.

‘De rest is voor later,’ zei Arjen. Hij vouwde het zakje dicht en legde het in de voorraadkast.

Teleurgesteld sjokte Karel naar zijn mandje onder de keukentafel. Met zijn koppie op de rand krulde hij zich op tot een kleine bal.

Arjen haalde de half ontdooide pizza uit de verpakking. Hij scheurde de uitgevouwen doos doormidden en legde één helft op de vloer naast de voorraadkast. ‘Voilà, een schoon toilet!’

Hij stak het gas aan, goot wat olie in de koekenpan en legde de pizza erin. Toen hij het gas uitdraaide ging de bel. ‘Blijf!’ zei hij tegen Karel die alert overeind was gaan zitten. Hij sloot de keukendeur en opende het hekje. Op zijn tenen gluurde hij door de kleine ruit van matglas. Aan het silhouet te zien was het één persoon. Godzijdank geen controleteam.

Het klepje van de brievenbus wipte een stukje omhoog. ‘Ik ben het,’ hoorde hij zijn buurvrouw Lea fluisteren. Hij schoof de sloten opzij en deed de deur open.

‘Heb je het gelezen?’ viel ze met de deur in huis. Ze zwaaide met de krant.

‘Kom erin,’ zei Arjen. Hij sloot de deur af en ging haar voor naar de keuken.

Lea maakte het traphekje dicht.

‘Laat maar, het is zinloos. Karel kan er doorheen,’ zei hij met zijn hand op de deurklink.

‘Nee!’

‘Ja. Ik kwam zojuist thuis, stond hij achter de voordeur. Hij was bijna naar buiten gerend.’

‘We moeten sowieso iets anders verzinnen.’

In de keuken rende Karel kwispelend op Lea af.

Ze bukte en krabbelde hem achter zijn oren. ‘Was jij ontsnapt, boef? Niet meer doen hoor,’ zei ze quasi streng. Ze spreidde de krant uit op de keukentafel en bladerde naar wat ze hem wilde laten lezen.

Arjen had sinds een half jaar geen krant meer. Sophie had haar abonnement op het NRC meeverhuisd en hij had de Volkskrant opgezegd. Elke keer een krantenjongen aan de deur was te riskant. Karel blafte gelukkig zelden, maar toch.

‘Kijk.’ Lea wees naar een artikel.

Hij boog zich over tafel en las. ‘Ach, ik verwachtte het al,’ zei hij mat.

‘Er zijn geen nieuwe slachtoffers in Hoorn, waarom gaan ze hier dan door met ruimen? De grenzen gaan dicht. Ze kunnen Nederland toch niet afsluiten?’

‘Dat kan blijkbaar wel,’ zei hij en ging zitten. ‘Ik had de brief vorige week al binnen.’ Hij wees naar de gekreukte brief die sinds een week als een soort tijdbom op het prikbord zat gepind. Na het lezen had hij hem met tranen in zijn ogen verfrommeld en door de kamer gesmeten. De boodschap was helder. De gemeenteraad van Hoorn had ingestemd met de verordening van de BPL. Elk huis mocht met de stofkam worden doorzocht. Desnoods met geweld. De grote steden waren het eerst aan de beurt geweest. Nu dus de dorpen.

‘In die brief staat niets over grenzen hermetisch sluiten. We kunnen straks geen kant op.’ zuchtte Lea, terwijl ze Karel aaide die met zijn voorpootjes tegen haar stevige benen leunde.